# Ինչո՞վ է պայմանավորված ձեռքի մատի հոդախախտը - բուժում

![Վնասվածքների տեսակները և նրանց կլինիկական նշանները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-93410539.jpg "Վնասվածքների տեսակները և նրանց կլինիկական նշանները")

Ձեռքի մատի հոդախախտը բավականին տարածված վնասվածք է։ Այն կյանքին որևէ վտանգ չի սպառնում, սակայն բազմաթիվ անհարմարություններ է պատճառում։ Խանգարումը բնութագրվում է հոդի պարկում ոսկորների հոդային մակերեսների տեղաշարժով, որը տեղի է ունենում արտաքին մեխանիկական ներգործության հետևանքով։ Որպես կանոն, հոդախախտն ուղեկցվում է լրացուցիչ տհաճ ախտանիշներով, ինչպիսիք են կապանների պատռվածքը և հոդային պարկի ամբողջականության խախտումը։ Այս վնասվածքը միշտ դրսևորվում է սուր ցավով, որն ուժեղանում է ամենաչնչին շարժման ժամանակ։ Խնդրի առաջին նշանների դեպքում անհրաժեշտ է դիմել բժշկի։

Բովանդակություն:

- [Ինչպես է առաջանում մատի ֆալանգի հոդախախտը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB-%D6%86%D5%A1%D5%AC%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A8)
- [Վնասվածքի դասակարգումը ըստ ժամանակի տևողության](#%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%AB-%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A8%D5%BD%D5%BF-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB-%D5%BF%D6%87%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6)
- [Վնասվածքների տեսակները և նրանց կլինիկական նշանները](#%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%AF%D5%AC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Վնասվածքի հիմնական պատճառները](#%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Առաջին օգնությունը ձեռքի մատի հոդախախտի դեպքում](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8-%D5%B1%D5%A5%D5%BC%D6%84%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Վնասվածքի բուժումը և վերականգնողական շրջանը](#%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BE%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D5%B2%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B7%D6%80%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%A8)
- [Մատի ուղղումը](#%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB-%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%B2%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Ճիշտ վերականգնումը](#%D5%B3%D5%AB%D5%B7%D5%BF-%D5%BE%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Նմանատիպ հոդվածներ:- [Ծնկան հոդի հոդախախտի ախտանիշները և բուժումը](%D5%AE%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-5377 "Ծնկան հոդի հոդախախտի ախտանիշները և բուժումը")
- [Ինչպես բուժել ուսագոտու հոդի հոդախախտը](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A8-4985 "Ինչպես բուժել ուսագոտու հոդի հոդախախտը")
- [Ինչպես որոշել կոճի հոդախախտը - բուժում](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%A5%D5%AC-%D5%AF%D5%B8%D5%B3%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-6673 "Ինչպես որոշել կոճի հոդախախտը - բուժում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Ինչպես է առաջանում մատի ֆալանգի հոդախախտը Մատի հոդախախտը (ըստ ՀՄԴ-10-ի կոդը՝ S63.1) մատի ֆալանգները միացնող և նրանց շարժունակություն հաղորդող հոդի ամբողջականության խախտում է։ Այս խանգարումը գրեթե միշտ ուղեկցվում է լրացուցիչ բարդություններով, ինչպիսիք են մկանների և կապանների պատռվածքը, ինչպես նաև հոդապարկի ամբողջականության խախտումը։ Վնասվածքը կարող է առաջանալ ընկնելու, հարվածի կամ նույնիսկ անհարմար շարժման հետևանքով։ Որպես կանոն, ռիսկի խմբում են ընկնում մարզիկները և երեխաները։ Այս խումբը մյուս բնակչության համեմատ ավելի ակտիվ կենսակերպ է վարում։ Սովորական մարդու մոտ հոդախախտը առաջանում է մատների ֆալանգներին հարվածից կամ բաց ափի վրա ընկնելուց։ Ձեռքի բոլոր մատերը բաղկացած են երեք հոդից, բացի բութ մատից, որն ունի ընդամենը երկուսը։ Հարվածի կամ ընկնելու ժամանակ ֆալանգները ենթարկվում են լուրջ ծանրաբեռնվածության, ինչի հետևանքով էլ տեղի է ունենում հոդախախտ։ Զննման ժամանակ բժիշկը կարող է ախտորոշել հետևյալ խանգարումները. ձեռքի բութ մատի հոդախախտ (I)։ Հենց այս մատն է ամենից հաճախ վնասվում, քանի որ ընկնելու ժամանակ մարդը փորձում է կանխել մարմնի այլ հատվածների վնասումը և ամբողջ մարմնի քաշը տեղափոխում է ձեռքերի վրա։ Վնասվածքի պատճառ կարող է լինել մատի կտրուկ ուղղվածումը, որի հետևանքով այն ոչ ճիշտ դիրք է զբաղեցնում, և հոդը տեղաշարժվում է․ 3. ցուցամատի հոդախախտը (II) առաջանում է ֆալանգին ուժեղ հարվածի հետևանքով․
4. միջնամատի հոդախախտ (III)։ Վնասվածքն առաջանում է ֆալանգին կտրուկ հարվածի հետևանքով, ինչը հանգեցնում է նրա վնասմանը․
5. մատանեմատի հոդախախտ (IV)։ Հոդի տեղաշարժ է նկատվում ձեռքի առանցքին զուգահեռ հասցված հարվածից հետո․
6. ճկույթի հոդախախտ (V)։ Այս մատն ունի ամենաթույլ հոդերը, ուստի նույնիսկ աննշան վնասվածքի դեպքում ենթարկվում է հոդախախտի։
![Վնասվածքի բուժումը և վերականգնողական շրջանը](https://lifeinfo.am/storage/images/dzerqi-mati-hodaxaxt-patcharner-axtanishner-bujum-108.jpg "Վնասվածքի բուժումը և վերականգնողական շրջանը")

### Վնասվածքի դասակարգումը ըստ ժամանակի տևողության

Կախված նրանից, թե որքան ժամանակ է անցել վնասվածքից, բժիշկը հոդախախտը դասակարգում է մի քանի չափանիշով։ Որպես կանոն, տարբերակում են վնասվածքի երեք տեսակ.

- թարմ հոդախախտ (վնասվածքից 1-2 օր հետո)․
- ոչ թարմ վնասվածք (ընկնելուց կամ հարվածից 2-3 շաբաթ հետո)․
- հնամաշ հոդախախտ (ավելի քան 1 ամիս)։

Ճշգրիտ հաստատված ախտորոշման հիման վրա բժիշկը կընտրի լավագույն բուժումը, որը կօգնի ավելի արագ վերականգնել ֆալանգի ֆունկցիոնալությունը։

> Կարևոր է! Ձեռքի մատերի վնասվածք կարող է ստանալ ամեն մարդ, քանի որ ընկնելուց կամ անհարմար շարժումներից ոչ ոք ապահովագրված չէ։ Սակայն ինքնաբուժությամբ չպետք է զբաղվել, հոդախախտի առաջին նշանների դեպքում անհրաժեշտ է դիմել բժշկի։ Եթե վնասվածքը դառնա հնամաշ, ապա ավելի դժվար կլինի լիովին վերականգնել հոդերի աշխատանքը։

## Վնասվածքների տեսակները և նրանց կլինիկական նշանները

Բժիշկները հոդախախտը բաժանում են մի քանի տեսակի՝ կախված ուղեկցող կլինիկական դրսևորումներից։ Կախված ճշգրիտ հաստատված ախտորոշումից՝ ընտրվում է բուժման մեթոդը։

1. Լրիվ հոդախախտ։ Այս վնասվածքը բնութագրվում է ֆալանգի տեղաշարժով դեպի թիկունքային կողմ, իսկ ոսկրի գլխիկը տեղաշարժվում է ափին ավելի մոտ։ Այսպիսի խանգարումն առաջացնում է կապանների և հոդային պարկի պատռվածք։ Այսպիսի վնասվածքի ուղղումը բավականին բարդ գործընթաց է, քանի որ ոսկորը կարող է սեղմել ջիլը։ Լրիվ հոդախախտի դեպքում մարդու մոտ նկատվում են հետևյալ ախտանիշները.

- ուժեղ ցավ․
- մատի շարժումը դժվարացած է․
- մատի ծայրային ֆալանգը ծալված է․
- ափի այտուց․
- նկատվում է սվինանման դեֆորմացիա։

Զննման ժամանակ շոշափվում է ոսկրի գլխիկը։ Ցանկացած, նույնիսկ ամենաչնչին, շարժումները ցավ են առաջացնում։ Բժիշկը որոշում է զսպանակի նման դիմադրության նշանը։

2. Ֆալանգի ենթահոդախախտ։ Այսպիսի վնասվածքի ժամանակ խանգարման ակնհայտ դրսևորումները ավելի քիչ են նկատվում։ Գոյություն ունի ծայրային ֆալանգի պասիվ ուղղման հնարավորություն։ Այս վնասվածքն առաջացնում է հետևյալ ախտանիշները.

- հոդի դեֆորմացիա․
- ուժեղ ցավոտություն․
- այտուցվածություն․
- հայտնվում է թմրածության զգացում․
- մաշկը գունատվում է․
- եթե առկա է արյունատար անոթների պատռվածք, ապա հայտնվում են կապտուկներ։

![Վնասվածքի դասակարգումը ըստ ժամանակի տևողության](https://lifeinfo.am/storage/images/dzerqi-mati-hodaxaxt-patcharner-axtanishner-bujum-154.jpg "Վնասվածքի դասակարգումը ըստ ժամանակի տևողության")

Մատների հոդախախտը կարող է ուղեկցվել մաշկածածկույթների ամբողջականության խախտումով (բաց հոդախախտ)։ Այս դեպքում անհրաժեշտ է վիրաբուժական միջամտություն՝ մատի աշխատանքը վերականգնելու համար։ Եթե մաշկը վնասված չէ, ապա վնասվածքը կոչվում է փակ, այն լավ է ենթարկվում սովորական ուղղման։

> Կարևոր է! Վնասվածքից որոշակի ժամանակ անց կարող է տեղի ունենալ կրկնակի հոդախախտ։ Կրկնությունը կանխելու համար մարդուն անհրաժեշտ է ամրացնել վնասված հոդը ամուր վիրակապով։ Այսպիսի գործողությունների շնորհիվ կրկնակի վնասվածքը հասցվում է նվազագույնի։

## Վնասվածքի հիմնական պատճառները

Ցանկացած սխալ շարժում և ուժային ներգործություն կարող է ավարտվել հոդախախտով։ Այս խնդրի հետ բախվում են ոչ միայն մարզիկները, այլև սովորական մարդիկ։ Կենցաղում մարդը կարող է վնասվածք ստանալ, օրինակ, դուռ բացելիս, սայթաքուն մակերեսի վրա ընկնելիս կամ ամբոխված տրանսպորտում անզգույշ շարժման ժամանակ։ Այս խնդիրը բացատրվում է նրանով, որ կապանները և մկանները նախատեսված չեն կտրուկ և մեծ ծանրաբեռնվածությունների համար։ Այլ կերպ ասած՝ նրանք ի զորու չեն պահել հոդը ճիշտ տեղում, որոշակի ուժի ներգործության ներքո։

Որպես կանոն, ամենից հաճախ տուժում է բութ մատը, քանի որ նրա վրա է ազդում ամենամեծ ուժային ներգործությունը։ Ընկնելու ժամանակ մարդը փորձում է պաշտպանել մարմնի այլ հատվածները վնասվածքից, ուստի ամբողջ հարվածը տեղափոխվում է ձեռքի թաթին։ Ռիսկի խմբում է հայտնվում նաև ճկույթը, քանի որ ունի ամենաթույլ հոդերը։

## Առաջին օգնությունը ձեռքի մատի հոդախախտի դեպքում

Ի՞նչ անել հոդախախտի դեպքում։ Մատի վնասվածք կարող է ստանալ ցանկացած մարդ, ուստի կարևոր է իմանալ, թե ինչպես ճիշտ գործել տվյալ իրավիճակում։ Հոդախախտի դեպքում թույլատրվում են հետևյալ ինքնուրույն գործողությունները.

- եթե մատին կան զարդեր, ապա կարելի է փորձել դրանք զգուշորեն հանել․
- վնասված մատը, վիրակապի միջոցով, անհրաժեշտ է հուսալիորեն ամրացնել առողջ մատին․
- վնասված հատվածին անհրաժեշտ է սառը դնել․
- մինչև շտապ օգնության ժամանումը ավելի լավ է ցավազրկող դեղամիջոց չընդունել, քանի որ այն կվերացնի ցավային համախտանիշը, և բժիշկների համար ավելի դժվար կլինի ախտորոշում հաստատել․
- կանչել շտապ օգնության բրիգադ կամ ինքնուրույն հասնել հիվանդանոց։

> Կարևոր է! Առաջին օգնություն ցուցաբերելու ժամանակ արգելվում է ինքնուրույն քաշել մատը կամ փորձել ինչ-որ կերպ ուղղել այն։ Այսպիսի գործողությունները կարող են միայն վատթարացնել տուժածի վիճակը։

## Վնասվածքի բուժումը և վերականգնողական շրջանը

Ձեռքի մատի ֆալանգի հոդախախտը պահանջում է բժշկական օգնություն։ Սկզբում բժիշկը հիվանդին ուղարկում է ռենտգեն՝ վնասվածքի աստիճանը ճշգրիտ որոշելու համար։ Հաստատված ախտորոշման շնորհիվ բժիշկը կընտրի անհատական բուժում։

![Մատի ուղղումը](https://lifeinfo.am/storage/images/dzerqi-mati-hodaxaxt-patcharner-axtanishner-bujum-160.jpg "Մատի ուղղումը")

### Մատի ուղղումը

Որպես կանոն, մատերի վնասվածքը լավ է ենթարկվում սովորական ներքին ուղղման։ Սակայն եթե մաշկածածկույթների ամբողջականությունը խախտված է եղել, կարող է պահանջվել վիրահատություն։ Մինչև ուղղմանը անցնելը հիվանդին արվում է տեղային անզգայացում, քանի որ սա բավականին ցավոտ պրոցեդուրա է։ Ուղղման ընթացքում վնասվածաբանը փորձում է ճիշտ տեղադրել ֆալանգը անոթային պարկում։ Սակայն յուրաքանչյուր հոդախախտի համար նախատեսված են որոշակի ուղղման կանոններ, որոնք հայտնի են միայն բժշկին։ Պրոցեդուրայից հետո մատի ճիշտ դիրքն ամրացվում է գիպսով մեկ ամիս ժամանակով։

### Ճիշտ վերականգնումը

Վերականգնողական շրջանը սկսվում է անմիջապես ուղղումից հետո և տևում է մի քանի ամիս։ Ամբողջ ընթացքում հիվանդը ստանում է հետևյալ խորհուրդները.

- սկզբում մատը անհրաժեշտ է ամբողջովին անշարժացնել, այս մեթոդը թույլ կտա խուսափել լրացուցիչ վնասվածքներից և ցավոտ զգացողություններից․
- ցավը նվազեցնելու համար պետք է ընդունել ցավազրկող դեղամիջոցներ (Իբուպրոֆեն, Սոլպադեին, Անալգին, Ֆենտանիլ)․
- բորբոքումը և այտուցը հանել կարելի է հատուկ քսուքներով և կրեմներով (Դիկլոֆենակ, Լիոտոն, Մենովազին, Հիդրոկորտիզոն, Դոլոբենե, Ապիզատրոն)․
- հոդի շարժունակությունը վերականգնելու համար նշանակվում են հատուկ վարժություններ, ժամանակի ընթացքում վարժությունները դառնում են ավելի բարդ, իսկ ծանրաբեռնվածությունն ավելանում է․
- ֆիզիոթերապևտիկ պրոցեդուրաները հանում են ցավը և վերացնում հոդախախտի տհաճ ախտանիշները (բարձր ինտենսիվության և ցածր ինտենսիվության իմպուլսային մագնիսաթերապիա, դիադինամոթերապիա, ինդուկտոթերմիա, պարաֆինային կիրառություն)։

Որքա՞ն ժամանակում է ապաքինվում վնասվածքը։ Վերականգնման ընթացքում կարևոր է կատարել բժշկի բոլոր խորհուրդները։ Բոլոր կանոնների պահպանումը կօգնի ավելի արագ վերականգնել վնասված հոդերը և վերադարձնել դրանց նախկին աշխատունակությունը։ Որպես կանոն, վերականգնման վրա ծախսվում է 1-2 ամիս։

![Ճիշտ վերականգնումը](https://lifeinfo.am/storage/images/dzerqi-mati-hodaxaxt-patcharner-axtanishner-bujum-200.jpg "Ճիշտ վերականգնումը")

### Բուժումը տնային պայմաններում

Ժողովրդական բժշկությունը չպետք է փոխարինի վնասված հոդերի դեղորայքային բուժումը։ Հին «տատիկների» մեթոդները կարող են հիանալի լրացում լինել հիմնական բուժմանը։ Ինչպես բուժել վնասված մատը, նկարագրված է ստորև։

1. Վնասված հատվածին անհրաժեշտ է դնել կաղամբի կամ ճանապարհածաղկի տերև։ Դրանք լավ կհանեն այտուցը և որոշակիորեն կնվազեցնեն ցավը։
2. Լավ են օգնում դեղաբույսերի հիմքով լոգանքները։ Բուժման համար լավ կհամապատասխանեն ընկուզենու տերևները կամ փշատերև ծառերի ճյուղիկները։
3. Ցավը հանել կարելի է սառը կոմպրեսի միջոցով։

Վնասվածքներից ոչ ոք ապահովագրված չէ! Սակայն հոդախախտի դեպքում կարևոր է ժամանակին դիմել բժշկի։ Եթե դա չանել, ապա կզարգանան լուրջ բարդություններ, որոնք թույլ չեն տա մատին լիարժեք գործել։ Բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է կատարել բժշկի բոլոր խորհուրդները, այդ դեպքում հոդի վերականգնումը տեղի կունենա ավելի արագ։
