#  Արթրիտ

![Հիվանդության պատճառները, տեսակները և դասակարգումը](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-62197035.jpg "Հիվանդության պատճառները, տեսակները և դասակարգումը")

Արթրիտը հիվանդությունների մի ամբողջ խումբ է, որի հիմքում ընկած է հոդի ներքին թաղանթի վնասումը բորբոքային պրոցեսով: Հոդերի հիվանդությունները, որոնց հիմքում ընկած են դեգեներատիվ փոփոխությունները, կազմում են արթրոզների խումբը:

Բովանդակություն:

- [Հիվանդության պատճառները, տեսակները և դասակարգումը](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Ախտանիշներ](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դեղորայքային բուժում](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Արթրիտի բուժում մեղրով և լեղով](#%D5%A1%D6%80%D5%A9%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B4%D5%A5%D5%B2%D6%80%D5%B8%D5%BE-%D5%AC%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D5%BE)
- [Մեղրի և դարչինի կիրառումը](#%D5%B4%D5%A5%D5%B2%D6%80%D5%AB-%D5%AF%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%B4%D5%B8%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%BC%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Բուժում կարտոֆիլով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%B8%D6%86%D5%AB%D5%AC%D5%B8%D5%BE)
- [Կաղամբի տերև](#%D5%AF%D5%A1%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%A2%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D6%80%D6%87)
- [Ժելատին](#%D5%AA%D5%A5%D5%AC%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%B6)
- [Բուժիչ ցեխեր](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D6%81%D5%A5%D5%AD%D5%A5%D6%80)
- [Բուժական ֆիզկուլտուրա](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%BF%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1)

## Հիվանդության պատճառները, տեսակները և դասակարգումը

Արթրիտների դասակարգումը շատ բազմազան է: Նախևառաջ դրանք բաժանվում են առաջնային արթրիտների, որոնք զարգանում են որպես ինքնուրույն հիվանդություն, և երկրորդային արթրիտների, որոնք առաջանում են որպես բարդություն կամ հիմնական հիվանդության ֆոնի վրա:

> Կարևոր է! Ոտքի արթրիտի բուժման և ախտանիշների մասին կարդացեք :

Կախված բնույթից և զարգացման մեխանիզմից՝ տարբերում են արթրիտի հետևյալ տեսակները.

- ռևմատիկ;
- պոդագրիկ (հոդատապային);
- անկիլոզացնող սպոնդիլոարթրիտ;
- պսորիատիկ;
- ռեակտիվ - առաջացող օրգանիզմ հարուցչի ներթափանցմանն ի պատասխան;
- ինֆեկցիոն.

Կախված կլինիկական պատկերի զարգացումը հարուցած հարուցչի տեսակից՝ ինֆեկցիոն արթրիտը կարող է լինել տուբերկուլյոզային, գոնորեային, բրուցելյոզային, սնկային, սիֆիլիսային, դիզենտերիային, վիրուսային:

Այլ հիվանդությունների հետ կապված արթրիտները կազմում են շատ մեծ խումբ: Դրանք բացահայտվում են կախված նրանից, թե որ հիվանդությունն է առաջացրել հոդերի բորբոքումը.

- ալերգիկ հիվանդությունների ժամանակ - շիճուկային և դեղորայքային հիվանդություն, կապիլյարոտոքսիկոզ;
- կոլագենոզների ժամանակ;
- էնդոկրին հիվանդությունների ժամանակ - թիրեոտոքսիկոզ, գիրություն, միքսեդեմա;
- արյան հիվանդությունների ժամանակ - լեյկոզ, հեմոֆիլիա;
- նյարդային համակարգի պաթոլոգիայի ժամանակ - պերիֆերիկ նևրիտներ, սիրինգոմիելիա;
- ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդությունների ժամանակ - խոցային կոլիտներ;
- սարկոիդոզի ժամանակ;
- օրգանիզմ տոքսինների ներթափանցման ժամանակ;
- չարորակ նորագոյացությունների ժամանակ, այսպես կոչված պարականցերոմատոզ արթրիտներ;
- վիբրացիոն հիվանդության ժամանակ;
- հետտրավմատիկ արթրիտներ.

> Կարևոր է! Արթրիտի տեսակը և պատճառը կարող է որոշել միայն մասնագետը՝ հիվանդի համալիր հետազոտությունից հետո:
>  Ձեռքի մասին կարող եք կարդալ մեր հոդվածում:

![Ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/images/artrit-patcharner-axtanishner-bujum-149.jpg "Ախտանիշներ")

Ըստ բորբոքային պրոցեսի արտահայտվածության աստիճանի՝ տարբերում են պրոցեսի ակտիվության չորս աստիճան՝ ցածր, միջին, բարձր, շատ բարձր: Այս ցուցանիշին զուգահեռ որոշվում է բորբոքման ծանրության աստիճանը՝ I-ից մինչև IV: Բացի այս ցուցանիշներից, հոդերի բորբոքումները դասակարգվում են ըստ ռենտգենաբանական նշանների և հոդերի ֆունկցիայի խանգարման աստիճանի:

Կախված պրոցեսում ներգրավված հոդերի քանակից՝ տարբերում են.

- մոնոարթրիտ;
- օլիգոարթրիտ;
- պոլիարթրիտ.

Ըստ ընթացքի բնույթի՝ բորբոքումը կարող է լինել սուր, ենթասուր և քրոնիկական բնույթի:

## Ախտանիշներ

Արթրիտի կլինիկական պատկերը համապատասխանում է հիվանդության բնույթին և բնութագրվում է ախտանիշներով, որոնք գրեթե միշտ առկա են ցանկացած տեղակայման բորբոքային պրոցեսների ժամանակ: Դրանց են պատկանում.

- ընդհանուր ախտանիշներ;
- ցավ;
- հոդի վրայի մաշկի կարմրություն;
- հոդամերձ հյուսվածքների այտուց;
- տեղային ջերմաստիճանի բարձրացում;
- վերջույթի ֆունկցիայի խանգարում.

Սկզբնական շրջանում առաջին պլան են մղվում ընդհանուր ախտանիշները՝ ինքնազգացողության վատացում, թուլություն, անհիմն հոգնածություն, աշխատունակության նվազում: Մարմնի ջերմաստիճանը բարձրանում է մինչև սուբֆեբրիլ ցուցանիշներ:

> Կարևոր է! Շատ հաճախ հիվանդները այս շրջանն անցկացնում են տանը՝ նշված ախտանիշները համարելով մրսածության հետևանք: Սակայն չարժե հետաձգել բժշկի այցը, քանի որ ժամանակին սկսված բուժումն ունի շատ ավելի լավ արդյունավետություն*:*

Ինֆեկցիոն արթրիտների ժամանակ նկատվում են տենդ և դող:

Ժամանակի ընթացքում գանգատների արտահայտվածությունը մեծանում է: Հայտնվում է արթրալգիա՝ ցավ վնասված հոդում: Այն կարող է ունենալ տարբեր ինտենսիվություն՝ տհաճ ծակող ցավից մինչև շատ ուժեղ զգացողություններ, որոնք անհնարին են դարձնում շարժումները հոդում:

Գրեթե միշտ ցավը ուժեղանում է գիշերը և առավոտյան՝ երկարատև հանգստի շրջանից հետո: Սա բացատրվում է նրանով, որ ցերեկը հեղուկի արտահոսքն ավելի ակտիվ է ընթանում շարժումների հաշվին: Գիշերը հոդը գտնվում է հանգստի վիճակում, և հեղուկը, կուտակվելով հոդում ու հոդամերձ հյուսվածքներում, գրգռում է ցավային ընկալիչները:

Քանի որ բորբոքման մեդիատորները (նյութեր, որոնք գործարկում և պահպանում են բորբոքային պրոցեսը) առաջացնում են մազանոթների լայնացում, զարգանում է տեղային կարմրություն և մարմնի տեղային ջերմաստիճանի բարձրացում: Չափավոր ակտիվության աստիճանի դեպքում այս դրսևորումները կարող են աննկատ մնալ, ուստի դրանք հայտնաբերելու համար անհրաժեշտ է համեմատել հիվանդ հոդի գույնն ու ջերմաստիճանը հակառակ կողմի համանուն հոդի գույնի և ջերմաստիճանի հետ:

![Բուժումը տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/artrit-patcharner-axtanishner-bujum-186.jpg "Բուժումը տնային պայմաններում")

Լայնացած մազանոթները նպաստում են պլազմայի ֆիլտրացմանը անոթային հունից դեպի միջբջջային տարածություն: Արտաքուստ սա դրսևորվում է հոդի այտուցով և դեֆորմացիայով: Եթե վնասված է ծունկը, նկատվում է ծնկոսկրի շարժունակության բարձրացում: Եթե հեղուկը կուտակվում է հոդի խոռոչում, կորոշվի ֆլուկտուացիայի ախտանիշը՝ հրումանման շարժումների ժամանակ հոդի հակառակ կողմում կզգացվեն հեղուկի տատանումներ:

Հոդերի ֆունկցիայի խանգարման աստիճանը կարող է տարբեր լինել՝ աննշան անհարմարությունից մինչև վերջույթի ֆունկցիայի լրիվ կորուստ: Սա որոշվում է էթիոլոգիայով և պրոցեսի ակտիվության աստիճանով:

## Բուժումը տնային պայմաններում

> Կարևոր է! Արթրիտի բուժմամբ պետք է զբաղվի միայն որակավորված մասնագետը*.* Մեր հոդվածում կարող եք կարդալ, թե :

Բուժական միջոցները զգալիորեն տարբերվում են արթրիտի տարբեր տեսակների դեպքում, սակայն բոլորն էլ հետապնդում են նմանատիպ նպատակներ.

- ցավազրկում;
- բորբոքման վերացում;
- փափուկ հյուսվածքների այտուցի նվազեցում;
- վերջույթի ֆունկցիայի վերականգնում;
- հնարավորության դեպքում՝ հիվանդության պատճառի վերացում:

### Դեղորայքային բուժում

Դրա համար կիրառվում են միջոցների հետևյալ խմբերը.

- ցավազրկող պատրաստուկներ;
- հակաբորբոքային պատրաստուկներ;
- խոնդրոպրոտեկտորներ;
- արյան շրջանառությունը բարելավող միջոցներ:

Պատրաստուկների ձևը կարող է տարբեր լինել՝ ներարկումներ, հաբեր, քսուքներ, սակայն լավագույնն է դրանք կիրառել համալիր, աստիճանական թերապիայի տեսքով:

#### Ներարկումներ

Պրոցեսի միջին և բարձր ակտիվության դեպքում բուժական գործընթացը լավագույնս սկսել ներարկվող պատրաստուկներով:

Բորբոքային պրոցեսը վերացնելու ամենաարդյունավետ խումբը ստերոիդային հակաբորբոքային միջոցներն են, կամ գլյուկոկորտիկոիդները, կամ մակերիկամների կեղևի հորմոնները: Նրանք հիանալի կերպով վերացնում են բորբոքային պրոցեսը: Միաժամանակ անհետանում են ցավը և այտուցը, բարելավվում են վերջույթի ֆունկցիոնալ հնարավորությունները:

Դրանց են պատկանում.

- հիդրոկորտիզոն;
- դեքսամետազոն;
- բետամետազոն;
- մեթիլպրեդնիզոլոն և այլն:

![Բուժում ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/artrit-patcharner-axtanishner-bujum-118.jpg "Բուժում ժողովրդական միջոցներով")

Դրանք նախընտրելի է ներարկել երակային կաթիլային եղանակով: Նախապես ամպուլայի պարունակությունը նոսրացնում են 100-200 մլ ֆիզիոլոգիական լուծույթում: Չափաբաժինը և բուժման տևողությունը ընտրվում են խստորեն անհատական կարգով՝ կախված պրոցեսի ծանրությունից և հիվանդի արձագանքից բուժմանը:

Եթե դա ռեակտիվ կամ ալերգիկ արթրիտ է, ներարկումները նշանակվում են կարճ ընթացքով, սովորաբար ոչ ավել քան մեկ շաբաթ: Եթե դա երկարատև բուժում պահանջող արթրիտ է, օրինակ՝ ռևմատոիդ, պատրաստուկները նշանակվում են երկար ժամկետով:

Շատ հիվանդներ վախենում են ընդունել գլյուկոկորտիկոիդներ կողմնակի ազդեցությունների ուժգնության պատճառով: Իրականում ամեն ինչ այնքան էլ բարդ չէ: Եթե բուժման կուրսը կարճ է և կազմում է ոչ ավել քան 5-7 օր, անցանկալի երևույթներ չպետք է առաջանան: Եթե ձեզ նշանակված է երկարատև բուժում, բժիշկը կփորձի ընտրել ձեզ համար նվազագույն արդյունավետ չափաբաժինը: Դա կլինի պատրաստուկի այն նվազագույն քանակությունը, որը կտա բուժական արդյունք:

> Կարևոր է! Եթե ձեզ մոտ նկատել եք նորմայից որևէ շեղում և կապում եք դրա առաջացումը պատրաստուկի ընդունման սկզբի հետ, անպայման տեղեկացրեք դրա մասին բուժող բժշկին: Նա կմտցնի անհրաժեշտ փոփոխություններ բուժման պլանում*.*

Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային միջոցները նույնպես շատ լավ վերացնում են ցավն ու բորբոքումը: Այս խումբը արգելափակում է ցիկլօքսիգենազը՝ պրոստագլանդինների սինթեզում մասնակցող ֆերմենտը: Պրոստագլանդինները բորբոքման զարգացման մեջ ունեն առանցքային դերերից մեկը: Եթե դրանք չեն արտադրվում, պրոցեսի ինտենսիվությունը նվազում է: Դրանք նշանակվում են պրոցեսի միջին աստիճանի ակտիվության դեպքում:

Ամենից հաճախ կիրառվում են.

- դիկլոֆենակ նատրիում;
- ինդոմետացին;
- նապրոքսեն;
- ռևմօքսիկամ;
- մելօքսիկամ;
- քսեֆոկամ:

Դրանք կարող են կիրառվել ինչպես ներարկումների, այնպես էլ հաբերի տեսքով: Չափաբաժինն ընտրվում է անհատապես՝ կախված հիվանդի զգայունությունից պատրաստուկի նկատմամբ և ախտանիշների արտահայտվածության աստիճանից:

Եթե կիրառվում է ամպուլային պատրաստուկ, օրական չափաբաժինը սովորաբար չի գերազանցում երկու ամպուլը: Լուծույթը ներարկվում է մկանի մեջ, մեկանգամյա: Եթե առաջանում է լրացուցիչ ներարկման անհրաժեշտություն, պետք է հետևել, որպեսզի ներարկումների միջև ընկած ժամանակահատվածները լինեն հավասար: Այդ դեպքում հնարավոր է հասնել լավ բուժական արդյունքի:

> Կարևոր է! Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային միջոցների խումբը բացասաբար է ազդում ստամոքս-աղիքային տրակտի վրա: Ուստի եթե տառապում եք կամ անցյալում ունեցել եք խոցային հիվանդություն կամ գաստրիտ, անպայման տեղեկացրեք դրա մասին բժշկին*.*

#### Հաբեր

Հաբերի ձևով կարող են կիրառվել ինչպես ոչ ստերոիդային, այնպես էլ ստերոիդային հակաբորբոքային միջոցներ: Առաջին խումբը կիրառվում է պրոցեսի ցածր և միջին ակտիվության դեպքում:

Հաբային դեղամիջոցները կարող են կիրառվել նաև արթրիտի աստիճանական թերապիայի ժամանակ: Այս մեթոդիկայի ընթացքում սկզբում հիվանդին նշանակվում է ներարկվող պատրաստուկ, իսկ պրոցեսի մեղմացումից հետո անցկացվում է հաբային ձևին: Միջին օրական չափաբաժինը սովորաբար չի գերազանցում երկու հաբը օրվա ընթացքում: Եթե պատրաստուկների ընդունման կուրսի տևողությունը գերազանցում է 3-5 օրը, հիվանդներին նշանակվում են պրոտոնային պոմպի արգելափակիչներ.

- օմեպրազոլ;
- պանտոպրազոլ;
- ռաբեպրազոլ:

Դրանք նվազեցնում են թթվայնությունը և դրանով կանխարգելում ստամոքսի լորձաթաղանթի վրա խոցերի և էրոզիաների զարգացումը:

![Դեղորայքային բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/artrit-patcharner-axtanishner-bujum-174.jpg "Դեղորայքային բուժում")

> Կարևոր է! ՈՍՀՄ-գաստրոպաթիան հակաբորբոքային միջոցների ընդունման ժամանակ զարգացող ամենահաճախ հանդիպող կողմնակի ազդեցություններից մեկն է: Պետք չէ անտեսել դրա կանխարգելումը:

Ստերոիդային հակաբորբոքային միջոցները հաբային ձևով կիրառվում են երկարատև բուժման անհրաժեշտության դեպքում, օրինակ՝ ռևմատոիդ արթրիտի, համակարգային կարմիր գայլախտի, պսորիատիկ արթրիտի դեպքում:

#### Քսուքներ

Հակաբորբոքային միջոցները կիրառվում են նաև քսուքների և գելերի ձևով: Ամենահայտնի և արդյունավետ են.

- ինդոմետացինային քսուք;
- դիկլոֆենակ;
- նիմեսուլիդ՝ գելի տեսքով:

Ազդող նյութի խտությունը կարող է լինել 1%, 3%, 5%: Իհարկե, լավագույն արդյունքի հասնում են 5% միջոցի կիրառման դեպքում: Դրանց կիրառման առավելությունն այն է, որ դրանք գործում են տեղային կերպով: Կողմնակի ազդեցությունների քանակն այդ դեպքում զգալիորեն նվազում է:

Սակայն ուժեղ արտահայտված այտուցի դեպքում հյուսվածքների թափանցելիությունը էականորեն նվազում է, պատրաստուկը չի հասնում ախտահարման օջախ: Բուժական արդյունքը նման պայմաններում ցանկալիից հեռու է: Ուստի լավագույնն է քսուքները կիրառել որպես հիմնական բուժմանը լրացուցիչ միջոց: Բացառություն են կազմում ցածր ակտիվության դեպքերը, և երբ դա թույլ է տալիս էթիոլոգիական գործոնը:

> Կարևոր է! Ինքնուրույն կիրառելով տեղային հակաբորբոքային միջոցներ՝ կարելի է ջնջել կլինիկական պատկերը և էականորեն դժվարացնել ախտորոշման կատարումը:

#### Հակաբիոտիկներ

Այս խմբի պատրաստուկները նշանակվում են խստորեն ցուցումների հիման վրա: Հիմնականում սա հոդերի ինֆեկցիոն կամ ռեակտիվ ծագման բորբոքում է, երբ անհրաժեշտ է ազդել հարուցչի վրա:

Բուժման սկզբում նշանակվում է լայն սպեկտրի ազդեցության հակաբիոտիկ: Այն ընտրվում է էմպիրիկ եղանակով, այսինքն՝ հիմնվելով բժշկի կլինիկական փորձի տվյալների և հիվանդության ախտանիշների վրա: Հարուցչի ճշգրիտ որոշումից հետո հակաբիոտիկն ընտրվում է զգայունության թեստի համաձայն՝ այն թույլ է տալիս որոշել, թե պատրաստուկներից որն է ավելի լավ գործելու կոնկրետ հիվանդի մոտ:

![Արթրիտի բուժում մեղրով և լեղով](https://lifeinfo.am/storage/images/artrit-patcharner-axtanishner-bujum-140.jpg "Արթրիտի բուժում մեղրով և լեղով")

Ամենալայն կիրառվում է բետա-լակտամների խումբը.

- ամոքսիցիլին,
- երրորդ և չորրորդ սերնդի ցեֆալոսպորիններ (ցեֆտրիաքսոն, ցեֆոպերազոն, ցեֆեպիմ):

Միջին օրական դոզան կազմում է 1-2 գ օրական: Այն բաժանվում է միանվագ չափաբաժինների, որոնք ընդունվում են հավասար ընդմիջումներով:

1. Ատիպիկ ֆլորայի կասկածի դեպքում կիրառում են մակրոլիդներ: Այս խմբի ժամանակակից պատրաստուկներից շատ է տարածված և արդյունավետ ազիտրոմիցինը: Այն ընդունվում է 0,5 գ օրական դոզայով, մեկանգամյա, ինչը այն շատ հարմար է դարձնում հիվանդի համար:
2. Որպես պահուստային խումբ կիրառվում են ֆտորխինոլոններ (ցիպրոֆլոքսացին, լևոֆլոքսացին) և ամինոգլիկոզիդներ (ամիկացին, բրուլամիցին):

Բուժման տևողությունը և դոզան կարող է ընտրել միայն բուժող բժիշկը: Սա վերաբերում է նաև պատրաստուկների արտադրության ձևին: Կարող են նշանակվել ինչպես հաբային, այնպես էլ ներարկային ձևեր: Շատ հաճախ կիրառվում են սխեմաներ, որոնցում հաբերը փոխարինվում են ներարկումներով:

> Կարևոր է! Ոչ մի դեպքում չի կարելի ընդունել հակաբիոտիկներ առանց բժշկի խորհրդատվության: Սա կարող է հարուցչին դարձնել անզգայուն պատրաստուկի նկատմամբ, իսկ հիվանդությունը վերածել քրոնիկական, դժվարբուժելի ձևի:

#### Խոնդրոպրոտեկտորներ

Տարիքի հետ հոդային մակերեսը «մաշվում է», դառնում ավելի կոշտ: Այս խոնդրոպրոտեկտորների կազմի մեջ մտնում է խոնդրոիտինի սուլֆատ, որը նույնական է այն նյութին, որից կառուցված է աճառը: Հաբային և ներարկային պատրաստուկները վերացնում են խոնդրոիտին սուլֆատի պակասը՝ վերականգնելով հոդային աճառի ամբողջականությունը և կանխարգելելով նրա վնասվածքները:

> Կարևոր է! Խոնդրոպրոտեկտորների ընդունումը պետք է տևի առնվազն երեք ամիս: Կուրսերը պետք է կանոնավոր կերպով կրկնել:

## Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Այս խումբը առանձնանում է մատչելիությամբ և լավ արդյունավետությամբ: Դրանք լավ հանում են ցավը և այտուցը: Ընդ որում, առաջանում են նվազագույն կողմնակի երևույթներ, և ժողովրդական բուժումը կարող է կիրառվել գրեթե բոլոր դեպքերում: Միակ բանը, որ պետք է հաշվի առնել, այն է, որ ժողովրդական բուժումը չի կարող լիովին փոխարինել ավանդական բուժմանը, ուստի պետք է կիրառվի միայն որպես լրացում:

Ահա մի քանի արդյունավետ բաղադրատոմսեր:

> Կարևոր է! Ծնկան հոդի արթրիտի բուժման և ախտանիշների մասին կարող եք կարդալ

### Արթրիտի բուժում մեղրով և լեղով

Բուժական միջոց պատրաստելու համար ձեզ անհրաժեշտ կլինեն՝

- լեղի;
- մեղր;
- գլիցերին;
- նշադրի սպիրտ:

![Մեղրի և կինամոնի կիրառումը](https://lifeinfo.am/storage/images/artrit-patcharner-axtanishner-bujum-127.jpg "Մեղրի և կինամոնի կիրառումը")

Բոլոր բաղադրիչները հավասար մասերով խառնում են ապակյա անոթում: Այն ամուր փակում են կափարիչով և դնում մութ, զով տեղում մեկ շաբաթով: Այդ ժամանակահատվածի ավարտից հետո դեղամիջոցը պատրաստ է օգտագործման: Նրա մի փոքր մասը տաքացնում են ջրային բաղնիքի վրա, դրանով թրջում են մարլյա և կիրառում հիվանդ հոդին: Վրայից դնում են ցելոֆան և փաթաթում բրդյա շարֆով: Կոմպրեսը թողնում են գիշերը: Այսպես վարվում են մինչև ախտանիշների անհետացումը:

### Մեղրի և կինամոնի կիրառումը

Սա շատ արդյունավետ միջոց է, որը թույլ է տալիս արագ բարելավել ոչ միայն հոդերի, այլև ամբողջ օրգանիզմի վիճակը: Դրա համար երկու թեյի գդալ մեղր և կես թեյի գդալ կինամոն լուծում են մեկ բաժակ տաք ջրի մեջ: Ստացված խառնուրդն ընդունում են օրական մեկ անգամ: Էական բարելավում կարելի է զգալ ընդունման սկսելուց մեկ ամիս հետո, իսկ ախտանիշների առաջին նվազումը՝ արդեն մեկ շաբաթ հետո:

![Բուժում կարտոֆիլով](https://lifeinfo.am/storage/images/artrit-patcharner-axtanishner-bujum-129.jpg "Բուժում կարտոֆիլով")

### Բուժում կարտոֆիլով

Սա ևս շատ պարզ և արդյունավետ մեթոդ է: Հում կարտոֆիլը պետք է մանրացնել բլենդերով կամ քերիչով: Ստացված զանգվածին ավելացնում են մեկ բաժակ կեֆիր: Ընդունման սխեման հետևյալն է.

- առաջին երկու շաբաթվա ընթացքում՝ ամեն օր;
- երկրորդ երկու շաբաթվա ընթացքում՝ մեկ օր ընդմիջումով;
- երրորդ երկու շաբաթվա ընթացքում՝ ամեն երկու օրը մեկ:

Արդյունքում կուրսը ձգվում է երկու ամիս: Ախտանիշներն ամբողջությամբ անհետանում են: Կրկնությունների կանխարգելման համար անհրաժեշտ է անցկացնել կրկնակի կուրսեր:

### Կաղամբի տերև

Այս միջոցի շուրջ անընդհատ քննարկումներ են ընթանում, սակայն պրակտիկան ամեն անգամ ապացուցում է նրա արդյունավետությունը և անվնասությունը: Այն լավ հանում է ցավը և այտուցը: Կաղամբի տերևը կիրառումից առաջ մի քանի րոպե պահում են եռման ջրի մեջ: Այնուհետև այն կիրառում են հիվանդ տեղին, ծածկում մագաղաթով կամ ցելոֆանով և փաթաթում բրդյա շարֆով: Ամեն ինչ թողնում են մի քանի ժամ, կարելի է նաև գիշերը:

### Ժելատին

Այս նյութը ստանում են կենդանիների աճառից և ջլերից: Իր կազմում այն պարունակում է նույն մոլեկուլները, ինչ մարդու աճառը, ուստի կարող է հաջողությամբ կիրառվել որպես խոնդրոպրոտեկտոր:

1. Ընդունումից առաջ մեկ թեյի գդալ ժելատինը լցնում են սառը ջրով (մոտ կես բաժակ) և թողնում գիշերը:
2. Առավոտյան ամբողջական բաժակը լրացնում են տաք ջրով, ավելացնում մեկ թեյի գդալ մեղր, խառնում:
3. Ստացված խառնուրդն ընդունում են դատարկ ստամոքսին:
4. Բուժումն անցկացվում է տասնօրյա կուրսերով: Ընդմիջումները նույնպես կազմում են տասը օր:

Բուժման ընթացքում հետևում են օրգանիզմի արձագանքին, քանի որ, չնայած այն բանին, որ ժելատինը բավականին անվտանգ արտադրանք է, կարող են առաջանալ կողմնակի ռեակցիաներ:

### Բուժական ցեխեր

Բուժական ցեխերը շատ լավ առողջարարական ազդեցություն կտան վերականգնողական փուլում: Լավագույնն է ցեխային լոգանքներ և կիրառումներ ընդունել ցեխային աղբյուրի անմիջական մոտակայքում գտնվող առողջարաններում: Այնուամենայնիվ, բազմաթիվ բուժական հաստատություններ հաջողությամբ օգտագործում են ցեխեր, որոնք հատուկ տարայով հասցված են հեռավոր շրջաններից: Ցեխերի ջերմաստիճանը՝ 38-40°C: Պրոցեդուրաների տևողությունը՝ մինչև քսան րոպե: Բուժման կուրսը բաղկացած է 10-12 պրոցեդուրայից: Կիրառումներն անցկացվում են մեկ օր ընդմիջումով, կամ երկու օր անընդմեջ, այնուհետև մեկ օր ընդմիջում:

![Կաղամբի տերև](https://lifeinfo.am/storage/images/artrit-patcharner-axtanishner-bujum-151.jpg "Կաղամբի տերև")

> Կարևոր է! Ցանկացած ֆիզիոթերապևտիկ պրոցեդուրայի կիրառումը պետք է իրականացվի վերականգնողական փուլում, բորբոքումը հանելուց հետո: Հակառակ դեպքում հիվանդության ախտանիշները կարող են սրվել:

### Բուժական ֆիզկուլտուրա

Այն առանցքային դեր է խաղում հոդի շարժողական ֆունկցիայի վերականգնման գործում: Վարժությունները ընտրվում են անհատապես՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր հիվանդի առանձնահատկությունները և հոդի վնասվածքի աստիճանը: Արթրիտի դեպքում բոլոր վարժությունների նպատակը շարժումների ամբողջական ծավալի պահպանումն ու վերականգնումն է:

Ընդ որում, շատ կարևոր է պահպանել հետևյալ բուժման սկզբունքները.

- փուլայնություն՝ ռեմիսիայի շրջանում վարժությունների ինտենսիվությունը մեծանում է;
- քայլ առ քայլ՝ կատարվող շարժումների զինանոցի աստիճանական ընդլայնում;
- բեռնվածքը պետք է լինի մեխանիկական՝ վարժությունները կատարվում են դանդաղ, բայց առավելագույն ամպլիտուդով;
- մարմնամարզությունն անցկացվում է միայն այն սահմաններում, որտեղ բացակայում են ցավային զգացողությունները;
- ապարատային մեթոդների և ջրային վարժությունների լայն կիրառում;
- վարժությունների հաճախակի և կանոնավոր կատարում:

> Կարևոր է! Բուժական մարմնամարզությունը պետք է անցկացվի միայն մասնագետի հսկողության ներքո: Վարժությունների սխալ կատարումը կարող է հանգեցնել հոդի վրա ծանրաբեռնվածության բարձրացման և վիճակի վատթարացման:

Հիվանդի կյանքի համար տարբեր տեսակի արթրիտների կանխատեսումը բարենպաստ է: Առողջության կանխատեսումը կախված է բուժման ժամանակին և լիարժեք լինելուց: Ժամանակին սկսված բուժական գործընթացը, որն իրականացվում է համալիր կերպով և ընդգրկում է բոլոր պաթոգենետիկ օղակները, զգալիորեն բարձրացնում է լիարժեք ապաքինման հնարավորությունը: