# Թոքերի բորբոքում

![Թոքերի բորբոքման տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/images/toqaborb-axtanishnery-patcharnery-bujumy-179.jpg "Թոքերի բորբոքման տեսակները")

Շնչառական ուղիների ինֆեկցիաները առաջատար դիրք են զբաղեցնում վարակիչ հիվանդությունների շարքում: Թոքերի բորբոքումը հաճախ զարգանում է պաթոգեն միկրոֆլորայով օրգանիզմի վարակման ֆոնի վրա: Բայց երբեմն պնևմոնիա կարող են առաջացնել գազային կամ բորբոքիչ մասնիկները: Ինչպե՞ս է դրսևորվում հիվանդությունը: Ի՞նչ դեղամիջոցներ և ժողովրդական միջոցներ կան արդյունավետ բուժման համար:

Բովանդակություն.

- [Թոքերի բորբոքման տեսակները](#%D5%A9%D5%B8%D6%84%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտանշանները](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Կարող է արդյոք լինել թոքերի բորբոքում առանց ջերմության](#%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%B2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B5%D5%B8%D6%84-%D5%AC%D5%AB%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D5%A9%D5%B8%D6%84%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%BB%D5%A5%D6%80%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6)
- [Թոքերի բորբոքումը երեխաների մոտ](#%D5%A9%D5%B8%D6%84%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ինչպես բացահայտել թոքերի բորբոքումը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%B5%D5%BF%D5%A5%D5%AC-%D5%A9%D5%B8%D6%84%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Ինչպես բուժել թոքերի բորբոքումը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%A9%D5%B8%D6%84%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Բուժումը տնային պայմաններում](#lechenie-v-domashnih-usloviyah)

## Թոքերի բորբոքման տեսակները

Թոքերի բորբոքում. ի՞նչ է դա: Թոքաբորբը պատկանում է սուր ինֆեկցիոն հիվանդությունների շարքին, մահացության հիմնական պատճառների շարքում զբաղեցնում է չորրորդ տեղը: Ուստի անհրաժեշտ է առաջին նշանները նկատելուն կամ բորբոքում կասկածելուն պես դիմել բժշկի ։ Ամենից հաճախ հիվանդությունն ախտորոշվում է երեխաների, տարեց մարդկանց մոտ՝ տարբեր իմունոդեֆիցիտ վիճակներում:

Հիվանդության պատճառը շնչառական օրգանների ախտահարումն է բակտերիաներով, վիրուսներով, ատիպիկ հարուցիչներով, սնկերով՝ թուլացած դիմադրողականության ֆոնին: Հիմնական հարուցիչներն են՝ ստրեպտոկոկ, էնտերոբակտերիաներ, ստաֆիլակոկ: Ատիպիկ հարուցիչները ներառում են՝ միկրոպլազմա, խլամիդիա, լեգիոնել, հեմոֆիլային ցուպիկ:

Թոքաբորբի հիմնական տեսակներն են.

1. Ստրեպտոկոկային – սրանից է մահանում հիվանդների մեծ մասը: Պատճառը՝ սառեցում, թուլացած իմունիտետ, ինչը հանգեցնում է պաթոգեն միկրոօրգանիզմների ակտիվ բազմացման:
2. Էնտերոբակտերիալ – հազվադեպ հանդպիող տեսակ է, հաճախ ուղեկցում է երիկամների քրոնիկ բորբոքումները:
3. Ստաֆիլակոկային - հաճախ ախտորոշվում է տարեց մարդկանց մոտ:
4. Խլամիդիոզ - հիվանդություն վատ է ենթարկվում բուժման, քանի որ պաթոգեն միկրոօրգանիզմները բազմանում են բջիջների ներսում, չեն արձագանքում հակաբակտերիալ դեղերին: Հիվանդությունը հաճախ անցնում է խրոնիկական ձևի:
5. Միկրոպլազմային - հաճախ է հայտնվում միջին տարիքային խմբի մարդկանց մոտ, համադրվում է միզասեռական օրգանների վարակների հետ, ընթանում է ոչ սուր ձևով:
6. Լեգիոնել - բակտերիաները հազվադեպ են առաջացնում թոքաբորբ, բայց հիվանդության այս ձևը հաճախ պատճառ է դառնում մահացու ելքերի:
7. Հեմոֆիլային ցուպիկ - հաճախ գտնվում է ծխողների մոտ, բորբոքումը զարգանում է շնչառական ուղիներում քայքայումների ֆոնին:

Պնևմոնիան կարող է զարգանալ գլիստային ինվազիաների ֆոնին՝ որոշ դեղերի ընդունման կամ վնասակար միջավայրում աշխատելու դեպքում:

![Ախտանշանները](https://lifeinfo.am/storage/images/toqaborb-axtanishnery-patcharnery-bujumy-179.jpg "Ախտանշանները")

> Կարևոր է. վիրուսային թոքաբորբը այս հիվանդության վտանգավոր ձևերից է, որը վերջերս է առաջացել: Դրա հստակ բուժում գոյություն չունի, առողջացման արագությունը կախված է հիվանդի դիմադրողականությունից: Եթե օրգանիզմը չի կարողանում հաղթահարել այն, ալվեոլներում տեղի են ունենում պաթոլոգիկ փոփոխություններ, և հիվանդը մահանում է թթվածնի անբավարարությունից:

Թոքաբորբը վարակի՞չ է, թե՞ ոչ: Այս հարցին միանշանակ պատասխան չկա նույնիսկ բժիշկների մոտ, ամեն ինչ կախված է հիվանդության տեսակից: Եթե հիվանդության պատճառ են դարձել մանրէները, ապա նման ձևը համարվում է ոչ վտանգավոր: Վիրուսային ձևը, որը զարգանում է գրիպի, շնչուղիների սուր վարակի ֆոնի վրա, վարակիչ է. հազի հետ, խոսակցության ընթացքում օդ են ընկնում թոքաբորբի հարուցիչներ:

Թոքաբորբի առավել վտանգավոր ձևերն են՝ ատիպիկ, կազեոզ (առաջանում է տուբերկուլոզի դեպքում), փոխանցվում են օդակաթիլային ճանապարհով, գրեթե միշտ ավարտվում են մահվան ելքով։

## Ախտանշանները

Թոքերի բորբոքումը կարող է լինել սուր կամ խրոնիկական, ընդ որում՝ սուր ձևը կարող է արտահայտվել թոքերի կրուպային կամ օջախային բորբոքման տեսքով:

Կրուպային թոքաբորբի նշաններ.

- տեղի է ունենում թոքի ամբողջական մասի ախտահարում՝ պնևմոկոկային վարակի պայմաններում;
- հիվանդության սուր սկիզբը. ջերմաստիճանը կտրուկ բարձրանում է մինչեւ 39 աստիճան, ուղեկցվում է բարձր քրտնարտադրությամբ և դողով;
- թուլություն, գլխացավ, քնկոտություն;
- ուժեղ թունավորման դեպքում կարող է ի հայտ գալ փսխում, գիտակցության մթագնում;
- չոր հազ, շնչարգելություն;
- առաջանում է կրծքավանդակի ցավ բորբոքված կողմից, որն ուժեղանում է հազի և ներշնչելու ժամանակ, երբեմն հազը հիվանդության վաղ փուլում բացակայում է:

Կրուպային բորբոքմամբ հիվանդի մոտ հաճախ առաջանում է դեմքի տենդային շառագունում, մաշկի կարմրություն, մարդը աշխատում է պարկել այն կողմի վրա, որտեղ գտնվում է բորբոքային պրոցեսը:

![Կարող է արդյոք լինել թոքերի բորբոքում առանց ջերմության](https://lifeinfo.am/storage/images/toqaborb-axtanishnery-patcharnery-bujumy-137.jpg "Կարող է արդյոք լինել թոքերի բորբոքում առանց ջերմության")

Օջախային բորբոքման դեպքում տեղի է ունենում շնչառական օրգանի առանձին հատվածի ախտահարում, հիվանդությունը դասվում է վերին շնչուղիների ինֆեկցիոն և վիրուսային հիվանդությունների հաճախակի բարդությունների շարքին: Ախտանիշները մեծահասակների և երեխաների մոտ ի հայտ են գալիս սուր կերպով՝ բարձր ջերմություն, թունավորման նշաններ: Հազը հայտնվում է միանգամից, լինում է չոր կամ խոնավ: Խորխն ունի մոխրավուն երանգ, երբեմն առկա է արյուն: Կրծքավանդակի ցավը բացակայում է կամ ունի թույլ արտահայտված բնույթ:

Շնչառական օրգանների բորբոքումը կարող է լինել ինչպես մեկ, այնպես էլ՝ երկու կողմերում: Թոքերի աջակողմյան բորբոքումը առավել հաճախ է առաջանում. բրոնխային ծառի աջ մասը թեք ուղղված է վերևից ներքև, ինչը թույլ է տալիս բակտերիաներին թափանցել շնչառական օրգանների ստորին մաս: Հիվանդությունը պայմանավորված է ստրեպտոկոկներով, բուժումը դժվար է, քանի որ աջ կողմի բրոնխային ծառի արյան շրջանառությունը վատն է:

Թոքերի ձախակողմյան բորբոքումը թոքաբորբի վտանգավոր տեսակ է, քանի որ բորբոքման օջախը գտնվում է սրտամկանին մոտ, հաճախ մահացու ելքի պատճառ է դառնում:

> Կարևոր է. թոքի երկկողմանի բորբոքումը ամենից հաճախ պայմանավորված է պնևմոկոկներով, պնևմոնիայի ամենավտանգավոր ձևն է: Հիվանդության զարգացմանը զուգընթաց՝ ալվեոլների ոչ մեծ արյունազեղումների տեղերը ծածկվում են ֆիբրինով, զարգանում է շնչառական անբավարարություն, մարդը մահանում է օդի պակասից:

## Կարող է արդյոք լինել թոքերի բորբոքում առանց ջերմության

Երբեմն թոքերի բորբոքումն ունի թաքնված բնույթ, ընթանում է առանց ջերմաստիճանի: Նման ձևը զգալիորեն բարդացնում է ախտորոշումը, անձը կարող է դիմել բժշկի շատ ուշ:

Ախտանիշները՝ առանց ջերմության, հաճախ են նկատվում թույլ իմունիտետ ունեցող մարդկանց մոտ, հիվանդության զարգացման պատճառ կարող են դառնալ հիվանդ ատամները, բորբոքված նշիկները:

Թաքնված թոքաբորբի նշաններ.

- հևոց, ուժեղ քրտնարտադրություն նույնիսկ աննշան ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության դեպքում;
- հազ ավելի քան 2 շաբաթ, քիչ կամ առատ խորխ;
- ուժեղ ծարավ, բարձր հոգնածություն, ախորժակի կորուստ;
- կրծքավանդակի անհավասար տատանում, սուլոց շնչելիս:

![Թոքերի բորբոքումը երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/toqaborb-axtanishnery-patcharnery-bujumy-164.jpg "Թոքերի բորբոքումը երեխաների մոտ")

> Կարևոր է. թաքնված թոքաբորբը դժվար է լսել, այն հայտնաբերել կարող է միայն փորձված բժիշկը:

## Թոքերի բորբոքումը երեխաների մոտ

Երեխաների մոտ թոքաբորբի կլինիկական պատկերը և պաթոգենեզը ունեն որոշ առանձնահատկություններ, հիվանդությունը շատ վտանգավոր է կրծքի ու նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար:

Թոքաբորբի նկարագրությունը երեխաների մոտ.

- սեգմենտային բորբոքման դեպքում ջերմությունը հազվադեպ է բարձրանում 38 աստիճանից բարձր;
- տենդը ունի դասական հատկանիշները, ընդ որում՝ ջերմիջեցնող դեղերը չեն օգնում;
- հիվանդության առաջին նշանները միշտ ուղեկցվում են հաճախացած շնչառությամբ, ընդ որում՝ հազը կարող է բացակայել;
- թոքերի բորբոքումը նորածինների մոտ բնութագրվում է ուժեղ հևոցով, որը ուղեկցվում է կրծքավանդակի միջողային հատվածների ներքաշմամբ:

Երեխաների մոտ թոքային հյուսվածքներում բորբոքման մասին վկայում են ընդհանուր թուլությունը, բարձր քրտնարտադրությունը, ախորժակը վատանում է մի քանի օրից:

> Կարևոր է. մինչև 38 աստիճան ջերմությունը օգնում է օրգանիզմին պայքարել օտարածին մարմինների դեմ. այն պետք է իջեցնել միայն այն դեպքում, եթե երեխան հակված է ցնցումների:

Թոքաբորբով հիվանդ երեխաների մոտ ներշնչումների քանակը մեկ րոպեում գերազանցում 50-ը, երբ նորմալ է 20-40-ը: Եթե ուշադիր նայենք կրծքավանդակին, ապա կարելի է տեսնել միջողային հատվածներում հյուսվածքների ակնհայտ ներքաշում:

![Ինչպես բացահայտել թոքերի բորբոքումը](https://lifeinfo.am/storage/images/toqaborb-axtanishnery-patcharnery-bujumy-148.jpg "Ինչպես բացահայտել թոքերի բորբոքումը")

Ատիպիկ տեսակի թոքաբորբը երեխայի մոտ սկսվում է կոկորդի թեթև քորով, հայտնվում են հարբուխ, չոր հազ: Բարձր ջերմության ֆոնի վրա սկսվում է ուժեղ ինտոքսիկացիա, փսխում, անհետանում է ախորժակը, կրծքի երեխաները հաճախ են բղկում: Հիվանդության այս ձևը շատ վտանգավոր է նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար՝ կապված նրանց մինչև վերջ չձևավորված իմունիտետի հետ:

## Ինչպես բացահայտել թոքերի բորբոքումը

Երկար ձգվող հազի դեպքում, որն ուղեկցվում է ջերմությամբ, կրծքավանդակի ցավերով, անհրաժեշտ է դիմել բժշկի: Մանրակրկիտ լսելուց հետո բժիշկը կնշանակի անհրաժեշտ ախտորոշման մեթոդներ:

Ախտորոշման հիմքը կազմում է թոքերի ռենտգենը, որը ցույց է տալիս բոլոր շնչառական օրգանների հյուսվածքների փոփոխությունները: Ցույց կտա՞ արդյոք ֆլյուորոգրաֆիան թոքերի բորբոքումը: Ֆլյուրոգրաֆիայի միջոցով կարելի է տեսնել թոքային հյուսվածքների վիճակը. առողջ մարդու մոտ այն ունի միատարր կառուցվածք, իսկ բորբոքման, քաղցկեղի, տուբերկուլոզի դեպքում հայտնվում են մուգ տարածքներ: Բայց այն անել կարելի է ոչ ավելի, քան տարին 1 անգամ:

Ռենտգենը ախտորոշման մեթոդ է, իսկ ֆլյուորոգրաֆիան դասվում է կանխարգելիչ մեթոդներին: Ռենտգեն-լուսանկարում պաթոլոգիաները և մուգ հատվածները ավելի լավ են տեսանելի:

Կլինիկական արյան անալիզը ցույց է տալիս փոփոխություններ, որոնք բնորոշ են բորբոքային գործընթացին. լեյկոցիտոզ, ցուպիկակորիզ (палочкоядерных) մարմինների բարձրացումը, ԷՆԱ ավելացումը: Խորխի բականալիզը թույլ կտա որոշել բորբոքման հարուցիչը, որոշել զգայունությունը հակաբիոտիկների նկատմամբ:

## Ինչպես բուժել թոքերի բորբոքումը

Բուժել թոքաբորբը մեծահասակների մոտ կարելի է հիվանդանոցային կամ տնային պայմաններում, երեխաները ենթակա են պարտադիր հոսպիտալացման: Թոքերի բորբոքման բուժման հիմնական մասը կազմում են հակաբակտերիալ միջոցները: Տնային պայմաններում ավելի լավ է օգտագործել բուժիչ միջոցնոր հաբերի ձևով՝ դեղը ճիշտ ժամին ընդունելու համար: Չի կարելի ինքնուրույն ընդհատել հակաբիոտիկների բուժման կուրսը կամ երկարաձգել այն:

Ինչ հակաբիոտիկներ են օգտագործում թոքաբորբի բուժման համար.

- Ամինոպենիցիլիններ– Ամպիոքս, Ամոկսիցիլին;
- II սերնդի ցեֆալոսպորիններ - Ակսետիլ, Ցեֆուրոկսին;
- Մարկրոլիդներ – Էրիթրոմիցին, Ազիտրոմիցին;
- Ֆտորխինոլոններ – Լեվոֆլոկսացին:

![Ինչպես բուժել թոքերի բորբոքումը](https://lifeinfo.am/storage/images/toqaborb-axtanishnery-patcharnery-bujumy-172.jpg "Ինչպես բուժել թոքերի բորբոքումը")

Որպես բուժման լրացուցիչ միջոցներ՝ օգտագործում են խորխաբեր միջոցներ՝ Լազոլվան, Բրոմհեքսին: Հեպարինը նախատեսված է շնչառական օրգանների արյան մատակարարումը բարելավելու, լորձաթաղանթի այտուցվածության նվազեցման համար:

### Բուժում տնային պայմաններում

Ժողովրդական միջոցներ թոքաբորբի բուժման համար կարելի է օգտագործել միայն բժշկական թերապիային զուգահեռ. բնական միջոցները օգնում են հեշտ հազալ, ամրապնդում են իմունիտետը, վերացնում են բորբոքումը:

Բուժման համար թե՛ երեխաներին, թե՛ մեծահասակներին կարելի է օգտագործել չորացրած թուզ կամ չամիչ:

Ինչպես պատրաստել արգանակ չրերից.

1. Մսաղացի միջոցով մանրացնել120 գ սև չամիչ կամ թզի չիր:
2. Լցնել զանգվածի վրա 240 մլ եռման ջուր:
3. Եփել ցածր կրակի վրա չամիչը 10 րոպե, թուզը՝ քառորդ ժամ (15 րոպե)։

Խմել 240-ական մլ օրվա ընթացքում երեք անգամ, երեխաներին բավարար է դոզայի կեսը:

Մեղրը բնական հակաբորբոքային միջոց է, որն ամրացնում է իմունիտետը: Դրանից կարելի է անել թրջոցներ. խառնել 15-ական գ մեղրը, չոր մանանեխը և օղին: Խառնուրդը քսել թիակների միջև հատվածի և կրծքի վրա, փակել թաղանթով, թողնել գիշերը:

Ներքին օգտագործման համար պետք է պատրաստել խառնուրդ 500 մլ կագորից, 350 մլ հեղուկ մեղրից և 250 գ մանրացված ալոեից: Դեղը պահել զով վայրում 14 օր, ֆիլտրել: Խմել 15-ական մլ օրը երեք անգամ:

Կարելի՞ է արդյոք դնել մանանեխի թրջոց թոքերի բորբոքման ժամանակ: Դրանք օգնում են վերացնել ուժեղ հազը, որը հայտնվում է թոքաբորբի ժամանալ, հեռացնում են շնչառության օրգաններում լճացած երևույթները, հանում են խորխը, ունեն թեթև անալգետիկ ազդեցություն: Բայց դրանք կարելի է կիրառել միայն ջերմությունը իջնելուց 2 օր անց:

Թոքերի բորբոքումը շնչառական օրգանների բարդ հիվանդություն է, որի շատ ձևեր վատ են ենթարկվում բուժման: Լավագույն կանխարգելումը թոքաբորբի դեմ օրգանիզմի դիմադրողականության բարձրացումն է, պաշտպանական գործառույթների ամրապնդումը, հրաժարվելը վնասակար սովորություններից, մաքուր և բավական խոնավությամբ օդը: Պետք է խուսափել ցրտահարությունից, ժամանակին բուժել հարբուխային և վիրուսային հիվանդությունները: