# Արյան մեջ կրեատինինի բարձր մակարդակի պատճառները

![Բարձրացման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-27489547.jpg "Բարձրացման պատճառները")

Հետազոտությունները, մասնավորապես վերլուծությունները, անհրաժեշտ են շեղումների ժամանակին հայտնաբերման և մարդու պատշաճ բուժման համար: Երբ արյան մեջ կրեատինինը բարձրացած է, պատճառները կարող են տարբեր լինել: Կախված արժեքներից՝ կարող է խոսք գնալ ինչպես ֆիզիոլոգիական (բնական) բարձրացման, այնպես էլ պաթոլոգիական բարձրացման մասին, որը հիվանդության նշան է:

Բովանդակություն:

- [Արյան կրեատինինը՝ ինչ է այն](#%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D6%80%D5%A5%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%B6%D5%A8%D5%9D-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%A1%D5%B5%D5%B6)
- [Բարձրացման պատճառները](#%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%B1%D6%80%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտանիշները և բուժումը](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Սննդակարգ](#%D5%BD%D5%B6%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3)

Նմանատիպ հոդվածներ:- [Երեխայի արյան մեջ լեյկոցիտները բարձրացած են - պատճառները](%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%BB-%D5%AC%D5%A5%D5%B5%D5%AF%D5%B8%D6%81%D5%AB%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%B1%D6%80%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AE-%D5%A5%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-8850 "Երեխայի արյան մեջ լեյկոցիտները բարձրացած են - պատճառները")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Արյան կրեատինինը՝ ինչ է այն Մինչ կրեատինինի մակարդակի մասին խոսելը, պետք է հասկանալ, թե ինչ նյութ է դա: Այս քիմիական միացությունը առաջանում է կրեատինից, որի գործառույթն է մկանների սնուցման համար անհրաժեշտ սպիտակուցների հասցումը: Սպիտակուցի քայքայումից հետո մկանային և այլ հյուսվածքները ստանում են անհրաժեշտ էներգիա, իսկ այս ռեակցիայից հետո առաջացած կրեատինինը դուրս է բերվում օրգանիզմից: Քանի որ այն արտադրվում է նյութափոխանակության գործընթացում, այն նաև սահմանվում է որպես մետաբոլիտ: Կոնցենտրացիան չափվում է մկմոլ/լ-ով: Քանի որ կրեատինինի արտադրությունը և դրա դուրսբերումը շարունակական կենսաքիմիական գործընթաց են, ապա այս նյութի պարունակությունը արյան մեջ մշտական է: Կարևոր է! Կրեատինինի կոնցենտրացիայի վրա ազդում է մարդու ֆիզիկական ակտիվությունը և մսային սննդի օգտագործումը, սա կարող է ազդել վերլուծությունների արդյունքների վրա: Արյան մեջ կրեատինինի ցուցանիշը կախված է՝ տարիքից. 3. մկանային զանգվածից.
4. սպառվող սպիտակուցի ծավալից:
Քանի որ կանանց մոտ մկանային զանգվածը ավելի քիչ է, քան տղամարդկանց մոտ, ապա նրանց մոտ նորման ավելի ցածր է: Մեկ երիկամ ունեցող մարդկանց մոտ կրեատինինի մակարդակը չպետք է գերազանցի 190 մկմոլ/լ-ը:

## Բարձրացման պատճառները

Կրեատինինի բարձրացման պատճառները կարող են լինել ֆիզիոլոգիական (անցողիկ) և պաթոլոգիական: Առաջիններին են պատկանում՝

- ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը.
- խիտ սպիտակուցային սնունդը (միս և ձուկ).
- մկանային զանգվածի ավելացման համար նյութերի կիրառումը (օրինակ՝ կրեատին - բոդիբիլդերների կողմից ընդունվող պատրաստուկ).
- դեղորայքով բուժումը՝ հակաբիոտիկներով (ցեֆալոսպորիններ, տետրացիկլիններ) և ՈՍՀԲ-ներով (իբուպրոֆեն, դիկլոֆենակ).
- մկանային հյուսվածքի ընդարձակ վնասմամբ ուղեկցվող վիրահատական միջամտությունը:

![Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/kreatininy-aryan-mej-bardzr-e-patcharnery-109.jpg "Բուժումը ժողովրդական միջոցներով")

Կրեատինինը բարձրացած է հղիության ընթացքում տոքսիկոզով և կերակրող կանանց մոտ, տարեց մարդկանց մոտ և ակտիվ աճի շրջանում գտնվող երեխաների մոտ: Երեխայի մոտ ծննդյան պահին շատ բարձր կոնցենտրացիան (մեծահասակների մակարդակին հավասար) բացատրվում է նրանով, որ ծննդաբերության ժամանակ նա ենթարկվում է ուժեղ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության: Նորածինների համար այս թիվը կարող է կազմել մինչև 48,0:

Տարբեր խմբերում արյան մեջ կրեատինինի մակարդակը հետևյալն է.

 Տարիք (տարեկան)Ստորին սահման (մկմոլ/լ)Վերին սահման (մկմոլ/լ)Նորածիններ12,048,00-121,055,01-1527,088,0Մեծահասակներ (տղամարդիկ)44,0117,0Մեծահասակներ (կանայք)44,0104,0Մակարդակը տատանվում է կազմվածքից և տարիքային արժեքներից կախված նույն խմբի շրջանակներում, կարող է աճել ծանրաբեռնվածության ժամանակ (օրինակ՝ տղամարդկանց մոտ մինչև 120-122): Ավելի բարձր է այս նյութի մակարդակը նրանց մոտ, ովքեր չեն ստանում լիարժեք սպիտակուցային սնուցում կամ հետևում են խիստ դիետայի: Սա բացատրվում է նրանով, որ օրգանիզմը, դրսից անբավարար սպիտակուց ստանալով, սկսում է այն հայթայթել՝ քայքայելով սեփական մկանային հյուսվածքը: Եթե դիետան կամ բուսակերությունը շարունակվում են, մետաբոլիտի քանակը աստիճանաբար կնվազի:

> Կարևոր է! Սննդի սահմանափակումը, մասնավորապես տարբեր դիետաների ժամանակ սպիտակուցային սննդից հրաժարվելը կամ կտրուկ նվազեցնելը, հանգեցնում է կրեատինինի մակարդակի փոփոխության, այդպիսի դիետաներից հետո մարդիկ կարիք ունեն վերականգնման կամ նույնիսկ բուժման:

Այս մետաբոլիտի կոնցենտրացիայի պաթոլոգիական բարձրացումն ի հայտ է գալիս, առաջին հերթին, միզասեռական համակարգի հիվանդությունների ժամանակ: Կրեատինինը օրգանիզմից դուրս է բերվում միայն մեզի հետ, երիկամների միջոցով: Կոնցենտրացիայի բարձրացումը նշանակում է, որ այն չի ֆիլտրվում: Այդ մասին է վկայում նաև արյան մեջ միզանյութի մակարդակի բարձրացումը: Սուր երիկամային անբավարարության ժամանակ կրեատինինը ավելանում է և կարող է հասնել 800-1000 մկմոլ/լ և ավելի արժեքի: Այդպիսի հիվանդներին անհրաժեշտ է հեմոդիալիզ կատարել: 1000 մկմոլ/լ-ից բարձր ցուցանիշը կենսական ցուցումով շտապ դիալիզի ենթարկվելու ցուցում է, կրեատինինի այդքան բարձր մակարդակը կոմայի վտանգ է ներկայացնում:

Ախտորոշման ճշգրտության համար շատ կարևոր է կլիրենսը՝ մեծություն, որը ցույց է տալիս արյունը սպիտակուցի քայքայման արգասիքներից երիկամների կողմից մաքրման արդյունավետությունը: Կրեատինինի միջին կլիրենսը 125 մլ/րոպե է: Երիտասարդ տղամարդկանց մոտ վերին սահմանը կազմում է 140 մլ/րոպե, կանանց մոտ՝ 105 մլ/րոպե: Մեծահասակների մոտ 40 մլ/րոպե կլիրենսի ցուցանիշը նշանակում է երիկամների հետ լուրջ խնդիրներ:

Սակայն կրեատինինի կոնցենտրացիայի բարձրացում նկատվում է միայն այն դեպքում, եթե երիկամների ֆունկցիոնալությունը նվազի գրեթե երկու անգամ (40-60%-ով): Ուստի երիկամային անբավարարության վաղ ախտորոշման համար արյան մեջ (շիճուկում) նյութի մակարդակը անբավարար ախտորոշիչ մեթոդ է:

Բարձր կրեատինին նկատվում է նաև.

- ուռուցքաբանական հիվանդությունների ժամանակ.
- էնդոկրին համակարգի պաթոլոգիաների ժամանակ (ակրոմեգալիա, գիգանտիզմ, հիպերթիրեոզ և Բազեդովի հիվանդություն).
- ընդարձակ ճառագայթային վնասվածքների ժամանակ:

Կրեատինինը աճում է նաև մկանային բորբոքումների (միոզիտների), միաստենիայի, պոլիոմիելիտի, ծանր այրվածքների ժամանակ: Հնարավոր են բարձրացած ցուցանիշներ լեղաքարային հիվանդության, ցիստիտի, տղամարդկանց մոտ պրոստատիտի, միզապարկում կանգային երևույթների ժամանակ:

> Կարևոր է! Որպեսզի արյան վերլուծությունը ճշգրիտ պատկեր տա, պետք է այն հանձնել առավոտյան՝ քաղցած ստամոքսին, կարելի է խմել թույլ թեյ առանց շաքարի: Վերցնելուց 8 ժամ առաջ թույլատրվում է թեթև ընթրիք: Չի կարելի օգտագործել ալկոհոլ, մսային և յուղոտ սնունդ: Եթե այս պայմանները խախտվեն, վերլուծություններում հնարավոր է կրեատինինի բարձրացում:

## Ախտանիշները և բուժումը

Բարձրացած կրեատինինի ուղեկցող ախտանիշներն են՝

- միալգիաներ (ստորին վերջույթներ և մեջք՝ երիկամների հատվածում).
- զարկերակային ճնշման բարձրացում.
- այտուցվածություն (դեմք, ոտքեր).
- աշխատունակության նվազում, արագ հոգնածություն.
- մաշկի գունատություն:

![Անանուխի թուրմ](https://lifeinfo.am/storage/images/kreatininy-aryan-mej-bardzr-e-patcharnery-118.jpg "Անանուխի թուրմ")

Հաճախ կրեատինինի բարձրացումը ուղեկցվում է դիզուրիայով, որը դրսևորվում է ինչպես հազվադեպ միզարձակմամբ (մինչև անուրիա), այնպես էլ օրական 2 լիտրից ավելի մեզի արտազատվող պոլիուրիայով: Մեզը կարող է պղտոր լինել սպիտակուցի խառնուրդի պատճառով, ինչպես նաև պարունակել արյուն (հեմատուրիա): Բոլոր կլինիկական դրսևորումները կապված են ոչ թե մետաբոլիտի պարունակության փոփոխության հետ, այլ նրա տատանումները հարուցած հիմնական հիվանդության հետ: Ախտանիշների մեջ պարզելու համար կօգնեն վերլուծությունները: Վերլուծության վերծանումը պետք է կատարվի միայն բուժող բժշկի կողմից, որը լրիվությամբ տեղյակ է հիվանդության պատմությանը:

> Կարևոր է! Մեկ օր տարբերությամբ կատարված կրեատինինի վերլուծությունների արդյունքները կարող են տարբերվել մինչև 15%-ով:

### Բուժումը ժողովրդական միջոցներով

Կրեատինինի նվազեցման և երիկամների աշխատանքի բարելավման համար օգտագործում են թուրմեր, թուրմեր-եփուկներ և դեղաբույսերից ստացված այլ ֆիտոպատրաստուկներ:

#### Անանուխի թուրմ

Չորացրած անանուխից (2 ճ.գ.) և 500 մլ եռացրած ջրից պատրաստվում է թուրմ. տերևները լցվում են ջերմապահարանի մեջ, ամանը փակվում է 2 ժամով: Քամած թուրմը խմել փոքր բաժիններով օրվա ընթացքում:

#### Երկտնիա եղինջի տերևների թուրմ

Մեկ բաժակ եռման ջրի դիմաց վերցնել 2 ճ.գ. չոր եղինջ և թողնել թրմվի մեկ ժամ՝ փաթաթած: Քամած եղինջի թուրմը ընդունում են քնից առաջ և հետո՝ կես բաժակ:

#### Հապալասի տերևներ

1 ճ.գ. չորացրած հապալասի տերևները լցնել մեկ բաժակ եռման ջրով և եփել կես ժամ ջրային բաղնիքում: Քամած եփուկը խմել օրը երեք անգամ՝ բաժակի մեկ երրորդ քանակով:

#### Եղեսպակի հիմքով հավաքածու

Եղեսպակը (4 ճ.գ.) խառնում են խատուտիկի տերևների, կեչու կեղևի և բծեղի արմատի հետ (յուրաքանչյուրից 3 ճ.գ.): Խառնուրդը լցնել 1 լիտր եռման ջրով և պահել ջերմապահարանում 3 ժամ: Քամած թուրմը ընդունել գիշերը՝ 3 ճ.գ.: Հղիներին խորհուրդ չի տրվում խմել:

#### Խատուտիկի արմատների եփուկ

1 ճ.գ. արմատի դիմաց 2 բաժակ ջուր, եփել թույլ կրակի վրա մինչև եռալը, 5 րոպե հետո հանել կրակից և սառեցնել: Խմել 2 ճ.գ.՝ ուտելուց կես ժամ առաջ, օրը 3-4 անգամ:

## Սննդակարգ

Բարձրացած կրեատինինի դեպքում սնունդը պետք է վերանայել՝ ուտելիքում կենդանական սպիտակուցների քանակը նվազեցնելու ուղղությամբ: Միևնույն ժամանակ անհրաժեշտ է շատ բանջարեղեն և մրգեր ուտել: Մսամթերքն օգտագործվում է սպիտակուցի նորմայի համար անհրաժեշտ քանակով (այն կարող է տարբերվել՝ կախված գործունեության տեսակից, տարիքից, ֆիզիոլոգիական վիճակից):

Ինչից պետք է ձեռնպահ մնալ.

- մեծ քանակությամբ մսից.
- յուղոտ, տապակած ուտեստներից.
- թունդ, թանձր արգանակներից.
- կծու սննդից.
- ապխտածից, թթուներից, մարինադներից.
- հրուշակեղենից, թարմ սպիտակ հացից.
- յուղոտ ձկից.
- թունդ թեյից, սև սուրճից.
- յուղոտ կաթից, սերուցքից:

Սննդակարգի հիմքը պետք է կազմեն ձավարեղենը, բուսական մթերքները, կարագը և բուսական յուղը, չպարարտ միսը (շաբաթական 600 գ), թթվասուն մթերքները, կաթնաշոռը, ձվերը (1 հատ երկու օրը մեկ), թեփաբլիթային հացը (օրական ոչ ավելի, քան 100 գ): Շատ լավ է օգնում կրեատինինը նվազեցնել բրնձի եփուկը, լորձաթաղանթային ապուրները:

Արյան մեջ կրեատինինի բարձրացած կոնցենտրացիան կարող է վկայել երիկամների և արտազատական համակարգի աշխատանքի խանգարման մասին, ուստի առաջին ախտանիշների ի հայտ գալու դեպքում անհրաժեշտ է դիմել բժշկի՝ ժամանակին ախտորոշում կատարելու և բուժումը սկսելու համար:
