#  Լնդերի հիվանդություններ

![Լնդերի հիվանդության պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-74875983.jpg "Լնդերի հիվանդության պատճառները")

Էկոլոգիական իրավիճակի վատթարացման և ճիշտ սնման խախտման պատճառով մարդիկ ավելի հաճախ են դիմում բժիշկների՝ լնդերի հիվանդության խնդրով։ Այս հիվանդությունների առաջացումից խուսափելու համար արժե մանրամասն ուսումնասիրել, թե ինչ լնդերի հիվանդություններ կան, դրանց առաջացման պատճառները, ախտանիշները և ինչ միջոցներ պետք է ձեռնարկել համար։

Բովանդակություն:

- [Լնդերի հիվանդության պատճառները](#%D5%AC%D5%B6%D5%A4%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտանիշներ](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Պարոդոնտոզ](#%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%B8%D5%A6)
- [Գինգիվիտ](#%D5%A3%D5%AB%D5%B6%D5%A3%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%BF)
- [Դեսքվամատիվ գինգիվիտ](#%D5%A4%D5%A5%D5%BD%D6%84%D5%BE%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BE-%D5%A3%D5%AB%D5%B6%D5%A3%D5%AB%D5%BE%D5%AB%D5%BF)
- [Պարոդոնտիտ մեծահասակների մոտ](#%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%AB%D5%BF-%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Լոկալիզացված յուվենիլ պարոդոնտիտ](#%D5%AC%D5%B8%D5%AF%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6%D5%A1%D6%81%D5%BE%D5%A1%D5%AE-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BE%D5%A5%D5%B6%D5%AB%D5%AC-%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Հերպեսային գինգիվոստոմատիտ](#%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A3%D5%AB%D5%B6%D5%A3%D5%AB%D5%BE%D5%B8%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Պերիկորոնարիտ](#%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%BF)
- [Պերիոդոնտիտ](#%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%A4%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Ուռուցք](#%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B8%D6%82%D6%81%D6%84)
- [Բորբոքում](#%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Լնդերի հիվանդությունները երեխաների մոտ](#%D5%AC%D5%B6%D5%A4%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժում ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Խնձորի քացախ](#%D5%AD%D5%B6%D5%B1%D5%B8%D6%80%D5%AB-%D6%84%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AD)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Լնդերը բերանի խոռոչի ամենախոցելի մասն են։ Դրանք կարող են հիվանդություններով ախտահարվել ինչպես երիտասարդների, այնպես էլ տարեցների մոտ։ Նրանց անբարենպաստ վիճակի նշաններն են՝ արյունահոսությունը, գույնի ու կառուցվածքի փոփոխությունը, ինչպես նաև տհաճ հոտը։

Լնդերի հիվանդությունը հաճախ սկսվում է գինգիվիտից՝ բորբոքման ձևերից մեկից։ Դա կարող է հանգեցնել ավելի լուրջ հետևանքների՝ առաջացնելով ատամի շուրջ լնդերի բորբոքում և դառնալով ոսկրի քայքայման ու նույնիսկ ատամի կորստի պատճառ։ Այս հիվանդության հանդեպ զգայունությունը մեծանում է, եթե շատ շաքար ենք օգտագործում, ինչպես նաև շաքարային դիաբետի և այլ հիվանդությունների, օրինակ՝ ՁԻԱՀ-ի առկայության դեպքում։

Եթե դրա վերացման համար համապատասխան միջոցներ չեն ձեռնարկվել, գինգիվիտը կարող է դառնալ պարոդոնտիտի՝ ատամին անմիջապես հարող լնդի ախտահարմամբ ուղեկցվող լուրջ հիվանդության զարգացման պատճառ։

Լնդի հիվանդության հաջորդ փուլը համարվում է պարոդոնտոզը։ Այս շրջանում ախտահարվում է ոսկրային կառուցվածքը, այն ստանում է բջջավոր տեսք։ Մերկանում են արմատները, սակայն ատամի շարժունակություն չի առաջանում։ Միայն ժամանակի ընթացքում դա դառնում է ատամների կորստի պատճառ։ Առաջացած դեպքերում լնդի վրա կարող է առաջանալ խուղակ, որի բուժումը որոշում է պարոդոնտոլոգը։

## Լնդերի հիվանդության պատճառները

Լնդերի վիճակը կարող են վատացնել ուռուցքաբանական և որոշ այլ հիվանդությունների բուժման համար նշանակվող դեղամիջոցները։ Դրանց բորբոքումը կարող է մեծացնել սրտային հիվանդությունների զարգացման ռիսկը։ Լնդերի խնդիրներ ունեցող կանայք ավելի հակված են վաղաժամ ծննդաբերել փոքր քաշով երեխաներ։

Հիվանդությունների առաջացմանը նպաստող գործոններից են՝

- բերանի խոռոչի անբավարար հիգիենան.
- վատ սնունդը.
- օրգանիզմի տարիքային փոփոխությունները.
- գենետիկական նախատրամադրվածությունը.
- հորմոնալ փոփոխությունները.
- որոշ դեղամիջոցների ընդունումը.
- սթրեսային իրավիճակները.
- վիրուսային վարակները և սնկային հիվանդությունները.
- [շաքարային դիաբետը](%D5%B7%D5%A1%D6%84%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AD%D5%BF-%D5%A4%D5%AB%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D5%BF).
- [հղիությունը](%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6).

![Ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/images/lnderi-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-129.jpg "Ախտանիշներ")

Բակտերիաները կուտակվում են ատամի ստորին մասում՝ քարերի տեսքով, որոնք պետք է ժամանակին հեռացվեն ստոմատոլոգիական կաբինետներում, հակառակ դեպքում դա կարող է հրահրել հիվանդությունը։ Եթե ի հայտ եկած փոքր բորբոքային պրոցեսը չբուժվի, դա կարող է վերածվել պերիոդոնտիտի։

## Ախտանիշներ

Մեծահասակ բնակչության 75%-ն ունի լնդերի հետ կապված խնդիրներ։ Հիվանդությունների առկայության մասին սովորաբար վկայում է ցավային համախտանիշը։ Այնուամենայնիվ, գինգիվիտի դեպքում նախնական փուլում գրեթե անհանգստություն չի լինում։ Հետևաբար պետք է կողմնորոշվել այլ ախտանիշներով՝

- այտուցված կամ կարմիր գույնի լնդեր, որոնք հաճախ արյունահոսում են.
- ատամների բարձրացած զգայունություն.
- բերանից տհաճ հոտ.

![Պարոդոնտոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/lnderi-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-157.jpg "Պարոդոնտոզ")

> Հետևեք խորհրդին!Այցելեք ստոմատոլոգի տարեկան երկու անգամ, որպեսզի ժամանակին հայտնաբերեք հիվանդության սկիզբը։

Կարևոր է միշտ հոգ տանել սեփական առողջության մասին։ Անհրաժեշտ է ամեն օր խնամել բերանի խոռոչը, իսկ ստոմատոլոգը պետք է ստուգի ատամների և փափուկ հյուսվածքների վիճակը՝ հայտնաբերելու ցանկացած փոփոխություն, որը կարող է մտահոգության պատճառ դառնալ։

## Պարոդոնտոզ

Սա ատամները պահող հյուսվածքի հիվանդություն է։ Եթե այն չբուժել, դա հանգեցնում է փափուկ հյուսվածքների, ատամնաբնային ելունի (ծնոտի այն մասը, որտեղ սկսում է աճել ատամը) և ատամի արմատի արտաքին շերտի քայքայման։ Որպես կանոն, պարոդոնտոզը քրոնիկական հիվանդություն է։ Պարոդոնտի հյուսվածքների սուր վարակ կարող է առաջանալ, սակայն դա չափազանց հազվադեպ է։

Պարոդոնտոզի հիվանդության մեջ ներգրավված հիմնական հատվածը լնդի ակոսն է և ատամների ու լնդերի միջև գտնվող գրպանիկը։ Հայտնի են պարոդոնտի հիվանդության մի քանի ձևեր։ Սրանք են՝ գինգիվիտը, սուր նեկրոտիկ խոցային գինգիվիտը, մեծահասակների պերիոդոնտիտը և լոկալիզացված պարոդոնտիտը։

Թեև պարոդոնտալ հիվանդությունները համարվում են տարածված, ծանր դեպքեր միշտ չէ, որ առաջանում են։ Օրինակ՝ գինգիվիտը որոշ երեխաների մոտ լեյկոզի վաղ նշաններից մեկն է։

### Գինգիվիտ

Սա լնդերի արտաքին փափուկ հյուսվածքների բորբոքումն է։ Դրանք ստանում են կարմիր գույն, կորցնում են իրենց սովորական ձևը և հաճախ արյունահոսում են։ Գինգիվիտը կարող է մնալ քրոնիկական հիվանդություն՝ չազդելով պարոդոնտի հյուսվածքների վրա։ Քրոնիկական գինգիվիտը կարող է հանգեցնել լնդային ակոսի խորացման։

![Պարոդոնտիտ մեծահասակների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/lnderi-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-188.jpeg "Պարոդոնտիտ մեծահասակների մոտ")

Նեկրոտիկ խոցերով ուղեկցվող սուր գինգիվիտը հիմնականում հանդիպում է երիտասարդների մոտ։ Այս ձևը բնութագրվում է ցավոտ, արյունահոսող լնդերով, էրոզիաներով և ատամների միջև նեկրոտիկ պրոցեսներով։ Համարվում է, որ այս հիվանդության պատճառներն են սթրեսը, թերսնումը, հոգնածությունը և բերանի խոռոչի անբավարար հիգիենան։

### Դեսքվամատիվ գինգիվիտ

Այն հիմնականում առաջանում է պոստմենոպաուզայում։ Հիվանդության պատճառները առայժմ պարզված չեն։ Լնդի արտաքին շերտերը անջատվում են՝ խոցելով հյուսվածքը և մերկացնելով նյարդերը

## Պարոդոնտիտ մեծահասակների մոտ

Սա պարոդոնտի հիվանդության ամենածանր ձևն է։ Այն տարածվում է լնդի, պերիոդոնտալ կապանի և ատամնաբնային ոսկրի վրա։ Ատամների միջև առաջանում է խորը պարոդոնտալ գրպանիկ, գոյանում է ատամնաքար։

Գրպանիկները թափանցող սնունդը սրում է հիվանդությունը։ Առանց բուժման պերիոդոնտալ կապանները կարող են ոչնչացվել, և տեղի կունենա ատամնաբնային ոսկրի ռեզորբցիա։ Սա թույլ կտա ատամներին շարժվել և կհանգեցնի դրանց կորստին։

### Լոկալիզացված յուվենիլ պարոդոնտիտ

Սա պարոդոնտի հիվանդության ավելի քիչ տարածված ձև է։ Դրսևորվում է երիտասարդների մոտ։ Այն ախտահարում է մեծ աղորիքներն ու կտրիչները։ Այս ձևի պարոդոնտիտը բնութագրող տարբերություններից են թույլ բորբոքումը, ատամների վրա նվազագույն քանակությամբ նստվածքը։

![Հերպեսային գինգիվոստոմատիտ](https://lifeinfo.am/storage/images/lnderi-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-135.jpg "Հերպեսային գինգիվոստոմատիտ")

## Հերպեսային գինգիվոստոմատիտ

Սա լնդերի և բերանի խոռոչի այլ հատվածների վարակիչ ախտահարում է։ Այն հաճախ ուղեկցում է պարոդոնտի այլ հիվանդությունների։ Բորբոքված հատվածները ստանում են կարմիր գույն՝ սպիտակ հերպեսային ախտահարումներով։ Հերպեսային գինգիվոստոմատիտը առաջանում է վիրուսներից, ոչ թե բակտերիաներից։ Հիվանդը վարակիչ է նրա հետ շփվող այլ մարդկանց համար։

## Պերիկորոնարիտ

Այս բորբոքային պրոցեսը հայտնաբերվում է երեխաների մոտ՝ մոլեր ատամների աճի ընթացքում։ Հատկապես՝ ստորին մոլերների։ Ատամի աճի ընթացքում լնդի մի մասը դեռ ծածկում է ատամը, ինչը հանգեցնում է բակտերիաների և սննդի մնացորդների կուտակման, որը կարող է առաջացնել բորբոքում։ Եթե այդ պահին վերին ատամն արդեն ծլել է, ապա այն կարող է վնասել ստորին լինդը ծամելու ժամանակ, ինչը առաջացնում է գրգռվածություն և վարակում։ Հատկապես ծանր դեպքերում վարակը կարող է տարածվել պարանոցի և այտերի վրա։

## Պերիոդոնտիտ

Սա գինգիվիտի ընթացքի հետևանք է, երբ բորբոքումը հասնում է ատամին և ոսկրային կառուցվածքին։ Նստվածքը և ատամի ցնցումը առաջացնում են մեծ գրպանիկներ լնդերի և ատամների միջև։ Կարող է արտադրվել թարախ։ Այդ ընթացքում անաէրոբ բակտերիաները բազմանում են այդ գրպանիկներում։ Արդյունքում վնասվում է ատամը պահող ոսկրը, և ժամանակի ընթացքում դա հանգեցնում է ատամի կորստի։

![Պերիկորոնարիտ](https://lifeinfo.am/storage/images/berani-xorochi-hivandutyunner-axtanishnery-patcharnery-bujumy-134.jpg "Պերիկորոնարիտ")

Հաստատված են որոշ բժշկական հիվանդություններ, որոնք մեծացնում են պարոդոնտիտի զարգացման հավանականությունը։ Դրանց թվին են պատկանում շաքարային դիաբետը, Դաունի համախտանիշը, Կրոնի հիվանդությունը, ՁԻԱՀ-ը և այլ հիվանդություններ, որոնք երկարատև ժամանակահատվածում նվազեցնում են արյան սպիտակ բջիջների քանակը։

## Ուռուցք

Լնդի վրա ուռուցքի հայտնվելու վրա ազդում են բազմաթիվ գործոններ։ Նրա առաջացման պատճառը կարող է հաստատել բժիշկը զննման ժամանակ։ Օրինակ՝ ուռած լնդի վրա հայտնված ցավոտ և արյունահոսող ուռուցքը վկայում է պարոդոնտիտի կամ գինգիվիտի մասին։ Որպես բուժիչ պատրաստուկներ նշանակվում են հակաբորբոքային միջոցներ, ինչպես նաև վարակի աղբյուր հանդիսացող քարերի և նստվածքի հեռացում։ Հիվանդի ուշադրությունը հրավիրվում է բերանի խոռոչի մանրակրկիտ հիգիենայի պահպանման վրա, որպեսզի խուսափել կրկնությունից։

Ուռուցքը կարող է առաջանալ լնդի վնասվածքի ժամանակ։ Այն բուժվում է վերքերը բուժող պատրաստուկներով։ Եթե դրա վրա սեղմելիս զգացվում է զարկերակային բնույթի ցավ՝ ականջ տարածմամբ, ապա դա վկայում է բորբոքային պրոցեսի զարգացման մասին, և պահանջվում է լրացուցիչ բուժում՝ թարախակալած ուռուցքի բացման տեսքով՝ թարախի հեռացման համար։

Հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել այտի վրա տարածված ուռուցքին (ֆլյուս)։ Նրա բուժումը հաճախ վիրահատական է։ Նման պաթոլոգիայի պատճառ կարող է լինել ատամի ոչ ամբողջովին բուժված կարիեսը, որը տարածվել է լնդամիսի վրա։

> Կարևոր է! Մանրամասն կարդացեք մեր հոդվածում!

## Բորբոքում

Սա կարող է լինել գինգիվիտի կամ պարոդոնտիտի զարգացման պատճառ, պլոմբից կամ պսակից վնասվածքի հետևանք, կամ սկսված պերիոդոնտիտի ազդանշան։

![Պերիոդոնտիտ](https://lifeinfo.am/storage/images/lnderi-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-142.jpg "Պերիոդոնտիտ")

Այս բորբոքումը առաջանում է բերանի խոռոչի անբավարար հիգիենայի պատճառով։ Ատամների վրա հայտնվում են կարծր նստվածքներ և փափուկ ատամնափառի կուտակումներ։ Թունավոր նյութեր արտադրող ախտածին միկրոօրգանիզմները առաջացնում են երկարատև բորբոքային ռեակցիաներ։ Առաջին փուլում տեղի է ունենում այտուցվածություն, կարմրություն։ Այնուհետև դրանց միանում է ատամների շարժունակությունը, առաջանում են գրպանիկներ և հայտնվում են թարախային արտադրություններ։

Վնասվածքից առաջացած բորբոքումը տեղակայվում է միայն այդ տեղի մոտակայքում՝ ընդգրկելով 1-2 ատամ։ Պլոմբի կախված մասը, որը կարող է լինել բորբոքման պատճառը, պետք է հեռացվի, իսկ եթե դա հնարավոր չէ, ապա ամբողջովին փոխարինվի։

Լինդը վնասող պսակը պետք է փոխարինվի, քանի որ հակաբորբոքային պատրաստուկներով բուժումը կարող է տալ միայն կարճաժամկետ արդյունք։

## Լնդերի հիվանդությունները երեխաների մոտ

Երեխաները նույնպես ենթակա են լնդերի հիվանդությունների առաջացմանը։ Պետք է ուշադիր լինել, քանի որ դա կարող է դառնալ երեխայի օրգանիզմում այլ հիվանդությունների առաջացման պատճառ։

Հիվանդության սկիզբը բաց չթողնելու համար պետք է պարբերաբար զննել մանկան բերանի խոռոչը։ Եթե լինդը առողջ է, ապա այն ունի վարդագույն գույն և բավականաչափ խոնավացված է, իսկ անհանգստության պատճառ պետք է դառնա կարմրած, ցավային զգացողություններ առաջացնող լինդը։ Նույնպես պետք է զգուշանալ երեխայի բերանից տհաճ հոտի, առատ թքարտադրության և արյունահոսող լնդերի առաջացման դեպքում։

![Ուռուցք](https://lifeinfo.am/storage/images/lnderi-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-158.jpg "Ուռուցք")

Բորբոքային ռեակցիաների պատճառ կարող է դառնալ ատամների ծլումը, չափազանց տաք սնունդ ուտելու սովորությունը կամ լինդը քերծող չոր մթերքները։

Ամենատարածված հիվանդությունները, որոնք կարող են առաջանալ երեխայի մոտ՝

- պարոդոնտոզ;
- գինգիվիտ;
- պերիոդոնտիտ;
- պարոդոնտիտ.

Ուռած լնդերը սկսում են արյունահոսել։

> Ուշադրություն! Մի զբաղվեք ինքնաբուժմամբ երեխաների մոտ բորբոքային պրոցեսների ժամանակ։ Դիմեք ատամնաբույժի օգնությանը։

## Բուժումը տնային պայմաններում

Բերանի խոռոչի հիգիենայի մասին հոգ տանելը հիմնական կանոնն է լնդերի՝ տնային պայմաններում բուժման մեջ։ Որպես բուժիչ միջոցներ կարելի է կիրառել հակաբորբոքային հատկություններ ունեցող գելեր և քսուքներ։ Գելն ավելի հավասարաչափ է դրվում վնասված հատվածների վրա և ավելի երկար է պահվում ազդեցություն ունենալու համար։ Քսուքն իր ճարպային կառուցվածքի պատճառով ավելի դանդաղ է ներծծվում, և այդ պատճառով դրա կիրառման արդյունքն ավելի ցածր է։

> Կարևոր է! Թե որ - կարդացեք մանրամասն մեր հոդվածում։

Արդյունավետ են գործում այնպիսի պատրաստուկներ, ինչպիսիք են՝ «Холисал» (Holisal), «Метрогил дента» (Metrogyl Denta), «Камистад» (Kamistad)։ Դրանց քսելու ժամանակ ցավային զգացողությունները դադարում են արդեն մի քանի րոպեում։ Դրանք նաև ունեն հակաբորբոքային ազդեցություն։ Դրանց կիրառումից հետո դադարում է լնդերի արյունահոսությունը, բուժումը կարող է շարունակվել բժշկի հանձնարարությամբ։

![Բորբոքում](https://lifeinfo.am/storage/images/lnderi-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-167.jpg "Բորբոքում")

> Հիշեք! Ատամները պետք է լվալ օրը երկու անգամ՝ մանրակրկիտ մերսելով լնդերը և հեռացնելով սննդի մնացորդները։

## Բուժումը ժողովրդական միջոցներով

Ժողովրդական բժշկությունը կարող է օգնել հանել լնդերի բորբոքումը, հատկապես վաղ փուլերում։

Բույսեր, որոնք վերացնում են արյունահոսությունը՝

- կաղնու կեղև;
- [սուսամբար](%D5%A5%D5%B2%D5%A5%D5%BD%D5%BA%D5%A1%D5%AF);
- ջրային պղպեղ;

Այս բույսերից յուրաքանչյուրից կարելի է պատրաստել եփուկ կամ թուրմ, այնուհետև դրանով ողողել բերանի խոռոչը մինչև լրիվ ապաքինում։

> Ուշադրություն դարձրեք! Սպիրտային թուրմերը կարող են այրվածք առաջացնել բորբոքված լնդի վրա, այդ պատճառով դրանց կիրառումը ցանկալի չէ։

### Խնձորի քացախ

Ժողովրդական բժշկությունը նաև խորհուրդ է տալիս բերանը ողողել ջրով՝ խնձորի քացախի ավելացումով։ 2-3 շաբաթ հետո լնդերի վիճակը նկատելիորեն բարելավվում է. բորբոքումը նվազում է, արյունահոսությունը վերանում է։

![Լնդերի հիվանդությունները երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/lnderi-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-bujum-109.jpg "Լնդերի հիվանդությունները երեխաների մոտ")

1. Բորբոքված լնդերի վրա նմանատիպ ազդեցություն ունեն՝ աղը, ջրածնի պերօքսիդը, պեպենը։
2. Դրական ազդեցություն են ունենում բուժիչ ատամի մածուկները՝ «Lacalut», «Parodontax» և այլն։

## Կանխարգելում

Հիվանդությունները ավելի հեշտ է կանխարգելել, քան բուժել։ Դրա համար անհրաժեշտ է հոգ տանել բերանի խոռոչի հիգիենայի մասին։

1. Կանոնավոր կերպով, օրը երկու անգամ, ատամի մածուկով մաքրել ատամները։
2. Պարտադիր պահպանել առողջ ապրելակերպ և ընդունել բավարար քանակությամբ սպիտակուցներ, հանքանյութեր և վիտամիններ։
3. Սննդի մեջ անպայման պետք է լինեն մսամթերք և կաթնամթերք, ձու և ձուկ։ Դրանք պարունակում են մեծ քանակությամբ սպիտակուց, որն անհրաժեշտ է ատամների և լնդերի բնականոն գործունեության համար։

Բերանի խոռոչի փափուկ հյուսվածքների վիճակի վրա ազդում է սննդի մեջ C վիտամինի առկայությունը։ Դրա բավարար քանակության դեպքում հյուսվածքը չի բորբոքվում և չի արյունահոսում։ Որոշ դեպքերում այս վիտամինը կարող է կիրառվել ներարկումների տեսքով՝ ուղղակիորեն լնդի մեջ։

Վերը նշված եղանակները՝ լնդերի ցավոտ վիճակից ազատվելու համար, կօգնեն վերացնել հիվանդության դրսևորումները, սակայն ամբողջությամբ բուժվելու համար ավելի լավ է դիմել ստոմատոլոգի կամ պարոդոնտոլոգի։ Նրանք կնշանակեն անհրաժեշտ դեղամիջոցներ և կհետևեն բուժման ընթացքին։