# Ինչպես արագ բուժել հարբուխը կրծքի տարիքի երեխայի մոտ

![Հարբուխի տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-1025816.jpg "Հարբուխի տեսակները")

Քթից կարող է «հոսել» ցանկացած տարիքի մարդու մոտ: Այս երևույթը հազվադեպ չէ, հատկապես եղանակափոխության շրջանում: Խնդիրն այն է, որ կրծքի տարիքի երեխայի մոտ հարբուխը շատ ավելի վտանգավոր երևույթ է, քան մեծահասակի մոտ: Խցանված քիթը խանգարում է նորածնին շնչել և ուտել: Առանց առաջացման պատճառների վերացման և պատշաճ բուժման, մինչև մեկ տարեկան երեխայի մոտ առաջացած ամենաանվնաս լորձը կարող է հանգեցնել ծանր հետևանքների:

Բովանդակություն:

- [Հարբուխի պատճառները](#%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ֆիզիոլոգիա](#%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%AC%D5%B8%D5%A3%D5%AB%D5%A1)
- [Պաթոլոգիական պատճառներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D5%AC%D5%B8%D5%A3%D5%AB%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Հարբուխի տեսակները](#%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հնարավոր բարդություններ](#%D5%B0%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Բուժում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դեղորայքով](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%B8%D5%BE)
- [Ժողովրդական միջոցներով](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Նյութեր նույն թեմայով:- [Ալերգիկ ռինիտի բուժում](%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D6%80%D5%A3%D5%AB%D5%AF-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-6304 "Ալերգիկ ռինիտի բուժում")
- [Ինչպես բուժել հարբուխը ջրածնի պերօքսիդի օգնությամբ](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%A8-%D5%BB%D6%80%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%AB-%D5%BA%D5%A5%D6%80%D6%85%D6%84%D5%BD%D5%AB%D5%A4%D5%B8%D5%BE-3153 "Ինչպես բուժել հարբուխը ջրածնի պերօքսիդի օգնությամբ")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Հարբուխի պատճառները Ռինիտը օրգանիզմի պաշտպանական ռեակցիան է վարակի նկատմամբ: Մինչև մեկ տարեկան երեխաների մոտ այն միշտ չէ, որ հանդիսանում է մրսածության ախտանիշ: Ֆիզիոլոգիա Մինչև 2 ամսական երեխաների մոտ կարող է դիտվել ֆիզիոլոգիական հարբուխ, որը կապված է քթի խոռոչի դեռևս ձևավորված չլինելու հետ: Այս ժամանակահատվածում լորձաթաղանթը լիովին պատրաստ չէ կատարելու իր գործառույթները՝ ներշնչվող օդը տաքացնել ու խոնավացնել, ինչպես նաև մաքրել այն փոշու մասնիկներից և միկրոբներից: Ֆիզիոլոգիական հարբուխը մրսածության հարբուխից տարբերվում է մի շարք հատկանիշներով: Դրանք են. քթից արտադրությունը ջրի տեսք ունի; 3. երեխան նորմալ ծծում է կուրծքը;
4. բացակայում են հազը և մրսածության այլ ախտանիշները;
5. առանց ջերմաստիճանի բարձրացման;
6. լավ ինքնազգացողություն, անհանգստության նշանների բացակայությամբ;
7. ազատ շնչառություն;
8. հանգիստ քուն:
> Ուշադրություն! Եթե լորձահոսությունը առաջացել է բնական պատճառներով, կաթիլներ օգտագործել չի կարելի - սա կարող է հանգեցնել պաթոլոգիաների զարգացման:

![Կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/harbux-krcqi-erexayi-mot%E2%80%A4-patcharner-ev-bujum-112.jpg "Կանխարգելում")

Երբ երեխայի քիթը լիովին հարմարվի շրջակա միջավայրին (սա կարող է տևել մինչև երեք ամիս), ավելորդ արտադրությունները ինքնուրույն կանցնեն: Եթե ռինիտը չի անցնում, ամենայն հավանականությամբ, այն առաջացել է ինչ-որ բացասական ազդեցությունից:

### Պաթոլոգիական պատճառներ

Նախքան բուժումը սկսելը, անհրաժեշտ է պարզել, թե ինչն է դարձել առողջական խնդիրների առաջացման հրահրիչ: Նորածնի մոտ հարբուխի պատճառները հետևյալն են.

1. Վիրուսային կամ բակտերիալ: Այս դեպքում օրգանիզմը քթից լորձային արտադրությունների միջոցով պաշտպանվում է վարակից: Այն պետք է բուժել, քանի որ կրծքի տարիքի երեխայի մոտ այն կարող է ընդամենը մի քանի օրից վերածվել թարախային ձևի:
2. Էկոլոգիական նախադրյալներ: Խոսքը, առաջին հերթին, վերաբերում է այն սենյակի իրավիճակին, որտեղ տեղավորել են նորածնին: Ռինիտը հրահրվում է սենյակում փոշու ու կեղտի մեծ կուտակումից (հատկապես, եթե մանկական սենյակը ծածկված է գորգերով), շատ չոր օդից: Քթի լորձաթաղանթի անկատար լինելը չի հաղթահարում մաքրման և խոնավացման գործընթացը: Սկսվում են ավելորդ արտադրություններ:
3. Ատամների ծլումը նույնպես կարող է հարբուխի սկզբի պատճառ դառնալ: Բերանը և քթի խոռոչը ունեն արյունամատակարարման և նյարդավորման ընդհանուր համակարգ: Լնդի վնասվածքի ժամանակ նյարդային ազդանշանները փոխանցվում են նաև քթանցքներ: Այս պատճառով առաջացած լորձը թափանցիկ է և հեղուկ, իսկ շնչառությունը՝ ազատ: Անցնում են ինքնուրույն, հենց ատամը հայտնվի:
4. Վազոմոտոր ռինիտը լորձաթաղանթների բորբոքային պրոցեսի հետևանք է, որը պայմանավորված է անոթների՝ գրգռիչների նկատմամբ ռեակցիայի խանգարումով: Պատճառ կարող է դառնալ ծխախոտի ծխի, ավտոմեքենայի արտանետման գազերի և այլնի ներշնչումը: Պաթոլոգիայի տարբերակիչ հատկանիշն է քթանցքների հերթափոխով խցանվածությունը:

Ալերգիկ հարբուխը մինչև մեկ տարեկան երեխաների մոտ պատահում է, բայց բավականին հազվադեպ: Սննդային և մաշկային ալերգիան կարող է սկսվել ծննդից անմիջապես հետո, իսկ շնչառական ալերգիայի ձևավորման համար սովորաբար անհրաժեշտ է ավելի քան երեք տարի: Այդ ժամանակ ձևավորվում է օրգանիզմի գերզգայունությունը քաղաքային մթնոլորտի քիմիական միացությունների, բույսերի ծաղկափոշու, փոշու նկատմամբ:

> Կարևոր է! Քթի խցանվածության պատճառը պետք է որոշի բժիշկը, որպեսզի նշանակի տվյալ դեպքին և երեխային հարմար բուժում:

## Հարբուխի տեսակները

Հարբուխը կարող է ընթանալ երկու ձևով՝ սուր և քրոնիկ:

Սուր ձևը, լորձահոսությունից բացի, բնութագրվում է հետևյալ հատկանիշներով՝

- դժվարացած շնչառություն;
- քթի լորձաթաղանթների այտուցվածություն;
- արցունքահոսություն;
- փռշտոց:

Սուր ձևը հազվադեպ է տևում տասը օրից ավելի, բայց կարող է արագ վերածվել քրոնիկի:

Քրոնիկ ռինիտը սուրից տարբերվում է հետևյալ ախտանիշներով.

- կանաչ կամ դեղին գույնի լորձ;
- բերանից վատ հոտ;
- հազ;
- կրկնվում է ավելի հաճախ, քան երկու ամիսը մեկ:

Առանձնացվում են հարբուխի ընթացքի երեք փուլ: Առաջինը տևում է ընդամենը մի քանի ժամ: Այս կարճ ժամանակահատվածում զարգանում են չորություն և այրոց քթում, անոթները նեղանում են, լորձաթաղանթները գունատվում են: Երեխան հաճախ փռշտում է: Երկրորդ փուլը տևում է մի քանի օր, բնութագրվում է քթի լորձաթաղանթի կարմրությամբ, հեղուկ քթային արտադրություններով և շնչառության ծանրությամբ: Որոշ երեխաների մոտ աչքերը արցունքոտվում են:

Երրորդ փուլը նախորդում է առողջացմանը: Լորձը դառնում է խիտ և դեղնավուն: Լորձաթաղանթները վերականգնում են նորմալ վիճակը, շնչառությունը վերականգնվում է: Ծնողների համար ամենակարևորն է թույլ չտալ հարբուխի քրոնիկ ձևի առաջացումը, քանի որ այն վտանգավոր է բարդություններով և կարող է լուրջ վնաս հասցնել առողջությանը:

## Հնարավոր բարդություններ

Շատ ծնողներ լորձահոսությունը լուրջ խնդիր չեն համարում՝ կարծելով, որ այն ինքնուրույն հաջողությամբ կանցնի: Սակայն քթից մշտական հոսքի պատճառը վերացնել պարտադիր է: Հատկապես կրծքի տարիքի երեխայի մոտ, քանի որ այս ժամանակահատվածում տեղի է ունենում բոլոր օրգանների և համակարգերի ձևավորում և հարմարում շրջակա միջավայրին:

Անվնաս թվացող արտադրությունները կարող են դառնալ հետևյալ հիվանդությունների պատճառ՝

- սինուսիտ;
- բրոնխիտ;
- միջին ականջի բորբոքում (օտիտ);
- էթմոիդիտ;
- դակրիոցիստիտ;
- կոնյուկտիվիտ:

![Պաթոլոգիական պատճառներ](https://lifeinfo.am/storage/images/harbux-krcqi-erexayi-mot%E2%80%A4-patcharner-ev-bujum-183.jpg "Պաթոլոգիական պատճառներ")

Այս բոլոր հիվանդություններից դժվար է ազատվել, հաճախ դրանք արագ վերածվում են քրոնիկ ձևի և ուղեկցում են երեխային ողջ կյանքի ընթացքում:

Նորածնի մոտ հարբուխի հիմնական վտանգն այն է, որ փոքրիկ երեխաները դեռ չգիտեն բերանով շնչել, ինչը հատկապես վտանգավոր է կյանքի առաջին ամիսներին:

Բացասական հետևանքներից կարելի է խուսափել՝ ցուցաբերելով բավարար ուշադրություն երեխայի առողջությանը: Անհապաղ դիմել բժշկի անհրաժեշտ է հետևյալ ախտանիշների դեպքում՝

- կրծքի տարիքի երեխայի կողմից ուտելուց և խմելուց հրաժարում;
- ջերմություն;
- թարախային կամ արյունոտ արտադրություններ քթից;
- կոկորդում ուղեկցող բորբոքային պրոցես;
- շնչակարճություն:

Բոլոր պրոցեդուրաները և դեղորայքը պետք է նշանակի գրագետ մանկաբույժ-մասնագետը:

## Բուժում

Հայտնի մանկաբույժ բժիշկ Կոմարովսկին ծնողների ուշադրությունը հրավիրում է այն բանի վրա, որ բուժում են ոչ թե հարբուխն ինքնին, այլ այն հիվանդությունը, որն այն առաջացրել է: Երբեմն բավական է ուղղել երեխայի կենսապայմանները: Ալերգիկ բնույթի ռինիտի դեպքում անհրաժեշտ է բացահայտել, թե որ նյութն է այն առաջացնում, և վերացնել շփումը ալերգենի հետ: Հակառակ դեպքում քթից արտադրությունները կշարունակվեն մշտապես: Ավելի հաճախ թաց մաքրում կատարեք նորածնի սենյակում: Այսպիսով կբացառվի սենյակում փոշու ու կեղտի մասնիկների կուտակումից առաջացող ռինիտի զարգացումը:

Թույլ մի տվեք երեխային լիովին հրաժարվել սննդից: Փորձեք մաքրել քիթը լորձից, որպեսզի փոքրիկը կարողանա ծծել կուրծքը: Կերակրել պետք է ավելի հաճախ և փորձել, որ նա ուտի սովորական չափաբաժնի գոնե մեկ երրորդը: Եթե քիթը ուժեղ է խցանված, փորձեք շատ զգուշորեն սնունդ տալ գդալով կամ շպրիցով: Լիարժեք սնուցումը մինչև մեկ տարեկան հասակում շատ կարևոր է: Ութ ամսականից մեծ կրծքի տարիքի երեխային կարելի է լրացուցիչ ջրել կոմպոտով կամ հյութով (եթե նա արդեն ստանում է հավելյալ սնունդ):

> Կարևոր է! Ծնողների տարածված սխալ է նորածնին բռունցքելու փորձը, վերին շրթունքի վրայի արտադրությունները ինտենսիվ սրբելը: Սա անելը չի կարելի - կարելի է հրահրել քթի վրա և տակ խոցերի առաջացում:

Լորձը հեռացնելու համար պետք է օգտագործել ասպիրատոր, որը հաշվի է առնում փոքր երեխայի քթի անատոմիական կառուցվածքի առանձնահատկությունները: Նաև հարմար է գլորված բամբակի կտորը, որը պետք է ընկղմել քթանցքի մեջ և պտտել: Խորը հրելը չի կարելի:

![Դեղորայքով](https://lifeinfo.am/storage/images/harbux-krcqi-erexayi-mot%E2%80%A4-patcharner-ev-bujum-112.png "Դեղորայքով")

Եթե հիվանդությունն ընթանում է ջերմաստիճանի բարձրացմամբ, երեխային փողոց հանելը արժանի չէ: Հատկապես ձմռանը և եղանակափոխության շրջանում: Լոգանք ընդունելը կարելի է ոչ շուտ, քան չորս օր հետո, երբ առողջական վիճակը սկսել է նկատելիորեն լավանալ:

Վիրուսային կամ բակտերիալ բնույթի հարբուխը չի կարող տևել մեկ ամսից ավելի, ուստի պետք է հասկանալ, թե ումից է վարակվում փոքրիկը: Կարելի է ժամանակավորապես մեկուսացնել այլ երեխաներից: Եվ, իհարկե, անհապաղ սկսել բուժումը:

### Դեղորայքով

Նորածնի մոտ հարբուխի ժամանակ կարևորագույնը այն է, որ ապահովվի լորձաթաղանթների բավարար խոնավություն, թույլ չտրվի արտադրությունների թանձրացումը և դրանց հայտնվելը բրոնխներում: Բժիշկ Կոմարովսկին խորհուրդ է տալիս երեխային ավելի շատ հեղուկ տալ, ապահովել սենյակում զովություն և խոնավություն: Հակառակ դեպքում պատրաստուկների կիրառումը կլինի անարդյունավետ: Եթե հատուկ սարք չկա, կարելի է ցրել թաց սպիտակեղեն:

Հինգ ամսականից կրծքի տարիքի երեխայի մոտ վիրուսային հարբուխը բուժելու համար խորհուրդ է տրվում օգտագործել ֆիզիոլոգիական լուծույթ (նատրիումի քլորիդ): Այս պատրաստուկը լավն է նրանով, որ բացառում է դեղաչափի գերազանցման հնարավորությունը: Եվգենի Կոմարովսկին առաջարկում է հետևյալ սխեման՝ ամեն 30 րոպեն մեկ քթանցքների մեջ կաթեցնել 3-4 կաթիլ: Որպես խոնավացնող միջոց կարելի է օգտագործել ծովային ջրով սփրեյներ (Aqua Maris, Aqualor, Otrivin Baby և այլն):

Դրանից բացի, ռինիտի բուժման համալիրի մեջ, կախված այն առաջացրած պատճառներից, կարող են մտնել հետևյալ պատրաստուկները՝

1. Անոթահարիչներ՝ Քսիլոմետազոլին, Nazol Baby, Ֆենիլեֆրին (6 ամսականից մեծ երեխաներին): Չի կարելի կաթեցնել երեք օրից ավելի և օրական 4 անգամից ավելի հաճախ: Չափից ավելի կիրառման դեպքում հնարավոր են՝ լորձաթաղանթի չորացում, առիթմիա, փսխում, հաճախացած զարկերակ, ցնցումներ:
2. Իմունոմոդուլացնող միջոցներ (Գրիպֆերոն, Ինտերֆերոն, Դերինատ) նշանակվում են վիրուսային բնույթի հարբուխի դեպքում: Կարելի է կիրառել մինչև 1 ամսական երեխաների մոտ:
3. Հականեխիչ կաթիլները (օրինակ՝ Պրոտարգոլ) օգնում են բակտերիաներից առաջացած հարբուխի դեպքում:
4. Հակաբիոտիկներով կաթիլները (Իզոֆրա, Պոլիդեքսա և այլն) նույնպես կիրառվում են բակտերիալ ռինիտի դեպքում, սակայն միայն բարդացած դեպքերում կամ երբ այլ բուժումը արդյունք չի տվել: Ինչպես հականեխիչները, դրանք օգտագործվում են խստորեն բժշկի նշանակմամբ՝ հակացուցումների և կողմնակի ազդեցությունների մեծ քանակի պատճառով: 3 ամսականից մինչև երկու տարեկան երեխաներին խորհուրդ է տրվում կաթեցնել կաթիլներ, այլ ոչ թե սփրեյներ:

> Ուշադրություն! Բոլոր պատրաստուկները թողարկվում են տարբեր դեղաչափերով, կախված տարիքից: Ուշադիր կարդացեք կից հրահանգը: Օգտագործելուց առաջ խորհրդակցեք մանկաբույժի հետ!

Հիվանդության սկզբնական փուլերում լավ ազդեցություն ունեն հարբուխի դեմ քսուքները, օրինակ՝ Օքսոլինային (վիրուսային ռինիտի դեպքում): Այն պետք է քսել քթանցքների շուրջ և երեխայի քթի տակ: Վիբրոցիլ քսուքը նեղացնում է անոթները և վերացնում ալերգիայի ախտանիշները:

Եթերային յուղերով միջոցները (Պինոսոլ և այլն) մինչև մեկ տարեկան երեխաների մոտ կիրառել չարժե: Դրանք հզոր ալերգեններ են: Քսուքների հիմնական առավելությունը կիրառման հարմարավետությունն է: Ռինիտի դեմ կարելի է պայքարել նաև տնային եղանակներով:

### Ժողովրդական միջոցներով

Հեռու չէ, որ բոլոր ժողովրդական մեթոդները, որոնք օգտագործվում են մեծահասակների մոտ հարբուխից ազատվելու համար, հարմար լինեն կրծքի տարիքի երեխային: Դրանցից մի քանիսը կարող են վտանգավոր լինել:

Կարելի է բարելավել վիճակը հետևյալ եղանակներով՝

- 4 ամսականից կարելի է քթի մեջ կաթեցնել ջրով մեկ առ մեկ նոսրացված ճակնդեղի կամ գազարի հյութ: Կաթեցնել մի քանի կաթիլ օրական մինչև չորս անգամ;
- 8 ամսականից կարելի է կաթեցնել ալոե բույսի հյութը՝ ջրով 1:10 հարաբերակցությամբ նոսրացված: Պրոցեդուրան կատարել օրական մինչև հինգ անգամ՝ մեկական կաթիլ;
- կտորից պատրաստել պարկիկ, ներսը լցնել տաքացրած աղ կամ հնդկացորենի ձավար: Քթի կամրջին կիրառել օրական մի քանի անգամ: Սա անել կարելի է միայն այն դեպքում, եթե ջերմաստիճան բարձրացած չէ;
- 10 ամսականից կարելի է կատարել ինհալացիա ծովային ջրի լուծույթից:

![Ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/harbux-krcqi-erexayi-mot%E2%80%A4-patcharner-ev-bujum-151.jpg "Ժողովրդական միջոցներով")

> Ուշադրություն! Երեխայի քթի մեջ կրծքի կաթ մի կաթեցրեք - սա հրաշալի սննդային միջավայր է բակտերիաների համար!

Արժանի չէ երեխայի նուրբ լորձաթաղանթի վրա կաթեցնել սոխի և սխտորի հյութ: Զգուշությամբ պետք է օգտագործել խոտաբույսերի և կալանխոեի թուրմեր: Հայտնի չէ, թե ինչպես կարձագանքի երեխայի օրգանիզմը դրանց: Ցանկացած մեթոդ կիրառելուց առաջ ավելի լավ է խորհրդակցել բժշկի հետ:

## Կանխարգելում

Կրծքով կերակրման դեպքում երեխայի մոտ ձևավորվում է ավելի կայուն իմունիտետ, սակայն օրգանիզմն ամրապնդել և տանը բարենպաստ պայմաններ ստեղծել անհրաժեշտ է ամեն դեպքում:

Որպեսզի կրծքի տարիքի երեխան հարբուխ չունենա, հարկավոր է կատարել հետևյալ կանոնները՝

- խուսափեք քամուց;
- երեխային հագցրեք սեզոնին համապատասխան (մի փաթաթեք և մի սառեցրեք);
- մի անտեսեք կոփման պրոցեդուրաները;
- ոտքերը պահեք տաք;
- կանոնավոր կերպով տանը թաց մաքրում կատարեք;
- ավելի հաճախ զբոսնեք;
- պահպանեք հիգիենայի կանոնները;
- խոնավացրեք օդը:

Կրծքի տարիքի երեխայի սենյակում չպետք է շատ տաք լինի: Երեխայի համար օպտիմալ պայմաններն են՝ խոնավություն 55-ից 60%, ջերմաստիճանը մոտավորապես +22 աստիճան Ցելսիուսի:

Առողջության ցանկացած խնդիր, հատկապես շատ փոքր երեխաների մոտ, միշտ վախեցնում է ծնողներին: Խուճապի մատնվել պետք չէ: Կրծքի տարիքի երեխայի մոտ հարբուխը կարող է առաջացած լինել բնական ֆիզիոլոգիական պատճառներով: Եթե, այնուամենայնիվ, այն որևէ հիվանդության ախտանիշ է, անցեք բուժմանը որքան հնարավոր է շուտ և խստորեն որակավորված մանկաբույժի հսկողության ներքո:
