# Դեռահասի դեպրեսիան - ինչպես ճանաչել առաջին նշաններով

![Դեպրեսիվ վիճակի ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-93777403.jpg "Դեպրեսիվ վիճակի ախտանիշները")

Սեռահասունացման շրջանը փորձություն է ինչպես ծնողների, այնպես էլ երեխաների համար։ Անհրաժեշտ է ժամանակին ճանաչել դեռահասների դեպրեսիայի նշանները, որպեսզի ժամանակին օգնություն ցուցաբերվի։ Վտանգավոր վիճակի առաջին դրսևորումները կարելի է նկատել 12-14 տարեկանում, երբ երեխան փորձում է ինքնուրույն որոշումներ կայացնել, պատասխանատվություն կրել իր արարքների համար, սակայն դեռ չամրապնդված հոգեկանը միշտ չէ, որ պատրաստ է նման արմատական փոփոխություններին։

Բովանդակություն:

- [Դեռահասային դեպրեսիայի պատճառները](#%D5%A4%D5%A5%D5%BC%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Դեպրեսիվ վիճակի ախտանիշները](#%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%BE-%D5%BE%D5%AB%D5%B3%D5%A1%D5%AF%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Տարիքային առանձնահատկությունները](#%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%AB%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%B6%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Դեպրեսիայի դրսևորման տեսակները](#%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A4%D6%80%D5%BD%D6%87%D5%B8%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Դեպրեսիան տղաների և աղջիկների մոտ. սեռային տարբերություններ](#%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%A1%D5%B6-%D5%BF%D5%B2%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A1%D5%B2%D5%BB%D5%AB%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%BD%D5%A5%D5%BC%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ինքնասպան վարքի նշանները](#%D5%AB%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%B6-%D5%BE%D5%A1%D6%80%D6%84%D5%AB-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Դեպրեսիայի բուժումը](#%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Ծնողական օգնությունը դեռահասին](#%D5%AE%D5%B6%D5%B8%D5%B2%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8-%D5%A4%D5%A5%D5%BC%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%AB%D5%B6)

Հարակից հոդվածներ:- [Ինչպես ազատվել քրոնիկ դեպրեսիայից](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%BF%D5%BE%D5%A5%D5%AC-%D6%84%D6%80%D5%B8%D5%B6%D5%AB%D5%AF-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D6%81-6572 "Ինչպես ազատվել քրոնիկ դեպրեսիայից")
- [Ինչպես արագ պարզել, որ քեզ մոտ դեպրեսիա կա](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%A3-%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%A6%D5%A5%D5%AC-%D5%B8%D6%80-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%A1-%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5%D5%BD-4621 "Ինչպես արագ պարզել, որ քեզ մոտ դեպրեսիա կա")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Դեռահասային դեպրեսիայի պատճառները Դեպրեսիվ վիճակները դրսևորվում են մշտական ընկճվածության, տխրության, վատ տրամադրության տեսքով, հնարավոր են ագրեսիայի նոպաներ. երեխայի հոգեկանը դեռ չգիտի, թե ինչպես ադեկվատ արձագանքել քննադատությանը, սթրեսներին, իսկ վիճակը ավելի է ծանրանում օրգանիզմի հորմոնալ վերակառուցման հետևանքով։ Ինչու է առաջանում դեպրեսիա դեռահասների մոտ. իրականության մերժում - սեռահասունացման տարիքում փլուզվում են մանկական իդեալները, դեռահասները սկսում են հասկանալ, որ աշխարհն ավելի դաժան և անարդար է, քան իրեն թվում էր նախկինում. 3. հասունացման շրջանը ուղեկցվում է պատանեկան մաքսիմալիզմով, հայացքների կատեգորիկությամբ, էգոցենտրիզմով, ուստի դեռահասին մշտապես թվում է, որ իրեն չեն լսում, իր կարիքները անտեսում են.
4. ընկերների հետ բաժանում, այլ քաղաք տեղափոխվել - դեռահասը ստիպված է վերստին նվաճել ուսուցիչների, դասընկերների համակրանքը, ինչը ուժեղ սթրես է.
5. ինտերնետ-կախվածություն - իրական աշխարհի հետ կապի կորուստը վերածվում է ծանր հոգեբանական խնդիրների.
6. անբարեկեցիկ ընտանիք, ծնողների միջև վատ հարաբերություններ, ամուսնալուծություն, ցանկալի իրերը ձեռք բերելու անհնարինություն փոքր եկամտի պատճառով - այս բոլոր գործոնները հաճախ հրահրում են դեպրեսիվ վիճակների զարգացումը.
7. արտաքինի անհամապատասխանություն իդեալներին, սեփական մարմնի չսիրում.
8. ծաղրանք, ահաբեկում դպրոցում, միայնություն.
9. ծնողների կողմից ճնշում, նրանց իդեալներին անհամապատասխանություն - դեռահասը տառապում է վատ առաջադիմության, մրցումներում պարտության շուրջ մշտական քննադատությունից.
10. չափազանց գերհոգածություն - դեռահասին ազատություն է հարկավոր, նա պետք է ինքն իր սխալները թույլ տա, որպեսզի սովորի եզրակացություններ անել.
11. անհաջող առաջին սեռական փորձ, սիրելի մարդու հետ բաժանում, մտերիմների կորուստ։
![Դեպրեսիայի բուժումը](https://lifeinfo.am/storage/images/derahasneri-depresiayi-nshanner-ev-axtanishner-194.jpg "Դեպրեսիայի բուժումը")

> Կարևոր է! Դեպրեսիան դեռահասների մոտ երբեք չի առաջանում առանց պատճառի, միշտ կան իրադարձություններ և հանգամանքներ, որոնք հանդիսացել են վտանգավոր վիճակի զարգացման պատճառ։ Ծնողները չպետք է ամեն ինչ վերագրեն օրգանիզմի հորմոնալ վերակառուցմանը, այլ պետք է փորձեն խորամուխ լինել իրավիճակի մեջ։

## Դեպրեսիվ վիճակի ախտանիշները

Դեպրեսիայի հիմնական նշաններից մեկը սովորական և առօրյա գործերի նկատմամբ հետաքրքրության նվազումն է կամ իսպառ բացակայությունը։ Այս ախտանիշը հայտնվում է առաջինը և մնում է մինչև լրիվ ապաքինումը։

Ինչպես է դրսևորվում դեպրեսիան դեռահասների մոտ.

- երեխան սկսում է վատ սովորել, հաճախ բացակայում է դպրոցից.
- աֆեկտիվ նշաններ - ընկճված տրամադրություն, ապատիա, ինչը հաճախ արտահայտվում է բարձրացած գրգռվածության տեսքով.
- մտածողության աղավաղում, շտապ եզրակացությունների հակում, պեսիմիզմ, բացասական հետևանքների սպասում.
- անհեդոնիա - սոցիալական մեկուսացում, կյանքի նկատմամբ հետաքրքրության բացակայություն, նախկինում սիրելի իրերից և զբաղմունքներից հաճույք ստանալու անկարողություն.
- ուշադրության դեֆիցիտի համախտանիշ.
- ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու դժվարություններ, կենտրոնացման հետ կապված բարդություններ.
- ախորժակի բացակայություն կամ նկատելի ավելացում.
- անքնություն, քնելու մշտական ցանկություն.
- զայրույթի և ագրեսիայի բռնկումներ, լացկանություն, անհիմն գրգռվածություն.
- մեղքի զգացում, սեփական անպետքության, անօգնականության զգացում.
- ինքնասպանության մասին մտքեր, ինքնասպանության փորձեր։

Դեպրեսիան կարող է դրսևորվել սոմատիկ նշանների տեսքով - միգրեն, կղանքի խանգարում, մկանային թուլություն, սրտային և ստամոքսային ցավեր, քոր, մաշկային ցանավորումներ։

> Կարևոր է! Դեպրեսիվ վիճակները կարող են առաջանալ ժառանգական գործոններից - եթե ծնողները ունեն կամ ունեցել են հոգեկան շեղումներ, ապա սեռահասունացման շրջանում դեպրեսիայի զարգացման ռիսկը մի քանի անգամ մեծանում է։

## Տարիքային առանձնահատկությունները

Դեպրեսիվ վիճակները ախտորոշվում են 12-17 տարեկանում։ Գոյություն ունեն որոշ տարբերություններ տարբեր տարիքի դեռահասների մոտ կլինիկական պատկերում։

Դեպրեսիայի դրսևորումները կախված տարիքից.

1. 13-17 տարեկանում դեռահասի վարքագիծը կարող է կտրուկ փոխվել - նա դառնում է բարկացկոտ, անհավասարակշիռ, կոպտում է, դադարում է սովորել, սկսում է ծխել, կարող է օգտագործել ալկոհոլային խմիչքներ և թմրամիջոցներ։ Միաժամանակ երեխան պնդում է, որ իր մոտ ամեն ինչ լավ է, ժխտում է խնդիրների առկայությունը։
2. 14-16 տարեկանում կարող է զարգանալ հիպոխոնդրիա - երեխան մշտապես գանգատվում է ինքնազգացողության վատացումից, չի հրաժարվում հետազոտություններից, ընդունում է բոլոր դեղամիջոցները։ Սակայն վիճակը դրանով չի բարելավվում, հայտնվում է լացկանություն, նա դադարում է սովորել, տրամադրությունը արագորեն վատանում է։
3. 12-15 տարեկանում երեխաները սկսում են գանգատվել ուսման մեջ դժվարություններից - դեռահասի համար բարդ է կենտրոնանալ, վատանում է հիշողությունը, հայտնվում է քրոնիկական հոգնածություն։ Միաժամանակ երեխան մինչև նվազագույնը սահմանափակում է շփման շրջանակը, կորցնում է հետաքրքրությունը հոբբիների նկատմամբ, դադարում է դուրս գալ տնից։

![Ծնողական օգնությունը դեռահասին](https://lifeinfo.am/storage/images/derahasneri-depresiayi-nshanner-ev-axtanishner-174.jpg "Ծնողական օգնությունը դեռահասին")

> Կարևոր է! Դեպրեսիան դրսևորվում է տարբեր ախտանիշներով, ուստի, եթե դեռահասի վարքագիծը կտրուկ փոխվում է, անհրաժեշտ է դիմել հոգեթերապևտի օգնությանը։

### Դեպրեսիայի դրսևորման տեսակները

Դեպրեսիայի նշանները շատ բազմազան են։ Հիվանդության կլինիկական պատկերը կախված է պաթոլոգիայի տեսակից, նկատվում են նաև խառը ձևեր։

Դեպրեսիվ վիճակների տեսակները.

1. Ռեակտիվ դեպրեսիա - պաթոլոգիայի ամենատարածված ձևն է դեռահասների մոտ, առանձնանում է բարորակ ընթացքով, հաճախ առաջանում է ամուսնալուծության, մտերիմների կորստի ֆոնի վրա։
2. Մելանխոլիկ - հիվանդությունը դրսևորվում է ընկճված վիճակի, թախիծի տեսքով, դեռահասը կորցնում է հետաքրքրությունը կատարվող ամեն ինչի նկատմամբ, վարում է նստակյաց ապրելակերպ։ Զարգանում է արտահայտված արձագանքների դանդաղում, խանգարվում է քունը, ախորժակը։ Եթե դեռահաս աղջկա մոտ արդեն սկսվել է դաշտանը, առաջանում են ցիկլի լուրջ խանգարումներ։ Հայտնվում են ինքնասպանության մասին մտքեր։
3. Տագնապային - դեռահասը մշտապես գտնվում է խուճապի, վախի և շփոթվածության վիճակում, վախենում է մահից, մտերիմների կորստից, տնից վտարվելուց։
4. Դիստիմիա - քրոնիկական դեպրեսիվ վիճակ, կլինիկական պատկերը աղոտ է, ուստի պաթոլոգիան կարող է տևել մի քանի տարի։ Հիվանդությունը հաճախ զարգանում է մելանխոլիկների մոտ, բացասաբար է անդրադառնում սոցիալ-հոգեբանական հարմարվողականության վրա, դժվար է բուժվում։
5. Բիպոլյար խանգարում - նկատվում է հիվանդության մանիակալ և դեպրեսիվ փուլերի հաճախակի փոփոխություն։

Ամենավտանգավորը համարվում է ծանր դեպրեսիան - հիվանդությունը կարող է տևել մինչև 9 ամիս։ Ախտանիշները նման են մեծահասակների մոտ պաթոլոգիայի դրսևորմանը - տրամադրության տատանումներ, անքնություն, ախորժակի բացակայություն, ինքնասպանության մասին մտքեր։

### Դեպրեսիան տղաների և աղջիկների մոտ. սեռային տարբերություններ

Դեպրեսիվ վիճակները ունեն որոշ գենդերային տարբերություններ - երիտասարդները հաճախ տրվում են հարբեցողության, սկսում են օգտագործել թմրանյութեր, փախչում են տնից։ Դեռահաս աղջկա մոտ դրանք դրսևորվում են հետևյալ նշաններով - գաղտնապահություն, մեկուսացում, արտաքինի կտրուկ փոփոխություն։ Աղջիկները փորձում են բոլոր ապրումները քշել ներս, ինչը վտանգավոր է տարբեր հոգեսոմատիկ հիվանդություններով։

> Կարևոր է! Դեպրեսիվ վիճակների տարբեր դրսևորումներ ախտորոշվում են դեռահասների 60-75%-ի մոտ։ Աղջիկների մոտ հիվանդությունը զարգանում է գրեթե 2 անգամ ավելի հաճախ, քան տղաների մոտ։

## Ինքնասպան վարքի նշանները

Ինքնասպանության մասին մտքերը հաճախ ուղեկցում են դեռահասների դեպրեսիվ վիճակները։ Ինքնասպանության ռիսկի հիմնական գործոն է դասընկերների կողմից հետապնդումը, ընտանիքում անբարենպաստ մթնոլորտը, ծնողների կողմից ուշադրության և փոխըմբռնման բացակայությունը, չպատասխանված սերը։ Ամեն տարի սեռահասունացման տարիքի մոտ 5 հազար երեխա ավարտում է կյանքը ինքնասպանությամբ։

![Դեպրեսիայի դրսևորման տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/images/derahasneri-depresiayi-nshanner-ev-axtanishner-151.jpg "Դեպրեսիայի դրսևորման տեսակները")

Ինչպես ճանաչել ինքնասպանության հակումը.

- երազանքների, հույսերի, ծրագրերի բացակայություն.
- դեռահասը մշտապես խոսում է իր անպետքության մասին, պնդում է, որ ոչ ոքի համար հետաքրքիր չէ.
- ինքնասպանությանը նախապատրաստում - հատուկ կայքերի և ֆորումների դիտում, մահվան գրության կազմում.
- լիակատար ապատիա, ցանկացած բանի նկատմամբ հետաքրքրության բացակայություն.
- մռայլ նկարներ, կանխամտածված ինքնավնասում.
- հիստերիկ նոպաներ, երբ դեռահասը սպառնում է սպանել իրեն։

> Կարևոր է! Ինտերնետը ուժեղ ազդեցություն ունի դեռահասի անհատականության ձևավորման վրա, հաճախ հենց ցանցում երեխաները գտնում են իրենց կուռքերին, ինչը կարող է վտանգավոր լինել։ Այդպիսի օրինակ են «Կապույտ կետ» խմբերը, որոնց ադմինիստրատորները երեխաներին հրահրում էին ինքնասպանության։ Գոյություն ունեն բազմաթիվ ծրագրեր, որոնք նախատեսված են երեխայի այցելած կայքերը և ֆորումները հետևելու համար։

## Դեպրեսիայի բուժումը

Դեռահասային տարիքում դեպրեսիվ վիճակի նշանների հայտնվելիս չի կարելի զբաղվել ինքնաբուժությամբ, վարքագիծը կարող է ուղղել միայն մասնագետը։ Տագնապալի ախտանիշները վերացնելու համար կիրառում են համալիր մոտեցում - մեդիկամենտոզ բուժում և հոգեթերապիայի տարբեր տեսակներ։

Դեպրեսիայի թեթև և միջին ծանրության դեպքում կիրառում են հոգեուղղման մեթոդներ։ Հիվանդության զարգացման պատճառները որոշելուց հետո մասնագետը նշանակում է անհատական կամ խմբակային սեանսներ, որոնց նպատակն է ամրապնդել ինքնագնահատականը, զարգացնել ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու և դրանց համար պատասխանատվություն կրելու ունակությունը, սովորեցնել դեռահասին ճիշտ փոխգործակցել մարդկանց հետ։ Ընտանիքում անբարենպաստ մթնոլորտի դեպքում անհրաժեշտ է դիմել ընտանեկան հոգեթերապևտի։

Մեդիկամենտոզ թերապիա կիրառում են պաթոլոգիայի ծանր ձևերի դեպքում, բուժումը անցկացվում է հակադեպրեսանտների միջոցով - Ֆլուօքսետին, Էսցիտալոպրամ։ Կախված հիվանդության զարգացումը հրահրած պատճառից, կարող են նշանակել այլ դեղամիջոցներ ձախ կիսագնդի աշխատանքն արագացնելու և աջ կիսագնդի պրոցեսները դանդաղեցնելու համար։ Վարքագծի ուղղման համար կիրառում են հորմոնալ միջոցներ, վիտամիններ, խթանող կամ հանգստացնող դեղամիջոցներ։

## Ծնողական օգնությունը դեռահասին

Երեխաների և դեռահասների մոտ դեպրեսիվ վիճակների բուժմամբ և կանխարգելմամբ պետք է զբաղվի ոչ միայն մասնագետը, այլ նաև ծնողները։

Ինչպես օգնել դեռահասին - խորհուրդներ ծնողներին.

- կառուցել վստահելի հարաբերություններ երեխաների հետ - ոչ մի քննադատություն, ճնշում, չափազանց հոգածություն.
- ամրապնդել ինքնագնահատականը, խրախուսել և զարգացնել ինքնուրույն որոշում կայացնելու ունակությունը.
- անկեղծորեն ուրախանալ երեխայի հաջողությունների համար.
- հետաքրքրվել դեռահասի կյանքով, հետաքրքրություններով.
- խուսափել կոնֆլիկտային իրավիճակներից.
- անձնական փորձով ցույց տալ, թե ինչպես կարելի է դուրս գալ բարդ կյանքային իրավիճակներից։

Ծնողները պետք է երեխայի հետ գտնեն համատեղ զբաղմունք - մարզումներ, ակտիվ խաղեր։ Տնային պայմաններում կարելի է զբաղվել արտ-թերապիայով - բուժում պարով, երաժշտությամբ, նկարչությամբ։ Սա օգնում է նորմալացնել հոգեհուզական վիճակը։

> Կարևոր է! Դեռահասին դեպրեսիայից խուսափելու և դուրս բերելու լավագույն միջոցը նրան սիրելն է և դա մշտապես ասելը մոռացած չլինելը։

Երեխայի վարքագծի աննշան շեղումների հետ ծնողները կարող են ինքնուրույն գլուխ հանել, երբեմն բավական է պարզապես սրտանց խոսել։ Սակայն եթե ապատիան և ընկճվածությունը դեռահասի մոտ նկատվում են 2 շաբաթից ավելի, նա չի գնում կոնտակտի, հնարավոր չէ հասնել նրան - հարկավոր է անհապաղ դիմել մասնագետի օգնությանը։ Դեպրեսիան պարզապես վատ տրամադրություն չէ, այլ երեխայի կյանքի և առողջության համար լուրջ սպառնալիք։
