# Ինչպես որոշել, որ մարդն ունի գլխուղեղի ցնցում

![Ինչպես որոշել ցնցումը երեխայի մոտ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-71179578.jpg "Ինչպես որոշել ցնցումը երեխայի մոտ")

Գանգուղեղային վնասվածքները վնասվածքաբանին դիմելու հաճախակի պատճառներից են։ Գլխուղեղի ցնցումը գանգուղեղային վնասվածքի թեթև տեսակ է, որը տարբերվում է ծանրության աստիճանով։ Այն որոշվում է տուժածի վիճակից ելնելով։ Վնասվածքը առաջանում է մեխանիկական ազդեցության հետևանքով։ Առավել հաճախ այն առաջանում է գլխին կտրուկ հարվածի ժամանակ՝ անկումների, վթարների, վտանգավոր սպորտաձևերով զբաղվելու ժամանակ։ Հաշվի առնելով խնդրի տարածվածությունը՝ կարևոր է իմանալ, թե ինչպես որոշել գլխուղեղի ցնցումը, կարողանալ տուժածին ժամանակին օգնություն ցուցաբերել մինչև բժիշկների ժամանումը։

Բովանդակություն:

- [Ինչպես որոշել ցնցումը մեծահասակի մոտ](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%A5%D5%AC-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ինչպես որոշել ցնցումը երեխայի մոտ](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%A5%D5%AC-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Առաջին օգնություն](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Ում դիմել](#%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A4%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%AC)

Նույն թեմայով հոդվածներ:- [Գլխուղեղի ցնցում երեխաների մոտ - նշաններ և բուժում](%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-7227 "Գլխուղեղի ցնցում երեխաների մոտ - նշաններ և բուժում")
- [Ինչպես ճանաչել գլխուղեղի ցնցումը - բուժում և հետևանքներ](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B3%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B9%D5%A5%D5%AC-%D5%A3%D5%AC%D5%AD%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80-7678 "Ինչպես ճանաչել գլխուղեղի ցնցումը - բուժում և հետևանքներ")
- [Գլխուղեղի թեթև ցնցման հիմնական ախտանիշներն ու նշանները](%D5%A3%D5%AC%D5%AD%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D5%A9%D5%A5%D5%A9%D6%87-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%AB%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B6-%D5%B8%D6%82-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-3248 "Գլխուղեղի թեթև ցնցման հիմնական ախտանիշներն ու նշանները")
- [Ինչ անել գլխուղեղի ցնցման դեպքում - առաջին օգնություն](%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%A5%D5%B2%D5%AB-%D6%81%D5%B6%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-8696 "Ինչ անել գլխուղեղի ցնցման դեպքում - առաջին օգնություն")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Ինչպես որոշել ցնցումը մեծահասակի մոտ Ի հայտ եկած ախտանշանների հիման վրա որոշվում է տուժածին հոսպիտալացնելու հարցը և բուժման ծավալը։ Ուստի կարևոր է տանը կարողանալ որոշել ստացված վնասվածքի մասին վկայող ախտանիշները։ Մեծահասակի մոտ այդ նշաններն են՝ Ուշագնացություն։ Ցնցումը բնութագրվում է գիտակցության կորստով, որը կարող է լինել կարճատև (մի քանի վայրկյան) կամ երկարատև (մի քանի ժամ)։ Նման ռեակցիան առաջանում է արյան շրջանառության խանգարումից։ Որքան ուժեղ է ստացված վնասվածքը, այնքան երկար կտևի ուշագնացությունը։ Գիտակցության գալուց հետո մարդը կարող է արտաքին գրգռիչներին չարձագանքել և գտնվել ապշահարության վիճակում։ Այդ դեպքում նկատվում է դանդաղ խոսք, դանդաղկոտություն։ 3. Գլխապտույտ։ Այս ախտանիշը առկա է ցնցման ցանկացած աստիճանի դեպքում։ Այն ուղեկցվում է տարբեր տեսակի գլխացավով՝ զարկային, սուր, բութ, սեղմող։ Աչքերի առաջ հայտնվում են բծեր, ականջների մեջ աղմուկ, որը որոշ ժամանակ անհանգստացնում է տուժածին։ Ցավերը սովորաբար տեղակայված են գլխի հետևի հատվածում կամ հարվածի տեղում։
4. Սրտխառնոց և փսխում։ Գլխուղեղի թեթև ցնցումը կարելի է որոշել տուժածի մոտ փսխման մղումների բացակայությամբ։ Մնացած դեպքերում, միջին և ծանր աստիճանի ժամանակ, փսխումը կարող է լինել միանգամյա կամ շարունակվել վնասվածքից հետո առաջին ժամերին։ Այս ռեակցիան ռեֆլեկտոր է, կենտրոնական ծագման։
5. Զարկերակի փոփոխություն։ Ներգանգային ճնշման բարձրացման հետևանքով տուժածի զարկերակը կարող է հաճախանալ կամ դանդաղել (հանգստի վիճակում ավելի քան 90 կամ պակաս քան 60 զարկ/րոպե)։
6. Մաշկի գույնի փոփոխություն։ Գլխի վնասվածքի պատճառով արյունատար անոթների գործունեությունը խանգարվում է, դրանք կարող են անկառավարելիորեն նեղանալ և լայնանալ։ Սա տուժածի մաշկը դարձնում է շատ գունատ կամ կարմիր։
7. Համակարգման հետ կապված խնդիրներ։ Սկզբնական շրջանում մարդուն դժվար է ոտքի կանգնել և հավասարակշռություն պահպանել։ Առաջանում է զգացողություն, որ մարմինը վատ է ենթարկվում վերահսկողության։ Նման իրավիճակը նորմալ է հարվածից հետո առաջին մի քանի ժամերին։ Եթե նման ախտանշանները պահպանվում են մի քանի օր, դա վկայում է վնասվածքի միջին կամ ծանր աստիճանի մասին։ Համակարգման կորուստը բացատրվում է արյան շրջանառության խանգարումով և տեղեկատվության փոխանցման համար պատասխանատու նյարդային իմպուլսների գործունեության խափանումներով։
8. Բիբերի փոփոխություն։ Բիբերով նույնպես կարելի է որոշել գլխուղեղի վնասվածքի առկայությունը։ Լայնացած կամ խիստ նեղացած բիբերը ցնցման ախտանիշներից են։ Եթե բիբերը տարբեր չափերի են, դա լուրջ պատճառ է անհապաղ բժշկի դիմելու համար։ Թույլ արտահայտված ասիմետրիան վկայում է ցնցման ծանր աստիճանի և գլխուղեղի հյուսվածքի խորը վնասվածքների մասին։ Եթե նկատվում է կայուն ասիմետրիա, դա վնասվածքի հետևանքով առաջացած ներգանգային արյունազեղման ցուցանիշ է։
![Ինչպես որոշել, որ մարդն ունի գլխուղեղի ցնցում](https://lifeinfo.am/storage/images/glxuxexi-cncum-nshanner-ev-axtanishner-198.jpg "Ինչպես որոշել, որ մարդն ունի գլխուղեղի ցնցում")

> Իմացե՛ք! Ցնցման կարևոր նշաններից է ջիլային ռեֆլեքսների փոփոխությունը։ Եթե մուրճիկով հարվածելիս վերջույթների ռեակցիան տարբեր է, դա նույնպես վկայում է ծանր վնասվածքի մասին։

Կան հետաձգված ախտանիշներ, որոնք դրսևորվում են վնասվածքը ստանալուց մի քանի օր հետո։ Դրանց թվին են պատկանում.

- անքնություն;
- ամնեզիա;
- ուշադրության կենտրոնացման հետ կապված խնդիրներ;
- լույսի և ձայների նկատմամբ զգայունություն.

Առանձին ախտանիշներ կարող են դրսևորվել ցնցումից հետո մի քանի տարվա ընթացքում։

## Ինչպես որոշել ցնցումը երեխայի մոտ

Երեխայի մոտ ցնցումը որոշելը բարդ է լինում տարիքի պատճառով, հատկապես եթե նա դեռ չի կարող պատմել իր զգացողությունների մասին։ Բացի այդ, հենց երեխաների համար վնասվածք ստանալու ռիսկը մի քանի անգամ մեծանում է նրանց շարժունակության և անզգուշության պատճառով։ Ախտանիշները տարբերվում են՝ կախված երեխայի տարիքից։ Որքան մեծ է նա դառնում, այնքան ավելի արտահայտված են վնասվածքի հետևանքները։

Ինչպե՞ս են բժիշկները որոշում ցնցումը երեխաների մոտ։ Կլինիկական պատկերը տարբերվում է՝ կախված տարիքային խմբից.

1. Կրծքի երեխաներ։ Սովորաբար ցնցման ժամանակ փոքրիկը չի լացում, այլ միայն թեթևակի ախկում կամ հեկեկում է։ Սա կարող է ծնողներին մոլորության մեջ գցել։ Ուստի կրծքի երեխայի մոտ որոշիչ ախտանիշներ են դառնում գունատությունը, փսխումը, ուտելուց հրաժարվելը, վատ քունը կամ ակնհայտ քնկոտությունը։ Փոքրիկները, որպես կանոն, հարվածից գիտակցությունը չեն կորցնում։ Ներգանգային ճնշման բարձրացման հետևանքով կարող է ուռչել գանգային ֆոնտանելը։
2. Նախադպրոցական տարիքի երեխաներ։ Նախադպրոցականները կարող են հարվածի, ընկնելու հետևանքով գիտակցությունը կորցնել, որից հետո նրանք գանգատվում են գլխացավից, փսխումից։ Նրանց մոտ փոփոխվում է զարկերակը և զարկերակային ճնշումը։ Երեխան վատ է քնում, նրա մոտ նկատվում է արագ հոգնածություն, քրտնարտադրություն, լացկանություն։
3. Դպրոցական և դեռահաս տարիքի երեխաներ։ Նրանք արդեն կարող են ինքնուրույն բացատրել իրենց ախտանիշների բնույթը։ Առավել հաճախ դրանք գլխապտույտ են, գլխացավեր, սրտխառնոց, շարժումների համակարգման հետ կապված դժվարություններ։ Երեխաների մոտ կարող է առաջանալ կարճատև ամնեզիա։

> Կարևոր է! Դպրոցական և ավելի մեծ տարիքի երեխաների մոտ վնասվածքից անմիջապես հետո հանդիպում է այնպիսի ախտանիշ, ինչպիսին է ժամանակավոր կուրությունը, որն անցնում է մի քանի ժամվա ընթացքում։ Մինչ օրս հավաստիորեն հայտնի չէ, թե ինչու է զարգանում այս երևույթը։

## Առաջին օգնություն

Տուժածի համար անհրաժեշտ է շտապ օգնություն կանչել, մինչև նրանց ժամանումը անհրաժեշտ է անընդհատ հետևել նրան։ Սա անհրաժեշտ է, որպեսզի օգնություն ցուցաբերվի փսխման կամ ցնցումների առաջացման դեպքում։

![Ինչպես որոշել, որ մարդն ունի գլխուղեղի ցնցում](https://lifeinfo.am/storage/images/glxuxexi-cncum-nshanner-ev-axtanishner-146.jpg "Ինչպես որոշել, որ մարդն ունի գլխուղեղի ցնցում")

Գործողությունների հերթականությունն այսպիսին է.

1. Մարդուն անհրաժեշտ է զգուշորեն տեղավորել հորիզոնական դիրքում այնպես, որ գլուխը մնա մի փոքր բարձրացված։
2. Եթե նա անգիտակից վիճակում է, տուժածին պետք է պառկեցնել աջ կողքի վրա կամ շրջել նրա գլուխը։ Այսպես նա կկարողանա նորմալ շնչել, իսկ փսխումը և թուքը չեն ընկնի շնչուղիներ։
3. Բաց վերքերի առկայության դեպքում դրանք անհրաժեշտ է մշակել հականեխիչով և դնել ստերիլ վիրակապ։ Կապտուկի տեղին դնում են ինչ-որ սառը բան։
4. Անհրաժեշտ է հիվանդին ապահովել մաքուր օդի հասանելիություն՝ բացելով պատուհանը, վերացնել բոլոր բարձրաձայն հնչյունները և մեղմացնել լույսը։ Ցնցումից հետո առաջին ժամերին տուժածի մոտ կարող է զարգանալ գրգռիչ արտաքին գործոնների նկատմամբ հատուկ զգայունություն։

> Կարևոր է! Խորհուրդ չի տրվում հիվանդին տալ որևէ դեղամիջոց մինչև բժիշկների ժամանումը, բացի ցավազրկողներից ուժեղ ցավի դեպքում։ Առաջին օգնությունը ենթադրում է շտապ օգնության ժամանումը սպասելու համար օպտիմալ պայմանների ապահովում։

## Ում դիմել

Որպես կանոն, ցնցումների բուժմամբ զբաղվում է նևրոլոգը կամ նյարդավիրաբույժը։ Հատկապես կարևոր է բժշկի դիմել, եթե հիվանդի վիճակը վատանում է, հայտնվել են նոր ախտանիշներ։ Սակայն սկզբում տուժածը կարող է դիմել վնասվածքաբանին՝ վնասվածքից հետո գանգի ոսկորների ամբողջականությունը ստուգելու համար։ Վնասվածքաբանական կետում ցուցաբերում են առաջին օգնություն, ցնցման կասկածի դեպքում նշանակում են ռենտգենոգրաֆիա, համակարգչային շերտագրություն կամ ՄՌՏ։ Սա հնարավորություն կտա որոշել ստացված վնասվածքների աստիճանը։

Այսպես, ռենտգենյան նկարով բժիշկը կգնահատի գանգի ոսկորների ամբողջականությունը, ՄՌՏ-ն կցույց տա ծանր բարդություններ՝ գլխուղեղի կոնտուզիա, ներգանգային արյունազեղում, իշեմիկ վնասվածք։ Նկարով բժիշկը կկարողանա ստուգել ոսկորների և գլխուղեղի հյուսվածքների վիճակը։ Դրանից հետո վնասվածքաբանը կառաջարկի, թե ուր դիմել հետագա բուժման համար։ Հիվանդանոցում տուժածին համալիր հետազոտում են և անհրաժեշտության դեպքում հոսպիտալացնում։

Գլխուղեղի ցնցումը վտանգավոր վնասվածք է, որը կարող է ապագայում լուրջ հետևանքների հանգեցնել։ Նրա տարածվածության պատճառով անհրաժեշտ է կարողանալ տուժածներին ցուցաբերել առաջին օգնություն։ Սա կօգնի մարդուն ոչ միայն մեղմացնել վիճակը մինչև բժիշկների խմբի ժամանումը, այլև փրկել կյանքը։
