# Դեղին խորխով հազ - բուժում

![Առաջացման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-23772526.jpg "Առաջացման պատճառները")

Խորխը սեկրետ է, որը արտադրվում է շնչառական օրգանների կողմից՝ օտար մասնիկների ներթափանցումից պաշտպանվելու համար: Նրա փոքր քանակությունը և թափանցիկ կառուցվածքը պաթոլոգիայի նշան չեն: Շատ վարակիչ հիվանդություններ ուղեկցվում են խոնավ հազով՝ հեղուկի արտազատմամբ: Այդ ժամանակ արտազատվող լորձի ծավալը նկատելիորեն մեծանում է, իսկ ինքը ներկվում է որոշակի գունավորմամբ: Հազի ժամանակ բրոնխաթոքային հատվածից արտազատվող դեղին խորխը կարող է վկայել հիվանդության տեսակի մասին:

Բովանդակություն:

- [Ինչ է նշանակում խորխի գույնը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AD%D5%B8%D6%80%D5%AD%D5%AB-%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%B6%D5%A8)
- [Առաջացման պատճառները](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտորոշում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դեղին խորխի բուժում](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%AB%D5%B6-%D5%AD%D5%B8%D6%80%D5%AD%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դեղորայքային թերապիա](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1)
- [Բուժում ժողովրդական մեթոդներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)

Նմանատիպ հոդվածներ:- [Ալերգիկ հազ երեխաների մոտ - բուժում և ախտանիշներ](%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D6%80%D5%A3%D5%AB%D5%AF-%D5%B0%D5%A1%D5%A6-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-7046 "Ալերգիկ հազ երեխաների մոտ - բուժում և ախտանիշներ")
- [Ինչպես ընդունել օսլայի-անիսոնի կաթիլներ հազի դեմ](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A8%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D5%A1%D5%B4%D5%B8%D5%B6%D5%AB%D5%A1%D5%AF-%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%BD%D5%B8%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%AF%D5%A1%D5%A9%D5%AB%D5%AC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%B4-7378 "Ինչպես ընդունել օսլայի-անիսոնի կաթիլներ հազի դեմ")
- [Հազի դեմ կարկանդակների բաղադրատոմսեր երեխաների համար](%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%B4-%D5%B6%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%A2%D5%AC%D5%AB%D5%A9%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%A1%D5%B2%D5%A1%D5%A4%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%BD%D5%A5%D6%80-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80-8314 "Հազի դեմ կարկանդակների բաղադրատոմսեր երեխաների համար")
- [Ինչ անել, եթե մեծահասակի հազն արդեն մեկ ամիս չի անցնում](%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D5%A5%D5%A9%D5%A5-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%A8-%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%B9%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D6%81%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A5%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%AF-%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BD-4480 "Ինչ անել, եթե մեծահասակի հազն արդեն մեկ ամիս չի անցնում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Ինչ է նշանակում խորխի գույնը Հեղուկը առկա է շնչառական օրգաններում մարդու ողջ կյանքի ընթացքում: Հիվանդությունների բացակայության դեպքում նրա նորմը թափանցիկ սեկրետն է, որը չի առաջացնում հազի ռեֆլեքս և գրեթե չի արտազատվում: Եթե օրգանիզմ են թափանցում վնասակար բակտերիաներ, նրանք սկսում են ակտիվորեն բազմանալ և տարածվել, ինչը ազդում է լորձի կառուցվածքի և գույնի վրա: Եթե հեղուկն արտազատվում է մեծ քանակությամբ բացառապես առավոտյան, իսկ արթնության ժամանակ հազը գրեթե չի անհանգստացնում, կարող են առկա լինել հետևյալ պաթոլոգիաները. ստամոքսի ռեֆլյուքս (պարունակության արտահոսք կերակրափող); 3. բրոնխոէկտատիկ հիվանդություն;
4. սրտանոթային խանգարումներ;
5. ադենոիդներ - փոքր տարիքի երեխայի մոտ:
Խորխի երանգը հիվանդությունների ժամանակ կարող է տարբեր լինել: Մոխրադեղին, սպիտակ արտազատվող լորձը վիրուսային հիվանդության հստակ ցուցանիշ է: Շագանակագույն, կանաչ գույները, արյան շերտերը կարող են վկայել ավելի լուրջ առողջական խնդիրների մասին:

## Առաջացման պատճառները

Հայտնի է մի շարք հիվանդություններ, որոնց ժամանակ արտազատվում է դեղին, խիտ խորխ.

1. Սուր կամ քրոնիկական բրոնխիտ: Օրգանիզմ թափանցող բակտերիաները արագ տարածվում են շնչուղիների ստորին հատվածներում: Վարակը հրահրում է բրոնխների ներքին էպիթելի բորբոքում: Վառ ախտանիշների շարքում առանձնանում են նախ չոր, ապա խոնավ հազը, կոկորդի ցավերը, դող և տենդ: Բրոնխիտը հաճախ ուղեկցվում է ենթատենդային կամ տենդային ջերմաստիճանով:
2. Թոքաբորբի տարբեր ձևեր: Այս պաթոլոգիան հաճախ առաջանում է ՍՌՎԻ-ի կամ բրոնխիտի ֆոնին: Թոքաբորբ առաջացնող մանրէները պատկանում են streptococcus խմբին, սակայն կարող են լինել նաև այլ հարուցիչներ: Բակտերիաները ախտահարում են թոքի մեկ կողմը կամ միանգամից երկու հատվածները: Ախտանիշների շարքում նշվում է կրծքավանդակում խզզոցների հայտնվելը, մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացումը, արտազատվում է մածուցիկ դեղին խորխ: Երբեմն արտազատվող լորձը լինում է դեղնադարչնագույն կամ դեղնականաչավուն: Խորխի գունավորումը տալիս են թարախային ներդրումները:
3. Սովորական մրսածություն կամ գրիպ: Հիվանդության սկզբնական փուլում կարող է հայտնվել չոր հազ: Որոշ ժամանակ անց այն վերափոխվում է խոնավի՝ դեղին խորխի արտազատմամբ: Ջերմաստիճանը կարող է պահպանվել 36,6-39,5°C մակարդակում:
4. Գայմորիտը կամ սինուսիտը հրահրվում են արագ տարածվող վիրուսով: Սկսում են բորբոքվել գայմորի ծոցերը, առաջանում է մեծ քանակությամբ թարախային հեղուկ: Լորձն արտազատվում է քթանցքով, նրա մի մասը հոսում է քթընկլանքով: Առաջանում է հազի ռեֆլեքս՝ արտազատումով: Եթե հազի ժամանակ արտազատվում է դեղին խորխ, նկատվում են ցավեր քթամոտ ծոցերում, հնարավոր է, հիվանդն ունի գայմորիտ:
5. Քրոնիկական ժառանգական թոքային հիվանդություն՝ կիստոզային ֆիբրոզ: Երկրորդ անվանումը՝ մուկովիսցիդոզ: Այս պաթոլոգիայի ժամանակ շնչուղիներում կուտակվում է լորձի մեծ զանգված, իսկ բակտերիալ վարակի միացումն առաջացնում է թարախային բորբոքում: Խորխն արտազատվում է ուժեղ հազի հետ:
6. Օրգանիզմի սեզոնային ալերգիկ ռեակցիաներ: Սպիտակադեղին խորխ է արտազատվում հազալիս, հաճախ այն մածուցիկ է: Բացի այս նշանից, նկատվում է աչքերի կարմրություն, քոր, ուժեղացված փռշտոց, քթից հեղուկ լորձի արտազատում:
7. Ծխողի հազ: Ախտանիշը առաջանում է շնչուղիների պաթոլոգիական փոփոխություններից: Լորձաթաղանթների մշտական գրգռումը ծխախոտի ծխով հրահրում է առավոտյան հազով թոքերից խորխի ուժեղացված արտազատումը: Մուգ դեղին լորձը կուտակվում է գիշերվա ընթացքում, ուժեղացված արտազատվում է մարդու արթնանալուց հետո:
8. Թոքի քաղցկեղ: Ամենալուրջ հիվանդությունն է, որի ժամանակ առկա է մշտական հազ: Արտազատվում է արյունախառն դեղին խորխ: Հազից բացի, նկատվում է ուժեղ ցավ կրծքում: Արյան շերտերով լորձը և երկու շաբաթից ավելի տևող նոպայաձև հազը թույլ են տալիս բժշկին կասկածել չարորակ ուռուցքի առկայություն:

37°C-ից բարձր ջերմաստիճանով բաց դեղնավուն գույնի արտազատվող խորխը ՍՌՎԻ-ի հավանական նշան է: Կարևոր են նաև մյուս ախտանիշները, հիվանդի հետ շփումը: Մարդը զգում է քթի գերբեռնվածություն, գլխացավեր, ուժերի անկում:

> Կարևոր է! Սովորաբար վարակիչ հիվանդությունները տևում են 7-10 օր, սակայն պատշաճ բուժման բացակայության դեպքում կարող են վերածվել բարդացած ձևերի: Այս դեպքում հաճախ նշանակվում են հակաբիոտիկների խմբի դեղամիջոցներ:

![Դեղորայքային թերապիա](https://lifeinfo.am/storage/images/dexin-xorxov-haz-patcharnery-ev-bujman-exanaknery-168.jpg "Դեղորայքային թերապիա")

Դեղին խորխով հազը կարող է լինել նաև առանց ջերմության: Այն հրահրող պատճառներն են ծխելը, ալերգիան, ասթման: Լուրջ հիվանդության բացակայության դեպքում դեղին խորխը չունի սպեցիֆիկ սուր հոտ: Եթե արտազատվող լորձը հոտում է փտածությամբ, դա վկայում է մեծահասակի մոտ բարդությունների մասին.

- թոքի թարախակույտ;
- գանգրենա;
- ուռուցքաբանական պաթոլոգիա:

> Իմացեք! Անհանգստացնող, անսովոր ախտանիշները պահանջում են բժշկի անհապաղ դիմում:

## Ախտորոշում

Երբ հազի ժամանակ արտազատվում է վառ դեղին լորձ, որն ուղեկցվում է մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացմամբ, բժիշկը ախտորոշում է հիվանդի օրգանիզմում վարակիչ պրոցես: Նա նշանակում է լրացուցիչ հետազոտություններ ճշգրիտ ախտորոշում հաստատելու համար.

- արյան ընդհանուր անալիզ;
- մեզի անալիզ;
- արյան կենսաքիմիական հետազոտություն;
- խորխի անալիզ:

Խորխի լաբորատոր ուսումնասիրման համար հիվանդի լորձի փոքր քանակություն վերցվում է ուղիղ բուժկաբինետում: Երբեմն հիվանդին նշանակվում է առավոտյան խորխի ինքնուրույն հավաքում, որն իրականացվում է երեք անգամ:

> Ուշադրություն! Շնչառական համակարգի վիճակի մասին ավելի հավաստի տեղեկատվություն կարելի է ստանալ հատուկ հետազոտության՝ բրոնխոսկոպիայի անցկացման ժամանակ: Պրոցեդուրան վերաբերում է էնդոսկոպիկ մեթոդներին, իրականացվում է բուժհաստատությունում:

Բժիշկը բրոնխոսկոպից ստանում է պատկեր մոնիտորին, ինչը թույլ է տալիս նրան տեսնել և վերլուծել օրգաններում տեղի ունեցած փոփոխությունները: Բացի այդ, բրոնխոսկոպիայի ընթացքում հնարավոր է ստանալ լորձ, որում բացակայում են թքի և սննդի մասնիկների խառնուրդները՝ հետագա հետազոտությունների համար: Երբեմն զուգահեռաբար վերցվում է հյուսվածքի հատված բիոպսիայի համար՝ չարորակ նորագոյացության կասկածի դեպքում:

## Դեղին խորխի բուժում

Նշանակումներից առաջ բժիշկը պետք է հաստատի ախտանիշի առաջացման պատճառը: Թերապիան, առաջին հերթին, ուղղված է թարախային խորխի արտազատմամբ հազի հարուցչի վերացմանը:

> Կարևոր է! Եթե ջերմաստիճանը բացակայում է, կարող է նշանակվել բուժում տանը: Բժշկի շուրջօրյա հսկողություն պահանջվում է միայն բարդացած ձևերի դեպքում՝ թոքաբորբերի, ծանր սուր բրոնխիտի, գայմորիտի կամ սինուսիտի ժամանակ:

### Դեղորայքային թերապիա

Դեղորայքային պրեպարատները նշանակվում են միայն վարակի տեսակը հաստատելուց հետո: Ընդ որում հաշվի են առնվում օրգանիզմի անհատական առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունների առկայությունը, հիվանդի առանձնահատկությունները: Դեղամիջոցները, որոնք օգնում են մեծահասակ մարդկանց, կարող են չհամապատասխանել երեխաներին կամ հղի, կերակրող կանանց:

Եթե խորխը դժվարությամբ է արտազատվում և ունի խիտ կառուցվածք, նշանակվում են պրեպարատներ, որոնք դյուրացնում են հազը և լորձի արտազատումը.

1. Ալթեյի օշարակ, Թերմոպսիս հաբեր, քաղցրահամ արմատի թուրմ - այս բոլոր դեղամիջոցներն ուղղված են խորխի գոյացման ուժեղացմանը և նոսրացմանը: Պրեպարատների ընդունման շնորհիվ հազը նվազում է, լորձն ավելի հեշտ է արտազատվում:
2. Մուկոլիտիկ միջոցները նպաստում են խորխի դուրսբերմանը: Այս խմբի դեղամիջոցներին են պատկանում հաբերն ու օշարակները՝ ACC, Bromhexine:
3. Խորխաբեր միջոցները մեծացնում են արտազատվող հեղուկի ծավալը, մաքրում են շնչուղիները և օգնում մարդուն հազալով արտազատել խորխը: Դրանց են պատկանում Prospan, Ambroxol:

![Բուժում ժողովրդական մեթոդներով](https://lifeinfo.am/storage/images/dexin-xorxov-haz-patcharnery-ev-bujman-exanaknery-139.jpg "Բուժում ժողովրդական մեթոդներով")

> Իմացեք! Եթե նշանակված դեղամիջոցները մեկ շաբաթ ընդունելուց հետո թեթևացում չեն բերում, բժիշկը կարող է առաջարկել բուժման այլ եղանակ: Երբեմն օգնում են միայն հակաբիոտիկները, սակայն դրանք նշանակվում են խիստ ցուցումներով:

Լրացուցիչ նշանակվում են հակաբորբոքային, հակավիրուսային միջոցներ: Իմունիտետի պահպանման համար անհրաժեշտ է ընդունել վիտամինային համալիրներ:

### Բուժում ժողովրդական մեթոդներով

Հիմնական թերապիան կարելի է լրացնել ժողովրդական բժշկության բաղադրատոմսերով: Հիանալի կերպով օգնում են դեղաբույսերի հավաքածուները.

1. 1 ճ/գ չոր մայրամոր խոտը լցնում են մեկ բաժակ եռման ջրով: Թրմում են մեկ քառորդ ժամ, այնուհետև քամում են մարլյայի կրկնակի շերտով կամ մանր մաղով: Ընդունում են ներքին 1 թ/գ-ից մինչև 4 անգամ օրվա ընթացքում:
2. 2 ճ/գ ճանապարհածաղկի, դևյասիլի, վայրի խնկածառի և ուրցի խոտաբույսերի հավաքածու ավելացնում են եռացող ջրի մեջ: Մի քանի րոպե անց կաթսան հանում են վառարանից և փակում կափարիչով: 2 ժամ հետո թուրմը անցկացնում են մաղով կամ մարլյայով: Թուրմն առաջարկվում է ընդունել 1 ճ/գ-ից յուրաքանչյուր 6 ժամը մեկ:
3. Սև բողկը լավ լվանում են, նրա մակերեսին փոս են անում: Փոսի մեջ ավելացնում են փոքր քանակությամբ թարմ մեղր: 30-60 րոպե հետո անցքում հայտնված հյութը լցնում են գդալի մեջ և խմում:
4. 0,5 ճ/գ կիտրոնի հյութը խառնում են 1 ճ/գ մեղրի հետ: Ավելացնում են մի քիչ տաք ջուր և մանրակրկիտ խառնում: Ընդունում են կուշտ ստամոքսով օրական 4-5 անգամ:

Պետք է հիշել, որ հղիների մոտ կարող են լինել հակացուցումներ: Եվ սա վերաբերում է ոչ միայն դեղատնային դեղամիջոցներին: Որոշ տեսակի մթերքներ նույնպես չպետք է օգտագործվեն հղիության և երեխային կերակրելու ժամանակահատվածում: Ժողովրդական կամ ավանդական բուժման թույլատրելի մեթոդների մասին կարելի է իմանալ բուժող բժշկից:
