# Ինչպես տարբերել սովորական հազը տուբերկուլյոզայինից

![Տուբերկուլյոզի ժամանակ հազի առաջացման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-7062816.jpg "Տուբերկուլյոզի ժամանակ հազի առաջացման պատճառները")

Տուբերկուլյոզը հիվանդություն է, որը պահանջում է անհապաղ բուժում` ծանր հետևանքները կանխելու համար: Ժամանակին բուժումը սկսելու համար անհրաժեշտ է ժամանակին ճանաչել ախտանիշները, անցկացնել ախտորոշում: Հազը հիվանդության ամենատարածված նշանն է, այն յուրահատուկ է, տարբերվում է մրսածային հազից: Ինչպիսի՞ հազ է լինում տուբերկուլյոզի ժամանակ, և ինչպե՞ս բուժել այն:

Բովանդակություն:

- [Տուբերկուլյոզային հազի տարբերությունները](#%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D5%A6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB-%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հազը վաղ փուլում](#%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%A8-%D5%BE%D5%A1%D5%B2-%D6%83%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Տուբերկուլյոզի ժամանակ հազի առաջացման պատճառները](#%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Տուբերկուլյոզն առանց հազի](#%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D5%A6%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB)
- [Ախտորոշում և բուժում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժում ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)

Նյութեր թեմայի վերաբերյալ.- [Հաչացող հազի պատճառները - բուժում](%D5%B0%D5%A1%D5%B9%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-5278 "Հաչացող հազի պատճառները - բուժում")
- [Lazolvan-ը չոր հազի բուժման համար](%D5%AC%D5%A1%D5%A6%D5%B8%D5%AC%D5%BE%D5%A1%D5%B6-%D5%B9%D5%B8%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80-6525 "Lazolvan-ը չոր հազի բուժման համար")
- [Գլխացավը հազի ժամանակ. պատճառները և բուժումը](%D5%A3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%BE-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%BD%D5%9D-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-8857 "Գլխացավը հազի ժամանակ. պատճառները և բուժումը")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Տուբերկուլյոզային հազի տարբերությունները Տուբերկուլյոզի ժամանակ հազն ունի իր առանձնահատկությունները` կախված հիվանդության ձևից. Օջախային տուբերկուլյոզ: Հազը պարբերական է, նոպայաձև, դրա ի հայտ գալու ժամանակ կարող է առաջանալ շնչարգելություն, դժվարացած շնչառություն: Սակայն նոպաները հազվադեպ են պատահում` օրական մի քանի անգամ, ուստի հաճախ մնում են աննկատ: 3. Միլիար: Այս ձևին բնորոշ է չոր հազը: Ընդ որում, առաջանում են ցավոտ զգացողություններ կոկորդում, գրգռվածություն, անհարմարություն: Կարող է արտախորշվել խորխ, ինչպես թաց հազի դեպքում, սակայն դա հազվադեպ է պատահում: Երբեմն դրանում հայտնաբերվում են արյան շերտեր: Այնուհետև առաջանում է ժամանակավոր թեթևացման զգացողություն: Պլևրայի ախտահարման դեպքում հազին ուղեկցում է կրծքավանդակում ուժեղ ցավ:
4. Դեստրուկտիվ: Այս ձևի ժամանակ թոքերում ձևավորվում են խոռոչներ, հազը խուլ է, շատ ցավոտ: Առաջանում է մետաղական հնչերանգով յուրահատուկ ձայն: Նոպայի ավարտին սովորաբար առաջանում է ձայնի խռպոտություն, ձայնի այլ խնդիրներ:
> Կարևոր է. Դեստրուկտիվ տուբերկուլյոզը չբուժված օջախային ձևի հաճախակի հետևանք է:

### Հազը վաղ փուլում

Տուբերկուլյոզի առաջնային փուլը, որի ժամանակ բակտերիաները ակտիվորեն զարգանում, բազմանում են, ընթանում է գործնականում ախտանիշերից զուրկ: Այս ժամանակահատվածում հիվանդությունը հայտնաբերել հնարավոր է միայն ռենտգենագրություն կամ համակարգչային շերտագրություն անցկացնելիս: Տուբերկուլյոզի հաջորդ փուլը ակտիվ փուլն է, որին բնորոշ է հազը:

![Հազը վաղ փուլում](https://lifeinfo.am/storage/images/tuberkulyozayin-haz-axtanishner-ev-tarberutyunner-163.jpg "Հազը վաղ փուլում")

Տուբերկուլյոզի ակտիվ ձևի վաղ փուլի հազը երբեմն շփոթում են ծխողի քրոնիկական բրոնխիտի հետ: Այն ավելի հաճախ ի հայտ է գալիս առավոտյան, արթնանալուց անմիջապես հետո: Հենց որ մարդը մի փոքր լարվում է, փորձում ուղղահայաց դիրք գրավել, մահճակալից վեր կենալով` անմիջապես հրահրվում է հազի ռեֆլեքսը:

> Կարևոր է. Երբեմն արդեն տուբերկուլյոզի վաղ փուլում առավոտյան հազի նոպան կարող է ձգվել մինչև մեկ ժամ: Հենց այս ախտանիշն է ստիպում շատերին դիմել հիվանդանոց:

Գիշերը ևս կարող են հազի նոպաներ պատահել, ոմանք դրա պատճառով սկսում են քնել կիսանստած դիրքով: Խորխն սկզբում հազվադեպ է արտախորշվում, այն բաց գույնի է, հեշտությամբ դուրս է գալիս: Ժամանակի ընթացքում այն դառնում է ավելի խիտ, կարող են նկատվել արյան մակարդուկներ, թարախ:

## Տուբերկուլյոզի ժամանակ հազի առաջացման պատճառները

Թոքերի տուբերկուլյոզի ժամանակ հազը հաճախ է առաջանում: Հիվանդության հարուցիչներն են օրգանիզմ թափանցող բակտերիաները, իմունային համակարգը թուլացած է, պաշտպանական ռեակցիան բացակայում է: Այս միկրոօրգանիզմների ներթափանցման ուղիները կարող են բազմաթիվ լինել` օդակաթիլային, սննդային, կոնտակտային, ներարգանդային վարակում:

Թուլացած իմունիտետի դեպքում օրգանիզմը ենթակա է վարակման: Հենց որ միկոբակտերիաները թափանցում են շնչուղիներ, դրանք ակտիվանում են: Այնուհետև դրանք թափանցում են ավշային հանգույցներ, անոթներով տարածվում ամբողջ օրգանիզմում: Թոքերը լավ արյունամատակարարում ունեցող օրգան են, ուստի դրանցում տեղակայվում է տուբերկուլյոզի հարուցիչների ամենամեծ քանակը: Թոքերը ախտահարած բակտերիաները ակտիվորեն բազմանում են` խոչընդոտելով օրգանի բնականոն աշխատանքին, ինչը հրահրում է հազ: Հենց սա է տուբերկուլյոզի ժամանակ դրա ի հայտ գալու հիմնական պատճառը:

> Հետաքրքիր է. Եթե իմունային համակարգը լավ վիճակում է, այն ճնշում է միկրոօրգանիզմների աճը, բազմացումը, դրանց տարածումը: Մարդը կարող է ունենալ տուբերկուլյոզային վարակ, լինել դրա կրողը, բայց չհիվանդանալ` նա լիովին անվտանգ է հասարակության համար:

### Տուբերկուլյոզն առանց հազի

Որոշ դեպքերում տուբերկուլյոզը կարող է ընթանալ առանց հազի: Այդպես է պատահում, չնայած որ հիվանդների 80-90%-ի մոտ այն առկա է: Երբեմն սա կարող է կապված լինել հիվանդության վաղ փուլի հետ, որն ընթանում է առանց ցայտուն ախտանիշների: Ոմանց մոտ հազն ի հայտ է գալիս հարուցչի շնչուղիներ թափանցելուց անմիջապես հետո, ոմանց մոտ` որոշ ժամանակ անց:

![Տուբերկուլյոզն առանց հազի](https://lifeinfo.am/storage/images/tuberkulyozayin-haz-axtanishner-ev-tarberutyunner-135.jpg "Տուբերկուլյոզն առանց հազի")

> Հետաքրքիր է. Տուբերկուլյոզի վաղ ձևը կարող է տևել ամիսներ: Այս ընթացքում բակտերիաները տարածվում են ամբողջ օրգանիզմում, սակայն դա տեղի է ունենում դանդաղ:

Նաև հազը կարող է բացակայել թոքում դեստրուկտիվ պրոցեսի սկզբում: Ինչպես արդեն ասվեց, հաճախ հիվանդության այս ձևը առաջանում է նախորդի պատշաճ բուժման բացակայության պատճառով: Եթե տեղի է ունենում բրոնխի խցանում, հազի ռեֆլեքսը ճնշվում է: Ընդ որում, բարդությունների ռիսկը զգալիորեն մեծանում է, հիվանդությունը ախտորոշել և բուժել շատ ավելի դժվար է:

## Ախտորոշում և բուժում

Բժշկի դիմելուց հետո նշանակվում է համալիր հետազոտություն, առանց որի հնարավոր չէ հաստատել ախտորոշումը: Զննումը, հարցումը օգնում են միայն նախնական կերպով հաստատել հիվանդությունը: Հաճախ նշանակվում են հետևյալ հետազոտությունները.

1. Մանտուի ռեակցիա: Տուբերկուլյոզը վարակիչ հիվանդություն է, այս վերլուծությունն ուղղված է օրգանիզմում հարուցչի հայտնաբերմանը: Դրա անցկացման համար ներմաշկային եղանակով ներարկվում է հատուկ նյութ` տուբերկուլին: Այն հնարավորություն է տալիս որոշել, եղել է արդյոք շփում վարակի հետ: Դրական արդյունքի դեպքում անցկացվում է լրացուցիչ հետազոտություն: Իմունային անբավարարությունների դեպքում Մանտուի ռեակցիան կարող է բացասական լինել, դա չի բացառում տուբերկուլյոզը:
2. Քսուկի մանրադիտակային հետազոտություն: Հետազոտության անցկացման համար վերցվում է հազի ժամանակ անջատվող խորխը: Լրացուցիչ կատարում են բակտերիոլոգիական ցանքս` ախտորոշումը հաստատելու և միկրոբների զգայունությունը հակատուբերկուլյոզային հակաբիոտիկների նկատմամբ որոշելու համար:
3. ՊՇՌ (PCR): Համարվում է ախտորոշման ամենաճշգրիտ մեթոդը: Դրա արդյունքները հնարավորություն են տալիս որոշել տուբերկուլյոզի բակտերիաների ԴՆԹ-ի առկայությունը, դրա համար օգտագործվում են տարբեր կենսաբանական հեղուկներ (խորխ, արյուն, մեզ, ողնուղեղային հեղուկ):

![Ինչպես տարբերել սովորական հազը տուբերկուլյոզայինից](https://lifeinfo.am/storage/images/tuberkulyozayin-haz-axtanishner-ev-tarberutyunner-162.jpg "Ինչպես տարբերել սովորական հազը տուբերկուլյոզայինից")

Հետազոտության սկիզբը ֆլյուորոգրաֆիայի, ռենտգենագրության անցկացումն է, որը հնարավորություն է տալիս որոշել թոքերում բորբոքային պրոցեսը: Հիվանդների մեծամասնության մոտ հիվանդությունը բուժելի է: Հաջող բուժման հիմնական կանոնը պատրաստուկների ընդունման ռեժիմի լիակատար պահպանումն է, բժշկի մյուս նշանակումների կատարումը:

> Կարևոր է. Հիվանդության անարդյունավետ բուժման ամենատարածված պատճառը բուժման կուրսի ընդհատումն է: Եթե հիվանդը դադարեցնի հակատուբերկուլյոզային միջոցների ընդունումը թեկուզ մի քանի օրով, բակտերիաները արագ ակտիվանում են, բուժումը կրկին կսկսվի սկզբից: Ընդ որում, մեծ հավանականությամբ միկրոօրգանիզմների մոտ կզարգանա դեղերի նկատմամբ կայունություն:

Բուժման համար բժիշկը ընտրում է մի շարք հակատուբերկուլյոզային պատրաստուկներ, դրանք բոլորը հակաբիոտիկներ են: Սովորաբար նշանակվում է առնվազն չորս միջոց, որոնք ընդունվում են ամեն օր, նվազագույնը կես տարվա ընթացքում: Ամենատարածված պատրաստուկներն են.

- Իզոնիազիդ;
- Ռիֆամպիցին;
- Streptomycin (streptomycin);
- Պիրազինամիդ.

Այս դեղամիջոցների ընդունումը պարտադիր կերպով լրացվում է շնչառական մարմնամարզությամբ, ֆիզիոթերապիայով, դիետոթերապիայով, ռեժիմի ու հիգիենայի պահպանմամբ: Կարող են նշանակվել նաև վիտամինային համալիրներ: Երեխաների մոտ տուբերկուլյոզի դեպքում հաճախ պահանջվում է հոսպիտալացում, որպեսզի երեխան մշտական հսկողության տակ գտնվի:

## Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Բժիշկները կատեգորիկապես չեն խորհուրդ տալիս ժողովրդական միջոցներով փոխարինել դեղորայքային բուժումը: Սակայն ոմանք դրանք հաջողությամբ կիրառում են որպես համալիր թերապիայի օժանդակ միջոցներ: Տարածված են հետևյալ բաղադրատոմսերը.

1. Սխտոր: Վերցնել երկու մեխակ, մանրացնել, լցնել մեկ բաժակ սենյակային ջերմաստիճանի ջուր: Միջոցը թողնել թրմվի մինչև հաջորդ առավոտ, խմել դատարկ ստամոքսին: Բաղադրատոմսը խորհուրդ է տրվում կիրառել մի քանի ամիս ամեն առավոտ:
2. Ալոե: Բույսն ունի բազմաթիվ բուժիչ հատկություններ` հակաբորբոքային, հակամանրէային, վերականգնող: Կարելի է պատրաստել խառնուրդ` ալոեի տերևներին մեղր ավելացնելով, ընդունել այն ներքին` 1 թեյի գդալ դատարկ ստամոքսին: Ոմանք հաջողությամբ կիրառում են նաև այլ բաղադրատոմսեր` պրոպոլիսի, դեղաբույսերի ավելացմամբ:
3. Սամիթ: Վերցնել 1 ճաշի գդալ բույսի սերմեր, լցնել 0,5 լիտր ջուր, եռացնել, եփել 5 րոպե: Միջոցն ընդունվում է մեկ օրվա ընթացքում 5-6 անգամ: Բաղադրատոմսը անհրաժեշտ է կիրառել 6 ամիս:

Գոյություն ունեն այլ ժողովրդական միջոցներ, որոնք համարվում են արդյունավետ` գայլախտի ճարպ, սոճու փոշի, իսլանդական մամուռ, քացախ: Դրանցից որևէ մեկը կիրառելուց առաջ անհրաժեշտ է խորհրդակցել հսկող բժշկի հետ: Ժողովրդական բժշկության միջոցները կարող են ինքնազգացողությունը թեթևացնել և առողջացման պատրանք ստեղծել: Սակայն ախտաբանական պրոցեսն այդ ընթացքում շարունակում է զարգանալ:

Տուբերկուլյոզը մեծահասակների և երեխաների մոտ տարածված հիվանդություն է, որի բնորոշ ախտանիշը հազն է: Այն կարող է տարբեր լինել` կախված հիվանդության ձևից: Ախտորոշումը հաստատելու համար անցկացվում է համալիր ախտորոշում: Բուժումը ենթադրում է միաժամանակյա ընդունում չորս և ավելի հակատուբերկուլյոզային հակաբիոտիկների: Հաջող բուժման հիմնական կանոնը նշանակված միջոցների անընդհատ ընդունումն է:
