# Ինչպես որոշել կոճի հոդախախտը - բուժում

![Ախտորոշում](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-54272953.jpg "Ախտորոշում")

Սրունքի և թաթի ոսկրերի հոդային մակերեսների տեղաշարժը կապանների պատռվածքի հետևանքով բժշկության մեջ կոչվում է կոճային հոդի հոդախախտ։ Երբեմն հոդը և կապանները տեղաշարժվում և պատռվում են ոչ ամբողջովին, բժիշկներն այս վիճակն անվանում են ենթահոդախախտ։ Որոշ դեպքերում հոդը տեղաշարժվում է առանց կապանների պատռման, այս վիճակը համարվում է հոդապարկի վնասվածք առանց տրավմայի։

Բովանդակություն՝

- [Նշաններ և ախտանիշներ](#%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ախտորոշում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ինչպես որոշել հոդախախտը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%A5%D5%AC-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A8)
- [Առաջին օգնություն](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Բուժում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժում ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Բարդությունների տարբեր տեսակներ](#%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A5%D6%80-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Կանխատեսում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Նյութեր թեմայի վերաբերյալ՝- [Ինչպես բուժել ուսի հոդախախտը](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A8-4985 "Ինչպես բուժել ուսի հոդախախտը")
- [Ինչ պատճառներ ունի ձեռքի մատի հոդախախտը - բուժում](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%B8%D5%BE%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80%D5%BE%D5%A1%D5%AE-%D5%B1%D5%A5%D5%BC%D6%84%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-7494 "Ինչ պատճառներ ունի ձեռքի մատի հոդախախտը - բուժում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Կոճի հոդախախտը շատ հաճախ հանդիպող երևույթ է։ ՀՄԴ-10-ում (ICD-10) այս խնդիրը նշված է S93.0 համարով։ Վնասվածք ստանալու մեծ ռիսկ ունեն տարեց մարդիկ, քանի որ նրանց կապանային ապարատն այլևս այնքան ամուր չէ, որքան երիտասարդ տարիքում։ Մարզիկներն ևս լավ ծանոթ են հոդերի վնասվածքներին, քանի որ նրանց գործունեությունը կապված է ակտիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հետ։ Կանայք կոճի վնասվածքներին ենթակա են ոչ պակաս, ամեն ինչ կոշիկի մեջ է։ Թույլ սեռը նախընտրում է բարձր կրունկ, որը մի քանի անգամ մեծացնում է ոտքը ոլորելու ռիսկը։ Ոչ ոք ապահովագրված չէ վնասվածք ստանալուց, գործունեության տեսակը, սեռը և տարիքը ոչ մի կերպ կապված չեն դժբախտ պատահարի հետ։ Նշաններ և ախտանիշներ Կախված հոդախախտի ծանրությունից, այն բաժանվում է 3 աստիճանի, որոնցից յուրաքանչյուրին բնորոշ են իր ախտանիշները՝ Առաջին փուլում տեղի է ունենում կապանի պատռում, որի հետևանքով առաջանում է այտուց և ուռուցք։ Ախտանիշներից՝ ցավ, անհարմարություն, սակայն շարժողական ֆունկցիաները չեն խախտվում։ 3. Հաջորդ ձևը բնութագրվում է փոքր պատռվածքով, այտուցով, որը տարածվում է ամբողջ թաթի մակերեսով։ Եթե ոտքը շարժել, ցավը բավականին ուժեղ կլինի, քայլել հնարավոր չի լինի, թեև շարժման ֆունկցիաները կմնան գործունակ վիճակում։
4. Երրորդ փուլում հոդի ամբողջականությունը ամբողջովին խախտվում է։ Սուր ցավը ծակում է ոտքը ինչպես շոշափման ժամանակ, այնպես էլ ոտքի վրա կանգնելու փորձի ժամանակ։ Ուռուցքը տարածվում է ամբողջ թաթի վրա, ներառյալ ներբանը։
![Բարդությունների տարբեր տեսակներ](https://lifeinfo.am/storage/images/kochi-hodaxaxt%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-194.jpg "Բարդությունների տարբեր տեսակներ")

## Ախտորոշում

Հիվանդանոցում հիվանդի զննումը բավարար քանակությամբ տվյալներ է տալիս վնասվածքի աստիճանի մասին, ճիշտ ախտորոշում կատարելու համար, բայց ոչ բոլոր դեպքերում։ Ինչպես տարբերել կոտրվածքը հոդախախտից։ Կոճի վնասվածքի կասկածի դեպքում մարդկանց նշանակվում է կոճային հոդի ռենտգեն տարբեր պրոյեկցիաներով։ Այս պրոցեդուրան վստահորեն ցույց կտա վնասվածքի բնույթը՝ կոճի կոտրվածք է, թե կոճի վնասվածք, ինչպես նաև որոշվի ստացված վնասվածքի կոնկրետ տեսակը, օրինակ՝ ձգվածք, հոդախախտ, կամ տեղաշարժով հոդախախտ։

### Ինչպես որոշել հոդախախտը

Իմանալու համար, թե տուժածն ունի՞ կոտրվածք, թե ոչ, պետք է իմանալ, թե ինչպես դա որոշել։ Դրա համար պետք է հիշել, որ հոդախախտի դեպքում վերջույթի երկարությունն ու ձևը երբեք չեն փոխվում։ Կոտրվածք, թե հոդախախտ։ Սկզբում դիտարկենք կոտրվածքի ախտանիշները՝

- սուր ցավ;
- նկատելի հոդի դեֆորմացիա;
- պաթոլոգիական շարժունակություն;
- ուժեղ այտուց։

> Կարևոր է! Կոտրվածքի ժամանակ ախտանիշները մի փոքր տարբեր են, ոտքը շարժել հնարավոր չէ, առավել ևս՝ կանգնել դրա վրա կամ քայլել փորձել։

![Կանխատեսում](https://lifeinfo.am/storage/images/kochi-hodaxaxt%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-189.jpg "Կանխատեսում")

## Առաջին օգնություն

Ինչ անել հոդախախտի դեպքում։ Անհապաղ սկսել ցուցաբերել առաջին օգնություն, նախքան տուժածին հիվանդանոց հասցնելը։ Այն ժամանակից, որի ընթացքում հիվանդին կցուցաբերվի օգնություն, մեծապես կախված է նրա վերականգնման ժամանակը բուժումից հետո և հոդի հետագա շարժողական ֆունկցիայի աստիճանը։

Առաջին օգնությունը հոդախախտի ժամանակ՝

- անհրաժեշտ է ոտքը բարձրացնել վերացած դիրքի և ամրացնել այդ դիրքում, արյան հոսքի նվազումը կնվազեցնի այտուցը;
- կիրառել սառույց վնասվածքի տեղում, սա նույնպես կհանի այտուցն ու ցավը, դրա համար պետք է բուժապատյանը լցնել սառույցով և փաթաթել բարակ սրբիչով, որպեսզի հոդը ցրտահարություն չստանա, պահել վնասվածքի տեղում մոտ 10 րոպե ընդմիջումներով, ավելի լավ է, եթե դա լինի չոր սառույց, քանի որ այն ավելի ցածր ջերմաստիճան ունի;
- եթե տուժածն ունի ուժեղ ցավեր, պետք է նրան տալ ցավազրկող;
- կոճային հոդի վրա դնել 8-ձև վիրակապ;
- կանչել շտապ օգնության մեքենա, կամ զգուշորեն հասցնել տուժածին հիվանդանոցային բաժանմունք։

![Ինչպես որոշել հոդախախտը](https://lifeinfo.am/storage/images/kochi-hodaxaxt%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-109.jpg "Ինչպես որոշել հոդախախտը")

Հակացուցումներ վնասվածքի դեպքում՝

- խստիվ արգելվում է ինքնուրույն փորձել ճշգրտել հոդը, սա կարող է հանգեցնել կապանների ամբողջական պատռման;
- ցրտին, փողոցում վնասվածք ստանալու դեպքում, արգելվում է տուժածից կոշիկը հանել։

## Բուժում

Հնարավո՞ր է բուժում տնային պայմաններում։ Նախ և առաջ, տնային բուժումն ընդգրկում է առաջին օգնության ցուցաբերումը, ուստի ոտքը պետք է անշարժացնել, կիրառել սառույց և կանչել շտապ օգնության մեքենա, կամ ինքնուրույն տանել հիվանդին։

> Կարևոր է! Այն դեպքում, երբ հիվանդին նշանակվում է բուժում ստացիոնար պայմաններում, վնասված հատվածին երբեմն դնում են գիպս։

Նշանակվում է հակաբորբոքային միջոցների ընդունում, ինչպիսիք են՝ Movalis, Ibuprofen։ Պարտադիր է օգտագործել ցուպիկներ քայլելիս, որպեսզի վնասված ոտքին ծանրաբեռնվածություն չտրվի։

Թեթև աստիճանի վնասվածք ստանալու դեպքում, վնասաբանը կարող է թույլատրել բուժում կատարել տանը։ Ցավային սինդրոմը այս դեպքում կարելի է նվազեցնել սառույց կիրառելով 10 րոպե, կամ ընդունելով այնպիսի դեղամիջոցներ, ինչպիսին է Ibuprofen-ը։ Նաև հիվանդին նշանակվում է լրիվ հանգիստ և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից ձեռնպահ մնալ։

Հոդախախտի առաջին փուլերի բուժման համար անհրաժեշտ է հետևել հատուկ սխեմայի՝

1. Վնասվածք ստանալուց հետո անհրաժեշտ է անել սառը կոմպրեսներ։ Սա ամենահարմար և պարզ միջոցն է այտուցն ու ցավային սենսացիաները հանելու համար։ Այս նպատակով կարելի է օգտագործել հատուկ տոպրակներ, որոնք վաճառվում են դեղատներում, դրանք հիանալի կերպով սառեցնում են վնասված տեղը։
2. Վնասված հոդն անշարժացնում են ամուր վիրակապերի և էլաստիկ բինտի օգնությամբ։
3. Փորձել ոտքի վրա կանգնել խստիվ արգելվում է, միայն հանգիստ։
4. Հոդախախտից մի քանի օր անց անպայման օգտագործել քսուքներ, օրինակ՝ Bom-Benge, որն ունի հակաբորբոքային հատկություններ։
5. Եթե տեղի է ունեցել արյունազեղում ենթամաշկային բջջանքի մեջ, կարելի է կիրառել Troxevasin քսուք։
6. Նաև բուժման մեջ շատ օգտակար է ավելացնել պարաֆինային ապլիկացիաներ և թեթև մերսում։

Նման բուժման տևողությունը կազմում է առնվազն 2 շաբաթ։ Այս ժամանակահատվածից հետո արդեն կարելի է տալ թույլ ծանրաբեռնվածություն ոտքին և հանել վիրակապը։ Սակայն, սա թույլատրվում է անել միայն այն բանից հետո, երբ ցավն ամբողջովին անցնի։

![Բուժում ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/kochi-hodaxaxt%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-103.jpg "Բուժում ժողովրդական միջոցներով")

Հոդախախտի երկրորդ և երրորդ փուլերը բնութագրվում են հոդի ավելի լուրջ տեղաշարժով և պահանջում են նրա ճշգրտում հնարավորինս կարճ ժամկետում, ինքնուրույն սա անել խստիվ արգելվում է։ Հիվանդանոցում վնասված հատվածը ցավազրկում են անզգայացուցիչների ներարկումներով և կատարում ճշգրտում։

Երկրորդ աստիճանը բուժվում է գիպս դնելու միջոցով, որից հետո այն անհրաժեշտ է կրել առնվազն 14 օր։ Նշանակվում է ֆիզիոթերապիա, մերսման պրոցեդուրաներ և ԲՖԿ (բուժական ֆիզկուլտուրա)։ Հիվանդի լրիվ ապաքինումը տեղի է ունենում 3-4 շաբաթ հետո։

Երրորդ աստիճանի բուժումը կատարվում է հետևյալ կերպ՝

1. Դնում են գիպս, որը ծածկում է ամբողջ թաթի մակերեսը մատներից մինչև սրունքի վերին մասը։
2. Ֆիզիոթերապիայի պրոցեդուրաներ։
3. Փոքր ֆիզկուլտուրա։

Ճիշտ բուժման դեպքում տուժածը արդեն մեկ ամսից կկարողանա վերադառնալ նորմալ կենսակերպին։

### Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Բուժման համար անհրաժեշտ է իմանալ մի քանի պարզ, բայց արդյունավետ եղանակներ։ Ժողովրդական միջոցներ՝

1. Կատվադեղի, եղերդակի և դեղնածաղիկի ծաղիկների թուրմը հիանալի տարբերակ կլինի։ Բոլոր բաղադրամասերը պետք է խառնել, լցնել ջրով և թրմել 30 րոպեի ընթացքում, այնուհետև բինտը թրջել ստացված թուրմի մեջ և դնել վնասված հատվածին։ Հենց հյուսվածքը չորանա, անհրաժեշտ է փոխել կոմպրեսը։
2. Հաջորդ եղանակի համար անհրաժեշտ կլինի մանրացված տնտեսական օճառ։ Պետք է խառնել դրան ամոնիակ և խնկածաղիկ (փոշի)։ Լցնել կանթեղի յուղ և սպիտակ տերպենտին, խառնել, արդյունքում պետք է ստացվի քսուք։ Նման քսուքները հոդախախտի ժամանակ անհրաժեշտ է քսել վնասվածքին։
3. Քերիչով մանրացնել 4 մեխակ սխտոր, խառնել քացախի հետ։ Թրմել մոտ մեկ շաբաթ։ Միջոցը հիանալի կհարմարվի վնասված հատվածին քսելու համար։
4. Կես գդալ աղի և 150 մլ 9%-ոց քացախի խառնուրդ։ Այս լուծույթի մեջ թրջել բինտ կամ անձեռոցիկ և դնել հիվանդ տեղին։ Սա կարող է օգնել այտուցների դեպքում և կնվազեցնի հեմատոմայի առաջացման ռիսկը։

![Ինչպես որոշել կոճի հոդախախտը - բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/kochi-hodaxaxt%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-104.jpg "Ինչպես որոշել կոճի հոդախախտը - բուժում")

## Բարդությունների տարբեր տեսակներ

Բարդությունները կարող են ավարտվել լուրջ հետևանքներով։ Ամենավտանգավորն է համարվում հոդի անկայունությունը։ Խնդիրը վերացնում են միայն վիրաբուժական միջամտությամբ։ Այս ընթացքում հիվանդները գանգատվում են ուժեղ թուլության և հոդի անկայունության զգացումից։

Եվս մեկ հաճախակի բարդություն է հոդախախտի կրկնությունը։ Հաճախ տուժածները գանգատվում են ուժեղ ցավերից, հոդի ուժեղ այտուցներից և ոտքի շատ հաճախակի ոլորումներից շարժման ժամանակ, ինչը հրահրում է ցավի ուժեղացում։

> Կարևոր է! Հազվադեպ դեպք է ավելի կողայիններ կապանների վնասվածքը սրունք-թաթային ջլի ենթահոդախախտի հաշվին, նման կրկնությունը պահանջում է վիրաբուժական միջամտություն։

## Կանխատեսում

Սովորաբար թաթի հոդախախտից հետո կանխատեսումը բավականին բարենպաստ է, վերը թվարկված բարդությունների ռիսկը նվազագույն է ճիշտ բուժման դեպքում։

Պատահում է, որ հոդախախտը հրահրում է սովորական հոդախախտի առաջացում, բայց սա տեղի է ունենում այն հիվանդների մոտ, ովքեր արդեն ունեցել են հակվածություն՝ ժառանգական շարակցական հյուսվածքի թուլության տեսքով։

Կախված վնասվածքի ծանրությունից, վերականգնման ժամանակահատվածը տևում է մի քանի շաբաթից մինչև մի քանի ամիս, երբեմն մարդիկ պետք է կրեն հատուկ կոշիկ և բանդաժներ, ոմանք որոշակի ժամանակ ստիպված կլինեն քայլել ցուպով։
