# Երեխաների մոտ գայմորիտի ախտանիշները և դրա բուժումը

![Ինչպես է դրսևորվում գայմորիտը երեխայի մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/gaymorit-erexaneri-mot-axtanishner-ev-bujum-167.jpg "Ինչպես է դրսևորվում գայմորիտը երեխայի մոտ")

Գայմորիտը վերին ծնոտային (գայմորյան) ծոցի ալերգիկ կամ վարակիչ (վիրուսներ, բակտերիաներ) բնույթի բորբոքային հիվանդություն է։ Այն տարածված է ինչպես մեծահասակների, այնպես էլ մանկական տարիքում։ Ավելի մանրամասն կքննարկենք, թե ինչ է իրենից ներկայացնում գայմորիտը երեխաների մոտ, դրա ախտանիշները և բուժումը։

Բովանդակություն՝

- [Լինում է արդյոք գայմորիտ երեխաների մոտ](#%D5%AC%D5%AB%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B5%D5%B8%D6%84-%D5%A3%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%BF-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Առաջացման պատճառները](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ինչպես է դրսևորվում գայմորիտը երեխայի մոտ](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%A4%D6%80%D5%BD%D6%87%D5%B8%D6%80%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A3%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ախտորոշում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ինչով է վտանգավոր և բարդություններ](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%B8%D5%BE%D5%BE%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ինչպես բուժել գայմորիտը երեխայի մոտ](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%A3%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ժողովրդական բուժամիջոցներ](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Նյութեր թեմայով՝- [Գայմորիտի հայտնվելու ինչպիսի՞ հատկանիշներ կան մեծահասակների մոտ](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%AB%D5%BD%D5%AB-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A5%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%B6%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%A3%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF-3288 "Գայմորիտի հայտնվելու ինչպիսի՞ հատկանիշներ կան մեծահասակների մոտ")
- [Վարակի՞չ է արդյոք գայմորիտը շրջապատի համար - անվտանգության կանոններ](%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%AB%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B5%D5%B8%D6%84-%D5%A3%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%A8-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80-%D5%A1%D5%B6%D5%BE%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-6233 "Վարակի՞չ է արդյոք գայմորիտը շրջապատի համար - անվտանգության կանոններ")
- [Ինչպես լվանալ քիթը տնային պայմաններում գայմորիտի ժամանակ](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%AC%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AC-%D6%84%D5%AB%D5%A9%D5%A8-%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%A8-%D5%A3%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF-3201 "Ինչպես լվանալ քիթը տնային պայմաններում գայմորիտի ժամանակ")
- [Գայմորիտի ախտանիշները հղիության ընթացքում և բուժման մեթոդները](%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF-%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-5852 "Գայմորիտի ախտանիշները հղիության ընթացքում և բուժման մեթոդները")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Լինում է արդյոք գայմորիտ երեխաների մոտ Հիվանդությունը ախտահարում է մանկական բնակչության 6-9 %-ին։ Հաճախ զուգակցվում է շնչառական վիրուսային վարակների հետ, կարող է ընթանալ դրանց քողի տակ։ Գոյություն ունեն գայմորյան ծոցի կառուցվածքի անատոմիական առանձնահատկություններ, որոնք մեծանալու ընթացքում փոփոխվում են։ 1 տարեկան երեխաների մոտ վերին ծնոտային ծոցը ձևավորված չէ, ուստի մեկ տարեկան երեխայի մոտ գայմորիտ չի լինում։ Աստիճանաբար ծոցը ձևավորվում և վերածվում է լիարժեք խոռոչի։ Հիվանդությանը ենթակա են 3 տարեկանից բարձր երեխաները։ Ծոցը գրեթե ձևավորված է 12 տարեկանում, պատված է լորձաթաղանթով, որն ավելի ուժեղ է արձագանքում պաթոլոգիական գործոններին (վարակ, ալերգիա, ներշնչվող օդի ջերմաստիճանի և որակական կազմի փոփոխություն)՝ արտահայտված այտուցով բորբոքման առաջացմամբ (կատարալ գայմորիտ)։ Որքան մեծ է երեխան, այնքան բարձր է պաթոլոգիայի առաջացման ռիսկը։ Հիվանդացության գագաթնակետը սովորաբար լինում է 5 տարեկան երեխաների մոտ։ Առաջացման պատճառները Գանգի ծոցերը պետք է լավ օդափոխվեն։ Եթե առաջանում է օդի հոսքի խցանում, ապա դրանցում զարգանում է բորբոքում։ Ծոցի արտազատիչ ուղու փակումը այտուցված լորձաթաղանթով կամ սեկրետով հանգեցնում է միկրոօրգանիզմների բազմացմանը՝ թարախային բորբոքման ձևավորմամբ։ ![Կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/gaymorit-erexaneri-mot-axtanishner-ev-bujum-187.jpg "Կանխարգելում") Երեխաների մոտ գայմորիտի հիմնական պատճառներն են՝ Սուր շնչառական հիվանդություններ։ Խախտվում է քթից արտադրուկների հոսքը և վարակը կարող է հասնել ծոց բարձրացող ուղով։ Շատ վնասակար է «ներս» փռշտալը։ Այդ ժամանակ բարձրանում է ճնշումը քթի խոռոչում, սեկրետի շարժումը ուղղվում է դեպի ծոցը։ Որպեսզի դա տեղի չունենա, անհրաժեշտ է ժամանակին մաքրել քթուղիները։ 5. Ալերգիկ ռինիտ։ Գրգռիչ նյութի հետ (փոշի, բույսերի ծաղկափոշի, կենդանիների բուրդ, սուր հոտ) շփման ժամանակ առաջանում է տեղային բորբոքային ռեակցիա, որն ուղեկցվում է վերին շնչուղիների ուժեղ այտուցով։ Գործընթացին ներգրավվում է նաև գայմորյան ծոցը։
6. Քթի վնասվածք, որը կարող է հրահրել գայմորիտ։
7. Բակտերիալ վարակ թուլացած իմունիտետի ֆոնին։
8. Օդոնտոգեն գայմորիտ։ Աղբյուրը ստոմատոլոգիական բորբոքային հիվանդություններն են (կարիես, ստոմատիտ, պերիոդոնտիտ և այլն)։
9. Ադենոիդիտ - կոկորդակալային նշիկների բորբոքում, որը դժվարացնում է քթային շնչառությունը։
10. Քթի միջնապատի կորություն, դրա թերզարգացում։ Տեղի է ունենում օդային հոսքի անհավասարաչափ բաշխում։
11. Պոլիպներ քթըմպանում։ Կարող են խախտել ծոցերում օդափոխությունը, խոչընդոտել դրանցից սեկրետի արտահոսքին։
## Ինչպես է դրսևորվում գայմորիտը երեխայի մոտ

Բժիշկ Կոմարովսկին առանձնացրել է հիվանդության հիմնական ախտանիշները.

1. Հարբուխ։ Սովորաբար արտազատվում է տհաճ հոտով թարախային սեկրետ։
2. Քմահաճություն, անհանգստություն, վատ քուն։
3. Մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում մինչև 39։
4. Ախորժակի նվազում, մինչև սննդից հրաժարում։
5. Ցավ այտերի շրջանում (ծոցի պրոյեկցիայում), որն ուժեղանում է առաջ կռանալիս։ Երեխաները հաճախ ընդունում են հորիզոնական դիրք, որպեսզի թեթևացնեն իրենց վիճակը։

Լրացուցիչ ախտանիշներ՝

1. Գլխացավ։ Ավելի հաճախ տեղայնացվում է ճակատի և քունքերի շրջանում։ Սովորաբար առաջանում է 9-10 տարեկան երեխաների մոտ։
2. Ատամի ցավ, որն ուժեղանում է սնունդը ծամելիս։
3. Ախտահարված ծոցի շրջանի փափուկ հյուսվածքների կարմրություն և այտուց։
4. Հոտառության նվազում։ Քթի լորձաթաղանթը այտուցված է, հոտերի նկատմամբ ընկալիչների զգայունությունը նվազում է։
5. Պերիորբիտալ շրջանի այտուց։ Ծոցի վերին պատը ակնակապիճն է։ Բորբոքային գործընթացը կարող է անցնել նաև դրան։
6. Ձայնի փոփոխություն։ Ծոցերը կատարում են ռեզոնանսային ֆունկցիա։ Խոսքը դառնում է քթային։
7. Գայմորիտի ժամանակ հազը առաջանում է կոկորդի հետին պատով հոսող քթային լորձով հազի ընկալիչների գրգռման պատճառով։

Ըստ ընթացքի՝ առանձնացնում են՝

1. Սուր գայմորիտ - կլինիկական ախտանիշները վառ են, ցավային համախտանիշը ծայրահեղ արտահայտված է։
2. Քրոնիկ գայմորիտ - սրացման շրջանները հերթագայվում են ռեմիսիայի հետ։ Լորձաթաղանթը անդառնալի փոփոխությունների է ենթարկվում, կորցնում է իր պաշտպանիչ հատկությունները։

> Կարևոր է! Անկախ գայմորիտի դրսևորումներից, երեխան նման վիճակում կարիք ունի մանրակրկիտ ախտորոշման և գրագետ բուժման!

## Ախտորոշում

Հիմնված է ծնողի կամ հենց երեխայի ներկայացրած գանգատների տվյալների վրա։ 5-7 տարեկանից բարձր երեխաները կարող են ակտիվորեն բողոքել վատառողջությունից։ Հաջորդ փուլը զննությունն է, կլինիկական ախտանիշների գնահատումը։

![Ինչով է վտանգավոր և բարդություններ](https://lifeinfo.am/storage/images/gaymorit-erexaneri-mot-axtanishner-ev-bujum-109.jpg "Ինչով է վտանգավոր և բարդություններ")

Ախտորոշումը հաստատվում է լաբորատոր-գործիքային հետազոտության մեթոդներով՝

1. Արյան ընդհանուր վերլուծություն։ Նկատվում է լեյկոցիտների մակարդակի, ԷՆԱ-ի բարձրացում, բանաձևի տեղաշարժ դեպի ձախ։
2. Գանգի ռենտգենոգրաֆիա ուղիղ պրոյեկցիայով։ Նկարում ծոցերում նկատվում է մթագնում։
3. Քթի դիաֆանոսկոպիա - ծոցերի լուսավորում հատուկ լամպիկի միջոցով։ Նորմալ վիճակում դրանք թողնում են ավելի շատ լույս, քան բորբոքման ժամանակ։ Իրականացվում է այն երեխաների մոտ, որոնց հակացուցված է ռենտգենաբանական հետազոտությունը։
4. Համակարգչային տոմոգրաֆիա - երեխաների գայմորիտի ախտորոշման բարձր ճշգրտության մեթոդ, սակայն ոչ միշտ հասանելի բժշկական հաստատության համար։
5. Ծոցի պունկցիա՝ հետագայում պարունակության միկրոֆլորայի և հակաբիոտիկների նկատմամբ զգայունության ցանքով։

### Ինչով է վտանգավոր և բարդություններ

Թարախային օջախը միշտ ելք կգտնի իրեն, եթե այն չվերացվի։ Թարախը ունակ է լուծարել օրգանիզմի ցանկացած հյուսվածք, այդ թվում՝ ոսկրային։ Գայմորյան ծոցը հարևանում է բերանի խոռոչին, ակնակապիճին, և էքսուդատը կարող է ելք գտնել հենց դրանցում։

Գայմորիտի հետևանքները լուրջ են, ուստի ծնողներին չարժե անտեսել ախտանիշները և ձգձգել բուժման գործընթացը։ Հիվանդությունը կարող է առաջացնել այնպիսի բարդություններ, ինչպիսիք են՝

- ակնակապիճի հիվանդություններ;
- օտիտ;
- վերին ծնոտի օստեոմիելիտ;
- սրտի ռևմատիկ ախտահարում;
- գործընթացի տարածում գանգի այլ ծոցերի վրա;
- ներգանգային բարդություններ - մենինգիտ, ուղեղի թարախապալար։

## Ինչպես բուժել գայմորիտը երեխայի մոտ

Գոյություն ունի բուժման երկու տարբերակ՝ կոնսերվատիվ (դեղամիջոցների ընդունում և ֆիզիոպրոցեդուրաներ) և վիրաբուժական (ծոցի պունկցիա, դրա պարունակության հեռացում և խոռոչի սանացիա)։ Գոյություն ունի նաև տնային պայմաններում ժողովրդական բժշկության միջոցներով բուժում։ Սովորաբար նման թերապիայից վնաս չկա։

![Ժողովրդական բուժամիջոցներ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-74371814.jpg "Ժողովրդական բուժամիջոցներ")

Միայն համալիր բուժումն է ի վիճակի ընդհատել գործընթացը վաղ փուլում։ Ինչ դեղամիջոցներ են անհրաժեշտ և որքա՞ն ժամանակ բուժել գայմորիտը, որոշում է բժիշկը։

Դեղորայքային բուժում՝

1. Տեղային անոթասեղմող կաթիլներ քթի մեջ - Nazivin, Naphthyzin, Otrivin, Sanorin։ Նպաստում են այտուցի հեռացմանը, բարելավում են քթուղիների անցանելիությունը։ Նախապես անհրաժեշտ է քիթը լվանալ ֆիզիոլոգիական լուծույթով։ Կաթիլները չի կարելի օգտագործել 7 օրից ավելի, սա կարող է առաջացնել քթի լորձաթաղանթի ատրոֆիա։
2. Հակահիստամինային դեղամիջոցներ - բորբոքման ալերգիկ բնույթի դեպքում (Zodac, Zyrtec)։
3. Հակաբիոտիկներ։ Ուղղված են վարակի ոչնչացմանը և բորբոքային գործընթացի վերացմանը։ Առավել հաճախ օգտագործվում է արդյունավետ Sumamed հակաբիոտիկը։ Իրենց լավ են դրսևորել Augmentin, Amoxicillin, Azithromycin, Suprax դեղամիջոցները։ Դեղամիջոցներն օգտագործվում են 10-14 օր տևողությամբ կուրսով։
4. Polydexa համակցված դեղամիջոցը տեղային կիրառման համար։ Պարունակում է գլյուկոկորտիկոստերոիդ, հակաբիոտիկ և անոթասեղմող բաղադրիչ։ Կիրառվում է 2 տարեկանից բարձր երեխաների մոտ 5-10 օր տևողությամբ կուրսով՝ օրական 3 անգամ 1 ցողում յուրաքանչյուր քթանցքում։
5. Շնչուղիների սեկրետը հեղուկացնող միջոցներ։ Sinupret-ը բուսական ծագման դեղամիջոց է, որը նպաստում է լորձի ավելի լավ արտահոսքին։ Կիրառվում է 2-ից 6 տարեկան երեխաների մոտ՝ օրական 3 անգամ 15 կաթիլ, 14 օր տևողությամբ։
6. Ջերմիջեցնող միջոցներ - Efferalgan, Ibuprofen, Nurofen։

Որքա՞ն ժամանակ է բուժվում գայմորիտը։ Ամեն ինչ կախված է հիվանդության ծանրության աստիճանից և բարդությունների առկայությունից։ Որոշումը կայացնում է բուժող բժիշկը։ Կարևոր է հետևել նշանակված թերապիայի սխեմային և պարտադիր ավարտել դեղերի ընդունման կուրսը։ Ոմանց ծնողների սխալը երեխայի վիճակի բարելավման դեպքում բուժումը դադարեցնելն է։

### Ժողովրդական բուժամիջոցներ

Այս միջոցները չեն կարող հանդիսանալ բուժման հիմնական եղանակ։ Սակայն դրանք հարմար են որպես լրացուցիչ մեթոդ։ Դիտարկենք առավել տարածված բաղադրատոմսերը։

#### Եղեսպակ և երիցուկ

Պետք է վերցնել 1 թեյի գդալ չորացրած եղեսպակ և երիցուկ, ավելացնել 0,5 լիտր ջուր։ Դնել թույլ կրակի վրա եփել 15 րոպե։ Մի փոքր հովացնել, լցնել ինհալատորի մեջ։ Երեխային թույլ տալ շնչել, քանի դեռ կա գոլորշի։ Այս մեթոդը հարմար չէ թարախային գայմորիտի համար։

#### Սոճու և մայրու յուղ

Անհրաժեշտ կլինի այս եթերային յուղերից մի քանի կաթիլ։ Խառնուրդը քսել քթի և քթի կամրջի շրջանում։ Թեթև մերսիչ շարժումներով մերսել։ Գործողությունները այս ընթացքում չպետք է երեխայի մոտ անհարմարություն առաջացնեն։

#### Մեղր և ալոե

Բաղադրիչները վերցնել հավասար համամասնություններով, մանրակրկիտ խառնել։ Ստացված խառնուրդը կաթեցնել յուրաքանչյուր քթանցքում՝ 3 կաթիլ, օրական 3 անգամ։

#### Պրոպոլիս և կարագ

Այս դեղամիջոցի պատրաստման համար անհրաժեշտ կլինի 1 թեյի գդալ պրոպոլիսի թուրմ և 1 ճաշի գդալ փափկեցված կարագ։ Բաղադրիչները մանրակրկիտ խառնել։ Պատրաստված քսուքով թրջել տուրունդաները, տեղադրել մանկան քթի մեջ 10 րոպե տևողությամբ։ Պրոցեդուրան կրկնել օրական 2 անգամ։

Ավանդական բժշկության միջոցներն օգտագործելուց առաջ անհրաժեշտ է խորհրդակցել բուժող բժշկի հետ։

## Կանխարգելում

Երեխայի մոտ գայմորիտի զարգացումը կանխելու համար անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ կանոնները՝

- անձնական հիգիենայի պահպանում;
- մրսածության հիվանդությունների ժամանակին հայտնաբերում և բուժում;
- քթի կառուցվածքի անատոմիական արատների, պաթոլոգիական գոյացումների վերացում;
- կարծրացում, զբոսանքներ մաքուր օդում;
- բուժական մարմնամարզություն;
- աշխատանքի և հանգստի ճիշտ ռեժիմ;
- վիտամիններով և միկրոէլեմենտներով հարուստացված լիարժեք սնունդ։

Գայմորիտը երեխայի առողջության լուրջ սպառնալիք է։ Միայն ծնողների բարեխիղճ վերաբերմունքը, երեխաների նկատմամբ ճիշտ խնամքը կօգնեն ժամանակին հաղթահարել հիվանդությունը և խուսափել լուրջ բարդություններից։
