# Ինչ անել ուղեղի ցնցման ժամանակ - առաջին օգնություն

![Առաջին օգնություն տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-67251221.jpg "Առաջին օգնություն տնային պայմաններում")

Ուղեղի ցնցում կարելի է ստանալ սպորտով զբաղվելիս, կռվի ժամանակ, բարձրությունից ընկնելիս, ճանապարհատրանսպորտային պատահարի կամ արտադրության մեջ վնասվածքի հետևանքով: Այս դեպքում գանգի ոսկորները մնում են ամբողջական: Գլխի տեսանելի վնասվածքներ չկան, սակայն ներսում կարող է ձևավորվել հեմատոմա, որը սեղմում է ուղեղի հյուսվածքը: Մարդն սկզբում իրեն լիովին առողջ է զգում, իսկ վիճակի վատթարացումը տեղի է ունենում մի քանի օր անց: Անհրաժեշտ է իմանալ, թե ինչ անել ուղեղի ցնցման ժամանակ՝ անցանկալի հետևանքները կանխելու համար:

Բովանդակություն:

- [Ծանրության աստիճանները և ախտանիշները](#%D5%AE%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%AB%D5%B3%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Առաջին օգնություն տնային պայմաններում](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ինչպես է իրականացվում ցնցումների բուժումը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D6%81%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Հետևանքներ և կանխատեսում](#%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ինչպես պաշտպանվել ուղեղի ցնցումից](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%BA%D5%A1%D5%B7%D5%BF%D5%BA%D5%A1%D5%B6%D5%BE%D5%A5%D5%AC-%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%AB%D6%81)

Հարակից հոդվածներ.- [Ուղեղի թեթև ցնցման հիմնական ախտանիշներն ու նշանները](%D5%A3%D5%AC%D5%AD%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D5%A9%D5%A5%D5%A9%D6%87-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%AB%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B6-%D5%B8%D6%82-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-3248 "Ուղեղի թեթև ցնցման հիմնական ախտանիշներն ու նշանները")
- [Ինչպես որոշել, որ մարդը ունի ուղեղի ցնցում](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%A5%D5%AC-%D5%B8%D6%80-%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B6-%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AB-%D5%A3%D5%AC%D5%AD%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4-8247 "Ինչպես որոշել, որ մարդը ունի ուղեղի ցնցում")
- [Որոնք են ուղեղի ցնցման ախտանիշները մեծահասակների մոտ](%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A5%D5%B6-%D5%AC%D5%AB%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-4672 "Որոնք են ուղեղի ցնցման ախտանիշները մեծահասակների մոտ")
- [Ուղեղի ցնցում երեխաների մոտ - նշաններ և բուժում](%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-7227 "Ուղեղի ցնցում երեխաների մոտ - նշաններ և բուժում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Ծանրության աստիճանները և ախտանիշները Նախկինում ՈՒՑ (ուղեղի ցնցում) ախտորոշումը դրվում էր միայն այն դեպքում, եթե տուժածը կորցրել էր գիտակցությունը: Այժմ ընդունված է առանձնացնել ցնցման մի քանի ծանրության աստիճան: Ծանրության աստիճանները. 1-ին աստիճան (թեթև) - վատ ինքնազգացողություն, գիտակցության խառնաշփոթություն, ախտանշանները պահպանվում են մոտ 30-60 րոպե, ապա անհետանում են առանց հետքի. 3. 2-րդ աստիճան (միջին ծանրության) - գիտակցության խառնաշփոթությունն ու մթագնումը պահպանվում են ավելի քան 60 րոպե.
4. 3-րդ աստիճան (ծանր) - ուշագնացություն, աչքերի բիբերը չեն արձագանքում լույսին, կարճատև հիշողության կորուստ:
Ուղեղի ցնցումը բնութագրվում է որոշակի ախտանիշներով, որոնք կարող են պահպանվել մի քանի օրվա ընթացքում, իսկ կարող են նաև անհետանալ առանց հետքի մի քանի րոպեից: Պաթոլոգիայի ծանրության աստիճանը կախված է վնասվածքի տեսակից, ազդող ուժից, հարվածի կետից: Թեթև ցնցման դեպքում հիվանդի մոտ առաջանում են միայն որոշ նշաններ:

Ախտանիշներ.

- գլխապտույտ, գլխացավ.
- սրտխառնոց, փսխում.
- ուժեղացած քրտնարտադրություն.
- ականջների հնչյուն, թուլություն.
- տարածության մեջ կողմնորոշման կորուստ.
- ուշագնացություն, կարճատև ամնեզիա.
- անկապ խոսք, ցնցումներ.
- աչքերի բիբերի անհամաչափ չափսեր (արյունազեղման նշան).
- լուսավախություն, անքնություն.
- դեմքին արյան հորդում.
- ցավեր աչքերի շարժման ժամանակ.
- ուշադրության կենտրոնացման հետ կապված խնդիրներ.
- քնկոտություն կամ գրգռվածություն:

![Ինչպես պաշտպանվել ուղեղի ցնցումից](https://lifeinfo.am/storage/images/vo%D6%82xexi-cncum-axtanishner-ev-arajin-ognutyun-180.jpg "Ինչպես պաշտպանվել ուղեղի ցնցումից")

Եթե մարդը կորցրել է գիտակցությունը կամ չի հիշում վնասվածքի հանգամանքները, դրան նախորդող դեպքերը, ուղեղի ցնցումը շատ հավանական է: Գլուխը շրջելիս ցավի առաջացումը վկայում է վզի շրջանի և մկանների ուղեկցող վնասվածքի մասին:

Ցավը սեղմող բնույթ ունի, լինում է ինչպես շարժման, այնպես էլ հանգստի ժամանակ, կարող է ինքնուրույն անհետանալ: Երբեմն խախտվում է համակարգվածությունը: Տուժածը կարող է չհասկանալ, թե որտեղ է գտնվում, ինչպես հասնել տուն, չի ընկալում տեղեկատվությունը: Շրջապատող առարկաները թվում են աղոտ, իսկ ուժեղ լույսը հարուցում է ուժեղ անհարմարություն:

> Կարևոր է! Ինչպես ուղեղի ցնցման թեթև, այնպես էլ ծանր աստիճանը պահանջում են պարտադիր հետազոտություն տրավմատոլոգի, նեյրովիրաբույժի կամ նյարդաբանի մոտ:

Ցնցումը կարող է մի քանի րոպեից անցնել առանց հետքի, իսկ կարող է բարդություններ առաջացնել: Հետևանքները երբեմն հայտնվում են նույնիսկ մի քանի տարի անց՝ հիշողության կորստի, մտավոր ունակությունների մակարդակի նվազման, հաճախակի գլխացավերի տեսքով:

## Առաջին օգնություն տնային պայմաններում

Ինքնուրույն, տնային պայմաններում ցնցումը բուժել չի կարելի: Եթե մարդը ստացել է գլխի վնասվածք, անհրաժեշտ է կանչել շտապ օգնություն: Գրագետ նախաբժշկական օգնությունը կբարելավի հիվանդի ինքնազգացողությունը և կվերացնի հնարավոր բարդությունները:

![Ինչ անել ուղեղի ցնցման ժամանակ - առաջին օգնություն](https://lifeinfo.am/storage/images/vo%D6%82xexi-cncum-axtanishner-ev-arajin-ognutyun-159.jpg "Ինչ անել ուղեղի ցնցման ժամանակ - առաջին օգնություն")

Տուժածին առաջին հերթին անհրաժեշտ է ապահովել հանգիստ: Դրա համար նրան պառկեցնում են հարթ մակերեսի վրա: Կարելի է պարանոցի տակ դնել գլանակ: Եթե հիվանդը գտնվում է անգիտակից վիճակում, նրան շրջում են աջ կողքի վրա:

Անհրաժեշտ է մշտապես հետևել տուժածի շնչառությանը: Եթե նրան դժվար է շնչել, պետք է արձակել կոճակները, հանել շարֆը, գլխաշորը, գոտին: Հարվածի տեղին անհրաժեշտ է դնել սառույց կամ սառը կոմպրես: Գլխի վերքը մշակել հականեխիչով:

Եթե մարդը գտնվում է գիտակցության մեջ և նրա գլուխը ցավում է, նրան կարելի է տալ ցավազրկող դեղեր: Տուժածին կերակրել չի կարելի: Եթե սրտխառնոց չկա, կարելի է նրան տաք թեյ խմեցնել, սակայն պետք է հիշել, որ դա կարող է հարուցել փսխում: Մարդուն քնել տալ չի կարելի, նրա հետ պարտադիր պետք է մշտապես խոսել: Ցանկացած տրանսպորտային միջոցով տուժածին տեղափոխում են հիվանդանոց: Ուշագնացության դեպքում անհապաղ կանչում են շտապ օգնություն:

> Կարևոր է! Ինքնաբուժմամբ զբաղվել չի կարելի: Տանը ցուցաբերվում է միայն առաջին օգնություն: Դեղորայքը նշանակում է բժիշկը՝ հիվանդի մանրակրկիտ հետազոտությունից հետո:

## Ինչպես է իրականացվում ցնցումների բուժումը

Նախքան ցանկացած ծանրության ցնցման բուժմանն անցնելը, բժիշկներն իրականացնում են ուղեղի հետազոտություն: Սկզբում հիվանդին նշանակում են գանգի ոսկորների ռենտգենոգրաֆիա, անում են համապատասխան նկար: Այս մեթոդի միջոցով կարելի է հայտնաբերել ճաքեր և կոտրվածքներ: Ուղեղի հյուսվածքի վնասվածքներն ու հեմատոմաները կարելի է տեսնել ԿՏ-ի և ՄՌՏ-ի շնորհիվ: Անոթների վիզուալացման համար կիրառում են դոպլերոգրաֆիա:

Սակայն ախտորոշման ժամանակ պետք է հաշվի առնել տուժածի գանգատները: Վնասվածքի այս տեսակն սովորաբար առանձնահատուկ նշաններ չունի: Առաջին րոպեներին կարելի է նկատել միայն գիտակցության կորուստ, երկվություն աչքերում, շարժումների համակարգվածության խախտում: Ուղեղի ցնցման դեպքում գանգի ոսկորների կոտրվածք չկա, ճնշումը նորմայում է, ողնուղեղային հեղուկի կազմը որևէ շեղումներից զուրկ է:

Գործիքային հետազոտությունը չի հայտնաբերում ուղեղի կառուցվածքի խախտումներ: Ախտորոշումը հաստատելու համար բժիշկը մանրամասն հարցազրույց է անցկացնում տուժածի հետ՝ նրա ինքնազգացողության և վնասվածքի հանգամանքների մասին: Ուղեղի ցնցումը կլինիկական ախտորոշում է, այն հաստատվում է գանգատների և զննման տվյալների հիման վրա:

Հետազոտությունից հետո բժիշկը հիվանդին նշանակում է բուժման կուրս: Թեթև ձևի դեպքում կարելի է բուժվել տանը: Հիվանդին խորհուրդ է տրվում պահպանել մահճակալային ռեժիմ 1-3 շաբաթվա ընթացքում: Այս ընթացքում չի կարելի դիտել հեռուստացույց, կարդալ գրքեր, աշխատել համակարգչի մոտ, զբաղվել մարմնամարզությամբ և սպորտով:

Տանը պետք է պահպանել դիետա՝ ուտել В վիտամինով հարուստ մթերքներ (լյարդ, ասպարագուս, ձուկ, լոբի), ինչպես նաև թռչնի միս, ընկույզներ, մեղր, կաթնամթերք, բանջարեղեն և մրգեր: Անքնության դեպքում խմում են անանուխի և դարչինի թուրմ, իսկ վիճակը բարելավելու համար կարելի է խմել մեխիկի (մելիսայի), արևածաղկային (սրբուկի), մասուրի, եղինջի խոտաբույսերի թեյեր:

![Ինչ անել ուղեղի ցնցման ժամանակ - առաջին օգնություն](https://lifeinfo.am/storage/images/vo%D6%82xexi-cncum-axtanishner-ev-arajin-ognutyun-135.jpg "Ինչ անել ուղեղի ցնցման ժամանակ - առաջին օգնություն")

Ցնցման բուժման համար նախատեսված դեղամիջոցներ.

- ցավազրկողներ - Dexalgin, Sedalgin.
- գլխապտույտի դեմ - Cinnarizine.
- ուղեղի արյան շրջանառությունը բարելավելու համար - Phezam.
- հանգստացնողներ - Corvalol, Վալերիանա, Պիրուկ (Пустырник).
- քնաբերներ - Donormil.
- հանգստացնող տրանկվիլիզատորներ - Hydazepam, Afobazol.
- անոթային և նյութափոխանակային թերապիա - Cavinton, Nootropil, Sermion, Pantogam.
- մագնեզիումով դեղամիջոցներ - Magne B6, Panangin.
- հակաօքսիդանտներ - Cytoflavin, Mildronate.
- ԿՆՀ ընկալիչների խթանիչներ - Vasobral.
- վիտամիններ և միկրոտարրեր.
- հակաայտուցային - Diacarb.
- տոնուսավորող դեղամիջոցներ - Ժենշենի էքստրակտ, Saparal:

Ծանր ձևի դեպքում տուժածին անհրաժեշտ է առաջին մի քանի օրերին մնալ հիվանդանոցում և ընդունել դեղեր: Այս ժամանակահատվածում նրան անհրաժեշտ է բժշկական հսկողություն: Ներգանգային հեմատոմաները բացառելու համար նշանակում են ուղեղի ԿՏ կամ ՄՌՏ:

Ինչ դեղեր են նշանակում ծանր ցնցման ժամանակ: Այս դեպքում հիվանդին տալիս են նույն հաբերը, ինչ միջին ծանրության ցնցման ժամանակ, ներմկանային և ներերակային եղանակով ներարկում են նոոտրոպ և վազոտրոպ դեղամիջոցներ, կաթիլային եղանակով՝ էլեկտրոլիտների լուծույթներ՝ թթվահիմնային հավասարակշռությունը վերականգնելու համար: Հիվանդները մնում են ստացիոնարում, բուժումն իրականացվում է երկու շաբաթվա ընթացքում:

> Կարևոր է! Ստացված հեմատոմայի հետևանքով մի քանի օր անց կարող է առաջանալ ուղեղի հյուսվածքների սեղմում և այտուց: Այս բարդությունը պահանջում է վիրաբուժական միջամտություն: Ժամանակին ախտորոշման և հիվանդանոցում բուժման դեպքում կարելի է խուսափել բարդություններից:

## Հետևանքներ և կանխատեսում

Բացասական հետևանքներից խուսափելու համար անհրաժեշտ է հնարավորինս արագ անցկացնել հետազոտություն և սկսել բուժում: Եթե հարվածին անպատասխանատու վերաբերմունք ցուցաբերել, ապա մարդու մոտ նույնիսկ թեթև ցնցման դեպքում կարող են առաջանալ հետևյալ բարդությունները՝ միգրեն, հաճախակի գլխացավեր, կարճատև կամ երկարատև հիշողության կորուստ, հետտրավմատիկ էպիլեպսիա, մտավոր գործունեության նվազում, հիպերտոնիա, նյարդային խանգարումներ:

![Ինչ անել ուղեղի ցնցման ժամանակ - առաջին օգնություն](https://lifeinfo.am/storage/images/vo%D6%82xexi-cncum-axtanishner-ev-arajin-ognutyun-165.jpg "Ինչ անել ուղեղի ցնցման ժամանակ - առաջին օգնություն")

Եթե ժամանակին դիմել հիվանդանոց և պահպանել բժշկի առաջարկությունները, ապա բարդություններից կարելի է խուսափել: Լիարժեք վերականգնումը հնարավոր է ճիշտ և ժամանակին բուժումից հետո:

Տարած ՈՒՑ-ից հետո հիվանդին անհրաժեշտ է ընդունել դեղեր՝ ուղեղի ֆունկցիաները վերականգնելու համար: Բուժման տևողությունը ծանր վնասվածքի դեպքում կարող է կազմել մոտ կես տարի: Այս ժամանակահատվածում հնարավոր են գլխացավեր, անքնություն, լուսավախություն, դեպրեսիա, ուշադրության կենտրոնացման հետ կապված խնդիրներ: Ժամանակի ընթացքում այս բոլոր խնդիրները ամբողջությամբ անհետանում են, տեղի է ունենում ուղեղի գործունեության ամբողջական վերականգնում:

> Կարևոր է! Եթե չբուժել ցնցումը, որը մարդը ստացել է ուժեղ հարվածի ժամանակ, ապա հնարավոր է բարդությունների զարգացում: Լավ ինքնազգացողությունը ուղեղի ներսում առկա խնդիրների մասին լիարժեք պատկերացում չի տալիս, անհրաժեշտ է համակարգչային հետազոտություն: Հակառակ դեպքում կարելի է նույնիսկ մահանալ հարվածից մի քանի օր անց:

## Ինչպես պաշտպանվել ուղեղի ցնցումից

Երեխայի մոտ ցնցումից խուսափելու համար անհրաժեշտ է մշտապես հետևել նրա խաղերին մանկական հրապարակում: Երեխաները պետք է սովորեն ընկնել՝ պաշտպանելով գլուխը, և ճիշտ ցատկել ոչ մեծ բարձրությունից: Եթե երեխան ունի հեծանիվ, սամոկատ, սքեյթ, նրան անհրաժեշտ է գնել սաղավարտ, որն օգնում է նվազեցնել հարվածի ուժգնությունը: Սպորտային խմբում մարզիչը պետք է հետևի մարզումների անցկացման անվտանգությանը:

Մինչև մեկ տարեկան երեխաների մոտ ցնցումը տեղի է ունենում ծնողների անուշադրության պատճառով: Փոքրիկները կարող են ընկնել մահճակալից, սայլակից, ձեռքերից կամ տակաշորավոր սեղանից: Անհրաժեշտ է մշտապես գտնվել երեխայի կողքին և չթողնել նրան մենակ վտանգավոր վայրում:

Մեծահասակները պետք է պահպանեն ճանապարհային երթևեկության կանոնները և արտադրության անվտանգության տեխնիկան: Հեծանիվով, դահուկներով, չմուշկներով, ձիով վարելը կարելի է միայն պաշտպանիչ սաղավարտով: Չի կարելի զբաղվել սպորտով ալկոհոլային հարբածության վիճակում: Անհրաժեշտ է գնահատել սեփական ուժերը՝ տիրապետելով էքստրեմալ սպորտի անծանոթ տեսակներին:

Հարված գլխին կամ ընկնելը բժշկի դիմելու առիթ է: Ցնցում ստանալու դեպքում ինչ-որ ժամանակով պետք է հրաժարվել ծանր ֆիզիկական աշխատանքից: Կարևոր է հիվանդանոցում անցկացնել համակարգչային ախտորոշում և անհրաժեշտության դեպքում անցնել թերապիայի կուրս:
