# Թարախային ռինիտ - ախտանիշներ և բուժում

![Ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-38004130.jpg "Ախտանիշները")

Հարբուխի ժամանակ քթից կարող են հոսել ոչ միայն թափանցիկ արտադրություններ, այլև խիտ թարախային լորձ։ Այս գործընթացը բնական է հարբուխային հիվանդության համար։ Եթե թարախային ռինիտն ուղեկցվում է դժվար անջատվող լորձով, ապա հարբուխն անցել է խրոնիկական ձևի կամ առաջացել են բարդություններ։

Բովանդակություն.

- [Առաջացման պատճառները](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտանիշները](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտորոշումը](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Թարախային ռինիտի բուժումը](#%D5%A9%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Երեխաների թարախային ռինիտի դեղորայքային բուժումը](#%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A9%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Կանխարգելումը](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)

Նյութեր թեմայի շուրջ.- [Երեխաների մոտ հարբուխի բուժումը նեբուլայզերի ինհալացիաներով](%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%B6%D5%A5%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A1%D5%B5%D5%A6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%AB%D5%B6%D5%B0%D5%A1%D5%AC%D5%A1%D6%81%D5%AB%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE-7240 "Երեխաների մոտ հարբուխի բուժումը նեբուլայզերի ինհալացիաներով")
- [Հիպերպլաստիկ ռինիտի հիմնական պատճառները](%D5%B0%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%AC%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%AB%D5%AF-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-8144 "Հիպերպլաստիկ ռինիտի հիմնական պատճառները")
- [Թուիի յուղի արդյունավետ կիրառումը հարբուխի ժամանակ](%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%AB-%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%BE%D5%A5%D5%BF-%D5%AF%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%BC%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-4538 "Թուիի յուղի արդյունավետ կիրառումը հարբուխի ժամանակ")
- [Ինչու են մեծահասակի մոտ հայտնվում շագանակագույն քթահոսք - բուժումը](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D6%84%D5%A9%D5%AB%D6%81-%D5%B7%D5%A1%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%B6-%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%B1-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-6385 "Ինչու են մեծահասակի մոտ հայտնվում շագանակագույն քթահոսք - բուժումը")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Առաջացման պատճառները Ռինիտին բնորոշ են որոշ առանձնահատկություններ։ Հարբուխն կարող է անհետանալ 7 օր հետո կամ ձգվել մի քանի շաբաթ, առաջացնել բարդություններ՝ գայմորիտի կամ այլ ԼՕՌ-հիվանդությունների տեսքով։ Եթե հարբուխի սկսվելուց տասը օր հետո հիվանդի մոտ հայտնվում են խիտ դեղնականաչավուն քթահոսքեր, ապա նրա մոտ ախտորոշում են թարախային ռինիտ։ Իր զարգացման ընթացքում հիվանդությունն անցնում է մի քանի փուլ։ Ռինիտի փուլերը. չոր - սկսվում է հենց ցրտահարությունից հետո, առաջացնում է լորձաթաղանթի այտուց և բորբոքում, ընդ որում վատանում է քթային շնչառությունը, քթի թաղանթը դառնում է չոր, սակայն գրգռված. 3. շիճուկային - սկզբում տեղի է ունենում հեղուկ արտադրության գոյացում, ապա՝ լորձի.
4. բակտերիալ - սկսվում է հիվանդության 5-րդ օրը, պայմանավորված է բակտերիալ ֆլորայով, հանգեցնում է բորբոքային գործընթացի, որի ժամանակ լորձային արտադրություններն ստանում են դեղնականաչավուն գույն, դրանք լավ են անջատվում, որից հետո սկսվում է ապաքինումը։
Իմունային համակարգի նորմալ աշխատանքի դեպքում հարբուխի վերջին փուլն ավարտվում է ապաքինմամբ։ Լորձի կանաչավուն գույնը վկայում է պաթոգեն ֆլորայի արյան լեյկոցիտների միջոցով ոչնչացման մասին։

Սովորաբար առատ կանաչավուն գույնի լորձը հարբուխի սուր փուլի շարունակությունն է, սակայն երբեմն այն առաջանում է խրոնիկական ռինիտի ժամանակ։ Մածուցիկ կանաչ լորձը հիվանդաբեր բակտերիաների ակտիվության նշան է։ Նման վիճակի պատճառը կայանում է քթըմպանում մեծ քանակությամբ միկրոբների կուտակման մեջ։

Թարախային ռինիտը - ինչպիսի հիվանդություն է սա։ Բժշկական տերմինաբանության մեջ նման հիվանդություն գոյություն չունի։ Այս անվան տակ հասկացվում է լորձաթաղանթի բորբոքում, որն ուղեկցվում է թարախով լորձի ավելացված արտադրությամբ։ Նման բան տեղի է ունենում հարբուխի վերջին փուլում՝ սուր ռինիտի ժամանակ (ՀԴԴ-10 - J00)։

Վարակիչ ռինիտի դասակարգումը.

- սուր.
- խրոնիկական.

Սուր ռինիտի ժամանակ տեղի է ունենում քթի լորձաթաղանթի բորբոքում։ Սկզբում առաջանում է հիպերեմիա, որը փոխարինվում է շիճուկային արտադրություններով, այտուցով և խիտ կանաչ լորձի գոյացումով։ Եթե մարդը տառապում է խրոնիկական ռինիտով, դա նշանակում է, որ բորբոքային գործընթացը դիտվում է մշտապես՝ պարբերական սրացումներով։ Այն առաջանում է հաճախակի կրկնվող սուր ռինիտի դեպքում կամ լորձաթաղանթի վրա գրգռող գործոնների երկարատև ազդեցության դեպքում։

Կատարալ-թարախային ռինիտը լորձաթաղանթի բորբոքում է, որն առաջացել է բակտերիալ ֆլորայով և ընթանում է սուր փուլում։ Եթե հիվանդի մոտ առկա է վիրուսային բնույթի սուր ռինիտ, ապա քթից անջատվում է թափանցիկ լորձ, իսկ նման վիճակի պատճառը վիրուսն է։ Թարախային լորձային արտադրությունների առաջացման պատճառները.

- ցրտահարություն.
- իմունիտետի նվազում.
- անցած վիրուսային և բակտերիալ վարակ.
- շնչառական օրգանների վրա վտանգավոր նյութերի երկարատև ազդեցություն։

![Ախտորոշումը](https://lifeinfo.am/storage/images/taraxayin-rinit%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-113.jpg "Ախտորոշումը")

Եթե հիվանդի մոտ հայտնվում են արյունով արտադրություններ, ապա նման վիճակի պատճառները հետևյալն են.

- անոթասեղմող կաթիլների երկարատև անվերահսկելի ընդունում.
- արյունը նոսրացնող դեղամիջոցների օգտագործում.
- ուժեղ փնթրոցի հետևանքով մազանոթների վնասում։

Արյունով թարախային հարբուխ կարող է նաև առաջանալ, եթե քթում գոյացել են կիստա կամ պոլիպներ։

> Կարևոր է! Թարախային ռինիտը կարող է առաջանալ անտեսված հարբուխային հիվանդության հետևանքով։ Եթե ժամանակին դրա դեմ չպայքարել, ախտաբանական գործընթացը վերափոխվում է գայմորիտի, ֆարինգիտի, ադենոիդիտի, տրախեիտի։

## Ախտանիշները

Հիվանդության սկսվելուց մի քանի ժամ հետո հիվանդի մոտ բարձրանում է ջերմաստիճանը, առաջանում է կոկորդի և քթի մեջ գրգռվածություն, մի փոքր ուշ գոյանում են լորձային արտադրություններ։ Աստիճանաբար դրանք դառնում են խիտ։ Թարախային հարբուխի նշանները.

- քթի խցանվածություն.
- մածուցիկ դեղնականաչավուն լորձ.
- լորձաթաղանթի այտուց.
- խիտ արտադրություններ։

![Երեխաների թարախային ռինիտի դեղորայքային բուժումը](https://lifeinfo.am/storage/images/taraxayin-rinit%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-144.jpg "Երեխաների թարախային ռինիտի դեղորայքային բուժումը")

Այլ ախտանիշներ.

- գլխացավեր.
- անքնություն.
- հոտառության մասնակի կորուստ.
- ախորժակի բացակայություն.
- ջերմաստիճանի բարձրացում.
- թուլություն։

> Կարևոր է! Թարախային ռինիտի կարող են հանգեցնել ցանկացած հիվանդություններ, օրինակ՝ անգինայի կամ թոքաբորբի բարդություններ։

### Ախտորոշումը

Նախքան ախտորոշում դնելը, բժիշկը լսում է հիվանդին, զննում է նրան, նշանակում է վերլուծություններ։ Հիվանդության բնույթը որոշելու համար անհրաժեշտ է անել բակտերիոլոգիական հետազոտություն լորձաթաղանթից, քթի խոռոչի էնդոսկոպիա, ռենտգեն, քթի ծոցերի և քթըմպանի ՀՇ (համակարգչային շերտագրություն)։

Օտոլարինգոլոգը ուսումնասիրում է քթի անցուղիները բժշկական գործիքների միջոցով, օրինակ՝ ռինոսկոպիայի հայելու։ Այս կերպ նա տեսնում է լորձաթաղանթի վիճակը և թարախային զանգվածների ծավալները։ Հետազոտություն անցկացնելուց հետո բժիշկը դնում է ախտորոշումը և նշանակում բուժումը։

## Թարախային ռինիտի բուժումը

Առաջին ախտանիշների հայտնվելիս հիվանդությունը պետք է բուժել։ Մեծահասակների մոտ թարախային հարբուխը կարելի է բուժել դեղամիջոցների օգնությամբ, սակայն դրանք պետք է ընդունել հրահանգի համաձայն՝ որոշակի դեղաչափերով։

1. Անոթասեղմող միջոցներ։ Դրանք օգնում են հանել լորձաթաղանթի այտուցը և բարելավել քթային շնչառությունը։ Խորհուրդ է տրվում կաթեցնել քիթը հետևյալ կաթիլներով․ Naphthyzin կամ Vibrocil (գործողության տևողությունը 4 ժամ), Otrivin կամ Galazolin (գործում է 7 ժամ), Nasol կամ Nesopin (ազդեցության տևողությունը - 10 ժամ)։
2. Բարձր ջերմաստիճանի և թարախային արտադրությունների ժամանակ օգտագործում են ջերմիջեցնող միջոցներ (Paracetamol) և հակաբիոտիկներ։ Նշանակում են հետևյալ հակաբակտերիալ դեղամիջոցները՝ Flemoxin, Amoxicillin, Amoxiclav, Flemoclav, Erythromycin։ Եթե հիվանդությունն ընթանում է չափավոր, ապա կիրառում են տեղային հակաբակտերիալ կաթիլներ՝ Isofra, Polydexa, Bioparox, Protargol։
3. Միանգամից մի քանի պատճառների հետ պայքարում է Rinofluimucil սփրեյը։ Պատրաստուկը պարունակում է անոթասեղմող բաղադրիչներ, մուկոլիտիկներ, ոչնչացնում է պաթոգեն ֆլորան։
4. Քթի անցուղիները կարելի է լվանալ դեղատնային միջոցների օգնությամբ, ինչպիսիք են Aqua Maris, Aqualor, Quix։
5. Ձգձգվող հարբուխի բուժման համար օգտագործում են Sinupret։ Օգտակար է կիրառել յուղային հիմքով կաթիլներ, օրինակ՝ Pinosol կամ Eucabal։ Նման միջոցները լավ խոնավացնում են քթի լորձաթաղանթը, պահպանում են հակաբիոտիկների ազդեցությունը, պայքարում են մանրէների դեմ։
6. Ալերգիկ ծագման ձգձգվող ռինիտը բուժվում է հակահիստամինային և հակաբորբոքային միջոցների օգնությամբ։ Օգտագործում են հետևյալ պատրաստուկները՝ Diazolin, Nurofen, Nise, Zyrtec։

> Կարևոր է! Անոթասեղմող կաթիլներով և հակաբիոտիկներով բուժման առավելագույն ժամկետը չպետք է գերազանցի 5-7 օրը։

### Երեխաների թարախային ռինիտի դեղորայքային բուժումը

Երեխաների մոտ թարախային հարբուխը բուժվում է դեղամիջոցների, քթի կանոնավոր լվացման միջոցով։ Քթի անցուղիները կարելի է մաքրել աղային լուծույթի օգնությամբ (1 լիտր տաք եռացրած ջրի վրա՝ 1 թեյի գդալ աղ)։ Քիթը լավ են մաքրում պատրաստի դեղատնային միջոցները՝ Aqua Maris, Aqualor, Dolphin։

![Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/taraxayin-rinit%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-136.jpg "Բուժումը ժողովրդական միջոցներով")

Ինչո՞վ բուժել երեխայի մոտ քթից թարախային լորձը։ Հաճախ այս դեպքում առանց հակաբակտերիալ միջոցների հնարավոր չէ։ Արդյունավետ են տեղային ազդեցության դեղամիջոցները՝ Isofra, Polydexa, Miramistin։ Ծանր դեպքերում երեխաներին նշանակում են Flemoxin, Augmentin, Sumamed Forte։ Անոթասեղմող կաթիլներ նշանակում են 2 տարին արդեն լրացած երեխաներին։ Դրանց թվին են պատկանում՝ Nasol, Naphthyzin, Sanorin։ Կրծքի երեխաներին այս պատրաստուկները հակացուցված են։

Եթե երեխայի մոտ բարձր ջերմաստիճան կա, օգտագործում են Panadol, Ibuprofen, Paracetamol։ Եթե հիվանդությունն ունի ալերգիկ ծագում, երեխային տալիս են փոքր չափաբաժիններով Zyrtec կամ Suprastin։ Լորձը նոսրացնելու համար օգտագործում են Rinofluimucil կամ ACC 100։

Դոկտոր Կոմարովսկին խորհուրդ չի տալիս թարախային քթահոսքի հայտնվելիս կիրառել հակաբիոտիկներ։ Ավելի լավ է կանոնավոր կերպով լվանալ քիթն աղային լուծույթով։ Փոքրիկներին կարելի է մաքրել քթի անցուղիները ասպիրատորի օգնությամբ։ Սենյակում, որտեղ գտնվում է հիվանդ երեխան, անընդհատ պետք է օդափոխել, անցկացնել թաց հավաքազտում։

> Կարևոր է! Երեխաների մոտ հակաբակտերիալ միջոցներով բուժումն իրականացվում է միայն բժշկի նշանակմամբ։

### Բուժումը ժողովրդական միջոցներով

Թարախային լորձը կարելի է բուժել ժողովրդական բժշկության միջոցով։ Հիվանդության ընթացքում պետք է խմել որքան հնարավոր է շատ հեղուկ։ Պետք է օգտագործել խնկունու, սալբիայի, երիցուկի վրա հիմնված խոտաբույսերի թեյեր, կաթ մեղրով։ Լավ ազդեցություն են տալիս գոլորշային ինհալացիաները։ Դրա համար օգտագործվում են հետևյալ բաղադրիչները.

- եփած կարտոֆիլ.
- բուժիչ խոտաբույսեր (երիցուկ, սալբիա, խնկունի).
- սոդա։

![Թարախային ռինիտ - ախտանիշներ և բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/taraxayin-rinit%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-187.jpg "Թարախային ռինիտ - ախտանիշներ և բուժում")

Պրոցեդուրայի տևողությունը՝ ոչ ավել քան 10 րոպե։ Չի կարելի կատարել գոլորշային ինհալացիաներ մարմնի բարձր ջերմաստիճանի դեպքում։

Լավ են օգնում լորձից ազատվելու հետևյալ հյութերի հիման վրա պատրաստված կաթիլները.

- գազարի.
- սխտորի.
- սոխի.
- կալանխոեի։

Օգտակար է նաև ավելացնել մի փոքր մեղր։

> Կարևոր է! Շատ բժիշկներ թարախային ռինիտի ժամանակ խորհուրդ չեն տալիս կատարել ջերմային ինհալացիաներ, քանի որ բարձր ջերմաստիճանների ազդեցությունը, նրանց կարծիքով, հանգեցնում է հիվանդաբեր միկրոօրգանիզմների ավելի ակտիվ բազմացման։

## Կանխարգելումը

Հարբուխի ժամանակ բարդություններից խուսափելու համար մրսածությունը պետք է ժամանակին բուժել։ Հիվանդության ընթացքում պետք է պահպանել հետևյալ կանոնները.

- օրական խմել առնվազն 1,5 լիտր հեղուկ.
- ընդունել պոլիվիտամինային համալիրներ.
- սննդացանկը պետք է բաղկացած լինի ոչ ճարպոտ մսից, ձկից, եփած բանջարեղենից, շիլաներից, թարմ մրգերից, խոտաբույսերի ըմպելիքներից և չորացրած մրգերի կոմպոտներից.
- սենյակում կանոնավոր կերպով անցկացնել թաց հավաքազտում.
- սենյակում ջերմաստիճանը չպետք է լինի 23 աստիճանից ցածր։

Թարախային ռինիտի կանխարգելման հիմնական միջոցը ժամանակին սկսված ճիշտ բուժման կուրսն է՝ բժշկի բոլոր առաջարկությունների պահպանմամբ։ Գրագետ բուժման դեպքում հարբուխն անցնում է 7 օր հետո։
