# Գարշապարի կապտուկի ախտանիշները և բուժումը

![Կապտուկի նշաններն ու ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-3012980.jpg "Կապտուկի նշաններն ու ախտանիշները")

Կապտուկը վնասվածք է՝ առանց հյուսվածքի կառուցվածքային ամբողջականության արտահայտված խախտման։ Գարշապարի կապտուկը հաճախ հանդիպում է վնասվածքաբանի պրակտիկայում, կարող է ուղեկցվել կապանների կամ հոդի վնասմամբ։ Ունի ԱՀԴ-10-ի ծածկագիր - S90.0։

Բովանդակություն՝

- [Կապտուկի պատճառները](#%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Կապտուկի նշաններն ու ախտանիշները](#%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AB-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B6-%D5%B8%D6%82-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտորոշման մեթոդները](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Գարշապարային շրջանի կապտուկի դեպքում առաջին օգնության միջոցառումները](#%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%B7%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%A1%D5%BC%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Բուժումը տանը](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A8)
- [Դեղորայքային բուժում](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Հետևանքները](#%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)

Հարակից հոդվածներ՝- [Ողնաշարի կապտուկի ախտանիշները և դրա բուժումը](%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A1%D5%B7%D5%A1%D6%80%D5%AB-%D5%AF%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A6%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-4747 "Ողնաշարի կապտուկի ախտանիշները և դրա բուժումը")
- [Քթի կապտուկ - ախտանիշներ և բուժում](%D6%84%D5%A9%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-8353 "Քթի կապտուկ - ախտանիշներ և բուժում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Կապտուկի պատճառները Հայտնի են այս շրջանի կապտուկի բազմաթիվ պատճառներ, սակայն դրանցից ամենատարածվածներն են համարվում. ոտքի անշնորհք վայրէջքը ցատկից հետո (հատկապես բարձր է վնասվածքի հավանականությունը գարշապարի շրջանին վայրէջքի ժամանակ)․ 3. արագ քայլք կամ վազք անհարթ մակերեսով, բազմաթիվ իջվածքներով և բարձրացումներով տարածքում․
4. մարզական վարժություններ առանց պատշաճ ինքնավերահսկողության․
5. աստիճաններով հաճախակի վերև-ներքև տեղաշարժումներ․
6. բարձր կամ անհարմար կրունկով կոշիկների մշտական կրում։
Սակայն վնասվածք կարելի է ստանալ նաև հարթ մակերեսով զգուշորեն քայլելիս։ Ոտնաթաթի տակ պատահաբար հայտնված քարիկը կամ փոքր ենթատեղաշարժը կդառնան վնասվածքի պատճառ։

![Հետևանքները](https://lifeinfo.am/storage/images/garshapari-kaptuk-axtanishner-ev-bujum-128.jpg "Հետևանքները")

> Կարևոր է! Այս հատվածի վնասման ռիսկի խմբին են պատկանում մարզանքով կանոնավոր զբաղվող մարդիկ, երեխաները, տարեցները և կանայք, ովքեր սիրում են կրունկով կոշիկներ կրել։

Ամենից հաճախ գարշապարային շրջանի կապտուկները առաջանում են մարդկանց մոտ ամառային ժամանակահատվածում։ Վնասվածքների հաճախականությունը նվազում է ցուրտ ժամանակահատվածում։ Սա կապված է այն բանի հետ, որ ոտնաթաթն այդ ժամանակ ունի պաշտպանություն՝ կոշիկի հաստ ներբանի տեսքով։

## Կապտուկի նշաններն ու ախտանիշները

Գարշապարի կապտուկից հետո հայտնվում են մի շարք կլինիկական ախտանիշներ, որոնք բնորոշ են տվյալ պաթոլոգիային, մասնավորապես՝

- հեմատոմա կապտուկի տարածքում (գարշապարի վրա կապտուկը բացատրվում է տվյալ հատվածում անոթների վնասմամբ, որի հետևանքով տեղի է ունենում նրանց պատի պատռում և շրջակա կառուցվածքների թրջում արյունահոսական պարունակությամբ)․
- կտրուկ ցավային զգացողություններ (գարշապարի վնասվածքի ժամանակ ցավոտ է դրան կանգնելը, սակայն նույնիսկ հանգստի ժամանակ ուժեղ կապտուկը կարող է անհանգստություն առաջացնել հեմատոմայի կողմից նյարդային վերջավորությունների սեղմման հետևանքով)․
- այտուցվածություն (գարշապարի կապտուկի ժամանակ բավականին արագ զարգանում է այտուց, կապված վնասված հատվածում արյան շրջանառության խախտման հետ)․
- կաղություն (վնասվածքից հետո մարդը կարող է սկսել կաղալ վնասված վերջույթի վրա, քանի որ նրա վրա մարմնի քաշի տեղափոխման ժամանակ առաջանում են ցավային զգացողություններ)․
- արտահայտված այտուց կամ ուռուցք (ամենից հաճախ նկատվում է ծանր վնասվածքի ժամանակ, օրինակ՝ ոսկրի կոտրվածքի կամ կապանների պատռվածքի դեպքում, և հետագայում տարածվում է ողջ ոտնաթաթի վրա)։

![Ախտորոշման մեթոդները](https://lifeinfo.am/storage/images/garshapari-kaptuk-axtanishner-ev-bujum-138.jpg "Ախտորոշման մեթոդները")

> Կարևոր է! Այս վնասվածքի գլխավոր տարբերությունը գարշապարի ոսկրի կոտրվածքից ցավային զգացողությունների բնույթն է։ Կապտուկի դեպքում ցավն սկզբում լինում է բավականին ուժեղ, սակայն աստիճանաբար մեղմանում և անցնում է որոշակի ժամանակի ընթացքում։ Կոտրվածքի դեպքում անհանգստությունն ու այտուցը միայն կուժեղանան։

### Ախտորոշման մեթոդները

Այս վնասվածքի ախտորոշումը պետք է իրականացնի գրագետ բժիշկը, միայն այդպես կարելի է լիովին բացառել կապանների պատռվածքը, հոդախախտը կամ կոտրվածքը։ Ախտորոշումը հաստատելու համար անհրաժեշտ է իրականացնել հետևյալ միջոցառումները.

- անամնեզի հավաքում (հիվանդին հարցաքննելու ընթացքում բժիշկը պարզում է վնասող գործոնը, օրինակ՝ անհաջող վայրէջքը կամ անհարմար կրունկով կոշիկի երկարատև կրումը)․
- հիվանդի զննում (մասնագետը պետք է զննի ամբողջ շրջանը և նկարագրի տեղային կարգավիճակը՝ հստակեցնելով, թե ինչ տեսողական վնասվածքներ կան)․
- վնասված հատվածի շոշափում․
- ռենտգենագրություն (ռենտգեն պատկերը օգնում է տարբերակել փափուկ հյուսվածքների սովորական կապտուկը տալաստեղ կամ գարշապարային ոսկրի կոտրվածքից)։

> Կարևոր է! Միայն ամբողջական ախտորոշումից հետո պետք է սկսել բուժումը։

## Գարշապարային շրջանի կապտուկի դեպքում առաջին օգնության միջոցառումները

Մինչև բժշկի դիմելը և ախտորոշման հաստատումը կարելի է իրականացնել մի շարք գործողություններ, որոնք ուղղված են տուժածի վիճակի թեթևացմանը։ Առաջին օգնությունը ներառում է.

- վնասված վերջույթի վրա ծանրաբեռնվածության սահմանափակում (տուժածին հարկավոր է պառկեցնել կամ նստեցնել, ընդ որում ոտնաթաթը ամրացման կարիք չունի, այն պետք է լինի ազատ դիրքում)․
- սառնության կիրառում (սառույցը կամ այլ սառը առարկաները, որոնք դրվում են կապտուկի տեղում, կօգնեն մի փոքր թուլացնել ցավային զգացողությունների ուժգնությունը և հանել վնասված փափուկ հյուսվածքների այտուցը)․
- ցավազրկողների ընդունում (ուժեղ ցավային զգացողությունների դեպքում խորհուրդ է տրվում ցավազրկող ազդեցություն ունեցող դեղամիջոցների մեկանգամյա ընդունում)․
- տուժածի տեղափոխում հիվանդանոց կամ վնասվածքաբանական կետ։

> Կարևոր է! Բժիշկները խորհուրդ չեն տալիս ամրացնել վնասված ոտքը, քանի որ կոտրվածքի դեպքում ամրացման ժամանակ տեղի է ունենում ոսկրային բեկորների տեղաշարժ, և կողքին գտնվող փափուկ հյուսվածքները ավելի ուժեղ են վնասվում։

## Բուժումը տանը

Եթե բժիշկը ախտորոշումից հետո բացառել է կոտրվածքը, հոդախախտը կամ ձգվածքը, գարշապարի կապտուկը կարելի է բուժել ոչ թե հիվանդանոցային պայմաններում, այլ ամբուլատոր, տանը։

Տնային պայմաններում բուժումը պետք է իրականացվի ինչպես դեղորայքային միջոցների, այնպես էլ ժողովրդական բաղադրատոմսերի կիրառմամբ։ Վերջիններս չեն կարող լինել թերապիայի հիմնական և միակ մեթոդը։

### Դեղորայքային բուժում

Կապտած գարշապարը պաշտոնական բժշկության մեթոդներով կարելի է բուժել՝ կիրառելով հետևյալ դեղամիջոցները.

- հակաբորբոքային պատրաստուկներ - Fastum gel, Diclac, Traumeel, դրանք ցավազրկում են, նվազեցնում են այտուցը և բորբոքումը (տաքացնող քսուքները կարելի է օգտագործել միայն վնասվածքից 2-3 օր հետո, դրանք խթանում են գոյություն ունեցող հեմատոմաների ներծծման գործընթացը, և, բացի այդ, նվազեցնում են ցավի ուժգնությունը)․
- Dimexidum (հակաբորբոքային միջոցների խմբից պատրաստուկ, որն արագացնում է կապտուկի ներծծումը և հեշտացնում է դեղամիջոցների թափանցումը սեղմակոծերից վնասվածքի խորքը)․
- քսուքներ և կրեմներ (Troxevasin, Troxerutin, Lioton), որոնք հանում են վնասված շրջանի այտուցը, դրանք պետք է քսել չոր և մաքուր մաշկածածկույթների վրա։

![Դեղորայքային բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/garshapari-kaptuk-axtanishner-ev-bujum-116.jpg "Դեղորայքային բուժում")

> Կարևոր է! Եթե ցավը երկար ժամանակ չի անցնում, խորհուրդ է տրվում օգտագործել ցավազրկող ազդեցությամբ քսուքներ և կրեմներ։

### Բուժումը ժողովրդական միջոցներով

Ոչ ավանդական բժշկության բաղադրատոմսերը լավ օգնում են գարշապարային շրջանի թեթև և միջին աստիճանի ծանրության կապտուկների դեպքում։ Ամենաարդյունավետ միջոցներից են համարվում.

1. Օղիով կամ բժշկական սպիրտով սեղմակոծեր։ Այս միջոցը պատրաստելու համար անհրաժեշտ է թրջել բինտը (մարլին) սպիրտի կամ օղու մեջ և դնել վնասված հատվածին։ Նյութի ազդեցությունը երկարացնելու համար անհրաժեշտ է կանխել դրա գոլորշիացումը՝ վերջույթին հագցնելով պոլիէթիլենային տոպրակ։ Տոպրակի վրայից ջերմոցային էֆեկտն ուժեղացնելու համար հագցնում են տաք բրդյա գուլպա։
2. Կաղամբի տերևներ։ Այս բույսի տերևը պետք է հունցել, որպեսզի փոքր քանակությամբ հյութ առաջանա։ Այնուհետև այն ամրացվում է կապտուկի գոտում բինտի օգնությամբ։
3. Եփած լոբի։ Սպիտակ կամ կարմիր լոբին պետք է եփել և մանրակրկիտ մանրացնել։ Ստացված խյուսը զգուշորեն դրվում է մագաղաթյա թղթի վրա և դրվում վնասված հատվածին։ Գարշապարին ամրացնելու համար անում են սովորական վիրակապ։

![Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/garshapari-kaptuk-axtanishner-ev-bujum-165.jpg "Բուժումը ժողովրդական միջոցներով")

Բոլոր վերը նկարագրված միջոցները կարելի է կիրառել հերթափոխով։ Դրանց օգտագործման կարևոր պայման է կանոնավորությունը՝ օրական երկու անգամ, շաբաթվա ընթացքում ամեն օր։ Կանխարգելիչ նպատակով այս միջոցները խորհուրդ է տրվում կիրառել կլինիկական ախտանիշների անհետացումից հետո ևս երկու-չորս շաբաթվա ընթացքում։

## Հետևանքները

Գարշապարային շրջանի սովորական կապտուկի դեպքում կանխատեսումը բարենպաստ է։ Ցավային զգացողություններն ու այտուցն անհետանում են մի քանի օրվա ընթացքում։ Հեմատոման պահպանվում է մի փոքր ավելի երկար, սակայն չի խանգարում վերջույթի գործառույթին։

> Կարևոր է! Եթե գարշապարի կապտուկն ուղեկցվում է կապանների վնասմամբ կամ ոսկրի կոտրվածքով, ապա հետևանքները կարող են լինել ծանր, բուժման տևողությունը կազմում է մի քանի շաբաթից մինչև մի քանի ամիս, կախված վնասվածքի ծանրությունից։

Երեխայի մոտ տալաստեղի կոտրվածքը բաց չթողնելը շատ ավելի կարևոր է, քան մեծահասակի մոտ, քանի որ կմախքի աճի ընթացքում ոտնաթաթի սխալ դիրքը կարող է ազդել վերջույթի գործառույթի վրա հետագայում։ Գարշապարի կապտուկն ինքնին վերաբերում է ոչ ծանր վնասվածքներին։ Սակայն ցանկացած դեպքում պետք է դիմել վնասվածքաբանին կամ վիրաբույժին՝ ավելի խորը և ծանր վնասվածքները բացառելու համար։
