#  Արգանդի էնդոմետրիոզ

![Արգանդի էնդոմետրիոզ. ինչ է դա](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-66024272.jpg "Արգանդի էնդոմետրիոզ. ինչ է դա")

Արգանդն ներսից ծածկված է լորձաթաղանթի շերտով, որը կոչվում է էնդոմետրիում: Դաշտանի սկսվելու պահին այն անջատվում է և արյան հետ դուրս է գալիս հեշտոցով: Հիվանդությունը, որը կոչվում է արգանդի էնդոմետրիոզ, բնութագրվում է էնդոմետրիումին նման բջիջների հյուսվածքի աճով արգանդից դուրս, այնտեղ, որտեղ նրանք չպետք է լինեն: Գտնվելով ոչ պատշաճ տեղում, լորձաթաղանթի բջիջները կարող են աճել՝ վերածվելով ուռուցքների, միևնույն ժամանակ շարունակելով կատարել էնդոմետրիումի ֆունկցիաները: Հիվանդությունն ավելի ու ավելի հաճախ է հանդիպում, նույնիսկ երիտասարդ կանանց մոտ, և կարող է հանգեցնել անպտղության: Հաճախ ախտորոշվում է ուշ՝ կնոջ մոտ որևէ ախտանիշի բացակայության պատճառով:

Բովանդակություն:

- [Արգանդի էնդոմետրիոզ. ինչ է դա](#%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%AB-%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A6-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%A4%D5%A1)
- [Էնդոմետրիոզի տեսակները](#%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հիվանդության զարգացման պատճառները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Էնդոմետրիոզի ախտանիշները](#%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հիվանդության ախտորոշումը](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Էնդոմետրիոզը և հղիությունը](#%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A6%D5%A8-%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8)
- [Էնդոմետրիոզը մենոպաուզայի ժամանակ](#%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A6%D5%A8-%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D5%B8%D5%BA%D5%A1%D5%B8%D6%82%D5%A6%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Ինչ է էնդոմետրիտը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%A8)
- [Ադենոմիոզ և էնդոմետրիոզ. որն է տարբերությունը](#%D5%A1%D5%A4%D5%A5%D5%B6%D5%B8%D5%B4%D5%AB%D5%B8%D5%A6-%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A6-%D5%B8%D6%80%D5%B6%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8)
- [Ինչպես բուժել էնդոմետրիոզը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A6%D5%A8)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)

## Արգանդի էնդոմետրիոզ. ինչ է դա

Որպեսզի ավելի լավ հասկանանք, թե ինչ է արգանդի էնդոմետրիոզը, պետք է փորձել հասկանալ, թե ինչ է դա՝ հասանելի լեզվով: Եթե չխորանանք բժշկական տերմինների մեջ, ապա արգանդի էնդոմետրիոզ հասկացությունը կարելի է սահմանել որպես հիվանդություն, որի ժամանակ արգանդի մկանային հյուսվածքի ներսում, ձվարաններում կամ կանացի սեռական օրգանների հետ կապ չունեցող հյուսվածքներում (թոքեր, աչքեր, աղիքներ) հայտնաբերվում են փոքրիկ հանգուցիկներ, որոնց կառուցվածքը հիշեցնում է արգանդի էնդոմետրիումի կառուցվածքը: Հանգուցիկների խոռոչները պարունակում են թանձր մուգ հեղուկ, դրանք կարող են առաջացնել կիստա:

Նման օջախները ենթարկվում են կանացի սեռական հորմոնների ազդեցությանը, որոնք կապված են կանացի դաշտանի հետ: Երբ կանանց մոտ սկսվում է դաշտանը, այդ օջախների ներսում տեղի են ունենում թեթև արյունահոսություններ և փոփոխություններ, որոնք հիշեցնում են արգանդի էնդոմետրիումի մերժումը, ինչպես ինքնին դաշտանի ժամանակ: Նման արյունահոսությունները ուղեկցվում են ցավոտ զգացողություններով դաշտանից որոշ ժամանակ առաջ և հետո, և հաջորդ անգամ կրկին կրկնվում են: Հիվանդության դրսևորումները սովորաբար անհետանում են կլիմակտերիկ շրջանի սկսվելուց հետո:

> Կարևոր է! Արգանդի էնդոմետրիոզը բավականին լայն տարածում ունի վերարտադրողական տարիքի կանանց շրջանում, ավելի հաճախ հանդիպում են միայն արգանդի միոման և որոշ բորբոքային հիվանդություններ:

![Էնդոմետրիոզի տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-160.jpg "Էնդոմետրիոզի տեսակները")

## Էնդոմետրիոզի տեսակները

Ինքը՝ էնդոմետրիումը, կարող է լինել ֆունկցիոնալ և աճման: Աճման շերտը պատասխանատու է նոր ֆունկցիոնալ շերտի աճի համար, որը մերժվում է դաշտանային արտադրության հետ միասին:

Կախված տեղակայումից՝ էնդոմետրիոզը բաժանվում է.

1. Գենիտալ, այսինքն՝ խանգարումները դուրս չեն գալիս սեռական օրգանների սահմաններից: Պաթոլոգիան կարող է առաջանալ ինչպես արգանդի ներսում (արգանդի վզիկի, մկանային շերտի, անցուղիների էնդոմետրիոզ), այնպես էլ դրսում (ախտահարված են հեշտոցը, ձվարանները, արգանդափողերը):
2. Էքստրագենիտալ, որի ժամանակ նկատվում է էնդոմետրիումի աճ այլ օրգաններում (աղիներ, երիկամներ, միզապարկ):

Հիվանդությունը կարող է ընթանալ թեթև ձևով կամ ծանր ձևով, երբ գործընթացները ընթանում են տարբեր օրգաններում:

> Հիշեք! Ծանր վիճակի են հանգեցնում սովորաբար ախտանիշների անտեսումը, բուժման հետաձգումը և այլն:

Առանձնացվում են հիվանդության 3 ձևեր.

- դիֆուզ. աճերը բաշխված են ամբողջ արգանդի խոռոչի լորձաթաղանթով, ընդ որում առաջանում են խոռոչներ միոմետրիումում.
- հանգուցային. օրգանիզմում առկա են ոչ միայն օջախներ, այլև անպատիճ հանգույցներ.
- օջախային. ախտահարված են արգանդի պատի առանձին հատվածներ:

Տարբերակում են էնդոմետրիոզի 4 փուլ.

1. Լորձաթաղանթը ախտահարված է մեկ կամ մի քանի փոքր օջախներով:
2. Մի քանի փոքր չափի օջախներ, որոնք թափանցում են միոմետրիումի հաստության մեջ:
3. Առկա են մակերեսային ախտահարման օջախներ և մի քանի խորը ախտահարման օջախներ, հնարավոր է օրգանների վրա կիստաների առկայություն:
4. Մեծ քանակությամբ խորը ախտահարման օջախներ, ձվարանների վրա բազմաթիվ կիստաներ, կոնքի օրգանների միջև կպումներ:

Էնդոմետրիոզի փուլերի և ախտանիշների միջև ուղղակի կապ չկա, այսպես, փոքր օջախները շատ ավելի ցավոտ են, քան ընդարձակ աճերը:

## Հիվանդության զարգացման պատճառները

Հիվանդության զարգացման ճշգրիտ պատճառները հաստատված չեն: Մասնագետներն առաջ են քաշում առաջացման մի քանի տեսություններ:

Ինչը կարող է մղում տալ պաթոլոգիայի զարգացմանը.

- ժառանգական նախատրամադրվածություն.
- էնդոմետրիումի ամրացումը տարբեր վայրերում՝ արգանդափողերով արյան հետ նրա տեղաշարժման ընթացքում.
- դաշտանի ժամանակ լորձաթաղանթի բջիջները ներթափանցում են այլ օրգաններ և հյուսվածքներ բաց ավշային և արյունատար անոթներով.
- հորմոնալ անհավասարակշռություն.
- իմունիտետի թուլացում, օրգանիզմի իմունային վիճակի խանգարումներ:

![Հիվանդության զարգացման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-108.jpg "Հիվանդության զարգացման պատճառները")

Հազվադեպ են հանդիպում նման շեղման դեպքեր տղամարդկանց մոտ: Դրանք դառնում են նախաստատի գեղձի քաղցկեղի բուժման հետևանք՝ էստրոգենի չափազանց մեծ չափաբաժիններով: Տղամարդկանց մոտ կարող է տեղի ունենալ առողջ հյուսվածքների ինքնաբուխ վերածում էնդոմետրիումին նման հյուսվածքների:

## Էնդոմետրիոզի ախտանիշները

Հիվանդության դրսևորումները կարող են ամբողջովին բացակայել կամ, ընդհակառակը, դրսևորվել շատ վառ:

Ինչպիսին են էնդոմետրիոզի նշանները.

- ցավոտ դաշտաններ, քաշող, բութ ցավեր որովայնի ներքևում, որոնք դրսևորվում են դաշտանի ժամանակ և դադարում են դրանից հետո.
- երկարատև քաշող ցավեր գոտկատեղի, միջանցքի, որովայնի շրջանում.
- ցավոտ սեռական հարաբերություն.
- արյան արտազատում ուղիղ աղիքից՝ համընկնող դաշտանի հետ.
- ցավոտ միզարձակում, մեզի վարդագույն երանգ՝ արյան խառնուրդների պատճառով.
- սուր ցավեր որովայնում.
- արյունոտ արտադրություն հազի ժամանակ՝ խորխի հետ միասին:

> Կարևոր է!Ինչով է վտանգավոր էնդոմետրիոզը՝ հիվանդության անախտանիշ ընթացքով, որը վերջում կարող է հանգեցնել անպտղության, պերիտոնիտի, արտարգանդային հղիության, ուռուցքները կարող են վերածվել չարորակի, կարող են առաջանալ նյարդաբանական շեղումներ:

![Էնդոմետրիոզի ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-112.jpg "Էնդոմետրիոզի ախտանիշները")

## Հիվանդության ախտորոշումը

Էնդոմետրիոզի վտանգը նաև նրանում է, որ այն դժվար է ախտորոշել։ Նույնիսկ գինեկոլոգի զննումը միշտ չէ, որ թույլ է տալիս հայտնաբերել խանգարումների առկայությունը։

Լրացուցիչ հետազոտություններ.

- կոլպոսկոպիա՝ արգանդի վզիկի տեսողական զննում հատուկ սարքի միջոցով,
- ՄՌՏ,
- փոքր կոնքի օրգանների ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈՒՁՀ),
- արյան անալիզ՝ էնդոմետրիոզի մարկերի առկայության համար,
- լապարոսկոպիա՝ հատուկ տվիչների ներմուծում որովայնամիջով, վիրաբուժական եղանակով,
- մետրոսալպինգոգրաֆիա՝ արգանդի խոռոչի ռենտգենոգրամ հակադրող նյութի ներմուծմամբ,
- հիստերոսկոպիա՝ հիստերոսկոպն օգտագործվում է արգանդի խոռոչն ու պատերը զննելու համար։

Հիմնականում նկատվում է արգանդի և արգանդի հավելումների մեծացում։ Լիարժեք զննումը դժվարանում է ցավային սենսացիաների պատճառով։

## Էնդոմետրիոզը և հղիությունը

Հարցը, որը մտահոգում է շատ կանանց. «Հնարավո՞ր է հղիանալ էնդոմետրիոզի դեպքում»։ Հղիանալու հնարավորությունը էնդոմետրիոզի դեպքում զգալիորեն նվազում է, սակայն այն, այնուամենայնիվ, գոյություն ունի, իսկ հիվանդությունն ոչ մի կերպ չի ազդում պտղի զարգացման վրա։ Նշվում է, որ հղիության ընթացքում հիվանդության դրսևորումները նվազում են, իսկ ավանդական բուժման մեթոդները հենց հղիությունն են առաջարկում որպես հիվանդության դեմ պայքարի միջոց։

> Հիշեք! Եթե դուք տեղյակ եք ձեր հիվանդության մասին, ապա հղիության պլանավորումը պետք է քննարկվի բժշկի հետ նախապես, անհրաժեշտ է հաշվի առնել բոլոր ռիսկերն ու օրգանիզմի հնարավորությունները։

Ինչու՞ է հիվանդությունը հանգեցնում անպտղության.

- խանգարված է արգանդափողերով տեղաշարժի հեշտությունը, ձվարանների անատոմիան, կպումները դժվարացնում են ձվաբջջի դուրս գալը,
- իմունային կարգավիճակի խանգարումները ազդում են ձվազատման, բեղմնավորման և ձվաբջջի իմպլանտացիայի գործընթացի վրա,
- կտրուկ աճում է վիժման հավանականությունը,
- բորբոքումներ,
- պտղի զարգացման համար ոչ պատշաճ պայմաններ, հենց օրգանիզմը հակադրվում է հղիությանը։

![Հիվանդության ախտորոշումը](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-147.jpg "Հիվանդության ախտորոշումը")

Նշվում է, որ էնդոմետրիոզով տառապող կանանց մոտ ձվազատումը կարող է բոլորովին բացակայել, և իրավիճակը չի շտկվում տարբեր տեսակի խթանիչների միջոցով։

## Էնդոմետրիոզը մենոպաուզայի ժամանակ

Գոյություն ունի վտանգավոր մոլորություն, որ արգանդի էնդոմետրիոզը կլիմակտերիկ շրջանում դադարում է զարգանալ, իսկ այդպիսի տպավորություն առաջանում է որոշակի ախտանիշների անհետացման պատճառով, որոնք կապված են դաշտանի դադարեցման հետ։ Պատահում է նաև, որ հիվանդությունը սկսում է զարգանալ արդեն մենոպաուզայի սկսվելուց հետո, հանդիպում են նաև հիվանդության կրկնության դեպքեր։

Զարգացման ճշգրիտ պատճառները հայտնի չեն, սակայն որոշ գործոններ առանձնանում են մյուսների շարքում.

1. Ավելորդ քաշի խնդիր, գիրություն։ Ըստ երևույթին, այս դեպքում դեր է խաղում նյութափոխանակության խանգարումը, որը տեղի է ունենում ավելորդ քաշ ունեցող կանանց մոտ։
2. Շաքարային դիաբետ։ Այս հիվանդությունը լուրջ խանգարումներ է բերում օրգանիզմի աշխատանքում, ուստի էստրոգենի նվազագույն քանակության արտադրությունը կարող է հանդիսանալ հիվանդության զարգացման մղում։
3. Վիրաբուժական միջամտություն։ Արգանդի և ձվարանների ամբողջական հեռացման դեպքում էնդոմետրիոզի զարգացման ռիսկը ցածր է, սակայն եթե ձվարանները մնացել են՝ պաթոլոգիայի զարգացման հավանականությունն աճում է։
4. Սեռական համակարգի վարակներ։ Բակտերիաները կարող են երկար տարիներ ապրել մակաբուծելով, անախտանիշ, փոփոխություններ մտցնելով իմունիտետում։ Մենոպաուզայի ժամանակ հորմոնալ ֆոնի փոփոխությունները հանգեցնում են տարբեր խանգարումների զարգացման։

Ինչո՞վ է վտանգավոր էնդոմետրիոզը կլիմակտերիկ շրջանում։ Հիվանդության հետևանքներն ավելի ծանր են օրգանիզմի համար տարիքային փոփոխությունների պատճառով, էնդոմետրիոզին հաճախ ուղեկցում են այլ հիվանդություններ։

> Ուշադրություն! Մենոպաուզայի դեպքերում շատ կանայք ուշադրություն չեն դարձնում իրենց սենսացիաներին, իմանալով մոտեցող կլիմաքսի մասին։

![Էնդոմետրիոզը և հղիությունը](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-153.jpg "Էնդոմետրիոզը և հղիությունը")

Ինչպիսի՞ բնորոշ ախտանիշներ են նշվում.

- սուր ցավ մի քանի շաբաթ տևողությամբ, որը հետո փոխարինվում է թեթև անհարմարությամբ,
- օրգանիզմի ինտոքսիկացիա՝ ջերմություն, սրտխառնոց, փսխում, դող, լեյկոցիտների մակարդակի բարձրացում,
- նյարդայնություն, գլխապտույտ,
- քսվող արտադրություններ։

Բժշկի այցի հետաձգումը կարող է հանգեցնել օրգանիզմի համար լուրջ հետևանքների։

## Ինչ է էնդոմետրիտը

Նմանատիպ անվանումները մոլորության մեջ են գցում, ուստի արժե պարզել, թե ինչ է էնդոմետրիտը և էնդոմետրիոզը, որն է նրանց միջև եղած տարբերությունը։

Էնդոմետրիտը արգանդի ներքին շերտի բորբոքումն է, իսկ էնդոմետրիոզը՝ էնդոմետրիումին նման հյուսվածքների աճն այնտեղ, որտեղ դրանք չպետք է լինեն։ Եթե էնդոմետրիտը չբուժել, տեղի է ունենում ներքին թաղանթի խտացում, էնդոմետրիումը կորցնում է իր ֆունկցիոնալությունը, և գրեթե անհետանում են հղիանալու բոլոր հնարավորությունները։

Հաճախ այդպիսի վիճակը հարուցված է վիրաբուժական միջամտությամբ՝ աբորտ, արգանդի քերում, կեսարյան հատում, սպիրալների կիրառում, հորմոնալ անհավասարակշռություն։

Սուր էնդոմետրիտի դեպքում նկատվում է.

- ջերմություն,
- վատ ինքնազգացողություն, թուլություն,
- ցավ որովայնի ներքևում և գոտկատեղում,
- քսվող արտադրություններ,
- դաշտանային ցիկլի խանգարումներ։

![Էնդոմետրիոզը մենոպաուզայի ժամանակ](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-135.jpg "Էնդոմետրիոզը մենոպաուզայի ժամանակ")

> Կարևոր է! Էնդոմետրիտի խրոնիկական փուլը հանգեցնում է անպտղության, իսկ էնդոմետրիումը վերականգնելու անհնարինության դեպքում զույգերը ստիպված են դիմել սուրոգատ մորը։

## Ադենոմիոզ և էնդոմետրիոզ. որն է տարբերությունը

Երկու տերմիններն էլ նշանակում են նույն հիվանդությունը, նրանց միջև գլխավոր տարբերությունը ախտահարման օջախների տեղակայումն է։ Ադենոմիոզն արտահայտում է հենց ներքին էնդոմետրիոզը, այսինքն՝ արգանդի մկանային շերտի որոշակի ախտահարումները։

Որոշ բժիշկներ ադենոմիոզը սահմանում են որպես արգանդից դուրս էնդոմետրիոզի զարգացման սկիզբ՝ ձվարաններ, արգանդափողեր, որովայնամիզ։ Գիտնականների մի մասը կարծում է, որ ադենոմիոզն ու էնդոմետրիոզը բացարձակապես նույնական հասկացություններ են, մյուսները՝ որ դրանք սկզբունքորեն տարբեր են և պետք է խստորեն տարանջատել միմյանցից։

Ադենոմիոզի դեպքում ցավերը շատ վառ են արտահայտված, դաշտանային ցիկլը աստիճանաբար խախտվում է, արտադրություններն ավելի առատ են դառնում, իսկ դաշտանների միջև քսվող արտադրություններն ավելի հաճախ են հայտնվում։ Նկատվում է աղիների և միզարձակման գործընթացների ցավոտություն, կարող է զարգանալ անեմիա, գլխապտույտ, գլխացավ, ընդհանուր թուլություն։

## Ինչպես բուժել էնդոմետրիոզը

Կանանց մոտ էնդոմետրիոզի արդյունավետ բուժում իրականացնելու համար գոյություն ունեն մի քանի մեթոդիկաներ։ Նախապես յուրաքանչյուր հիվանդ պետք է անցնի մանրակրկիտ ախտորոշում՝ բուժման անհրաժեշտ կուրսը որոշելու համար։

> Հիշեք! Բուժական ընթացակարգերի վրա ազդում են բազմաթիվ ցուցանիշներ՝ տարիքը, հիվանդության զարգացման աստիճանը, հիվանդի ցանկությունը ապագայում երեխաներ ունենալու, օրգանիզմում բորբոքումների առկայությունը և այլն։

Էնդոմետրիոզի բուժման ինչպիսի՞ ավանդական մեթոդիկաներ գոյություն ունեն.

1. Թերապևտիկ կամ դեղորայքային։ Արդյունավետ է հիվանդության զարգացման սկզբնական փուլերում, երիտասարդ կանանց մոտ, անպտղություն ախտորոշման դեպքում։ Ամբողջ բուժման մեջ առանձնանում է հորմոնալ պատրաստուկների կիրառումը։ Պերորալ հակաբեղմնավորիչների օգտագործումը նմանակում է հղիություն, կանգնեցնում է էնդոմետրիումի մերժման գործընթացը, հանգեցնում է հիվանդության հետընթացի։ Կիրառվում են նաև հակաբորբոքային, հակասպազմային, ֆերմենտային, հանգստացնող պատրաստուկներ։
2. Վիրաբուժական օրգանապահպան։ Օջախներն ու կպումները հեռացվում են լապարոսկոպիայի միջոցով։ Լապարոտոմիան կիրառվում է էնդոմետրիումի լոկալ աճի դեպքում, երբ հյուսվածքների ընդարձակ հատվածները մնում են անձեռնմխելի։
3. Վիրաբուժական ռադիկալ։ Ծանր դեպքերում պահանջվում է արգանդի և ձվարանների ամբողջական հեռացում։ Վիրահատությունը կոչվում է հիստերէկտոմիա։
4. Համակցված։ Համատեղում է դեղորայքային և վիրաբուժական միջամտությունը։

![Ինչ է էնդոմետրիտը](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-192.jpg "Ինչ է էնդոմետրիտը")

Քանի որ էնդոմետրիոզը լուրջ հիվանդություն է, յուրաքանչյուր կին պետք է հիշի, որ չի կարելի անտեսել գինեկոլոգի մոտ ամենամյա այցելությունները, իսկ բուժման անհրաժեշտության դեպքում հստակ պահպանել բժշկի բոլոր ցուցումները։

### Բուժումը ժողովրդական միջոցներով

Շատ կանանց վախեցնում է հորմոնալ թերապիայի հնարավոր ազդեցությունը իրենց օրգանիզմի վրա՝ մազաթափություն, քաշի ավելացում, հորմոնալ անհավասարակշռություն և այլն, ուստի նրանք փնտրում են բուժման ուղիներ ժողովրդական միջոցներով։ Միայն ժողովրդական բաղադրատոմսերով այս հիվանդության դեմ հաղթահարել հնարավոր չէ, և միշտ անհրաժեշտ է մասնագետի հսկողության տակ գտնվել, սակայն ժողովրդական մեթոդիկաները կարող են օգնել օրգանիզմին հիվանդության դեմ պայքարում։

#### Կավը - փրկություն էնդոմետրիոզից

Մոխրագույն և կապույտ կավի բուժիչ հատկությունները կարող են կիրառվել ոչ միայն կոսմետոլոգիայում։

1. Պետք է կավի կտորները փշրել տարայի մեջ, լցնել տաք ջուր այնպես, որ այն մի փոքր ծածկի կավը, թողնել գիշերը՝ փափկելու համար։
2. Ջուրը պետք է հեղել, իսկ կավը խառնել մինչև միատարր զանգվածի վիճակ, թանձր՝ ինչպես թթվասերը։ Տեղափոխել կաթսայի մեջ 500-750 գ կավ, տաքացնել ջրային բաղնիքի վրա, բայց ոչ ուժեղ!
3. Պատրաստի զանգվածը տեղափոխել թաղանթի վրա, դրա վրա պատրաստել կարկանդակ, դնել փորի վրա՝ պորտից մի փոքր ներքև, վերևից ջերմամեկուսացնել, պառկել հանգստանալու անկողնում 2 ժամ։

Կավը ներքաշում է իր մեջ ամբողջ վատը, սակայն եթե չափազանց երկար պահել, ապա այն կարող է սկսել հետ տալ։ Ընթացակարգը պետք է կատարվի ամեն օր, կուրսը կազմում է 5-8 ընթացակարգ մինչև ամբողջական ապաքինում։

![Ադենոմիոզ և էնդոմետրիոզ. որն է տարբերությունը](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-195.jpg "Ադենոմիոզ և էնդոմետրիոզ. որն է տարբերությունը")

#### Բուժում ճակնդեղի հյութով

Ցավոտ դաշտանների ժամանակ խմում են 50-100 մլ հյութ օրական 2-3 անգամ։ Սկզբում խմում են քիչ-քիչ, աստիճանաբար մեծացնելով չափաբաժինը։ Թարմ քամված հյութ չեն օգտագործում, այն նախապես պահում են սենյակային ջերմաստիճանում 4-6 ժամ։ Ավելի օգտակար է գազարի և ճակնդեղի հյութերի խառնուրդը։

#### Բուժում խոտաբույսերով

Խոտաբույսերի հավաքածուի կազմի մեջ են մտնում՝ 1 ճ. գ. անանուխի տերևներ, բզեղունի, ազնվամորու, երիցուկի, եղինջի, հազարատերևուկի, դեղատու ուրցախոտ, ինչպես նաև 2 ճ. գ.-ական ալթեյի և սալվիայի խոտ։

> Ուշադրություն! Ցածր ճնշման ցուցանիշներ ունեցող հիվանդներին ուրցախոտից հրաժարվել արժե, քանի որ այն նպաստում է ճնշման իջեցմանը։

Հավաքածուն լցվում է 2 լ եռման ջրով, թրմվում է 2 ժամ։ Ընդունումը՝ 1 բաժակ օրական 4 անգամ՝ ուտելուց 30 րոպե առաջ։ Մեկ կուրսը տևում է 14 օր, այնուհետև 10 օր ընդմիջում, և կուրսը կարելի է նորից կրկնել։

![Ինչպես բուժել էնդոմետրիոզը](https://lifeinfo.am/storage/images/argandi-endometrioz%D5%9D-patcharner-ev-axtanishner-195.jpeg "Ինչպես բուժել էնդոմետրիոզը")

Գլխավորը, որ պետք է հիշի յուրաքանչյուր կին՝ կանացի օրգանիզմը պահանջում է ուշադիր վերաբերմունք իր նկատմամբ։ Կինը, որը ապագա մայր է, կին և ապագայում նաև տատիկ, պետք է մանրակրկիտ հետևի իր առողջությանը, չմոռանա իր մասին, հիշի, որ իր օրգանիզմի ներսում կարող են տեղի ունենալ գործընթացներ, որոնք ունակ են հանգեցնել լուրջ հետևանքների։ Գինեկոլոգի մոտ ամենամյա այցելությունը հնարավորություն կտա հայտնաբերել պաթոլոգիան զարգացման վաղ փուլում և արագ վերացնել այն։