#  Արթրոզ

![Արթրոզի ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-17564269.jpg "Արթրոզի ախտանիշները")

Արթրոզ է կոչվում հոդերի այն հիվանդությունը, որը ուղեկցվում է աճառների հետագա քայքայմամբ և հոդային հյուսվածքների դեգեներացիայով։ Այս հիվանդությամբ տառապում է Երկրի բնակչության գրեթե 80%-ը։ Վիճակագրության համաձայն՝ XXI դարում ծնկահոդերի վնասվածքը տարածվել է 40%-ից մինչև 80%։ Տարիքի հետ մարդու արթրոզով հիվանդանալու հավանականությունը մի քանի անգամ մեծանում է։ Այն հանդիպում է ինչպես տղամարդկանց, այնպես էլ կանանց մոտ։

Բովանդակություն՝

- [Արթրոզի ախտանիշները](#%D5%A1%D6%80%D5%A9%D6%80%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ճռճռոց](#%D5%B3%D5%BC%D5%B3%D5%BC%D5%B8%D6%81)
- [Ծալման և տարածման ամպլիտուդի նվազում](#%D5%AE%D5%A1%D5%AC%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AE%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%B4%D5%BA%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A4%D5%AB-%D5%B6%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Հոդի արտաքին տեսքի փոփոխություն](#%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%A1%D6%84%D5%AB%D5%B6-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D6%84%D5%AB-%D6%83%D5%B8%D6%83%D5%B8%D5%AD%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Հիվանդության պատճառները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Տեսակները](#%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ուսահոդի արթրոզ](#%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%A1%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%A1%D6%80%D5%A9%D6%80%D5%B8%D5%A6)
- [Ազդրահոդի արթրոզ](#%D5%A1%D5%A6%D5%A4%D6%80%D5%A1%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%A1%D6%80%D5%A9%D6%80%D5%B8%D5%A6)
- [Սպոնդիլոարթրոզ](#%D5%BD%D5%BA%D5%B8%D5%B6%D5%A4%D5%AB%D5%AC%D5%B8%D5%A1%D6%80%D5%A9%D6%80%D5%B8%D5%A6)
- [Ո՞ր բժիշկն է բուժում արթրոզը](#%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%AA%D5%AB%D5%B7%D5%AF%D5%B6%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D6%80%D5%A9%D6%80%D5%B8%D5%A6%D5%A8)
- [Արթրոզի բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A1%D6%80%D5%A9%D6%80%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Ժելատին](#%D5%AA%D5%A5%D5%AC%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%B6)
- [Կավ](#%D5%AF%D5%A1%D5%BE)
- [Ցուրտ և ջերմություն](#%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%BF-%D5%BB%D5%A5%D6%80%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Դափնու տերև](#%D5%A4%D5%A1%D6%83%D5%B6%D5%B8%D6%82-%D5%BF%D5%A5%D6%80%D6%87)
- [Բուժումը դեղամիջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Ցել-Տ](#%D6%81%D5%A5%D5%AC-%D5%BF-%D1%86%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D1%82)
- [Տրաումել Ս](#%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A5%D5%AC-c-%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D1%81)
- [Քսուքներ](#%D6%84%D5%BD%D5%B8%D6%82%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Բուժական ֆիզկուլտուրա](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%BF%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1)
- [Առաջին օգնությունը ցավային զգացողությունների դեպքում](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8-%D6%81%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BD%D5%A5%D5%B6%D5%BD%D5%A1%D6%81%D5%AB%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Հիվանդության կանխարգելում](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Մարմնի ցրտահարումից խուսափելը](#%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%B6%D5%AB-%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%BB%D5%A5%D6%80%D5%B4%D5%A1%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%AB%D6%81-%D5%AD%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%A1%D6%83%D5%A5%D5%AC%D5%A8)
- [Դիետա](#%D5%A4%D5%AB%D5%A5%D5%BF%D5%A1)
- [Հիվանդ հոդերից աղերի դուրսբերումը](#%D5%A1%D5%B2%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A4%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%BD%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%A5%D6%80%D5%AB%D6%81)
- [Օրվա և քնի ռեժիմ](#%D6%85%D6%80%D5%BE%D5%A1-%D6%84%D5%B6%D5%AB-%D5%BC%D5%A5%D5%AA%D5%AB%D5%B4%D5%A8)

## Արթրոզի ախտանիշները

Արթրոզին բնորոշ է ծնկներում, մասնավորապես հոդերում, ցավող ցավը։ Ցավը կարող է առաջանալ ինչպես քայլելիս, վազելիս, այնպես էլ հանգիստ վիճակում, օրինակ, երբ մարդը նստած է կամ պառկած։

Հիվանդության զարգացման առաջին փուլերում ցավը կարող է առաջանալ ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ։ Միայն որոշ ժամանակ անց ցավը կարող է առաջանալ արդեն նվազագույն ծանրաբեռնվածությունից։ Այլ կերպ ասած, հիվանդության ախտանիշները անտեսելու դեպքում ծնկահոդերը կարող են կտրուկ ցավել նույնիսկ թեթև ծանրաբեռնվածությունից կամ դանդաղ շարժումից։

Հետագայում ցավը մարդուն հետապնդում է նաև հանգիստ վիճակում, երբ մարդը պառկում է քնելու և չի կարողանում ոտքերը այնպես դնել, որ քնի։ Հիվանդը մշտապես զգում է հոդերում մշտական անհարմարություն, իսկ երբեմն նաև կտրող ցավ։

### Ճռճռոց

Հոդում ճռճռոցը երկրորդ ամենակարևոր նշանն է այն բանի, որ ծնկները հիվանդ են։ Ճռճռոցը կապված է հոդերի սերտ շփման հետ, որոնք ոչ իդեալականորեն են հարմարեցված իրար։ Առողջ մարդկանց մոտ նույնպես երբեմն հոդերը կարող են բարձրաձայն ճռճռալ կամ հանգիստ կրկթալ։ Սակայն արթրոզի ժամանակ ճռճռոցի ձայնը ունի իր սեփական ինքնատիպ տոնայնությունը։ Լսողականորեն այն շատ բարձրաձայն է և չոր։ Եթե վնասվածքի սկզբում հիվանդ հոդերից եկող ձայնը այնքան էլ բարձր չի լինում, ապա արթրոզով հոդերի վնասման ընթացքում այն կլսվի ավելի ու ավելի ուժեղ։

![width="600"](https://lifeinfo.am/storage/images/artroz%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujman-exanakner-159.jpg)

### Ծալման և տարածման ամպլիտուդի նվազում

Հոդի տարածման շառավիղի նվազումը մարդուն կարևորագույն ազդանշան է հանդիսանում, որ նա հասել է հիվանդության գրեթե վերջին փուլին։ Հիվանդության առաջին փուլերում հոդերի շարժման ամպլիտուդի նվազումը առանձնապես չի արտահայտվում, սակայն հիվանդության զարգացման ընթացքում այն կարող է արագորեն մեծանալ։ Սա, առաջին հերթին, կապված է հոդային ճեղքի նվազման և արթրոզի օջախի շուրջ մկանները պատող սպազմի հետ։

### Հոդի արտաքին տեսքի փոփոխություն

Հոդի դեֆորմացիան կարող է տեղի ունենալ այսպես կոչված Օստեոֆիտների պատճառով։ Օստեոֆիտները՝ հոդի շուրջ աճող ելուստներ, փշեր են։ Երկրորդ պատճառը ավելորդ հեղուկն է հոդում, որը կարող է մեծացնել և ուռեցնել այն։

## Հիվանդության պատճառները

Հաճախ արթրոզը հոդերը վնասում է նյութափոխանակության խանգարման պատճառով, ինչը հանգեցնում է դեֆորմացիայի, իսկ հետագայում՝ նաև տարածման ամպլիտուդի փոփոխության։ Մասնագետների խոսքով՝ հոդային աճառները քայքայվում են նյութափոխանակության վատացման, հորմոնալ խանգարումների, ժառանգականության, տարեց տարիքի, վնասվածքների, հյուծող ծանրաբեռնվածությունների, ինչպես նաև տեղային հետևանքով։

1. Բացի այդ, արթրոզի նկատմամբ ամենից շատ հակված են համարվում այն մարդիկ, ովքեր նախկինում ենթարկվել են որևէ վնասվածքների, տեղահանումների, հարվածների և կոտրվածքների։
2. Մարդիկ, որոնց նյութափոխանակությունն ամբողջովին խանգարված է, ովքեր ունեն ավելորդ քաշ, տառապում են գիրությամբ, ենթարկվել են ցրտահարման կամ ուժեղ ծանրաբեռնվածությունների ցածր ջերմաստիճանում։
3. Հիվանդություններից՝ մրսածություն, թուլացած իմունիտետ, սիֆիլիս, տուբերկուլոզ, վահանաձև գեղձի խնդիրներ, հեմոֆիլիա։

## Տեսակները

### Ուսահոդի արթրոզ

 արթրոզային վնասման այն տեսակն է, երբ ոսկրային հյուսվածքին կից աճառը դեֆորմացվում է և ենթարկվում դիստրոֆիկ փոփոխությունների։ Հիվանդության երկարատև ընթացքի դեպքում հոդերը կարող են ամբողջովին քայքայվել և դառնալ կոպիտ, դրանց վրա առաջանում է աղերի նստվածք։

![Տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/images/artroz%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujman-exanakner-130.jpg "Տեսակները")

Աճառային հատվածների վրա աղերի նստվածքը կոչվում է «Օստեոֆիտներ»։ Պաթոլոգիական կերպով դրսևորվող փոփոխությունները զարգանում են բավականին դանդաղ, հիվանդության փուլը այս դեպքում վերածվում է խրոնիկականի։ Ախտանիշները՝ ցավ, որը ուժեղանում է հիվանդ հոդերով առանձին մկանային խմբի ծանրաբեռնվածության ժամանակ։

### Ազդրահոդի արթրոզ

՝ այս ախտորոշումը կարող է խանգարել հենաշարժական համակարգի ստատիկ ֆունկցիաները։ Քայքայիչ գործընթացը վնասում է ողջ հոդային աճառը։ Այն քայքայվում է և կորցնում ամորտիզացիոն հատկությունները։

### Սպոնդիլոարթրոզ

Սպոնդիլոարթրոզը մարդու ողնաշարի փոքր հոդերի հիվանդություն է։ Հաճախ սպոնդիլոարթրոզը առաջանում է գոտկային կամ պարանոցային հատվածներում։ Սպոնդիլոարթրոզի հետագա զարգացմանը նպաստում են վնասվածքները, ծանրաբեռնվածությունները և նյութափոխանակության խանգարումը։

![Ո՞ր բժիշկն է բուժում արթրոզը](https://lifeinfo.am/storage/images/artroz%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujman-exanakner-194.jpg "Ո՞ր բժիշկն է բուժում արթրոզը")

## Ո՞ր բժիշկն է բուժում արթրոզը

Եթե հիվանդն ի սկզբանե անտեսել է հիվանդությունը, և հոդում ախտաբանական գործընթացը երկար ժամանակ զարգացել է, երբ ցանկացած շարժում ուղեկցվում է սուր և անտանելի ցավով, ապա հիվանդին օգնել կկարողանա միայն օրթոպեդը։

Երբ բուժման պահպանողական եղանակներն արդեն բավարար չեն հիվանդի ապաքինման համար, օրթոպեդը կարող է կատարել վիրահատություն, որը բաժանվում է 2 տեսակի։

Օրգանապահպան վիրահատությունը կօգնի վերացնել հոդի ուժեղ, կտրող ցավը և վերականգնել ախտահարված հոդի գործառույթների մեծ մասը։

Էնդոպրոթեզավորումը վիրահատություն է, որը կատարվում է միայն այն դեպքում, երբ արթրոզի բուժումն արդեն անիմաստ է, և հոդն ամբողջությամբ քայքայված է։ Վիրահատության էությունը կայանում է ախտահարված հոդի փոխարինման մեջ պրոթեզով։ Վիրահատությունից հետո հիվանդը կարող է վերականգնել իր բոլոր շարժողական գործառույթները, կարող է շարժվել առանց դժվարության և ցավի, ինչպես ցանկացած առողջ մարդ։

## Արթրոզի բուժումը ժողովրդական միջոցներով

Այժմ կան բուժման պահպանողական մեթոդների, ինչպես նաև ժողովրդական եղանակներով բուժման մեծ քանակությամբ ձևեր, որոնք նկարագրված են ստորև։

### Ժելատին

Ժելատինի հաճախակի օգտագործման դեպքում, հիվանդության ընթացքում քայքայված բոլոր հյուսվածքները կարող են վերականգնվել։ Ժելատինը նաև ունակ է ամրացնել հոդերը և բարելավել ախտահարված աճառների շարժունակությունը։ Ժելատինն անհրաժեշտ է օգտագործել՝ այն նոսրացնելով տաք ջրով բաժակի մեջ։

> Կարևոր է! 200 մլ բաժակի համար խորհուրդ է տրվում ամեն օր օգտագործել 1 թեյի գդալ ժելատին։

![Արթրոզի բուժումը ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/artroz%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujman-exanakner-157.jpg "Արթրոզի բուժումը ժողովրդական միջոցներով")

Կարելի է նաև պատրաստել ժելատինի հիման վրա սննդատեսակներ։ Օրինակ՝ կիսել, խաշ, ժելե։ Գոյություն ունեն նաև ժելատինի հիման վրա կոմպրեսներ։ Դրանք պետք է կիրառել ախտահարված հոդերին, իսկ վերևից դնել տաք վիրակապ։ Կոմպրեսներն օգտագործել կարելի է օրվա ցանկացած ժամի, սակայն ցանկալի է դա անել գիշերը։ Ժելատինի օգտագործման հակացուցումներ նույնպես գոյություն ունեն։

> Կարևոր է! Արյան բարձրացված մակարդելիություն ունեցող, միզարձակման խնդիրներ ունեցող, երիկամներով հիվանդ մարդկանց ժելատին օգտագործել չի խորհուրդ տրվում։

### Կավ

Կավն ունակ է բուժել, թեթևացնել և ամբողջությամբ վերացնել ախտահարված հոդերի ցավային զգացողությունները, կանգնեցնել հոդերի քայքայման գործընթացը և հետագա զարգացումը։ Հատկապես բարենպաստ ազդեցություն կավն ունի պարանոցի, ուսի կամ ծնկան արթրոզի վրա։ Կավով բուժումը չպետք է կիրառեն հղի կանայք կամ սրտային հիվանդություններով տառապող մարդիկ։

### Ցուրտ և ջերմություն

Ավանդական կամ ֆիզիոթերապևտիկ մեթոդներով բուժման արգելքի դեպքում, հիվանդը կարող է կիրառել կրիոթերապիա։ Հիվանդության ընթացքի ակտիվությունը նվազեցնելու համար ախտահարված հատվածին դրվում են սառը կոմպրեսներ։ Ցուրտն ունակ է նվազեցնել հոդերի քայքայման և գրգռման աստիճանը, թեթևացնել այտուցը և ծառայել որպես ցավազրկող միջոց։ Հակացուցումներ՝ սրտային հիվանդություն, ինսուլտներ։

### Դափնու տերև

Դափնու թուրմը հիվանդի օրգանիզմից կհեռացնի երկար ժամանակ կուտակված բոլոր աղերը և կմաքրի անոթները։ Կբարելավի նյութափոխանակության գործընթացը և կուժեղացնի օգտակար նյութերի մատակարարումն ախտահարված հոդերին։

![Բուժումը դեղամիջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/artroz%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujman-exanakner-109.jpg "Բուժումը դեղամիջոցներով")

1. Պատրաստելու համար անհրաժեշտ է վերցնել 10 գրամ դափնու տերևներ, 200 միլիլիտր տաք ջուր, թուրմին թույլ տալ կանգնել 10 րոպե, իսկ դրանից հետո թրմել 5 ժամվա ընթացքում։
2. Հենց որ թուրմը պատրաստ է, այն պետք է օգտագործել փոքր կումերով։
3. Թուրմը պետք է խմել 3 օր, այնուհետև ընդմիջել 3 շաբաթվա ընթացքում։ Դափնու տերևների թուրմը խիստ հակացուցված է ստամոքսի խոցով և տասներկումատնյա աղու հիվանդությամբ տառապող մարդկանց համար։

## Բուժումը դեղամիջոցներով

### Ցել-Տ (Цель-Т)

Ցել-Տ (Цель-Т) - հոմեոպաթիկ միջոց է, որը լավ դեղամիջոց է հանդիսանում արթրոզի բացարձակապես ցանկացած ձևի բուժման համար։ Դեղամիջոցն ունի ներարկման համար նախատեսված լուծույթի, հաբերի և քսուքների ձև։ Դեղամիջոցը ցավազրկող միջոց է, որը խթանում է քայքայված հոդերի վերականգնումը և հյուսվածքների ռեգեներացիան։ Հակացուցումներ՝ դեղամիջոցի անհատական անտանելիություն։ Բուժման կուրսը տևում է մոտ 1 ամիս։

### Տրաումել C (Траумель С)

Հակաբորբոքային միջոց, որն ունի վերականգնող ազդեցություն, ինչպես նաև խթանում է հիվանդի իմունային համակարգը։ Դեղամիջոցը կարելի է ձեռք բերել կաթիլների ձևով։ Այն ընդունվում է ներքին՝ բերանի միջոցով։ Բուժման կուրսը նույնպես կազմում է մոտ 1 ամիս։

### Քսուքներ

#### Դիկլոֆենակ

Քսուք, որը կօգնի մեկուսացնել ցավը ցանկացած հոդում։ Դրա համար անհրաժեշտ է բարակ շերտով քսուքը քսել ախտահարված հատվածին։ Դիկլոֆենակն օգտագործել կարելի է օրական 3 անգամ, իսկ ինչ վերաբերում է օգտագործման ժամկետին, ապա քսել կարելի է այնքան ժամանակ, քանի դեռ բարելավում տեղի չունենա։ Հենց սկսվի ցավի նահանջի փուլը, դիկլոֆենակի քսելը պետք է դադարեցնել։

![Բուժական ֆիզկուլտուրա](https://lifeinfo.am/storage/images/artroz%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujman-exanakner-117.jpg "Բուժական ֆիզկուլտուրա")

Քսուքը նախատեսված չէ որպես կանխարգելիչ , այն օգտագործվում է միայն արթրոզի սուր փուլում։ Օգտագործման հակացուցումներ՝ հղիություն և ստամոքսի խոց։ Օգտագործման ժամանակ չպետք է թույլ տալ պատրաստուկի թափանցումը բաց վերքերի մեջ։

#### Օրթոֆեն

Օրթոֆենն ունի գելի ձև և ունակ է հաղթահարել հատկապես սուր ցավային համախտանիշներ։ Քսուքը ախտահարված հատվածին քսելուց հետո այն պետք է քսել (տրորել)։ Օրթոֆենն օգտագործել կարելի է 1 ամսվա ընթացքում, օրական 2-3 անգամ։ Եթե երկու շաբաթ անց օրթոֆեն օգտագործած հիվանդը բարելավում չի զգում, ապա անհրաժեշտ է փոխել արթրոզի բուժման կուրսը և դեղամիջոցը։

#### Կետորոլ

Դեղամիջոցը ունակ է վերացնել ցավային համախտանիշը, սակայն ոչ կանխել արթրոզի հետագա զարգացումը։

## Բուժական ֆիզկուլտուրա

Հիվանդության սկզբնական փուլում, երբ հոդը դեռ լրիվ քայքայված չէ, ցավային սենսացիաները թեթևացնելու համար կարող է օգնել ԲՖԿ-ն (բուժական ֆիզկուլտուրա)։ ԲՖԿ-ն կարող է նաև կասեցնել հիվանդության զարգացումը։ Սակայն երբ հոդը արդեն գտնվում է քայքայման փուլում, ԲՖԿ-ի կուրսը կարող է ավելի շատ վնասել, քան օգնել հիվանդին։

Այդ իսկ պատճառով բուժական ֆիզկուլտուրայի պարապմունքներից առաջ անհրաժեշտ է անցնել ԲՖԿ-ի մասնագետ բժշկի հետ ամբողջական խորհրդատվություն։ Արթրոզի ժամանակ խորհուրդ է տրվում հեծանիվ քշել, թիավարությամբ զբաղվել, գնալ սաունա, ինչպես նաև անցնել ամբողջական մերսման սեանսներ։

![Հիվանդության կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/artroz%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujman-exanakner-181.jpg "Հիվանդության կանխարգելում")

ԲՖԿ-ն արթրոզի բուժման անբաժանելի մասն է, քանի որ այն օգնում է հիվանդին նվազեցնել հոդերի ցավը, բարելավել շարժունակությունը, նվազեցնել մկանային լարվածությունը և բարձրացնել մկանների ընդհանուր տոնուսը։

ԲՖԿ-ի կուրսը ուղղակիորեն կախված է արթրոզի փուլից։ ԲՖԿ-ով զբաղվելիս պետք է հիշել, որ բուժական մարմնամարզությունը մեծացնում է ամբողջ մարմնի շարժումների ծավալը, ինչը նպաստում է հանգստացմանը, լավ քնին և ինքնազգացողության բարելավմանը։ Չափավոր և ինտենսիվ պարապմունքները, որոնք չեն առաջացնի հոդերի մաշվածություն, կօգնեն ավելի շատ, քան դեղամիջոցները։

> Կարևոր է! Պետք է հիշել նաև լավ քնի մասին, իսկ քայլելիս՝ կեցվածքի մասին։

Արթրոզի ժամանակ 3 ամենաարդյունավետ վարժությունները.

1. Մեջքի վրա պառկած, ուղղված ոտքերով, դանդաղ ծալել ոտքերը՝ մոտեցնելով դրանք կրծքին և հետ տանելով։
2. Մեջքի վրա պառկած դանդաղ բարձրացնել ոտքերը 45 աստիճանով և օդում կատարել ուղղահայաց խաչաձև շարժումներ։ Վարժությունը կոչվում է նաև «Մկրատ»։
3. Մեջքի վրա պառկած դանդաղ բարձրացնել ոտքերը 45 աստիճանով և օդում կատարել հորիզոնական խաչաձև շարժումներ։

ԲՖԿ-ի ժամանակ ամենադժվարը վարժությունների սկիզբն է և ամենօրյա պարապմունքները։ Վարժությունները կատարելուց հետո մարդը պետք է զգա շատ ավելի թեթև, սակայն չպետք է մոռանալ նաև չափի մասին, որը չպետք է գերազանցել։ ԲՖԿ-ն պետք է ամբողջովին հանգստացնի և ձգի մկանները, ջլերը և հոդերը։ Վարժություններին, դիետային ճիշտ մոտեցման և մեծ ցանկության առկայության դեպքում հիվանդը կարող է բուժվել և կրկին դառնալ առողջ մարդ։ Բարելավումներ կարելի է զգալ արդեն 2-3-րդ շաբաթում։

### Առաջին օգնությունը ցավային սենսացիաների ժամանակ

1. Հիվանդ հոդի ցավն ու այտուցը նվազեցնելու համար պետք է սառույց դնել ցավոտ տեղին և սպասել 20-30 րոպե։
2. Ջերմությունը նույնպես կարող է բացել արյունատար անոթները և բարելավել հոդում արյան շրջանառությունը։ Դրա համար անհրաժեշտ է ջեռակ և 0,5 տաք, գրեթե եռացող ջուր։

![Ճռճռոց](https://lifeinfo.am/storage/images/artroz%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujman-exanakner-117.jpg "Ճռճռոց")

## Հիվանդության կանխարգելում

Արթրոզի բուժման հիմնական բաղադրիչը ԲՖԿ-ն է և մշտական շարժումը։ Որպեսզի մարմնի բոլոր հոդերը մնան լիովին առողջ, պետք է զբաղվել ֆիզիկական վարժություններով և չանտեսել չափավոր ծանրաբեռնվածությունները, մարզասրահը, լողավազանը կամ մարզադաշտը։ Այս ամենը օգնում է ոչ միայն հենաշարժական համակարգին, այլ նաև օգնում է ազատվել ավելորդ քաշից, որը ծանրաբեռնում է օրգանիզմը։

Երբ արթրոզը դադարել է սուր ձևով դրսևորվել, վերականգնողաբան բժշկի օգնությամբ պետք է կազմել անհատական մարզումների ծրագիր։ Հաճախ մարզումների ծրագրում ներառվում են. երկարատև քայլարշավ, մարմնամարզություն, յոգա և բազմաթիվ այլ վարժություններ, որոնք նպաստում են հոդերի լիարժեք ծանրաբեռնմանը և կարծրացմանը։

### Մարմնի թերջերմացումից խուսափելը

Ցուրտ եղանակին ծնկները ջերմ պահելու համար ։ Ամեն դեպքում չպետք է թույլ տալ հոդերի թերջերմացում, լինի դա ծնկահոդերը, արմունկահոդերը, թե ազդրաբլթային հոդերը։ Ամենօրյա ֆիզիկական վարժությունները և ԲՖԿ-ի կուրսը կօգնեն ամրացնել հիվանդ հոդի շուրջ գտնվող մկանները և բարելավել ոսկորների ամրությունը։ Ոտքով զբոսանքները, պարը, յոգան հիանալի կերպով կհամապատասխանեն արթրոզից ինքնուրույն առողջացման նպատակին։

### Դիետա

Գիրությունը մարդու հոդերի ամենամեծ թշնամին է, քանի որ ավելորդ քաշի հետ գալիս է նաև հոդերի մեծ ծանրաբեռնվածությունը։ Եթե արթրոզն արդեն հասցրել է հարվածել հոդերին, ապա ավելորդ քաշից ազատվելը և չափավոր դիետան շատ տեղին կլինեն։

> Կարևոր է! Արթրոզի ժամանակ ամենաօգտակար մթերքներն են՝ ձուկը, ընկույզները, քիչ յուղոտ միսը, ճակնդեղը, լոլիկը, գազարը։

### Աղերի դուրսբերումը հիվանդ հոդերից

Վերջերս բժշկության մեջ արթրոզի բուժման և հոդերից աղերի դուրսբերման համար կիրառվում է հատուկ սարք, որը կոչվում է իոնիզատոր։ Իոնիզատորն ունակ է դուրս բերել աղերը, վերացնել բորբոքումը, սպազմը և վերականգնել հիվանդ հոդի միներալացումը։ Իոնիզատորով բուժման եղանակն այնքան արդյունավետ է, որ բժշկության մեջ ընկալվում է որպես հրաշք։

### Օրվա և քնի ռեժիմը

Քնի պակասը և չափից շատ ուտելը ազդում են ողջ օրգանիզմի վրա։ Լիարժեք առողջության համար միշտ պետք է զբաղվել սպորտով, ինչը կօգնի սնունդը բերել ճիշտ հավասարակշռության, մնալ լավ ֆորմայում և, իհարկե, բարձրացնել իր հուզական ֆոնը։

Հիվանդության ախտանիշների ժամանակին հայտնաբերման, դրա պատճառի պարզաբանման, հիվանդության տեսակի ճիշտ սահմանման դեպքում, ժողովրդական, դեղորայքային միջոցների կամ ֆիզիկական վարժությունների օգնությամբ հիվանդությունը հեշտությամբ կարելի է հաղթահարել։