# Ի՞նչ է հիստերիկ նևրոզը. ախտանիշներ և բուժում

![Ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-82731227.jpg "Ախտանիշներ")

Սթրեսային իրավիճակները աշխատավայրում, ընտանեկան կոնֆլիկտները, քրոնիկական հոգնածությունը` այս ամենը ազդում է մարդու հոգեկանի վրա: Տղամարդիկ, ինչպես նաև կանայք, ենթակա են նյարդահոգեբանական հիվանդությունների: Հուզական անկայունության հողի վրա առաջացած հիստերիկ նևրոզը կարող է պատահել ցանկացած տարիքի մարդու հետ:

Բովանդակություն:

- [Հիստերիկ նևրոզի պատճառները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%AF-%D5%B6%D6%87%D6%80%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Մեծահասակների մոտ](#%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Երեխաների և դեռահասների մոտ](#%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BC%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ախտանիշներ](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ախտորոշում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Հիստերիկ նևրոզի բուժումը](#%D5%B0%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%AF-%D5%B6%D6%87%D6%80%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Դեղատնային դեղամիջոցներ](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Աշխատանքային թերապիա](#%D5%A1%D5%B7%D5%AD%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1)
- [Ժողովրդական միջոցներ](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Կանխատեսում և կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Նյութեր ըստ թեմայի:- [Կոկորդի գնդիկ նյարդային հողի վրա](%D5%AF%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A3%D5%B6%D5%A4%D5%AB%D5%AF%D5%AB-%D5%A6%D5%A3%D5%A1%D6%81%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%B8%D5%B2%D5%AB-%D5%BE%D6%80%D5%A1-5819 "Կոկորդի գնդիկ նյարդային հողի վրա")
- [Դեպրեսիվ նևրոզ - ախտանիշներ և բուժում](%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%BE-%D5%B6%D6%87%D6%80%D5%B8%D5%A6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-4355 "Դեպրեսիվ նևրոզ - ախտանիշներ և բուժում")
- [Նևրոզի նշանները կանանց մոտ - բուժում](%D5%B6%D6%87%D6%80%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-5117 "Նևրոզի նշանները կանանց մոտ - բուժում")
- [Ի՞նչ է բուլիմիկ նևրոզը - ախտանիշներ և բուժում](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%AB%D5%B4%D5%AB%D5%AF-%D5%B6%D6%87%D6%80%D5%B8%D5%A6%D5%A8-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-4582 "Ի՞նչ է բուլիմիկ նևրոզը - ախտանիշներ և բուժում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Հիստերիկ նևրոզի պատճառները Հիստերիայի դրսևորման պատճառները կարող են տարբեր լինել: Սա բազմագործոն պաթոլոգիա է: Նոպան հրահրում են հոգեկան ապրումները, սթրեսը, սոմատիկ հիվանդությունները: Հաճախ հիստերիկ նևրոզը էնդոկրին հիվանդությունների հետևանք է: Մեծահասակների մոտ Հիստերիկ նոպաների ավելի ենթակա են այն անձինք, որոնց բնավորության մեջ առկա են հետևյալ գծերը` նարցիսիզմ, 3. եսասիրություն,
4. էգոցենտրիզմ,
5. բարձրացված տպավորվողություն,
6. ինֆանտիլիզմ:
Հոգեկանի պաթոլոգիական զարգացման վրա կարող են ազդել կենսակերպը, որոշ իրադարձություններ, հիվանդություններ և վնասվածքներ`

- ինվալիդացում,
- մտերիմների կորուստ,
- սոմատիկ հիվանդություններ,
- ալկոհոլի կամ թմրանյութերի մեծ չափաբաժինների երկարատև օգտագործում,
- հանգստացնող դեղամիջոցներից առաջացած կախվածություն:

![Կանխատեսում և կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/histerik-nevroz-axtanishner-patcharner-ev-bujum-119.jpg "Կանխատեսում և կանխարգելում")

Կանանց մոտ հիստերիան կարող է զարգանալ ունեցած հոգեբանական կամ ֆիզիկական վնասվածքների հետևանքով, մտերիմների և հարազատների համար հաճախակի ու չափազանց ուժեղ հոգսերի, կենցաղային խնդիրների և ընտանեկան վեճերի պատճառով: Նաև կանանց մոտ ուժեղ հիստերիաներ կարող են հրահրել`

- նախադաշտանային համախտանիշը և դաշտանը,
- հետծննդյան շրջանը,
- մենոպաուզան:

> Ուշադրություն! Եթե մեծահասակ մարդու հոգեկանը թուլացած է, ապա հիստերիա առաջացնում է սովորական կենսակերպից նույնիսկ աննշան շեղումը:

### Երեխաների և դեռահասների մոտ

Հիստերիկ նևրոզը երեխաների մոտ առաջանում է, երբ ծնողները նրանց չափազանց քիչ կամ չափազանց շատ ուշադրություն են դարձնում:

Այլ ոչ ստանդարտ իրավիճակներ ևս կարող են առաջացնել հուզական անկայունության նոպա`

- ծնողների ամուսնալուծություն,
- ընտանիքում ևս մեկ երեխայի ծնունդ,
- ընտանեկան խնդիրներ, հարազատների կողմից չհասկացվածություն, ընդհանուր հսկողություն, գերպաշտպանվածություն:

![Երեխաների և դեռահասների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/histerik-nevroz-axtanishner-patcharner-ev-bujum-114.jpg "Երեխաների և դեռահասների մոտ")

Հիստերիկ նևրոզը դրսևորվում է նաև բարեկեցիկ ընտանիքների երեխաների մոտ: Դրա զարգացմանը նպաստում են`

- նոր բնակավայր հարկադրված տեղափոխություն,
- երեխայի համաձայնությունից առանց մեկ ուրիշ դպրոց տեղափոխում,
- հանկարծակի ուժեղ վախ,
- ալերգիկ ռեակցիա:

Եթե ծննդաբերության ժամանակ երեխան վնասվածք է ստացել, դրա հետևանքով կարող է լինել հուզական անկայունություն, հիստերիաների հակում, գլխացավերից առաջացած գրգռվածություն: Այս դեպքում անհրաժեշտ է դիմել կանխարգելիչ միջոցառումների: Փոքրիկին նվազագույնը տարին մեկ պետք է զննի նևրոպաթոլոգը, անհրաժեշտության դեպքում նշանակելով բուժում:

Դեռահասների մոտ բուռն ռեակցիաներ նկատվում են սեռական հասունացման շրջանում, անցումային փուլում` 11-13, 16-18 տարեկանում: Բացի այդ, ուժեղ հոգեհուզական պայթյուն են հրահրում լարված հարաբերությունները կամ վեճերը դասընկերների, ուսուցիչների, ծնողների հետ:

> Իմացե՛ք! Դեռահասին հավասարակշռությունից կարող է հանել աննշան միջադեպը, երեխայի կարծիքով անարդար վերաբերմունքը, մոլուցքային հոգատարությունը կամ անտեսումը:

## Ախտանիշներ

Հիստերիան ներկայացնում է նյարդային հողի վրա առաջացած հոգեկան հիվանդություն: Նոպաների պահին մարդը փորձում է իր վրա գրավել շրջապատողների ուշադրությունը: Հաճախակի հիստերիաների ենթակա անձինք անհավասարակշիռ են և կասկածամիտ: Ցանկացած ոչ ստանդարտ իրավիճակ կարող է նրանց մոտ հուզական փոթորիկ հրահրել:

Ախտանիշները կանանց մոտ ավելի վառ են դրսևորվում, քան տղամարդկանց մոտ, և բնութագրվում են հետևյալ նշաններով`

- մատների դող,
- համակարգման խանգարում,
- ձայնի փոփոխություն մինչև շշուկ կամ ճիչ,
- հատակին ընկնել հանդիսատեսի ուշադրությունը գրավելու համար` կեղծ ուշաթափություններ,
- ցուցադրական ձեռքերի ոլորում,
- հաճախացած շնչառություն և կամայական մի կողմից մյուսը նետվածք,
- ջղաձգումների հայտնվում, հեռավոր կերպով հիշեցնող էպիլեպտիկ նոպաներ:

> Կարևոր է! Եթե ներկա գտնվողներին հաջողվում է հիվանդի ուշադրությունը շեղել իրենից կամ տեղափոխել մեկ այլ մարդու, առարկայի վրա, ապա շարժողական շեղումները կդառնան ավելի քիչ արտահայտված, երբեմն անհետանում են:

Հիստերիկ նևրոզին բնորոշ է վերջույթների թմրածություն կամ, ընդհակառակը, գերզգայունության առաջացում: Բացի այդ, նոպաների ընթացքում հիվանդները իրենց մոտ նկատում են հետևյալ ախտանիշները`

- հանկարծակի լսողության կամ տեսողության կորուստ,
- աղավաղված գունազգացողություն,
- միգրեն, գլխապտույտներ,
- հաճախացած սրտխփոց,
- կոկորդի գնդիկ:

![Դեղատնային դեղամիջոցներ](https://lifeinfo.am/storage/images/histerik-nevroz-axtanishner-patcharner-ev-bujum-181.jpg "Դեղատնային դեղամիջոցներ")

Հիստերիան հաճախ անվանում են «մեծ ձևացնող»: Մտերիմների հետ վեճերը, հիվանդի քմահաճույքը կատարելուց հրաժարվելը հանգեցնում են թատերականացված հիստերիաների: Նոպաների ժամանակ հիվանդը հաճախ «ախտորոշում» է իր մոտ տարբեր հիվանդություններ` ապենդիցիտ, ասթմա, ուժեղ ալերգիա, ուղեղի ուռուցք, ինչպես նաև ինքնազգացողության և առողջության վատացում:

> Իմացե՛ք! Նոպայի ընթացքում հիվանդը կարող է իր հույզերն արտահայտել անհավանական ծիծաղով կամ արցունքներով, երբեմն մեկը մյուսով փոխարինվում է մեծ արագությամբ: Որոշ մարդիկ հիստերիաների պահին գլուխը խփում են հատակին կամ պատին` ցույց տալով իրենց տառապանքը շրջապատողներին:

Հիստերիկ նևրոզը երբեք չի տեղի ունենում քնի ժամանակ կամ «ներկայացման» այլ մասնակիցների բացակայության պայմաններում: Բոլոր գործողությունները կատարվում են հրապարակավ: Բարձր կտրուկ ձայնը, սառցե ջրով ցողելը կամ ապտակը արագորեն հիվանդին կբերեն նորմալ վիճակի: Հանդիսատեսների անուշադրությունը նույնպես նպաստում է հիստերիաների թուլացմանը կամ դադարեցմանը:

Նոպայից հետո հիվանդի մոտ հաճախ առաջանում է ամնեզիա: Նա կարող է չհիշել նույնիսկ իր անունը: Սակայն որոշ ժամանակ անց հիշողությունը վերադառնում է, քանի որ դրա բացակայությունն անհարմար է հենց հիվանդի համար:

## Ախտորոշում

Հիստերիան դասակարգվում է ըստ ՀՄԴ-10-ի որպես F44 - դիսոցիատիվ կոնվերսիոն անձի խանգարում: Սա հիստերիկ նևրոզի հոմանիշային անվանումն է: Հիվանդությունը բնութագրվում է հիվանդի արտահայտված ցուցադրական գործողություններով: Նրա մոտ նկատվում է ուրիշների ուշադրության նկատմամբ չափազանց մեծ պահանջմունք սեփական անձի հանդեպ: Լրացուցիչ մարդը կարող է տառապել գերագնահատված ինքնագնահատականից:

Երբեմն հիստերիկ նոպան շփոթում են էպիլեպսիայի հետ: Սակայն դրանք կարելի է տարբերել որոշ նշանների համաձայն`

1. Հիվանդի դեմքի գույնը հիստերիայի պահին` շագանակագույն, կարմիր կամ գունատ, էպիլեպտիկի մոտ` գունատ, ցիանոտիկ երանգով: Ախտանիշը ոչ հաստատուն է, քիչ ինֆորմատիվ:
2. Էպիլեպտիկը կարիք չունի հանդիսատեսների ներկայության, ի տարբերություն հիստերիաների հակում ունեցող հիվանդի:
3. Երկարատև էպիլեպտիկ նոպայից (էպիստատուս) հետո հիվանդը կարող է ընկղմվել կոմայի մեջ, ինչը հիստերիկների մոտ չի լինում: Պարզել, որ մարդը ընկել է կոմատոզ վիճակի մեջ, կարելի է ուղեկցող նշանների համաձայն` ընկճված ռեֆլեքսներ, լայնացած աչքերի բիբեր, վառ լույսի նկատմամբ որևէ ռեակցիայի բացակայություն: Աչքի եղջերաթաղանթին հպումը չի հրահրում թարթում: Տեղի ունեցածից հետո էպիլեպտիկի մոտ առաջանում է ամնեզիա, նա իրականում չի հիշում վերջին րոպեներին կատարվածը:
4. Էպիլեպսիայի նոպան հաճախ ուղեկցվում է ակամա միզարձակմամբ, դեֆեկացիայով, լեզվի կծմամբ: Հիստերիայի ժամանակ դա գրեթե երբեք չի լինում:

![Աշխատանքային թերապիա](https://lifeinfo.am/storage/images/histerik-nevroz-axtanishner-patcharner-ev-bujum-149.jpg "Աշխատանքային թերապիա")

Ում դիմել ախտորոշումը հաստատելու և օգնություն ստանալու համար: Սկզբում հիվանդին պետք է զննի նեղ մասնագետ` նևրոլոգը: Այնուհետև, անհրաժեշտության դեպքում, հիվանդը կուղղորդվի հոգեբույժի կամ հոգեթերապևտի մոտ` կախված հիվանդության բարդությունից:

> Ուշադրություն! Հիստերիկ նևրոզը հաստատելու համար հատուկ թեստերի և լաբորատոր հետազոտությունների անցկացում անհրաժեշտ չէ: Բավական է հավաքել անամնեզը և դիտարկել հիվանդի վարքագիծը:

Նևրոպաթոլոգի կողմից զննման ընթացքում հիվանդը կարող է դրսևորել վառ ախտանիշներ`

- շնչարգելություն, օդի պակասի զգացում, խեղդամահություն,
- վերջույթների դող,
- անհավանական ծիծաղ կամ անսպասելի լաց:

Դրանք դրսևորվում են հենց հիվանդի զննման պահին, ինչը հստակ ցույց է տալիս հոգեկանի հիստերիկ խանգարման մասին: Լրացուցիչ հետազոտությունների ուղղորդումներ կարող են տրվել, եթե բժիշկն ունի հիմքեր ենթադրելու ուղեկցող սոմատիկ հիվանդություններ: Որոշ դրսևորումներ` կաթված և շնչառության խանգարում, ազդարարում են մարդու անձի հոգեկանի այլ փոփոխությունների մասին:

## Հիստերիկ նևրոզի բուժումը

Բուժումը պետք է սկսել միայն այն բանից հետո, երբ ախտորոշումը ստույգ հաստատված կլինի և հիստերիկ նևրոզի տեսակը որոշված կլինի: Ինքնուրույն թերապիան թույլատրելի չէ:

> Կարևոր է! Հիստերիկ անձի խանգարումը միշտ չէ, որ բուժվում է հիվանդանոցի պատերի ներսում: Եթե տանը հիվանդի համար ստեղծված է բարենպաստ մթնոլորտ, ապա ապաքինումը կարող է տեղի ունենալ նաև ընտանիքի շրջանակում:

### Դեղատնային դեղամիջոցներ

Հիստերիկ նոպաների հաճախականությունը թուլացնելու և տևողությունը նվազեցնելու համար նշանակվում է դեղորայքային թերապիա`

- Եթե հիվանդը գանգատվում է դժվարացած շնչառությունից, կոկորդի գնդիկից նոպայի ժամանակ, ջղաձգումներից` խորհուրդ են տալիս դեղամիջոցներ, որոնք նվազեցնում են այս դրսևորումները:
- Չափազանց գրգռվածության դեպքում հիվանդին նշանակվում են հանգստացնող դեղամիջոցներ` վալերիանի կամ հազարատերևուկի թուրմ, տրանկվիլիզատորների կամ հակադեպրեսանտների կուրս:
- Համառ անքնության դեպքում բժիշկը նշանակում է քնաբեր միջոց:

Լրացուցիչ խորհուրդ է տրվում ընդունել ընդհանուր ամրապնդող դեղամիջոցներ: Վնասակար չեն նաև վիտամինային համալիրները:

### Աշխատանքային թերապիա

Բացի հիմնական բուժումից, հիստերիկ տրամադրվածություն ունեցող անձանց ցուցված է աշխատանքային թերապիա: Սա նպաստում է հիվանդի սոցիալական հարմարվածությանը, շեղում է հորինված հիվանդությունների մասին մոլուցքային մտքերից և հոգսերից:

> Իմացե՛ք! Աշխատանքային թերապիայի փուլում շրջապատողները պետք է հիվանդի հետ վերաբերվեն որպես հավասարի: Չարժե ուշադրություն կենտրոնացնել նրա խնդիրների և հոգսերի վրա:

### Ժողովրդական միջոցներ

Նյարդային համակարգը վերականգնելուն և հիստերիկ նոպաների հաճախականությունը նվազեցնելուն օգնում է ժողովրդական բժշկությունը:

![Ժողովրդական միջոցներ](https://lifeinfo.am/storage/images/histerik-nevroz-axtanishner-patcharner-ev-bujum-140.jpg "Ժողովրդական միջոցներ")

Հիստերիան կարելի է բուժել`

- ֆիտոթերապիայով` բուժիչ խոտաբույսերի (մելիսա, երիցուկ, սալբիա, անանուխ) թուրմերով և եփուկներով,
- փշատերև-աղային լոգանքներով,
- կետային մերսումով:

> Ուշադրություն! Տնային պայմաններում բուժման ցանկացած եղանակ կարելի է կիրառել միայն հոգեբանի կամ հոգեթերապևտի խորհուրդը ստանալուց հետո:

Թերապիան պետք է անցկացվի ճիշտ այնքան, որքան նշանակել է բժիշկը: Չափաբաժինները նույնպես պետք է պահպանվեն: Նույնիսկ եթե հիմնական ախտանշանները անհետացել են, նևրոզի կրկնություններ կարող են նորից զարգանալ:

## Կանխատեսում և կանխարգելում

Ժամանակին սկսված թերապիան երաշխավորում է հիստերիկ նոպաներից ամբողջական ազատում ապագայում: Ամենաբարենպաստ կանխատեսումը հոգեբույժները տալիս են երիտասարդ մարդկանց, որոնք ենթակա են նոպայական վիճակների: Մասնագետները գտնում են, որ հիստերիան հիվանդություն է, որը սկիզբ է առնում մանկությունից: Երիտասարդ տարիքում կրած հոգեբանական վնասվածքները մեծ հավանականությամբ կարող են հասուն տարիքում դրսևորվել հոգեկան խանգարումների տեսքով:

Երեխայի համար անհրաժեշտ է ծննդից հենց սկսած ստեղծել բարենպաստ պայմաններ: Եթե ծագում են որևէ կասկածներ ճիշտ վարքագծի կամ դաստիարակության վերաբերյալ, պետք է դիմել խորհրդի հոգեբանին, նևրոլոգին, հոգեբույժին: Հիվանդությունը ավելի լավ է կանխել, քան երկար տարիներ բուժել այն:
