# Լեղապարկում քարերի առաջացումը - առաջին ախտանիշները և բուժումը

![Լեղաքարերի տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/images/lexaparki-qarer-axtanishner-ev-bujum-168.jpg "Լեղաքարերի տեսակները")

Լեղին անհրաժեշտ է ստամոքս-աղիքային տրակտի աշխատանքի համար, առանց դրա անհնար է նորմալ մարսողությունը: Սակայն եթե զարգանում է բիլիար համակարգի դիսֆունկցիա, առաջանում են քարեր լեղապարկում. խոլելիթիազի ախտանիշները անհրաժեշտ է իմանալ, որպեսզի ժամանակին սկսվի բուժումը և խուսափել բարդություններից:

Բովանդակություն:

- [Քարերի առաջացման պատճառները](#%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Լեղաքարերի տեսակները](#%D5%AC%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Բնորոշ ախտանիշները](#%D5%A2%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հիվանդության ախտորոշումը](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Լեղաքարային հիվանդության բուժումը](#%D5%AC%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Ավանդական բժշկություն](#%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%AA%D5%B7%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)

Հարակից հոդվածներ:
 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Քարերի առաջացման պատճառները Քարերի առաջացման գործընթացը պայմանավորված է լեղու մեջ նստվածքային պինդ նյութ առաջացնող բաղադրիչների (խոլեստերին, բիլիռուբին, կալցիում) բարձր պարունակությամբ: Երբ այդ նյութերի կոնցենտրացիան հասնում է կրիտիկական մակարդակի, սկսում են ձևավորվել առանձին բյուրեղացման կենտրոններ, որոնց շուրջը աստիճանաբար ձևավորվում են կոնկրեմենտներ (պինդ քարեր): Դրանք կարող են գտնվել ինչպես հենց լեղապարկում (խոլելիթիազ), այնպես էլ ծորաններում (խոլեդոքոլիթիազ): Բացի այդ, այս քարերը կարող են հայտնաբերվել լյարդում և լյարդային ծորաններում: Կոնկրեմենտների ձևավորմանը նպաստող հիմնական գործոնները. Լեղու կազմի անհամասեռություն, երբ խոլեստերինի քանակը գերազանցում է այն, ինչ կարող է լուծվել լեղաթթուներով: Այդպիսի լեղին կոչվում է լիտոգեն, այսինքն՝ քարաստեղծ: Այս դեպքում ավելցուկային խոլեստերինը բյուրեղանում և նստում է: 3. Լեղուղիների և լեղապարկի դիսկինեզիա, որի դեպքում զգալիորեն նվազում է այս օրգանների պերիստալտիկան, և դանդաղում է լեղու շարժումը պարկից դեպի ծորաններ և հետագա: Այս խանգարման դեպքում առաջանում է լեղու լճացում, ձևավորվում են կոնկրեմենտներ:
4. Բիլիար հիպերտենզիա, երբ առաջանում է լեղու բարձր ճնշում պարկում՝ ծորանների նեղացման, նորագոյացությունների զարգացման և այլնի հետևանքով:
Լեղաքարերի առաջացմանը նպաստող լրացուցիչ գործոններ.

- տարիքը;
- սեռը;
- հորմոնալ գործոնը;
- սննդակարգի խանգարումները;
- դեղամիջոցների ընդունումը:

![Հիվանդության ախտորոշումը](https://lifeinfo.am/storage/images/lexaparki-qarer-axtanishner-ev-bujum-199.jpg "Հիվանդության ախտորոշումը")

Տարիքային ռիսկի խումբ են 35 տարեկանից բարձր մարդիկ: Որքան մեծահասակ է մարդը, այնքան մեծ է խոլելիթիազի հավանականությունը: Տղամարդկանց մոտ լեղաքարային հիվանդությունն ավելի քիչ է հանդիպում: Երեխաները հիվանդանում են չափազանց հազվադեպ: Խոլելիթիազն ավելի տարածված է կանանց մոտ, քանի որ կանացի սեռական հորմոն էստրոգենը պայմանավորում է լեղու մեջ խոլեստերինի պարունակության բարձրացումը: Հղիության ժամանակ քարերի առաջացման ավելի մեծ հաճախականությունը նույնպես հորմոնալ է պայմանավորված: Շաքարային դիաբետի ժամանակ առաջացող էնդոկրին խանգարումները կարող են դրսևորվել կոնկրեմենտների ձևավորմամբ:

> Կարևոր է! Նրանք, ովքեր հաճախ սովամահ են լինում (խիստ կամ սոված դիետա) կամ անկանոն են սնվում, ավելի հաճախ են դիմում բժիշկների՝ լեղաքարերի հետ կապված:

Խոլելիթիազին նպաստում է նաև ներերակային (պարենտերալ) սննդի երկար ժամանակահատվածը, օրինակ՝ ծանր որովայնային վիրահատություններից հետո, երբ ստամոքս-աղիքային տրակտի աշխատանքն ըստ էության կանգ է առնում: Լեղաքարերի առաջացման դեղորայքային գործոնն է՝ կոնկրեմենտներն ձևավորվում են ցեֆալոսպորինային շարքի հակաբիոտիկներով բուժման, հորմոնալ պատրաստուկների, այդ թվում՝ հակաբեղմնավորիչների ընդունման ժամանակ:

## Լեղաքարերի տեսակները

Լեղապարկի կոնկրեմենտները լինում են խոլեստերինային, բիլիռուբինային, կրային և խառը: Ինչպես խոլեստերինային, այնպես էլ բիլիռուբինային քարերը կարող են լինել կալցիֆիկացված կամ ոչ կալցիֆիկացված: Բիլիռուբինային (պիգմենտային) կոնկրեմենտները բաժանվում են սև և շագանակագույնի: Կրային քարերն ավելի հազվադեպ են հանդիպում:

Խոլեստերինային կոնկրեմենտները կարող են առաջանալ հղիության, գիրության և քաշի կտրուկ նվազման, գերճնշման ժամանակ: Սև բիլիռուբինային քարերը ձևավորվում են անեմիայի և լյարդային հիվանդությունների ժամանակ, շագանակագույնները՝ խոլեստազի, լեղապարկում բակտերիալ վարակի օջախի, բիլիար տրակտի վիրահատություններից հետո:

![Ավանդական բժշկություն](https://lifeinfo.am/storage/images/lexaparki-qarer-axtanishner-ev-bujum-114.jpg "Ավանդական բժշկություն")

Քարերը կարող են նաև լինել.

- միայնակ;
- բազմակի;
- մանր;
- խոշոր:

Մանր քարեր են համարվում 3 սմ-ից պակաս լայնական կտրվածքով ունեցողները, 3 սմ-ից ավելիները համարվում են խոշոր:

## Բնորոշ ախտանիշները

Լեղաքարային հիվանդության ախտանշանագրությունը կախված է դրա կլինիկական ձևից: Առանձնացնում են.

- ֆիզիկաքիմիական;
- լատենտ;
- կլինիկական:

Ֆիզիկաքիմիական ձևին բնորոշ է երկարատև անախտանիշ ընթացքը, քանի որ բիլիար տրակտում դեռևս կոնկրեմենտներ չկան, սակայն ստեղծված են նախադրյալներ դրանց առաջացման համար (լիտոգեն լեղի՝ խոլեստերինային փաթիլներով և աղերի բյուրեղներով): Այս փուլում հիվանդությունը կարելի է որոշել լեղու քննությամբ:

Լատենտ ձևի դեպքում քարերն արդեն կան, սակայն ցավեր չկան: Այս ձևը կոչվում է նաև քարակրություն: Նկատվում են դիսպեպտիկ երևույթներ (գազարտադրություն, կրծքայրոց, թքոտում, բերանում դառը համ): Կարող է առաջանալ ծանրության զգացում էպիգաստրալ շրջանում ծանր, յուղոտ կամ կծու սննդից հետո: Հղիների մոտ նման նշանները դառնում են ակնհայտ ուշ ժամկետներում, երբ պտղի շարժումը հանգեցնում է լեղապարկում գտնվող քարերի շարժման:

Հիվանդության կլինիկական ձևը կարող է լինել տորպիդ և նոպայաձև: Դրսևորվում է, երբ կոնկրեմենտները սկսում են շարժվել, դուրս են գալիս ծորաններ՝ դառնալով բիլիար տրակտում օբստրուկցիայի (ծորանների փակման) պատճառ: Ցավոտությունը կարելի է որոշել որովայնի պատի շոշափմամբ: Լեղապարկի խոռոչում մեծացած քարերը դառնում են սուր կամ քրոնիկ կալկուլյոզային (լեղաքարային) խոլեցիստիտի զարգացման հիմնական պատճառը:

Տորպիդ ձևը կոչվում է նաև դանդաղընթաց: Ցավերը մշտական են, բութ, ռեմիսիա տեղի չի ունենում: Նոպայաձև ձևը բնորոշ է հիվանդության սուր փուլին, երբ կոնկրեմենտը տեղաշարժվում է, անցնում ծորաններով՝ գրգռելով օրգանի լորձաթաղանթը, ծորանների պատերը, փակելով դրանք: Նոպայի ժամանակ ցավը սուր է աջ կողի տակ, տարածվում է դեպի աջ թիակ և մեջք:

![Բողկ և մեղր](https://lifeinfo.am/storage/images/lexaparki-qarer-axtanishner-ev-bujum-152.jpg "Բողկ և մեղր")

Լեղապարկում քարերի ախտանիշները հատկապես ցայտուն դրսևորվում են ծանր, յուղոտ և կծու սնունդից հետո: Նման սնունդը մարսելու համար անհրաժեշտ է մեծ քանակությամբ լեղի, որի ուժեղացված հոսքը ստիպում է կոնկրեմենտներին շարժվել, տանում է դրանք ծորաններ՝ առաջացնելով բնորոշ կոլիկներ և փսխում: Փսխումից հետո թեթևացում չի նկատվում:

Այլ ախտանիշներ.

- կղանքը սպիտակավուն է դառնում, գունազրկվում;
- հաճախ առաջանում են փորկապություններ;
- կարող է դրսևորվել մեխանիկական դեղնախտ՝ լեղու դժվարացած արտահոսքի դեպքում:

> Կարևոր է! Առանձին դեպք է ընդհատվող դեղնախտը, որը կարող է վկայել լեղապարկի պարանոցում փականային կոնկրեմենտի առկայության մասին: Սա քար է, որը, շարժվելով և պտտվելով, կարող է ժամանակ առ ժամանակ փակել լեղու ճանապարհը, ժամանակ առ ժամանակ՝ բացել:

### Հիվանդության ախտորոշումը

Բացի կլինիկական պատկերի հավաքումից (ցավերի ինտենսիվություն, նոպայի առաջացման ժամանակը և այլն) և հիվանդի զննումից, բժիշկը նաև օգտագործում է ախտորոշման գործիքային մեթոդներ.

- ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈՒՁՀ);
- տոմոգրաֆիա;
- ռենտգենագրություն;
- սցինտիգրաֆիա;
- խոլեցիստոգրաֆիա:

Լրիվ պատկերը ստացվում է հիվանդին նոպայի ժամանակ զննելիս: Ցավոտությունը ուժեղանում է աջ ենթակող շրջանի շոշափման ժամանակ: Պարտադիր է արյան լաբորատոր հետազոտություն, դեղնախտի դեպքում՝ նաև մեզի: Կատարվում է տասներկումատնյա աղու զոնդավորում՝ պարունակության վերլուծության համար:

## Լեղաքարային հիվանդության բուժումը

ԼՔՀ-ի բուժումը կարող է լինել.

- կոնսերվատիվ և դեղորայքային;
- նվազագույն ինվազիվ;
- վիրաբուժական:

Կոնսերվատիվ բուժումը հիմնված է կենդանական ճարպերի սահմանափակմամբ դիետայի վրա: Պետք է սնվել քիչ-քիչ՝ խուսափելով կծու ուտեստներից և չօգտագործելով ալկոհոլ: Սրացման ժամանակաշրջաններում կարող է նշանակվել լրիվ ծոմապահություն ջրի խմելու հետ, եթե բացակայում է փսխումը:

![Թթու կաղամբ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-34368039.jpg "Թթու կաղամբ")

Դեղորայքային կերպով կիրառվում է խենոթերապիա (լեղաթթուների պատրաստուկների ընդունում, որոնք կարող են լուծել կոնկրեմենտները): Սրանք են Ուրսոսանը, Ուրսոֆալկը, Խենոֆալկը և այլն: Եթե հայտնաբերվել է բորբոքման բակտերիալ բնույթ, կիրառվում է հակաբակտերիալ թերապիա՝ օրգանիզմի դեզինտոքսիկացիայով: Ցավային համախտանիշը դադարեցվում է սպազմոլիտիկներով՝ Նո-շպա, Պապավերին և այլն, անալգետիկներով (Անալգին) և կոմբինացված պատրաստուկներով (Սպազմալգոն):

Նվազագույն ինվազիվ եղանակներից ամենից հաճախ կիրառվում է հարվածային-ալիքային և լիտոլիզի մեթոդը: Դրանց օգնությամբ հնարավոր է լինում փշրել քարերը ավելի մանր կոնկրեմենտների և հեռացնել դրանք բնական ճանապարհով ստամոքս-աղիքային տրակտով կամ լուծել դեղորայքային կերպով: Վիրաբուժական միջամտություն կատարվում է, եթե առանց վիրահատության հնարավոր չէ: Հեռացնում են լեղապարկը: Ցուցումներն են խոշոր քարերը, դեստրուկտիվ խոլեցիստիտը, բարդությունները (թարախակալում, պարկի կամ ծորանների պատռման վտանգ և այլն): Կիրառվում է ինչպես լապարոսկոպիա, այնպես էլ լապարոտոմիա (որովայնի խոռոչի բացում՝ ներքևի կողային աղեղի զուգահեռ, աջ կողմում):

### Ավանդական բժշկություն

Տնային պայմաններում լայնորեն կիրառվում են բուժիչ բույսեր, թուրմեր, թեյեր և այլ միջոցներ:

#### Բողկ և մեղր

Շատ արդյունավետ է լեղապարկում քարերի դեպքում բողկը մեղրով. վերցվում են մի քանի արմատապտուղ (միայն սև, ամենադառը բողկը), քերվում են մանր քերիչով, հյութը քամվում և խառնվում է նույն քանակությամբ մեղրի հետ: Ընդունել պետք է ուտելուց կես ժամ առաջ՝ 1 ճ/գ:

#### Թթու կաղամբ

Քարերի լուծմանը նպաստում է թթու կաղամբի լուծույթը. ուտելուց առաջ պետք է խմել կես բաժակ՝ լցնելով կաղամբով տարայից:

#### Լեռնամոշ

Լեղածորաններում քարերը լուծում է կարմիր պտուղներով լեռնամոշը. երկու բաժակը բաժանել երեք մասի և ընդունել հիմնական ուտելուց առաջ: Կարելի է խառնել մեղրի կամ շաքարի հետ:

#### Ելակ

Ամառային ժամանակ լեղաքարերի դեպքում օգտակար է թարմ ելակը. այն պետք է ուտել ամբողջ սեզոնի ընթացքում՝ օրական առնվազն 3 բաժակ:

#### Կեչու տերևներ

Երիտասարդ կեչու տերևները չորացնում են, լցնում են եռման ջրով (մեկ բաժակ՝ 2 ճ/գ-ի դիմաց) և պահում կրակի վրա, մինչև ջրի կեսը գոլորշիանա: Սառեցված թուրմը քամում են և խմում՝ 2 ճ/գ օրական երեք անգամ: Այս թուրմը նպաստում է մանր քարերի դուրսբերմանը, սակայն բուժման ժամանակ ցավոտությունը կարող է ուժեղանալ:

Ժողովրդական միջոցներով լեղաքարային հիվանդությունը բուժել կարելի է միայն այն դեպքում, եթե դրանք հաստատված են բուժող բժշկի կողմից: Ինքնուրույն ընտրված մեթոդները կարող են վտանգավոր լինել՝ չի կարելի բուժվել անհայտ ծագման հաբերով կամ ընդունել ուժեղ ազդեցության միջոցներ, որոնք կարող են հանգեցնել կոնկրեմենտների մանրացման և դրանցով բիլիար տրակտի հետագա փակման:

Լեղաքարերը ուղեկցող հիվանդություն են, որոնք առաջանում են լեղապարկի, լյարդի, ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդությունների ժամանակ: Խոլելիթիազը պահանջում է երկարատև բուժում, իսկ վիրահատության դեպքում՝ վերականգնողական գործընթաց:
