#  Եռյակ նյարդի բորբոքում

![Հիվանդության ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-59960340.jpeg "Հիվանդության ախտանիշները")

Մարդու գանգում գտնվում են 12 զույգ նյարդեր։ Նրանց թվում են նաև եռյակ նյարդերը (ձախ և աջ)։ Այս նյարդերը պատասխանատու են դեմքի զգայունության համար։ Եռյակ նյարդը բաժանվում է երեք ճյուղերի, որոնցից յուրաքանչյուրը պատասխանատու է մարդու դեմքի իր հատվածի համար։ Կարևոր է իմանալ եռյակ նյարդի բորբոքման ախտանիշները, որպեսզի արագ սկսվի բուժումը տնային պայմաններում։

Բովանդակություն՝

- [Հիվանդության ախտանիշները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Եռյակ դեմքի նյարդի բորբոքման պատճառները](#%D5%A5%D5%BC%D5%B5%D5%A1%D5%AF-%D5%A4%D5%A5%D5%B4%D6%84%D5%AB-%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Նևրալգիայի նշանները](#%D5%B6%D6%87%D6%80%D5%A1%D5%AC%D5%A3%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Եռյակ նյարդի բորբոքումը երեխաների մոտ](#%D5%A5%D5%BC%D5%B5%D5%A1%D5%AF-%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Հղիների մոտ](#%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ախտորոշման մեթոդները](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժումը դեղամիջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Բորբոքման հետևանքները](#%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

## Հիվանդության ախտանիշները

Դեմքի եռյակ նյարդի բորբոքումը բավականին տհաճ հիվանդություն է։ Այն հյուծում է մարդուն, զգալիորեն վատացնում կյանքի որակը, պատճառում բազմաթիվ տհաճ զգացողություններ։ Ցավը կարող է առաջանալ ատամները մաքրելիս, ծամելիս, ծիծաղելիս, խոսելիս։ Ցավային զգացողություններ են առաջանում կլիմայի փոփոխության ժամանակ։

Դրսևորվում է հետևյալ ախտանիշներով՝

- ուժեղ, հանգիստ չտվող ցավեր։ Ամենից հաճախ ցավային զգացողությունները տևում են 3-4 րոպե, այնուհետև թուլանում են,
- դեմքի որոշ մկանների զարկերակային կծկումներ,
- ծամող մկանների ցնցումներ,
- ավելացած թքարտադրություն։

> Կարևոր է! Հաճախ մարդիկ շփոթում են նևրալգիան ատամնացավի հետ, ուստի պատշաճ նշանակություն չեն տալիս հիվանդությանը, փորձում են ինքնուրույն լուծել խնդիրը։ Սա վտանգավոր է ինչպես նյարդի բորբոքման, այնպես էլ տարբեր ծագման ատամնացավի դեպքում։

## Եռյակ դեմքի նյարդի բորբոքման պատճառները

Այս հիվանդության պատճառների շարքում առանձնացվում են հետևյալ գործոնները՝

1. Վարակիչ բնույթի հիվանդությունների տարում։ Այստեղ են դասվում այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք են անգինան, սիֆիլիսը, տուբերկուլյոզը և այլն։
2. Ծնոտային խոռոչների շրջանում բորբոքային բնույթի պրոցեսներ, աչքերի վարակներ։ Բերանի խոռոչի, ատամների և լնդերի հիվանդություններ։
3. Դեմքի վնասվածքը կարող է դառնալ նևրալգիայի պատճառ։
4. Օրգանիզմի ցրտահարություն։
5. Թուլացած իմունիտետ։
6. Նյարդային խանգարումներ։

![Եռյակ դեմքի նյարդի բորբոքման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/images/eryak-nyardi-borboqum%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-124.jpg "Եռյակ դեմքի նյարդի բորբոքման պատճառները")

Սրանք միայն պատճառների մի մասն են, հաճախ չի հաջողվում պարզել հիվանդության իրական պատճառը։

## Նևրալգիայի նշանները

Հիվանդությունն իրեն դրսևորում է բավականին կտրուկ և ունի հետևյալ տեսանելի նշանները՝

- ցավը սուր է, ամենից հաճախ տեղայնացվում է մեկ կողմից, ունի նոպայաձև բնույթ,
- դեմքն ստանում է անհամաչափ տեսք, հայտնվում է դեմքի այտուց։ Կարող են աղավաղվել (իջնել) աչքերի, շուրթերի անկյունները,
- եռյակ նյարդի բորբոքման ժամանակ ջերմությունը կարող է լինել մի փոքր բարձրացած,
- ուժասպառություն, գրգռվածություն, անքնություն, գլխացավ,
- հաճախ հանդիպում են դրսևորումներ ցանի տեսքով դեմքի ախտահարված կողմում,
- հաճախ եռյակ նյարդի բորբոքում է առաջանում ատամի հեռացումից հետո։ Այս բարդությունը զարգանում է փոսիկային նյարդի վնասման ժամանակ։

Այս հիվանդությամբ տառապող մարդուն բավականին հեշտ է ճանաչել։ Հենց այս դեպքում կարելի է ասել «հիվանդությունը դեմքի վրա է»։

## Եռյակ նյարդի բորբոքումը երեխաների մոտ

Եռյակ նյարդի բորբոքման ժամանակ ցավերը բավականին ուժեղ են և տանջալի։ Հիվանդությունը հատկապես ծանր են տանում երեխաները։ Ցավոք, հիվանդությունը հաճախ հանդիպում է երեխաների մոտ։ Սա բացատրվում է նրանով, որ երեխաները հաճախ վնասվածքներ են ստանում, ենթարկվում ցրտահարության, հիվանդանում են մրսածությամբ և այլ հիվանդություններով։

![Նևրալգիայի նշանները](https://lifeinfo.am/storage/images/eryak-nyardi-borboqum%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-177.jpg "Նևրալգիայի նշանները")

Ծնողները հաճախ հարցնում են՝ կարելի՞ է բորբոքման ժամանակ տաքացնել եռյակ նյարդը։ Բժիշկները կատեգորիկ կերպով արգելում են տաքացնել նևրալգիան։ Չնայած որ տաք ջեռուցիչը կամ կոմպրեսը կարող են ժամանակավոր թեթևացում բերել, դա անել չի կարելի։ Տաքացման դեպքում բորբոքումն ավելի է սրվում և կարող է տարածվել դեմքի հարևան հատվածների վրա։ Առաջին բանը, որ պետք է անել բորբոքման ախտանիշների հայտնվելիս, դա որակյալ օգնության դիմելն է։

> Կարևոր է! Մի փորձեք ինքներդ բուժել այնպիսի լուրջ հիվանդություն, ինչպիսին է երեխաների մոտ եռյակ նյարդի նևրալգիան։ Սա ծայրահեղ վտանգավոր է և կարող է հանգեցնել անդառնալի հետևանքների։

## Հղիների մոտ

Հղիության ընթացքում կնոջ օրգանիզմը շատ անկայուն է տարբեր հիվանդությունների նկատմամբ։ Իմունիտետը թուլացած է, քանի որ օրգանիզմի ուժերը կենտրոնացած են պտղի ձևավորման և աճի վրա։ Հղիների մոտ նևրալգիան ունի իր առանձնահատկությունները։ Փորձենք ավելի մանրամասն հասկանալ։

Հղիության ընթացքում եռյակ նյարդի բորբոքման բուժման բարդությունը կայանում է նրանում, որ բուժմանն ուղղված դեղամիջոցների մեծ մասն անվտանգ չէ երեխա կրող կանանց համար։ Օրինակ՝ կարբամազեպինը հրահրում է օրգանիզմում ֆոլաթթվի նվազում, ինչը խիստ անցանկալի է մոր և ապագա երեխայի համար։ Սա հատկապես վտանգավոր է հղիության առաջին երեք ամիսներին։ Այս ժամանակահատվածում բուժումը սահմանափակվում է վիտամինների ընդունմամբ և օրգանիզմի ընդհանուր ամրապնդմամբ՝ կենսակերպի և սննդակարգի շտկման միջոցով։ Հղիության հետագա ամիսներին դեղամիջոցներով բուժումն ավելի քիչ վտանգավոր է։ Նևրալգիայի պատճառների շարքում ամենից հաճախ հանդիպում են հետևյալները՝

![Եռյակ նյարդի բորբոքումը երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/eryak-nyardi-borboqum%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-149.png "Եռյակ նյարդի բորբոքումը երեխաների մոտ")

- հորմոնալ խանգարումներ,
- սթրեսներ,
- հղի կնոջ անկայուն հոգեբանական վիճակ,
- տարբեր վիրուսային հիվանդություններ,
- դեմքի վնասվածքներ, ատամների հիվանդություններ։

Չնայած ամբողջ բարդությանը, դեպքերի մեծ մասում հաջողվում է խուսափել բարդություններից և ծանր հետևանքներից։

## Ախտորոշման մեթոդները

Հետազոտության մեթոդների շարքում գլխավորը բժշկի զննումն է։ Նևրոլոգը հիվանդի դեմքը զննում է շոշափման եղանակով։ Հիվանդին խնդրում են պատմել, թե որքան ժամանակ է տևում ցավը, ինչ բնույթ ունի այն, որ հատվածում է տեղայնացված, ինչն է կարող եղել պատճառը (մրսածություն, վնասվածք, սթրես և այլն)։ Հաճախ հիվանդին ուղղորդում են ուլտրաձայնային հետազոտության և ՄՌՏ-ի։ Հետազոտության ընթացքում հիվանդը կարող է նաև ուղղորդվել էնդոկրինոլոգի, իմունոլոգի, ալերգոլոգի մոտ։ Սա օգնում է ավելի ճշգրիտ հաստատել ախտորոշումը։ Բժշկի եզրակացությունից հետո նշանակվում է բուժման սխեմա։

## Բուժումը տնային պայմաններում

Եթե հիվանդությունն ընթանում է ոչ սուր ձևով, մասնագետը հիվանդին նշանակում է դեղորայքային բուժում։ Ամենից հաճախ նշանակվում է կարբամազեպին։ Այս պատրաստուկն իրեն լավ է դրսևորել այսպիսի տիպի բորբոքումների դեմ պայքարում։ Հիվանդը կարող է բուժման կուրսն անցնել տանը՝ բժշկի խիստ առաջարկություններով։ Դեղերի ընդունման կուրսից հետո, նույնիսկ այն դեպքում, եթե հիվանդը զգում է զգալի բարելավումներ, պարտադիր պետք է կրկին գրանցվել նևրոլոգի մոտ ընդունելության։ Ոչ բոլոր դեպքերում ախտանիշների բացակայությունը վկայում է ամբողջական ապաքինման մասին։

![Հղիների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/eryak-nyardi-borboqum%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-166.jpg "Հղիների մոտ")

> Կարևոր է! Տնային պայմաններում բուժում կատարել արժե միայն այն դեպքերում, երբ դա թույլատրել է բժիշկը։

Այս հիվանդության դեպքում արդյունավետ է դեմքի մերսումը։ Այն կարելի է իրականացնել տնային պայմաններում՝ հայելու առաջ։ Դրա համար լվացեք ձեռքերը, կանգնեք հայելու առաջ։ Սկսեք թեթև շարժումներով մերսել ճակատը, հոնքերը։ Ոչ մի դեպքում սեղմումները չպետք է լինեն ագրեսիվ։ Իջեք քթի, շուրթերի հատված, սահող շարժումներով անցեք այտերով։ Նման պրոցեդուրաները օգնում են հանել նյարդային լարվածությունը և ցավերը։

## Բուժումը դեղամիջոցներով

Փորձենք հասկանալ, թե որ հիմնական դեղամիջոցներն են օգտագործվում բժշկական պրակտիկայում եռվորյակ նյարդի նևրալգիայի բուժման համար։ Բաժանենք դեղամիջոցները խմբերի.

Հակացնցումային միջոցներ։ Սրանք ուղղված են ցնցումների և սպազմերի վերացմանը։ Նման միջոցների շարքում առաջին տեղում է կարբամազեպինը։ Այս դեղամիջոցով բուժման սխեման կայանում է դեղաչափի աստիճանական մեծացման մեջ, մինչև ցավերը առավելագույնս նվազեն, որից հետո կարբամազեպինի դեղաչափը նվազեցվում է։

> Շատ կարևոր է! Դեղամիջոցն ընդունել խստիվ բժշկի նշանակմամբ։ Չի կարելի գերազանցել նորման, քանի որ դեղամիջոցը կարող է հանգեցնել երիկամների, լյարդի ծանր թունավոր թունավորման։

Կարբամազեպինի հետ մեկտեղ հաճախ նշանակվում են ֆենիտոին, կոնվուլեքս։

![Ախտորոշման մեթոդները](https://lifeinfo.am/storage/images/eryak-nyardi-borboqum%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-141.jpg "Ախտորոշման մեթոդները")

Մկանները թուլացնող դեղամիջոցներ։ Այս դեղամիջոցները լավ են աշխատում հակացնցումային միջոցների հետ համատեղ։

1. Հաճախ նշանակվում են բակլոֆեն, նատրիումի օքսիբուտիրատ։
2. Լավ են ապացուցել իրենց ֆինլեպսին հաբերը։ Ամենից հաճախ նշանակվում է 1-2 հաբ օրական մեկ անգամ, աստիճանաբար բարձրացնելով դեղաչափը մինչև 3-6 հաբ։

Հակադեպրեսանտներ։ Այս դեղամիջոցների խումբն օգտագործվում է հիվանդության ընթացքում ցավային սենսացիաներով առաջացած նյարդային լարվածությունը և սթրեսը հանելու համար։ Այստեղ է դասվում **ամիտրիպտիլին դեղամիջոցը և ուրիշներ։**

1. Անոթների հիվանդությունների դեպքում կիրառվում են տրենտալ, ագապուրին։
2. Տեղային ցավային ախտանիշները հանելու համար օգտագործում են դիկլոֆենակ, լիդոկաինային և այլ ցավազրկող քսուքներ։
3. Եթե բժիշկը կասկածում է վիրուսային հիվանդության ազդեցությամբ առաջացած բորբոքման, կարող են նշանակվել ցեֆտրիաքսոն և այլ հակաբիոտիկներ։

Հատկապես ծանր դեպքերում ցուցված է վիրաբուժական միջամտություն։ Վիրաբույժի գործողությունները ուղղված են նյարդային ծայրամասը անոթների ճնշումից ազատելուն։ Նման վիրահատություններն իրականացվում են դեղորայքային բուժման անարդյունավետության դեպքում։

## Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Ժողովրդական մեթոդների շարքում տարածված են հետևյալ խորհուրդները.

- ամեն օր խմեք 1-2 բաժակ երիցուկի թեյ։ Երիցուկն ունի հակաբորբոքային, հանգստացնող ազդեցություն.
- կաթեցրեք եղևնու յուղ բամբակյա տամպոնի կամ սկավառակի վրա, քսեք հիվանդ տեղը օրական առնվազն 5 անգամ.
- ալթեյի արմատի, դեղատնային երիցուկի և անանուխի խոտաբույսերից թուրմ։ Խոտաբույսերը հավասար համամասնությամբ (մեկական ճաշի գդալ) լցրեք մեկ լիտր եռման ջրի մեջ։ Թողեք 2-3 ժամ, քամեք, ընդունեք կես բաժակ օրական 2-3 անգամ.
- ցավային համախտանիշը հանելու համար օգտագործում են սև բողկի հյութ։ Դրա համար քամեք հյութը, թրջեք վիրակապը կամ բամբակը և դրեք հիվանդ տեղում.
- սխտորի յուղի օգտագործում։ Յուղը վաճառվում է դեղատանը։ Մեկ կաթիլ յուղ նոսրացրեք 50 գրամ օղու մեջ, ստացված խառնուրդով քսեք ճակատը և քունքերի հատվածները.
- եղևնու կեղևը եփեք մեկ լիտր եռման ջրով, եփեք դանդաղ կրակի վրա 30 րոպե։ Թողեք 2-3 ժամ, քամեք, ընդունեք 2 ճաշի գդալ օրական 3-5 անգամ.
- անանուխի թեյ ընդունեք առավոտյան և երեկոյան։ Դրա համար մեկ թեյի գդալ անանուխ լցրեք մեկ բաժակ եռման ջրի մեջ, թողեք 10-15 րոպե, քամեք, ընդունեք տաք վիճակում.
- պուստիրնիկի խոտի թուրմ։ Դրա համար մեկ ճաշի գդալ խոտ լցրեք եռման ջրի մեջ, թողեք 2-3 ժամ, քամեք։ Ընդունեք կես բաժակ օրը 2 անգամ։

![Բուժումը տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/eryak-nyardi-borboqum%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-121.jpg "Բուժումը տնային պայմաններում")

## Բորբոքման հետևանքները

Ժամանակին բժշկի չդիմելու դեպքերում հիվանդների մեծամասնությանը չի հաջողվում ինքնուրույն բուժել հիվանդությունը։ Սա ծայրահեղ վտանգավոր է, քանի որ կարող են առաջանալ անդառնալի բարդություններ։ Բորբոքային պրոցեսը տարածվում է դեմքի հարևան հատվածներով, աղավաղվում է դիմախաղը, մշտապես առկա ցավային համախտանիշը զրոյի է հասցնում հիվանդի կյանքի որակը։

Մարդը չի կարող լիարժեք կյանք վարել, նա չի բավարարվում քնով, գտնվում է մշտական նյարդային լարվածության մեջ։ Բացի այդ, բացառված չէ, որ նևրալգիան կարող է առաջանալ ուռուցքի առաջացման ֆոնին։ Հաշվի առնելով այս բոլոր գործոնները, անհրաժեշտ է ժամանակին այցելել բժշկի և չզբաղվել ինքնաբուժությամբ։

## Կանխարգելում

Եռվորյակ նյարդի նևրիտից ինքներդ ձեզ պաշտպանելու համար հարկավոր է հիշել և պահպանել պարզ կանոններ։ Դրանք են.

- բերանի խոռոչի ժամանակին բուժում։ Սա ներառում է ատամների, կոկորդի և բերանի խոռոչի վարակների բուժում.
- պաշտպանեք դեմքն ու գլուխը վնասվածքներից և ապակառուցումներից, բացատրեք ձեր երեխաներին դեմքի վնասվածքների վտանգավորության մասին.
- սրտի հիվանդությունների ժամանակին բուժում.
- խուսափեք վնասակար սովորություններից.
- ճիշտ սնունդ, ֆիզիկական ակտիվություն.
- լիարժեք հանգիստ և քուն, փորձեք չհոգնել ավելորդ.
- սթրեսային իրավիճակների նկատմամբ համարժեք արձագանք, պահպանեք ձեր նյարդերը, մի վրդովվեք մանրուքների համար։

Սա հիշելով՝ դուք կկարողանաք նվազեցնել այս հիվանդության ռիսկը, մնալ առողջ և երջանիկ։ Հոգ տարեք ձեր մասին։