#  Ատամի ցավ

![Ատամի ցավի ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-44558449.jpg "Ատամի ցավի ախտանիշներ")

Մեզանից յուրաքանչյուրին ծանոթ է առանց հրավերի եկող հյուրը՝ ատամի ցավը։ Այն հասնում է ցանկացած պահի և ամենաանհարմար վայրում։ Գիտական աշխարհում այս տհաճ երևույթը կոչվում է դենտալգիա։ Եկեք մանրամասն քննենք ատամի ցավի ախտանիշները, ինչ պատճառներ կարող են լինել հիվանդության հիմքում, և ինչպես բուժել ատամի ցավը տնային պայմաններում։

Բովանդակություն՝

- [Ատամի ցավի ախտանիշներ](#%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B4%D5%AB-%D6%81%D5%A1%D5%BE%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Պատճառներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Կարիես](#%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A5%D5%BD)
- [Պուլպիտ](#%D5%BA%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%BA%D5%AB%D5%BF)
- [Պերիոդոնտիտ](#%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Ատամի աբսցես](#%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B4%D5%AB-%D5%A1%D5%A2%D5%BD%D6%81%D5%A5%D5%BD)
- [Ատամի ցավ հղիության ժամանակ](#%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B4%D5%AB-%D6%81%D5%A1%D5%BE-%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Ատամի ցավ երեխաների մոտ](#%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B4%D5%AB-%D6%81%D5%A1%D5%BE-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Բուժում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժում տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ժողովրդական միջոցներ ատամի ցավի դեմ](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B4%D5%AB-%D6%81%D5%A1%D5%BE%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%B4)
- [Սև բողկ](#%D5%BD%D6%87-%D5%A2%D5%B8%D5%B2%D5%AF)
- [Կաղնու կեղև](#%D5%AF%D5%A1%D5%B2%D5%B6%D5%B8%D6%82-%D5%AF%D5%A5%D5%B2%D6%87)
- [Սխտոր](#%D5%BD%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80)
- [Խոզի ճարպ](#%D5%B3%D5%A1%D6%80%D5%BA)
- [Օղի](#%D6%85%D5%B2%D5%AB)
- [Ճանապարհածաղիկ](#%D5%B3%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%B0%D5%A1%D5%AE%D5%A1%D5%B2%D5%AB%D5%AF)
- [Մերսում](#%D5%B4%D5%A5%D6%80%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ատամի ցավի դեղամիջոց](#%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B4%D5%AB-%D6%81%D5%A1%D5%BE%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

## Ատամի ցավի ախտանիշներ

Ցավոտ ախտանիշները միշտ չէ, որ վկայում են հիվանդության առկայության մասին։ Հայտնի են դեպքեր, երբ ոչ մի վնասվածք չունեցող ատամը, առանց որևէ պաթոլոգիայի նշանի, տհաճ զգացողություններ է պատճառում։ Այդ դեպքում ենթադրվում է, որ ատամի ցավը բնական ռեակցիա է գրգռիչների նկատմամբ.

- ջերմաստիճանային.
- մեխանիկական.
- քիմիական.

> Կարևոր է! Շատերիս ծանոթ է այս «սառը» և «տաք» ցավը, որն առաջանում է պաղպաղակ, շատ տաք ուտելիք, ինչպես նաև թթու և աղի մթերքներ ուտելիս։

Տհաճ ախտանիշները կարող են առաջանալ ինքնաբերաբար։ Ամենամեծ տառապանքը պատճառում է սուր ցավը, որը տարածվում է դեպի գլուխ, հրահրում է միգրեն և ստիպում արթնանալ գիշերը։ Ստոմատոլոգի մոտ գալով՝ հիվանդները նշում են տարբեր բնույթի զգացողություններ՝ պուլսացնող, քաշող, կրակող, կարճատև կամ երկարատև ցավ։

![Պատճառներ](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-198.jpg "Պատճառներ")

Մասնագետները այս ախտանիշը բաժանում են ըստ տեղակայման բնույթի.

- դենտինի բորբոքում.
- պուլպայի բորբոքում.
- պերիապիկալ.
- անդրադարձած.
- պարոդոնտիտ.

> Կարևոր է! Ցավը կարող է փոխանցվել նաև ատամին հարակից հյուսվածքներին։

## Պատճառներ

Ատամի ցավն ունի մի շարք աղբյուրներ։ Դրանք կրում են պաթոլոգիական բնույթ և հաճախ պահանջում են բժշկական միջամտություն։

### Կարիես

Բոլորիս հայտնի կարիեսը էմալի դանդաղ կործանարար գործընթաց է, որն ուղեկցվում է վնասված ատամում խոռոչի առաջացմամբ։ Տասից ինը մարդ բախվել է այս հիվանդության հետ։

Սննդի հետ բերանի խոռոչ ներթափանցող միկրոօրգանիզմները մնում են ատամների վրա՝ ափսեի տեսքով։ Նրանց կենսագործունեության գործընթացը ազդում է ատամի առողջության վրա։ Հատկապես նպաստավոր է կարիեսի առաջացման համար ընդունվող սննդի մեջ ածխաջրերի և շաքարների առկայությունը։

![Ատամի ցավ հղիության ժամանակ](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-134.jpg "Ատամի ցավ հղիության ժամանակ")

> Կարևոր է! Ատամի էմալը մարդու օրգանիզմի ամենակոշտ գոյացությունն է։ Սակայն թթվայնության բարձրացումը, որը միկրոօրգանիզմների վնասակար ազդեցության հետևանք է, հեշտությամբ հանգեցնում է այս հյուսվածքի ամբողջականության խախտմանը՝ այսպես կոչված ատամի անցքերի առաջացմանը։

Ժամանակի ընթացքում, եթե չդիմել ստոմատոլոգի, կարիեսն ամբողջությամբ քայքայում է ատամը։ Խոռոչը մեծանում է՝ հաջորդաբար վնասելով ատամի յուրաքանչյուր թաղանթը և հասնելով պուլպային։ Սա հանգեցնում է ավելի ծանր պաթոլոգիայի՝ պուլպիտի։

> Կարևոր է! Վաղ փուլերում կարիեսը բուժվում է շատ ավելի անցավ։

### Պուլպիտ

Հատկապես ուժեղ ցավ են ապրում պուլպիտ ունեցող մարդիկ։ Սա վարակի ներթափանցման հետևանքով առաջացած բորբոքային պրոցես է։ Այն ընդգրկում է ատամի ներսում գտնվող փափուկ հյուսվածքները՝ անոթները և նյարդերը։ Կարող է ունենալ քրոնիկական բնույթ և առաջացնել թարախակալում։

Պուլպիտը անտեսելով՝ մարդը հրահրում է հիվանդության հետագա զարգացումը՝ պերիոդոնտիտը։

> Կարևոր է! Պուլպիտը վտանգավոր է ոչ միայն ատամի կորստով, այլ նաև բորբոքման անցումով այլ օրգանների։

### Պերիոդոնտիտ

Ինչպես պուլպիտը, կրում է բորբոքային բնույթ։ Միայն այս դեպքում տուժում է ատամի ավելի խորը հյուսվածքը՝ պերիոդոնտը։ Այն առաջանում է վարակային վնասվածքի կամ վնասվածքի հետևանքով։ Ուղեկցվում է պատառոտող ցավով ատամին սեղմելիս, էքսուդատի՝ թարախի կուտակմամբ։

![Ատամի ցավ երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-116.jpg "Ատամի ցավ երեխաների մոտ")

### Ատամի աբսցես

Ատամի փափուկ հյուսվածքներ ներթափանցած վարակը կարող է հանգեցնել աբսցեսի՝ թարախի կուտակման։ Զարգանում է ինչպես ատամում, այնպես էլ լնդում։ Բնութագրվում է այտուցների առաջացմամբ։

> Կարևոր է! Այտուցն աստիճանաբար մեծանում և ժամանակի ընթացքում տարածվում է ամբողջ դեմքով։

## Ատամի ցավ հղիության ժամանակ

Կարծիք կա, որ հղիության ընթացքում ատամի ցավի բուժումը բարդանում է նրանով, որ կիրառվող անզգայացումը բացասաբար կանդրադառնա պտղի զարգացման վրա։ Սակայն ավելի ու ավելի շատ գիտնականներ հերքում են այս պնդումը։ Շատ հղիներ անցնում են անզգայացմամբ բուժում՝ առանց հետևանքների երեխայի համար։

Բժիշկներն ավելի քիչ են մտահոգվում նաև բուժման ժամանակ ռենտգենի կիրառման հարցով։ Նրա դոզան այնքան փոքր է, որ ի վիճակի չէ որևէ տհաճություն պատճառել ոչ մայրիկին, ոչ փոքրիկին։

Ինքնուրույն ցավը հանգստացնելու փորձի ժամանակ կինը պետք է համոզվի, որ իր կիրառելու պատրաստվող դեղամիջոցը անվտանգ է իր վիճակում։ Հղիներին արգելվում է ընդունել հետևյալ դեղամիջոցները.

![Բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-182.jpg "Բուժում")

- կետանով.
- անալգին.
- նայզ.
- նիմեսիլ.

> Կարևոր է! Վերջին հետազոտությունները ապացուցում են, որ ապագա մայրիկի ապրած սթրեսն ուղղակիորեն կապված է երեխայի մոտ կարիեսի առաջացման հետ։

## Ատամի ցավ երեխաների մոտ

Երեխայի ծնվելուց հետո ծնողների առջև ժամանակի ընթացքում ծառանում է փոքրիկի առողջության, այդ թվում՝ բերանի խոռոչի առողջության հարցը։ Արժե՞ սպասել առաջին անհանգստացնող ախտանիշներին, թե՞ իմաստ կա ավելի շուտ տանել նրան ստոմատոլոգի մոտ։ Շատ մայրեր երեխաների հետ դիմում են բժշկի գրեթե կյանքի առաջին տարում։

Եղեք ձեր երեխայի հոգեբանը։ Երեխաները խիստ ապրում են ստոմատոլոգի այցը, վախ են զգում՝ կարծելով, որ իրենց հիվանդությունն անբուժելի է։ Ծնողները պետք է բացատրեն այցի նպատակը, պարզաբանեն, թե ինչ կանի բժիշկը։ Շեղեք նրա ուշադրությունը։ Մի վախեցրեք նրան բժշկի այցով։ Բացատրեք, որ բուժմանը ուղեկցող ցավը պատիժ չէ։ Պարզապես այդպիսի ընթացակարգն անհրաժեշտ է ապաքինման համար։ Թույլ տվեք երեխային շրջահայացել և ընտելանալ կաբինետին։ Գովեք և բարոյապես աջակցեք երեխային։ Եղեք մոտակայքում։

![Բուժում տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-124.jpg "Բուժում տնային պայմաններում")

Հաճախ ծնողները, կասկածելով իրենց երեխայի ատամների հիվանդության մասին, պնդում են դրանց հեռացման վրա։ Նրանք գիտեն, որ դրանք ժամանակավոր են և շուտով կաճեն մշտական, լիարժեք ատամներ։ Սակայն բժիշկները ջանում են պահպանել մանկական ատամները՝ գտնելով, որ դա բարենպաստ կանդրադառնա նրանց հետագա զարգացման վրա։

Երեխաների ատամների բուժման ժամանակ բժիշկը օգտագործում է ավանդական մեթոդներ, սակայն հատուկ բաղադրության դեղամիջոցներով և միջատամնային պլոմբներով, որոնք կաթնատամի դուրս գալու հետ մեկտեղ կլուծարվեն և օրգանիզմում հետք չեն թողնի։

## Բուժում

Կարիեսի դեպքում բուժման գործընթացը կախված է հիվանդության այն փուլից, որի ժամանակ դուք որոշել եք դիմել բժշկի։ Վաղ փուլերում թերապիան սահմանափակվում է կարիեսային բծի մաքրմամբ, թթուներով մշակմամբ և բուժիչ լուծույթի կիրառմամբ։ Սակայն մարդը հազվադեպ է ինքնակամ դիմում հիվանդանոց, եթե միայն սուր ցավը նրան այդտեղ չի մղում։

Այդպիսի ցավը բնորոշ է խորը կարիեսի դեպքում, որը պահանջում է մասնագետի ավելի լուրջ միջամտություն։ Ստոմատոլոգը բորմեքենայի միջոցով ատամի վնասված հատվածից հեռացնում է վնասված հյուսվածքները։ Ստեղծում է խոռոչ դեղամիջոցի տեղադրման համար։ Պատրաստում է այն պլոմբավորման համար, քսում է հականեխիչ և բուժիչ միջադիր։ Տեղադրում է պլոմբ և հղկում է ատամը։

![Ժողովրդական միջոցներ ատամի ցավի դեմ](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-188.jpg "Ժողովրդական միջոցներ ատամի ցավի դեմ")

Պուլպիտի բուժումը նույնպես տեղի է ունենում ստոմատոլոգի աթոռին։ Դրա համար անհրաժեշտ է նույն գործողությունների կատարում, ինչ խորը կարիեսի դեպքում։ Մաքրվում է հասանելիությունը պուլպային, որից հետո այն հեռացվում է։ Կատարվում է ատամի խողովակների պլոմբավորում։

> Կարևոր է! Պուլպիտից վերջնականապես ազատվելու համար կարող է անհրաժեշտ լինել ոչ թե մեկ, այլ մի քանի այցելություն բժշկի։ Բուժումը կարող է պահանջել նախապատրաստական փուլ՝ այսպես կոչված մկնդեղի դրում։

## Բուժում տնային պայմաններում

Երբեմն մարդը վախենում է գնալ բժշկի մոտ կամ ժամանակ չունի։ Այդ դեպքում սուր ցավերը ստիպում են դիմել տարբեր հնարքների՝ ցավը հանգստացնելու համար, և օգտագործել ձեռքի տակ եղած միջոցներ։ Ի՞նչ կարելի է անել։

1. Ժամանակավորապես մի ուտեք, մաքրեք ատամները։
2. Մաքրեք ատամները սննդի մնացորդներից։
3. Ընդունեք ցավազրկող։
4. Կիրառեք վալոկորդինով թրջված բամբակյա տամպոն։
5. Բերանը ողողեք աղի լուծույթով։
6. Այտին կիրառեք սառույցի կտոր։
7. Բերանը ողողեք սալվիայի թուրմով։
8. Բերանը ողողեք սոդայով։

> Կարևոր է! Սոդայի և աղի լուծույթներին ավելացրեք 7 կաթիլ յոդ։

## Ժողովրդական միջոցներ ատամի ցավի դեմ

Քանի դեռ հնարավորություն չկա դիմել մասնագետի, ցավը մեղմելու համար կօգնի ժողովրդական բժշկությունը։

### Սև բողկ

Մաքրեք սև բողկը։ Մանրացրեք քերիչով։ Դրեք կաթսայի մեջ։ Ավելացրեք 250 մլ ջուր։ Եռացրեք, հինգ րոպե պահեք կրակի վրա։ Սառեցրեք, զտեք և քամեք թուրմը։ Ողողեք բերանի խոռոչը։ Բողկը ախտահանում է և հանում է բորբոքումը։

![Ատամի ցավի դեղամիջոց](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-121.jpg "Ատամի ցավի դեղամիջոց")

### Կաղնու կեղև

1 թեյի գդալ կաղնու կեղև և երիցուկի տոպրակ լցրեք բաժակի մեջ և նոսրացրեք տաք ջրով։ Թողեք թրմվի տասը րոպե։ Նոսրացրեք սառը ջրով 1:1 հարաբերությամբ։ Ցավի առաջացման դեպքում ողողեք բերանը։

### Սխտոր

Վերցրեք հավասար համամասնությամբ սխտոր, սոխ և աղ։ Մանրացրեք միատարր զանգվածի։ Ստացված խառնուրդը կիրառեք ցավող ատամին։ Սխտորի հյութը, ներթափանցելով պուլպա, ազատում է ցավից։

### Ճարպ

Վերցրեք ճարպի մի փոքր կտոր և դրեք այտի և ցավող տեղի միջև։

![Կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-136.jpg "Կանխարգելում")

### Օղի

Այս խմիչքն օգտագործում են ոչ միայն խնջույքների ժամանակ, այլև սուր ատամի ցավի դեպքում։ Վերցրեք 30 գ աղ (կարող է լինել ծովային) և լուծեք 100 գ օղու մեջ։ Ողողեք բերանը։ Լուծույթը կունենա ցավազրկող ազդեցություն։

### Ճանապարհածաղիկ

Այն ականջի մեջ, որի կողմից ցավում է ատամը, դրեք ճանապարհածաղկի արմատի մի կտոր։ Նաև թեթևացում կբերի այս բույսի տերևների ծամումը։

![Կարիես](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-135.jpg "Կարիես")

### Մերսում

Քչերը գիտեն, բայց մեր ափերի վրա արտապատկերված է ողջ օրգանիզմի քարտեզը։ Ճիշտ ներգործելով անհրաժեշտ կետի վրա, դուք կարող եք մեղմել առաջացած ցավը։ Տասը րոպեի ընթացքում ինտենսիվ շրջանաձև շարժումներով մերսեք ցավի աղբյուրին հակառակ ձեռքը։ Ողջամիտ ճնշում գործադրեք բութ և ցուցամատի ոսկորների վրա։ Լրացուցիչ՝ այդ տեղերը շփեք սխտորով կամ կիրառեք սխտորի մի բլիթ։

## Ատամի ցավի դեղամիջոց

Որպես կանոն, ատամների մեդիկամենտոզ բուժում գոյություն չունի։ Սակայն, ունեցեք ցավազրկողներ պաշարում՝ դրանք ձեր միակ հնարավորությունն են փրկվել ցավից։ Ցավազրկողներ՝

- ասպիրին, անալգին, ցիտրամոն,
- նայզ, նիմեսիլ,
- կետանով, կիտերոլ,
- նուրոֆեն,
- պարացետամոլ,
- վալոկորդին, բարալգին,
- իբուպրոֆեն։

Նուրոֆենը կօգնի հանգստացնել ցավը և հանել բորբոքումը։ Ընդունեք 400 մգ։ Թեթևացումը առաջանում է կես ժամից հետո։

![Պուլպիտ](https://lifeinfo.am/storage/images/atami-cav%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-185.jpg "Պուլպիտ")

Կետանովը արագազդեցիկ ցավազրկող միջոց է։ Ազդեցություն է ունենում 15 րոպե հետո։ Բացասաբար է անդրադառնում լյարդի աշխատանքի վրա։ Բաց է թողնվում դեղատոմսով։

Նիմեսիլը թույլ կտա հասնել երկարատև ցավի դադարեցման։ Անալգինն ընդունեք 3 հաբ՝ ամեն կես ժամը մեկ։

## Կանխարգելում

Ատամի ցավից չտանջվելու համար պահպանեք հետևյալ կանոնները՝

1. Նվազեցրեք շաքարի օգտագործումը։
2. Ընտրեք ճիշտ ատամի խոզանակներ։

> Կարևոր է! 0-ից մինչև 1 տարեկան երեխաների համար գոյություն ունեն փափուկ խոզանակով հատուկ խոզանակներ։ Մեծահասակներին անհրաժեշտ է ավելի կոշտ խոզանակ։

1. Ատամները մաքրեք «շպրտող» եղանակով՝ կատարելով վերև-ներքև շարժումներ։
2. Խոզանակը պահեք հիգիենիկ մաքուր պայմաններում։
3. Օգտագործեք խոզանակների կափարիչներ։
4. Ատամները մաքրեք 1-4 րոպե։

Անցեք լեզվի և քիմքի կողմից։ Հետևեք, որ միջատամնային տարածության մեջ սննդի մնացորդներ չմնան։

> Կարևոր է! Օգտագործեք բամբակյա փայտիկ՝ ստուգելու համար, թե որքանով եք լավ մաքրել ատամները։ Օգտագործեք յոդի 1%-անոց սպիրտային լուծույթ, քսեք փայտիկին, անցկացրեք էմալի վրայով։ Լուծույթը կծառայի որպես ցուցիչ. եթե առկա են մուգ-շագանակագույն բծեր, այդ տեղերը կրկին անցեք։

1. Օգտագործեք ֆտորի հիմքով բուժիչ մածուկներ՝ կարիեսի կանխարգելմամբ։
2. Այցելեք բժշկի կես տարին մեկ անգամ։

Պահպանելով այս պարզ կանոնները, ձեզ ստիպված չի լինի նստել ստոմատոլոգի կաբինետի մոտ՝ վատնելով ձեր ժամանակը և փողը։