# Ասթմա

![Ասթման, ինչ է դա](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-95279275.jpg "Ասթման, ինչ է դա")

Ասթման բավականին լուրջ և տարածված հիվանդություն է։ Այն վնասում է շնչուղիները, հետևաբար առաջացնում է խեղդման զգացողություն։ Եթե ժամանակին չսկսել բուժումը, ապա կարող է հանգեցնել լուրջ բարդությունների։ Գոյություն ունի հիվանդության մի քանի տեսակ, որոնք բոլորն էլ ուղեկցվում են ծանր ախտանիշներով և կարիք ունեն որոշակի բուժման։

Բովանդակություն:

- [Ասթման, ինչ է դա](#%D5%A1%D5%BD%D5%A9%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%A4%D5%A1)
- [Հիվանդության դասակարգումը](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Բրոնխային ասթմա](#%D5%A2%D6%80%D5%B8%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D5%BD%D5%A9%D5%B4%D5%A1)
- [Սրտային ասթմա](#%D5%BD%D6%80%D5%BF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D5%BD%D5%A9%D5%B4%D5%A1)
- [Ասպիրինային ասթմա](#%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%AB%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D5%BD%D5%A9%D5%B4%D5%A1)
- [Ալերգիկ ասթմա](#%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D6%80%D5%A3%D5%AB%D5%AF-%D5%A1%D5%BD%D5%A9%D5%B4%D5%A1)
- [Ախտորոշում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Շտապ օգնություն բրոնխային ասթմայի ժամանակ](#%D5%B7%D5%BF%D5%A1%D5%BA-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A2%D6%80%D5%B8%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D5%BD%D5%A9%D5%B4%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Բուժում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Շնչառական մարմնամարզություն բրոնխային ասթմայի ժամանակ](#%D5%B7%D5%B6%D5%B9%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%A6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A2%D6%80%D5%B8%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D5%BD%D5%A9%D5%B4%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Հիվանդության կանխարգելում](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

## Ասթման, ինչ է դա

Ասթման ծանր հիվանդություն է, որը տարբեր ծագման խեղդման նոպաներ է հրահրում։ Ասթմայի ժամանակ, և հատկապես նոպայի շրջանում, շնչուղիները (ՇՈ) նեղանում են, իսկ դրանց ներքին թաղանթը ուռչում և ցավում է։ Այսպիսի տհաճ գործընթացը առաջացնում է լորձաթաղանթի բորբոքում։ Դրա մակերեսին տեղակայված են փոքր գեղձեր, որոնք սրացման ժամանակ արտազատում են մեծ քանակությամբ մածուցիկ լորձ։ Բորբոքումը հրահրում է հազ և շնչառական մկանների սեղմում, ինչը նպաստում է խեղդմանը։

Հիվանդությունը կարող են առաջացնել բազմազան գործոններ.

- հորմոնալ փոփոխություններ;
- վարակներ;
- շրջակա միջավայր։

Որպես կանոն, ասթման բնածին հիվանդություն է, որը ակտիվորեն զարգանում է վաղ մանկությունից։ Սակայն հիվանդությունը կարող է լինել նաև ձեռքբերովի և հայտնվել հասուն մարդու մոտ։ Հիվանդությունը ակտիվորեն դրսևորվում է բույսերի ծաղկման շրջանում, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ, ուժեղ սթրեսի կամ շրջապատող գործոնների ազդեցության տակ (օրինակ՝ աշխատանքային պայմաններ, ալերգիա)։ Հիվանդությունը կարիք ունի ժամանակին բուժման, հակառակ դեպքում այն կարող է վերածվել քրոնիկական ձևի։

> Կարևոր է! Երեխաների և մեծահասակների մոտ ասթման կարիք ունի ժամանակին և որակյալ բուժման։ Եթե անտեսել բժշկի առաջարկությունները և չհետևել առողջությանը, այս հիվանդությունը հանգեցնում է մահվան։

## Հիվանդության դասակարգումը

Ասթման վնասում է շնչուղիները, ինչը հանգեցնում է խեղդման։ Սակայն այս տհաճ հիվանդությունը կարող են առաջացնել մի քանի գործոններ, որոնց հիման վրա էլ դասակարգում են հիվանդությունը։

### Բրոնխային ասթմա

Բրոնխային ասթման ըստ ՀԴԴ-10 դասակարգման - սա շնչուղիների քրոնիկական բորբոքում է։ Տհաճ գործընթացը առաջանում և սրանում է, եթե կան գրգռող գործոններ։ Դրանք հրահրում են ծանր ախտանիշներ, որոնք վատացնում են կյանքի որակը.

![Հիվանդության դասակարգումը](https://lifeinfo.am/storage/images/astma%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-axtoroshum-168.jpg "Հիվանդության դասակարգումը")

- ուժեղ և տանջող հազ, որը սրանում է ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից հետո, սառը օդում, ամենից հաճախ բրոնխային ասթմայի նոպան սկսվում է գիշերը;
- հևոց, որի ժամանակ դժվար է արտաշնչել։ Շնչառությունը խիստ կաշկանդվում է, ինչը հրահրում է մարդու մոտ վախ;
- լսվում են սուլոցային խզզոցներ, որոնք առաջացնում է օդը, որը անցնում է լորձով խցված ՇՈ-ով;
- օդի պակասը հրահրում է խեղդում։

Նոպայի ժամանակ մարդը սկսում է շնչել բերանով, ինչը հնարավորություն է տալիս ներշնչել անհրաժեշտ քանակությամբ օդ։ Սակայն այս դեպքում դժվարանում է արտաշնչումը։ Եթե հիվանդությունը քրոնիկական է, ապա հիվանդի մոտ ձևավորվում է այսպես կոչված «աղավնու կրծքավանդակ»։

Այսպիսի հիվանդության հիմնական պատճառը վարակիչ հիվանդություններն են (մրսածություն)։ Սկզբում ասթման դրսևորվում է որպես բրոնխիտ, հետևաբար այն դժվար է հաստատել։ Չհաստատված ախտորոշումը թույլ չի տալիս սկսել ճիշտ բուժում, որը կվերականգնի առողջությունը։

### Սրտային ասթմա

Սրտային ասթման ծանր վիճակ է, որը բնութագրվում է սրտի ձախ հատվածի սուր անբավարարությամբ։ Հիվանդության համար բնորոշ է հևոցը և խեղդումը, հետևաբար նոպայի ժամանակ անհրաժեշտ է շտապ բժշկական օգնություն։ Մարդը զգում է այսպիսի ծանր ախտանիշներ.

- թթվածնի պակաս;
- ուժեղ և ոչ արդյունավետ հազ;
- բարձրանում է զարկերակային ճնշումը;
- զգացվում է ցավ սրտի շրջանում;
- հայտնվում է մահվան վախ։

![Ախտորոշում](https://lifeinfo.am/storage/images/astma%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-axtoroshum-144.jpg "Ախտորոշում")

Հիվանդությունը զարգանում է սրտի տարբեր հիվանդությունների ֆոնի վրա։ Այն ձևավորվում է, եթե սրտի ձախ հատվածը չի հաղթահարում իր վրա դրված ծանրաբեռնվածությունը։ Սա հանգեցնում է նրան, որ արյունատար անոթներում կուտակվում է մեծ քանակությամբ արյուն և բարձրանում է ճնշումը։ Հետևաբար, մազանոթային պատերի միջով արտահոսում է պլազման, որը թափանցում է թոքային հյուսվածք։ Այսպիսի սխալ գործընթացը հանգեցնում է թոքերի այտուցի, ինչը բնականաբար դժվարացնում է նորմալ շնչառությունը։

### Ասպիրինային ասթմա

Ասպիրինային ասթման բրոնխային ասթմայի տեսակ է, որը առաջացնում են հակաբորբոքային ոչ ստերոիդային դեղամիջոցները։ Հակաբորբոքային դեղամիջոցների խմբերը արգելափակում են ֆերմենտները, որոնք պատասխանատու են կարևոր կենսաբանական ակտիվ նյութերի առաջացման համար։ Այսպիսի գործընթացի հետևանքով օրգանիզմում առաջանում են մոլեկուլներ, որոնք հրահրում են բրոնխների նեղացում։ Արդյունքում, մարդը զգում է ասթմայի նշաններ, որոնք ուղեկցվում են ծանր ախտանիշներով.

- խեղդման նոպաներ, որոնք տարբերվում են տևողությամբ և ծանրությամբ;
- բորբոքվում է քթի խոռոչի լորձաթաղանթը;
- ոչ ստերոիդային դեղամիջոցների անհանդուրժողականություն։

![Շտապ օգնություն բրոնխային ասթմայի ժամանակ](https://lifeinfo.am/storage/images/astma%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-axtoroshum-110.jpg "Շտապ օգնություն բրոնխային ասթմայի ժամանակ")

Ասպիրինային ասթման դասվում է ծանր հիվանդությունների շարքին։ Եթե ժամանակին չհաստատել ախտորոշումը, ապա մարդը դառնում է հաշմանդամ կամ կարող է նույնիսկ մահանալ։ Սակայն ժամանակին բուժման և մասնագետի առաջարկությունների պահպանման դեպքում հիվանդությունը հիանալի ենթարկվում է բուժման։

### Ալերգիկ ասթմա

Ալերգիկ ասթման հիվանդության ամենատարածված ձևն է, որը արտահայտվում է շնչառական օրգանների բարձրացված զգայունությամբ որոշակի ալերգենների նկատմամբ։ Հենց որ մարդը ներշնչում է ալերգենը, օրգանիզմը ստանում է ազդանշան այն մասին, որ ներթափանցել է գրգռիչ։ Ակնթարթորեն գործարկվում է իմունային համակարգը, որն ուղեկցվում է շնչառական օրգանների մոտ գտնվող մկանային մանրաթելերի կտրուկ կծկումով։ Բժիշկները այսպիսի գործընթացը անվանում են բրոնխոսպազմ։ Հետևաբար լորձաթաղանթը ուռչում է, իսկ օրգանիզմը սկսում է արտադրել մածուցիկ լորձ, որը դժվարացնում է լիարժեք շնչառությունը։ Սրացման ժամանակ մարդը զգում է այսպիսի տհաճ փոփոխություններ իր առողջության մեջ.

- ուժեղ և ոչ արդյունավետ հազ;
- ներշնչելու և արտաշնչելու ժամանակ լսվում են խզզոցներ և սուլոց;
- զգացվում է ուժեղ հևոց;
- առաջանում են ցավային զգացողություններ կրծքավանդակում;
- հայտնվում է սեղմման զգացողություն կրծքում;
- խեղդում։

![Բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/astma%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-axtoroshum-166.jpg "Բուժում")

Ալերգիկ ռեակցիան հրահրում է ցանկացած գրգռիչ, օրինակ՝ ծաղկափոշին, կենդանիների բուրդը, փոշին և այլն։

## Ախտորոշում

Նկատելով իր օրգանիզմում ասթմայի ախտանիշներ, մարդը պետք է անհապաղ դիմի բժշկի։ Մասնագետը նշանակում է անցնել մի շարք հետազոտություններ, որոնք կկարողանան հաստատել ճշգրիտ ախտորոշումը։ Պարտադիր անալիզների շարքում առանձնացնում են.

- հիվանդից տվյալների (անամնեզի) ստացում;
- պիկֆլոումետրիա, որոշում է օդի հոսքի արագությունը;
- շնչուղիների ռեակտիվություն;
- լաբորատոր անալիզներ (խորխ, արյան անալիզ);
- ազոտի օքսիդի մակարդակ;
- ալերգենների թեստ;
- կրծքավանդակի ռենտգեն։

Այս բոլոր հետազոտությունները հնարավորություն կտան բժշկին հասկանալ հիվանդի ընդհանուր վիճակը և հաստատել ճշգրիտ ախտորոշումը։ Դրա հիման վրա մասնագետը կկարողանա կատարել ճիշտ նշանակում։

![Հիվանդության կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/astma%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-axtoroshum-124.jpg "Հիվանդության կանխարգելում")

## Շտապ օգնություն բրոնխային ասթմայի ժամանակ

Նոպայի ժամանակ մարդու կյանքը ամբողջովին կախված է նրանից, թե որքան արագ և ճիշտ կցուցաբերվի առաջին օգնությունը: Մարդուց անհրաժեշտ է հանել այն ամենը, ինչը կարող է խանգարել նրա ազատ շնչառությանը: Այնուհետև հիվանդը պետք է ընդունի ճիշտ դիրք, նստի կամ կանգնի այնպես, որ ձեռքերով կարողանա հենվել կոշտ մակերեսի վրա: Հիվանդին անհրաժեշտ է հանգստացնել, բացել պատուհանը, որպեսզի մաքուր օդ մտնի:

## Բուժում

Ասթմայի թերապիան թույլ է տալիս վերահսկել նրա նոպաները, վերականգնել շնչառությունը և վերացնել հիվանդության պատճառները: Բուժումն ամեն դեպքում անցնում է մի քանի փուլով, միայն այդպիսի մոտեցումն է թույլ տալիս արդյունավետորեն պահպանել առողջությունը: Բոլոր պատրաստուկներն ունեն բազմաթիվ հակացուցումներ, ուստի դրանք անհրաժեշտ է ընդունել բժշկի խիստ հսկողության ներքո և համապատասխան թույլատրելի դեղաչափով: Բուժման համար կիրառվում են հաբեր, ներարկումներ և ինհալյատորներ:

> Կարևոր է! Ասթման բուժվում է, թե ոչ, ամբողջովին կախված է հիվանդության ծանրության աստիճանից:

1. Բուժում հաբերով և ներարկումային եղանակով: Հիվանդին նշանակվում է կանոնավոր ընդունել դեղամիջոցներ, որոնք վերականգնում են շնչառական օրգանների բնականոն գործունեությունը: Սակայն նման դեղերը հարմար չեն շտապ օգնության համար: Հաճախ կիրառվող դեղերից հիվանդին նշանակվում են.

- գլյուկոկորտիկոստերոիդներ (Ակոլատ);
- լեյկոտրիենային անտագոնիստներ (Սինգուլար);
- մոնոկլոնալ հակամարմիններ (Կլոսար);
- քսանթիններ (Նեոֆիլին, Թեոպեկ):

2. Ինհալյատոր ասթմայի դեմ: Կիրառվում են շնչառության արագ վերականգնման և շնչահեղձության նոպան թուլացնելու համար: Եթե մարդը հիվանդության քրոնիկական ձև ունի, ապա նա պետք է այս միջոցը մշտապես իր մոտ ունենա: Որպես կանոն, բժիշկները խորհուրդ են տալիս կիրառել.

![Բրոնխային ասթմա](https://lifeinfo.am/storage/images/astma%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-axtoroshum-175.jpg "Բրոնխային ասթմա")

- b-2 ադրենոմիմետիկներ (Բերոտեկ, Սերվենտ);
- կրոմոններ (Թայլեդ, Ինտալ);
- խոլինոլիտիկներ (Իպրատրոպիում, Ատրովենտ, Սպիրիվա);
- գլյուկոկորտիկոստերոիդներ (Բեկլոտիդ, Ֆլիքսոտիդ, Բեկլազոն);
- համակցված դեղամիջոցներ (Սերետիդ, Բերոդուալ):

Ո՞ր բժիշկն է բուժում ասթման: Շնչահեղձության նոպաները կարող են առաջանալ տարբեր գործոններից, ուստի հիվանդությունը բուժում են մի քանի մասնագետներ՝ ալերգոլոգը, պուլմոնոլոգը և կարդիոլոգը: Երեխաները պետք է դիմեն մանկաբույժի, որը կվերականգնի երեխայի առողջությունը:

### Շնչառական մարմնամարզություն բրոնխային ասթմայի ժամանակ

Կանոնավոր վարժությունները զգալիորեն կբարելավեն հիվանդի կյանքի որակը: Դրանք ամրացնում են անոթները, մաքրում դրանք սալիկներից, բարձրացնում իմունիտետը, վերականգնվում է արյան շրջանառությունը, ինչը նպաստում է բնականոն շնչառությանը:

> Կարևոր է! Պարապմունքների ժամանակ շնչել անհրաժեշտ է միայն բերանով, սակայն շնչառությունները պետք է լինեն ոչ խորը: Մարմնամարզությունն անհրաժեշտ է կատարել օրական երկու անգամ:

Գոյություն ունեն շնչառական մարմնամարզության բազմաթիվ տարբեր մեթոդիկաներ: Ամենատարածված մեթոդիկաներից մեկը Ստրելնիկովայի մեթոդիկան է: Դրա հիմնական առավելությունն այն է, որ վարժություններն հեշտ են կատարվում: Այն կոչվում է «պոմպ», քանի որ կենտրոնացած է արտաշնչման վրա: Մարդը պետք է ընդունի ելակետային դիրքը, ոտքերը դնի ուսերի լայնությամբ, իսկ ձեռքերը վերցնի գլորված թերթ կամ ցուպ: Անհրաժեշտ է թեքվել առաջ, միաժամանակ արագ ներշնչել քթով: Այնուհետև մարդը ուղղվում է և ազատ արտաշնչում բերանով: Ահա այսպիսին է ամբողջ մեթոդիկան, սակայն դրա արդյունքները երկար սպասել չեն տա:

## Հիվանդության կանխարգելում

Ցանկացած հիվանդության կանխարգելումը թույլ չի տա հիվանդության զարգացումը: Սկզբում անհրաժեշտ է ձգտել խուսափել ցանկացած ալերգենից և ժամանակին բուժել բրոնխիտը: Կարևոր է նորմալ պահպանել իմունային համակարգը, որը կպաշտպանի տարբեր հիվանդություններից: Կանխարգելիչ նպատակով անհրաժեշտ է հանգստանալ հատուկ առողջարաններում, որտեղ մաքուր և բուժիչ օդ կա: Ընտրությունը որոշելու համար անհրաժեշտ է խորհրդակցել բժշկի հետ: Նա հաշվի է առնում հիվանդի ընդհանուր վիճակը և կկարողանա առաջարկել կանխարգելման լավագույն միջոցները: