#  Դիաբետիկ ոտք 

![Դիաբետիկ ոտքը ինչ է](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-93349904.jpg "Դիաբետիկ ոտքը ինչ է")

Շաքարային դիաբետը էնդոկրին հիվանդություն է, որը որոշ չափով ազդում է մարդու օրգանիզմի բոլոր համակարգերի վրա։ Դրան բնորոշ են բազմաթիվ բարդություններ, որոնց թվում դիաբետիկ ոտքի համախտանիշը (ԴՈՀ) ամենածանրերից է։ ԴՈՀ-ն առաջանում է I և II տիպի հիվանդների մոտ և ազդում է հիվանդների մինչև 15%-ի վրա։ Դրա ամենածանր հետևանքը վերջույթների անդամահատումն է։

Բովանդակություն:

- [Դիաբետիկ ոտքը ինչ է](#%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%AF-%D5%B8%D5%BF%D6%84%D5%A8-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%A7)
- [Հիվանդության ախտանիշները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Նեյրոպաթիկ ձևի դեպքում](#%D5%B6%D5%A5%D5%B5%D6%80%D5%B8%D5%BA%D5%A1%D5%A9%D5%AB%D5%AF-%D5%B1%D6%87%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Իշեմիկ ձևի դեպքում](#%D5%AB%D5%B7%D5%A5%D5%B4%D5%AB%D5%AF-%D5%B1%D6%87%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Խառը ձևի դեպքում](#%D5%AD%D5%A1%D5%BC%D5%A8-%D5%B1%D6%87%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Օստեոտրոպիկ ձևի դեպքում](#%D6%85%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%B8%D5%BF%D6%80%D5%B8%D5%BA%D5%AB%D5%AF-%D5%B1%D6%87%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դիաբետիկ ոտքի փուլերը](#%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%AF-%D5%B8%D5%BF%D6%84%D5%AB-%D6%83%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Դիաբետիկ ոտքի սկզբնական փուլը](#%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%AF-%D5%B8%D5%BF%D6%84%D5%AB-%D5%BD%D5%AF%D5%A6%D5%A2%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D6%83%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A8)
- [Դիաբետիկ ոտքի համախտանիշը](#%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%AF-%D5%B8%D5%BF%D6%84%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Շամբուշի պտուղներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A1%D5%AE%D5%A1%D5%B2%D5%AF%D5%AB-%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Օշինդր](#%D6%85%D5%B7%D5%AB%D5%B6%D5%A4%D6%80)
- [Ալոե](#%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D5%A5)
- [Թթու կաթ](#%D5%B4%D5%A1%D5%AE%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Մեխակի յուղ](#%D5%B4%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%AF%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B2)
- [Բուժումը դեղամիջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Հակաբիոտիկներ](#%D5%B0%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%A2%D5%AB%D5%B8%D5%BF%D5%AB%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Խոցերի տեղային բուժում](#%D5%AD%D5%B8%D6%81%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դիաբետիկ ոտքի կանխարգելում](#%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D5%BF%D5%AB%D5%AF-%D5%B8%D5%BF%D6%84%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Կրեմ](#%D5%AF%D6%80%D5%A5%D5%B4)

## Դիաբետիկ ոտքը ինչ է

Արյան մեջ շաքարի ավելցուկը (հիպոգլիկեմիա) բացասաբար է ազդում օրգանիզմի վրա, ինչը հանգեցնում է տարբեր օրգանների, առաջին հերթին նյարդերի և անոթների, նորմալ գործունեության խախտման։ Մարդու ոտքի արյան շրջանառությունը սրտից հեռու գտնվելու պատճառով սովորաբար դժվարացած է։ Շաքարային դիաբետի հետևանքով առաջացած վնասվածքների հետ համակցությամբ սա դառնում է լուրջ վտանգ հիվանդի առողջության և ստորին վերջույթների ամբողջականության համար։

Դիաբետիկ ոտքի համախտանիշը դրսևորվում է ոտքերի նորմալ արյան շրջանառության և զգայունության խախտմամբ, ինչի հետևանքով դրանք դառնում են խոցելի տարբեր ծագման վարակների նկատմամբ։

![Հիվանդության ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/images/diabetik-votq-axtanishner-puler-bujum-138.jpg "Հիվանդության ախտանիշները")

Այս գործոնները՝ զգայունության և նորմալ արյան հոսքի խախտումը, նպաստում են վարակի արագ տարածմանը, ոտքի բոլոր հյուսվածքների՝ մաշկի, մկանների, ոսկորների վնասմանը։ Առաջանում են վերքեր, խոցեր, հյուսվածքների ատրոֆիա։ Վարակի դեմ պայքարը դժվարացած է, քանի որ հիվանդի արյան մեջ շաքարի մեծ քանակության պատճառով արյան շրջանառությունը խախտված է։ Շատ մեծ է վարակի արագ տարածման հավանականությունը, մինչև իսկ վերջույթների գանգրենա։

> Կարևոր է! Դիաբետիկ ոտքը շաքարային դիաբետի ուշ և ամենածանր բարդություններից մեկն է։

## Հիվանդության ախտանիշները

Ախտանիշները մեծապես կախված են նրանից, թե արդյոք վնասված են նյարդային վերջավորությունները, թե խախտված է ոտքի արյան շրջանառությունը, հնարավոր է նաև երկու տեսակների միաժամանակյա վնասման դրսևորում։

Ընդհանուր առաջնային ախտանիշների շարքում են.

- մաշկի չորություն;
- ցավ, այտուցվածություն;
- եղունգների հաստացում, կրունկների վրա ճաքերի առաջացում;
- սնկային հիվանդություններ;
- ոտքի ձևի փոփոխություն;
- խոցերի առաջացում;
- զգայունության նվազում.

![Դիաբետիկ ոտքի փուլերը](https://lifeinfo.am/storage/images/diabetik-votq-axtanishner-puler-bujum-130.jpg "Դիաբետիկ ոտքի փուլերը")

Կախված հյուսվածքների վնասման տեսակից՝ առանձնացվում են դիաբետիկ ոտքի ախտանիշների երեք հիմնական տեսակ.

### Նեյրոպաթիկ ձևի դեպքում

Որին բնորոշ է ոտքի զգայունության նվազումը կամ դրա լրիվ բացակայությունը ոտքերի մատների և ներբանների վրա՝ ծայրամասային նյարդերի վնասման պատճառով։ Սա հանգեցնում է ավելի հաճախակի վնասվածքների, վերքերի, կոշտուկների, խոցերի առաջացման։ Հիվանդը չի զգում ոտքը և չի կարող համարժեքորեն արձագանքել կտրվածքներին և այլ վնասվածքներին։

> Ուշադրություն! Բնորոշ են թմրածություն, սողացող մրջյունների զգացողություն, խոցերի առաջացում, որոնցից առատորեն հեղուկ է արտադրվում, մաշկը այրվում և քորում է։

Այս ձևի դեպքում զարկերակի զարկը պահպանվում է։ Ոտքը տաք է և չոր։

> Կարևոր է! Այս փուլում հիվանդությունը լավ է ենթարկվում բուժման, որը կայանում է շաքարի մակարդակի նորմալացման, կոշիկի ճիշտ ընտրության, նեյրոպաթիայի բուժման մեջ։

### Իշեմիկ ձևի դեպքում

Բնորոշ է մանր և միջին անոթների վնասումը, արյան շրջանառության խախտումը, ինչը հրահրում է հյուսվածքների դիստրոֆիա և մահացում։

> Ուշադրություն! Առաջին նշաններն են ցավը, մկանային թուլությունը։ Մաշկի գունատ ընդհանուր ֆոնի վրա ավելի ինտենսիվ գունավորված հատվածների առաջացումը։

1. Աստիճանաբար արյան շրջանառության անբավարարությունը հանգեցնում է մկանային դիստրոֆիայի (ոտքը դադարում է լավ շարժվել), առաջանում է կաղություն։
2. Այս ձևի դեպքում ոտքը սառն է և չոր։
3. Զարկերակների զարկը որոշվում է շատ թույլ կամ ընդհանրապես չի զգացվում։
4. Ոսկրիկների, մատների և կոճի վրա առաջանում են կոշտուկներ և տրորուկներ, վերքերը շատ դժվար են ապաքինվում։

Այս ձևի համար ուշ փուլերում բնորոշ է մատների և ոտքի չոր գանգրենան։ Այն հանդիպում է ամենահազվադեպ։

### Խառը ձևի դեպքում

Բնորոշ են երկու տեսակների նշանները, ինչը պայմանավորված է ծայրամասային նյարդերի և անոթների միաժամանակյա վնասմամբ, բնորոշ է ծանր ընթացք։

> Կարևոր է! Նշանները կարող են դրսևորվել միաժամանակ կամ ավելի ցայտուն արտահայտված լինել մեկ տիպով։

### Օստեոտրոպիկ ձևի դեպքում

Տեղի է ունենում ոտքի հոդերի և ոսկորների քայքայում, հաճախ են պատահում թարախային արթրիտներ և արթրոզներ։ Այս ձևի նշաններն են (երկրորդ անվանումը՝ Շարկոյի ոտք) տեղաշարժումները և կոտրվածքները, որոնք ցավ չեն առաջացնում։

> Ուշադրություն! Շատ վտանգավոր է երկրորդային վարակը, որը օրգանիզմ է թափանցում ոսկորների բեկորներից առաջացած կտրվածքների միջոցով։

## Դիաբետիկ ոտքի փուլերը

Ընդունված է այս հիվանդությանը բնորոշ բոլոր ախտաբանական փոփոխությունները բաժանել փուլերի՝ ըստ հյուսվածքների վնասվածության աստիճանի։ Գոյություն ունեցող դասակարգման համաձայն՝ դրանք 5-ն են, ինչպես նաև զրոյական փուլը։

![Դիաբետիկ ոտքի համախտանիշ](https://lifeinfo.am/storage/images/diabetik-votq-axtanishner-puler-bujum-171.jpg "Դիաբետիկ ոտքի համախտանիշ")

Զրոյական փուլին բնորոշ են մաշկի չորություն, ցավային զգացողությունների, կոշտուկների հայտնվում, ինչպես նաև ոտնաթաթի դեֆորմացիա, ոտնաթաթը ավելի սառն է դառնում ամբողջ մարմնի համեմատ։ Այս դեպքում խոցեր բացակայում են։

Այս փուլի առաջացմանը նպաստող հիմնական գործոններն են՝

- ոտքերի անոթների հիվանդություններ,
- 10 տարուց ավելի տևողությամբ շաքարային դիաբետ,
- ծխելը,
- ոտնաթաթերի ախտաբանություններ,
- նեղ կամ սխալ ընտրված կոշիկներ։

1. I փուլին բնորոշ է մանր խոցերի առաջացում, որոնք վերաբերում են միայն մաշկին, բայց չեն ազդում այլ հյուսվածքների վրա։
2. II փուլը - սա այլ հյուսվածքների վնասում է՝ ենթամաշկային շերտերի, ճարպաբջջանքի, ջլերի։ Խոցերը դառնում են ընդարձակ։
3. III փուլում խոցերը ախտահարում են ոսկորը և սկսում են քայքայել այն։ Այստեղ առաջանում է օստեոմիելիտ, ի հայտ են գալիս խորը հյուսվածքների թարախակույտեր։
4. IV փուլը լոկալ գանգրենայի փուլն է, երբ հատվածի եզրը հստակ սահմանազատված է (եզրերը սև են)։ Գանգրենան ընդգրկել է փոքր հատված։
5. V փուլ - այս փուլում գանգրենան ընդգրկում է ամբողջ ոտնաթաթը և սպառնում հիվանդի կյանքին։ Այս փուլում միակ բուժումը ամպուտացիան է։

> Ուշադրություն! Իմացեք, թե ինչպես արագ և ։

### Դիաբետիկ ոտքի սկզբնական փուլը

Հատկապես պետք է առանձնացնել սկզբնական փուլը, քանի որ հիվանդության ժամանակին հայտնաբերումը հնարավորություն կտա սկսել բուժումը և պահպանել վերջույթը։ Դիաբետի դրսևորումների բուժման ժամանակ շատ կարևոր է ճիշտ իրականացնել դիաբետիկ ոտքի համախտանիշի կանխարգելիչ միջոցառումները և բուժել դրա սկզբնական փուլը։ Դրանից մեծապես կախված կլինի հիվանդի կյանքի որակը։

![Բուժում ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/diabetik-votq-axtanishner-puler-bujum-179.jpg "Բուժում ժողովրդական միջոցներով")

Սկզբնական փուլի բուժումը դժվարացված է՝

1. Քանի որ ստորին վերջույթների զգայունությունը նվազած է, հիվանդը կարող է չզգալ վերքերի և մաշկային խոցերի առկայությունը։ Սա, իր հերթին, հանգեցնում է դրանց վարակման։
2. Մաշկածածկույթների նորմալ գործունեությունը խախտված է, դանդաղում են դրանց վերականգնման (ռեգեներացիայի) գործընթացները, վերքերը, խոցերն ավելի դանդաղ են ապաքինվում։
3. Արյան մեջ շաքարի բարձր պարունակության պատճառով հիվանդների իմունիտետը նվազած է, ինչը դանդաղեցնում է ապաքինման գործընթացը, մեծացնում վարակման ռիսկը։

Այս բոլոր գործընթացները նպաստում են նրան, որ խոցերն արագ են առաջանում, իսկ ապաքինվում են երկար և դժվար։ Սկզբնական փուլի բուժումը հնարավոր է տնային պայմաններում, մինչդեռ հետագա բոլոր փուլերը պահանջում են վիրաբույժի մասնակցությամբ ստացիոնար բուժում։

> Կարևոր է! Բուժումն իրականացնել բժշկի ղեկավարությամբ և հսկողության ներքո։

Բուժման հիմնական բաղադրիչներն են արյան գլյուկոզայի մակարդակի նորմալացումը, խոցերի ապաքինումը, նեյրոպաթիայի բուժումը, կոշիկների ճիշտ ընտրությունը։

## Դիաբետիկ ոտքի համախտանիշ

«Դիաբետիկ ոտքի համախտանիշ» տերմինը (նույնն է, ինչ դիաբետիկ ոտքը) ենթադրում է դրսևորումների համախումբ, որոնց թվում են՝

- նյարդավորման խանգարումներ - զգայունության նվազում՝ թմրածություն, ծակծկոց, զգայունության լրիվ կորուստ,
- իմունիտետի նվազում, որը դրսևորվում է սնկային և բազմազան վարակիչ (մինչև գանգրենա) հիվանդությունների առաջացմամբ,
- ստորին վերջույթների արյունամատակարարման նվազում կամ լրիվ դադարում, ինչը նվազեցնում է վերքերի ապաքինման, վարակների դեմ պայքարի հնարավորությունը։

Բոլոր այս նշանները հակված են ուժեղանալու՝ դիաբետի այս ծանր բարդության զարգացմանը զուգընթաց։

## Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Այսպիսի բարդ հիվանդության բուժումը ժողովրդական միջոցներով հնարավոր է միայն զրոյական և I փուլում, բուժող բժշկի հետ համաձայնեցնելուց հետո։

![Բուժում դեղամիջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/diabetik-votq-axtanishner-puler-bujum-104.jpg "Բուժում դեղամիջոցներով")

Որոշ տեսակի գանգրենայի առաջացման դեպքում հիվանդի մահը կարող է տեղի ունենալ մի քանի ժամվա ընթացքում։ II փուլում հետագա զարգացումից և ամպուտացիայից կարելի է խուսափել ժամանակին կատարված խորը ռեզեկցիայի միջոցով։

> Կարևոր է! Բժշկի հետ խորհրդակցելու պայմանով՝ ժողովրդական միջոցները կարող են զգալի թեթևացում բերել հիվանդության բոլոր փուլերում։

### Պայտածաղկի պտուղներ

Պայտածաղկի պտուղներն վաղուց օգտագործվում են դիաբետիկ ոտքի բուժման մեջ։ Այն ունի հակամանրէային և վերքերը ապաքինող հատկություններ։

1. Թարմ հատապտուղները կամ չորացրած ու մանրացրածները լցնում են եռման ջրով 1:4 հարաբերությամբ, պահում են ջրային բաղնիքի վրա 15 րոպե։
2. Թուրմը սառեցնում և քամում են։ Դրանով լվանում են վերքերը և անում բանդաժապատումներ։

### Օշինդր

Օշինդրն ունի հակաբորբոքային և ապաքինող հատկություններ։ Այն լավ է որպես հակամանրէային միջոց։

Բաղադրատոմս 1. Թարմ տերևներից քամում են հյութը և լցնում վերքերի մեջ։ Պրոցեդուրան կատարում են օրը 2-3 անգամ

Բաղադրատոմս 2. Չորացրած տերևները 1:10 հարաբերությամբ լցնում են եռման ջրով և եփում շատ թույլ կրակի վրա 5 րոպե։ Քամած թուրմով թրջում են բանդաժը և փաթաթում դիաբետիկ ոտքը։

![Դիաբետիկ ոտքի կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/diabetik-votq-axtanishner-puler-bujum-121.jpg "Դիաբետիկ ոտքի կանխարգելում")

### Ալոե

Ունի լավ վերականգնողական հատկություններ։

Բաղադրատոմս 1. Հյութալի տերևներից ստացված հյութով թրջում են հյուսվածքը և օգտագործում որպես կոմպրես խոցերի համար։

Բաղադրատոմս 2. Կտրված փշերով տերևներն օգտագործում են որպես կոմպրես չապաքինվող խոցերի համար։

### Մածուն

Վաղուց այն օգտագործել են որպես այտուցների և ցավի դեմ պայքարի միջոց։ Լավ հանում է դիաբետիկ ոտքի այտուցվածությունը։ Սա պարզ և մատչելի միջոց է։

1. Ամբողջական կաթից ստացված թարմ թթվածին մթերքի մեջ պետք է թրջել հյուսվածքը և կիրառել այտուցված ոտնաթաթի վրա։
2. Հյուսվածքը փոխել մածունի հոսվելու չափով (շատ հաճախ)։

Ցավը արագ կնվազի, իսկ դրա հետ նկատելիորեն կնվազի նաև այտուցվածությունը։

### Մեխակի յուղ

Մեխակն ունի լավ հակամանրէային հատկություններ, նպաստում է վերքերի ապաքինմանը։

![Նեյրոպաթիկ ձևի դեպքում](https://lifeinfo.am/storage/images/diabetik-votq-axtanishner-puler-bujum-139.jpg "Նեյրոպաթիկ ձևի դեպքում")

1. Վերցնել 150 մլ ձիթապտղի յուղ, 1,5 ճ. գ. մեխակի ծաղիկներ, խառնել և եռացնել։
2. Քամված խառնուրդով թրջել տամպոնները և դնել խոցերի վրա։

## Բուժում դեղամիջոցներով

Եթե շաքարային դիաբետով հիվանդի մոտ հայտնվել է՝

- ցավ ոտքերում,
- մաշկի ջերմություն,
- այտուցվածություն,
- խոցեր,
- ոտնաթաթի սնկային հիվանդություններ,

նրան անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի՝ կոնկրետ դեպքի համար առավելագույնս հարմար բուժում նշանակելու համար։ Այս դեպքում կարող են դրսևորվել ինչպես առանձին ախտանիշներ, այնպես էլ մի քանիսը թվարկվածներից։

> Ուշադրություն! Մեր հոդվածում կարող եք կարդալ ։

Ողջ բուժական համալիրը կարելի է բաժանել բաղադրիչների.

1. Շաքարի մակարդակի իջեցում. Սովորաբար սա ինսուլինի անցում է, շաքարի յուրացման գործընթացը բարելավող դեղամիջոցների և B խմբի վիտամինների նշանակում։
2. Արյան հոսքի շտկում. Հոսունության, մակարդելիության նորմալացում։ Այդ նպատակով նշանակվում են ալբումինների, միզանյութի պատրաստուկների հիման վրա դեղամիջոցներ։
3. Իմունիտետի բարձրացում. Դրա համար անհատապես նշանակվում են պատրաստուկներ, որոնք նպաստում են դիաբետով հիվանդների իմունիտետի բարձրացմանը։

### Հակաբիոտիկներ

Ազիտրոմիցինի (կամ Ավելոքսի, Ինվանզի և այլնի) նշանակումը կոչված է կանգնեցնելու վարակը։ Դրանք նշանակվում են խոցերի, սնկային ախտահարումների առկայության դեպքում։

![Իշեմիկ ձևի դեպքում](https://lifeinfo.am/storage/images/diabetik-votq-axtanishner-puler-bujum-150.jpg "Իշեմիկ ձևի դեպքում")

Կախված հիվանդության փուլից՝ նշանակվում է տեղային կիրառում կրեմի տեսքով, կամ միջմկանային, կամ ներերակային։ Բուժման կուրսը՝ 7 օրից։

### Խոցերի տեղային բուժում

Ենթադրում է դրանց մշակում և ախտահանում, որի համար հարմար է.

- 3% ջրածնի պերօքսիդ,
- 9% աղի լուծույթ,
- 0,01% միրամիստինի լուծույթ։

Դրանից հետո վերքի եզրերը անհրաժեշտ է մշակել Հիդրոկորտիզոնով (շատ բարակ շերտով)։ Վերքերի մեջ կարելի է դնել յոդդիցերինով տամպոններ։

> Ուշադրություն! Չի կարելի մշակել յոդով, զելյոնկայով, մարգանցաթթվով։ Դրանք չորացնում են վերքերը, քողարկում դրանք։ Ինչը կդժվարացնի ապաքինման հետևումը, կնպաստի դրանց ճաքճքմանը։

## Դիաբետիկ ոտքի կանխարգելում

Այս հիվանդության դրսևորումների կանխարգելումը շատ կարևոր է, քանի որ կօգնի կանխել այնպիսի բարդ փուլեր, ինչպիսին է գանգրենան։ Իջեցված զգայունությունը, ցածր իմունիտետը կդառնան մաշկային խոցերի հայտնվելու պատճառ, որոնք աննկատ կմնան և շատ արագ կթափանցեն մաշկատակային շերտեր։

Ուստի շատ կարևոր է կանոնավոր կերպով մանրակրկիտ զննել ոտքերը։

> Ուշադրություն! Դիաբետով հիվանդները պետք է կանոնավոր կերպով, 3 օրը մեկ անգամից ոչ պակաս, զննեն ոտնաթաթերը։ Տեսողության վատացման դեպքում օգնություն կարող են ցուցաբերել հարազատները։

1. Զննել եղունգները և ժամանակին կտրել դրանք։
2. Թույլ չտալ եղունգների աճը մաշկի մեջ և վերքերի առաջացումը մանիկյուրի ընթացքում։
3. Ոտքերը պետք է պահել մաքուր և չոր։ Մշտապես կրել միայն բնական գործվածքից գուլպաներ, հաճախ փոխել դրանք։
4. Պարտադիր կրել հարմարավետ կոշիկ։
5. Շատ օգտակար են ոտնաթաթերի հատուկ մերսումները, որոնք կոչված են վերականգնելու զգայունությունը։

### Կրեմ

Դիաբետով հիվանդների մոտ ոտնաթաթերի չորությունը հանգեցնում է դրանց ճաքճքմանը, իսկ իջեցված զգայունությունը նպաստում է աննկատ մնացած ճաքերի և վերքերի վարակմանը։

Շատ կարևոր է լավ խոնավացնել, պաշտպանել ոտնաթաթերը։ Դրա համար հարմար է ցանկացած յուղոտ մանկական կրեմ, ինչպես նաև այնպիսի կրեմեր, ինչպիսիք են բեպանտենը կամ պանտենոլը։

> Կարևոր է! Այդ նպատակների համար մի օգտագործեք վազելին, այն վատ է ներծծվում մաշկի կողմից, խոչընդոտում է մաշկի բջիջներ թթվածնի մուտքին։