# Արյան մեջ էրիթրոցիտների բարձրացում մեծահասակների և երեխաների մոտ - պատճառները

![Բարձրացման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-48318354.jpg "Բարձրացման պատճառները")

Որևէ հիվանդություն հայտնաբերելու համար բժիշկները նշանակում են հետազոտություն, որը ներառում է անալիզների հանձնում: Ամենատարածվածը արյան ընդհանուր անալիզն է: Դրա արդյունքները օգնում են բուժող բժշկին ախտորոշում դնել: Արյան ընդհանուր անալիզը պարունակում է տեղեկություն այն մասին, թե արյան մեջ ինչ քանակությամբ են պարունակվում այս կամ այն տարրերը: Յուրաքանչյուր ցուցանիշ ունի իր օպտիմալ սահմանները, որոնցից շեղումը վկայում է հիվանդության զարգացման մասին: Հաճախ առաջանում են վիճակներ, երբ արյան մեջ էրիթրոցիտները բարձրացած են: Ինչի՞ հետ է դա կապված, ի՞նչ են դրանց բարձրացման պատճառները և ինչո՞վ է դա վտանգավոր մարդու համար:

Բովանդակություն:

- [Էրիթրոցիտների նորմալ ցուցանիշները](#%D5%A7%D6%80%D5%AB%D5%A9%D6%80%D5%B8%D6%81%D5%AB%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%AC-%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հեմատոկրիտի անալիզ](#%D5%B0%D5%A5%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%AF%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6)
- [Բարձրացման պատճառները](#%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%B1%D6%80%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Էրիթրոցիտների աճը երեխաների մոտ](#%D5%A7%D6%80%D5%AB%D5%A9%D6%80%D5%B8%D6%81%D5%AB%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A1%D5%B3%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ինչո՞վ է վտանգավոր](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%B8%D5%BE%D5%BE%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80)
- [Ինչպես նորմալացնել մակարդակը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%AC%D5%A1%D6%81%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A8)
- [Էրիթրոցիտոզի հետևանքները](#%D5%A7%D6%80%D5%AB%D5%A9%D6%80%D5%B8%D6%81%D5%AB%D5%BF%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)

Հարակից հոդվածներ:
 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Էրիթրոցիտների նորմալ ցուցանիշները Արյունը բաղկացած է պլազմայից (60%) և տարբեր ձևավոր տարրերից (արյան բջիջներից). էրիթրոցիտներ, լեյկոցիտներ, թրոմբոցիտներ, լիմֆոցիտներ: Պլազման անհրաժեշտ է դրանց անոթներով դեպի օրգաններ տեղափոխման համար: Էրիթրոցիտները արյան կարմիր մարմնիկներն են (բջիջներ), որոնք պատասխանատու են բոլոր օրգաններին թթվածնի մատակարարման համար: Դրանք կցում են թթվածինը թոքերում և դրանով հարստացնում օրգանիզմը, միաժամանակ վերցնելով ածխաթթու գազը: Տեղափոխում են այն թոքեր՝ հեռացնելու համար: Արտաքինով էրիթրոցիտները նման են երկկողմանի գոգավոր սկավառակի, որը ծածկված է մեմբրանով, լցված է հեմոգլոբինով և պատասխանատու են արյան կարմիր գույնի համար: Արյան ընդհանուր անալիզի վերծանման մեջ ընդունված նշանակումն է՝ RBC: Էրիթրոցիտների քանակը չափվում է արյան մեկ լիտրում գտնվող բջիջների քանակով, բազմապատկված 10¹²-ով: Արյան մեջ դրանց պարունակությունը կախված է տարիքային պարամետրերից, ինչպես նաև սեռային պատկանելությունից: Էրիթրոցիտների նորման ներկայացված է աղյուսակում. Տարիք, տարեկան Միջակայք (×10¹²/լ) Տղամարդու օրգանիզմ 15-18 4,1-5,7 19-45 4,3-5,6 46-65 4,2-5,7 65-ից 3,9-5,8 Կանացի օրգանիզմ 15-18 4,0-5,1 19-45 3,8-5,2 46-65 3,9-5,3 65-ից 3,8-5,2 Երեխաներ 0-2 շաբաթ 3,8-5,9 2 շաբաթ-3 ամիս 3,3-5,1 4-6 ամիս 3,9-5,5 6 ամիս-1 տարեկան 4,0-5,3 1-3 3,8-4,8 3-6 3,7-4,9 6-12 3,8-5,1 12-15 3,9-5,2 Յուրաքանչյուր հիվանդի մոտ էրիթրոցիտների մակարդակը անհատական է: Հեմատոկրիտի անալիզ Խոսելով էրիթրոցիտների մասին, հնարավոր չէ չհիշատակել հեմատոկրիտի հասկացությունը: Այս ցուցանիշը որոշում է էրիթրոցիտների ծավալի հարաբերակցությունը արյան պլազմայի ծավալին, չափվում է %-ով: Լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքների փոքր շեղումները չպետք է մտահոգություն առաջացնեն, սակայն եթե այդ պարամետրերը մեծ են, ապա ամենայն հավանականությամբ հիվանդը հիվանդ է: ![Էրիթրոցիտների աճը երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/eritrocitneri-bardzracman-patcharnery-aryan-mej-141.jpg "Էրիթրոցիտների աճը երեխաների մոտ") Հեմատոկրիտի նորմալ ցուցանիշները (НСТ - արյան ընդհանուր անալիզում նշանակումը), ինչպես նաև ինքնին էրիթրոցիտների նորման, կախված են տարիքից և սեռից: Հեմատոկրիտի ցուցանիշները պետք է լինեն. նորածինների մոտ՝ 35-65%; 5. մինչև մեկ տարեկան երեխաների մոտ՝ 32-40%;
6. մեկից մինչև 11 տարեկան՝ 32-ից 41%;
7. դեռահաս աղջկա մոտ՝ 35-45%, տղայի մոտ՝ 34-44%;
8. մինչև 45 տարեկան կնոջ մոտ՝ 39-50%, տղամարդու մոտ՝ 34-45%:
Տարիքի հետ այս ցուցանիշները փոփոխվում են: Եթե մեծահասակների մոտ արյան խտությունը գտնվում է 33-ից 35% միջակայքում, ապա կպահանջվի բժշկի հսկողություն: Եթե ցուցանիշները իջել են մինչև 25%, պետք է դիմել բժշկի:

## Բարձրացման պատճառները

Արյան մեջ էրիթրոցիտների չափազանց բարձրացումը կոչվում է էրիթրոցիտոզ: Այս հիվանդությունը վկայում է օրգանիզմում լուրջ ֆիզիոլոգիական շեղումների մասին և կարող է լինել մի շարք վտանգավոր հիվանդությունների պատճառ:

Կախված պատճառներից՝ տարբերակում են էրիթրոցիտոզի հետևյալ տեսակները.

- պաթոլոգիական;
- ֆիզիոլոգիական:

Առաջինը պայմանավորված է մի շարք պատճառներով.

1. Օրգանիզմում քիչ քանակությամբ թթվածին: Թոքերի հիվանդությունները հանգեցնում են ակտիվ թթվածնի նվազմանը: Սրա հետ կապված՝ կարմիր բջիջներ ավելի շատ են արտադրվում, որպեսզի առավելագույնս ապահովեն բոլոր օրգաններին ու համակարգերին անհրաժեշտ քանակությամբ O2-ով:
2. Ոսկրածուծի աշխատանքի խանգարումներ, որի պատճառով դրանք մեծ քանակությամբ են արտադրվում: Այս հիվանդությունը կոչվում է էրիթրեմիա:
3. Երիկամների հիվանդություններ:
4. Ծխելը կարող է առաջացնել արյան մեջ էրիթրոցիտների քանակի բարձրացում: Ծխողի օրգանիզմը ապրում է թթվածնային քաղց, ինչը հանգեցնում է արյան մեջ էրիթրոցիտների պարունակության բարձրացման:

Հաճախ նկատվում է վիճակ, որը կոչվում է հարաբերական էրիթրոցիտոզ: Այս դեպքում էրիթրոցիտների քանակը մնում է նույնը, սակայն պլազմայի ծավալը նվազում է, արյունը դառնում է ավելի քիչ հեղուկ, արյան ծավալի միավորի հաշվով բարձրանում է էրիթրոցիտների պարունակությունը: Հարաբերական էրիթրոցիտոզի պատճառ կարող է լինել օրգանիզմի ջրազրկումը, որը առաջացել է մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացումից, լուծից, փսխումից: Նույնպիսի վիճակ է առաջանում նաև միզամուղ միջոցների երկարատև կիրառման կամ արյունահոսության դեպքում: Այս վիճակում նախատեսվում է մեծ քանակությամբ մաքուր ջրի օգտագործում, որը կվերականգնի ջրային հավասարակշռությունը և նորմալացնի արյան բջիջները: Ստացիոնար պայմաններում պլազմայի ծավալը համալրելու համար օգտագործում են ֆիզիոլոգիական լուծույթով կաթիլային ներարկումներ:

Երբեմն էրիթրոցիտոզի հանգեցնում են մի շարք հիվանդություններ.

- ժառանգական ընտանեկան էրիթրոցիտոզ;
- երիկամային անբավարարություն;
- էնդոկրին համակարգի հիվանդություններ՝ վահանագեղձի, մակերիկամների դիսֆունկցիա;
- սրտի պաթոլոգիաներ;
- թթվածնային քաղց;
- թոքերի հիվանդություններ՝ բրոնխիտ, ասթմա, բորբոքում;
- արյան բարձրացած մածուցիկություն;
- անոթների պաթոլոգիաներ;
- Պիքվիկի համախտանիշ;
- կապույտ հազ և դիֆթերիա;
- կոկորդաբորբ:

> Կարևոր է! Էրիթրոցիտների բարձրացած պարունակության ենթակա են մարդիկ, ովքեր ապրում են բարձր լեռներում, գտնվում են աղտոտված մթնոլորտի (օդի, ջրի) պայմաններում, աշխատում են ինքնաթիռներում:

### Էրիթրոցիտների աճը երեխաների մոտ

Երեխայի մոտ էրիթրոցիտների ծավալի աճը կարող է առաջանալ մի շարք պատճառներով՝ ինչպես ինքնուրույն, այնպես էլ արգանդում զարգացման ընթացքում մորից կախված պատճառներով: Երկրորդ երևույթը համարվում է բնածին պաթոլոգիա: Եթե հղիության ընթացքում մայրը ապրել է թթվածնային քաղց, ծխել է, օգտագործել է ալկոհոլ, ապա երեխայի մոտ կարող է նկատվել էրիթրոցիտոզ: Համարվում է, որ նույնիսկ պասիվ ծխելը կարող է առաջացնել երեխայի արյան մեջ կարմիր մարմնիկների ավելցուկ:

![Էրիթրոցիտոզի հետևանքները](https://lifeinfo.am/storage/images/eritrocitneri-bardzracman-patcharnery-aryan-mej-163.jpg "Էրիթրոցիտոզի հետևանքները")

Էրիթրոցիտների թիվը կարող է բարձրացնել լեռներում կամ դրանց մոտ գտնվող վայրերում բնակությունը, ինչը կապված է բարձրալեռնային շրջաններում ցածր մթնոլորտային ճնշման հետ, ուրեմն նաև օրգանիզմ թթվածնի ցածր հոսքի հետ: Դեռահասների մոտ մշտական ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, սպորտով զբաղվելը հաճախ ազդում են առողջության վրա: Ծանրաբեռնվածության ընթացքում օրգանիզմը կարիք ունի թթվածնի: Հետևաբար տեղի է ունենում կարմիր բջիջների քանակի աճ:

## Ինչո՞վ է վտանգավոր

Ինչպե՞ս որոշել հիվանդությունը.

- մշտապես ցավում և պտտվում է գլուխը;
- քթից արյունահոսություն;
- սրտխառնոց, ստամոքսում ծանրության զգացողություն;
- մեծացած են լյարդի և փայծաղի չափերը;
- աչքերում մթնում;
- ցավ հոդերում և մկաններում;
- քնկոտություն;
- դեպրեսիա, նյարդային խանգարումներ, տրամադրության փոփոխություն;
- սրտի կծկումների հաճախության բարձրացում;
- գիտակցության կորուստ:

Եթե առկա են նման նշաններ, ապա պետք է դիմել բժշկի՝ ախտորոշում հաստատելու համար, հակառակ դեպքում դա սպառնում է լուրջ հետևանքներով: Էրիթրոցիտոզի ֆոնի վրա զարգանում են հիվանդություններ՝ միգրեն, հիպերտոնիա, առաջանում է շնչակարճություն, գլխապտույտ:

> Կարևոր է! Ամենավտանգավորը կարող է լինել մահացու ելքը: Էրիթրոցիտների ավելացած արտադրության հետևանքով արյունը դառնում է ավելի խիտ, բարձրանում է թրոմբոզի ռիսկը:

## Ինչպես նորմալացնել մակարդակը

Քանի որ էրիթրոցիտոզը ինքնուրույն հիվանդություն չէ, բուժումը նախևառաջ պետք է ուղղված լինի կարմիր բջիջների կտրուկ ավելացումն առաջացրած պատճառների վերացմանը: Բժիշկը նշանակում է դեղամիջոցներ՝ հաշվի առնելով հիվանդի անհատական բնութագրերը, կապելով հիվանդությունը առաջնային պատճառի հետ:

Մի շարք դեպքերում, էրիթրոցիտները նորմալ մակարդակի հասցնելու համար, կարող է նշանակվել.

- թթվածնային քաղցը (հիպոքսիան) վերացնելու համար նշանակվում է թթվածնային թերապիա;
- թրոմբների առաջացման ռիսկը նվազեցնելու համար նշանակվում են արյունը նոսրացնող դեղամիջոցներ;
- օրգանիզմում բորբոքումների դեպքում նշանակվում են հակաբորբոքային միջոցներ;
- եթե պատճառը ուռուցքային հիվանդությունն է, ապա բուժումը քիմիաթերապիա է, վիրաբուժական միջամտություն:

Բացի այդ, նշանակումները կարող են լինել դիետիկ սննդակարգի, վնասակար սովորություններից հրաժարվելու տեսքով:

### Էրիթրոցիտոզի հետևանքները

Նախևառաջ արյան մեջ էրիթրոցիտների նորմալ մակարդակը կարևոր է սրտի և անոթների հիվանդությունների ժամանակ: Խիտ արյան դեպքում բարձրանում է թրոմբների առաջացման ռիսկը: Սիրտը ստիպված է աշխատել սահմանային ծանրաբեռնվածությամբ, մածուցիկ արյունային զանգվածը առաջ մղելու համար: Բարձրանում է միոկարդի ինֆարկտի ռիսկը: Էրիթրոցիտոզի նմանատիպ հետևանքները կարելի է արձանագրել հեմատոկրիտի մակարդակի 50% շրջակայքում: Այս դեպքում հիվանդը պարտադիր պետք է հոսպիտալացվի:

Էրիթրոցիտները արյան բջիջներ են, որոնք պատասխանատու են օրգանիզմի թթվածնով և օգտակար նյութերով ապահովման համար: Դրանք ազատում են վնասակար խարամներից, ածխաթթվից և թունավոր նյութերից: Ակտիվ կենսագործունեության ընթացքում կարևոր է հետևել արյան մեջ էրիթրոցիտների մակարդակի ցուցանիշին, ինչպես նաև հեմատոկրիտին: Այս պարամետրերը կարելի է ինքնուրույն պարզել արյան ընդհանուր անալիզի վերծանումից: Նորմայից որևէ շեղում նկատելիս՝ անհրաժեշտ է դիմել բժշկի՝ ճիշտ ախտորոշում կատարելու և բուժում նշանակելու համար:
