# Խոլեստերին

![Ինչ է խոլեստերինը](https://lifeinfo.am/storage/images/xolesterin-norma-patcharner-ev-ijecman-exanakner-188.jpg "Ինչ է խոլեստերինը")

Խոլեստերինը արյան հիմնական բաղադրիչներից մեկն է: Նրա մակարդակից են կախված օրգանիզմում կենսական նշանակություն ունեցող բազմաթիվ գործընթացներ: Ցուցանիշների աննշան բարձրացման հետ հաղթահարելուն կօգնեն դիետան և ժողովրդական միջոցները, իսկ հիվանդության բարդացած ընթացքի դեպքում անհրաժեշտ կլինի դեղորայքային բուժում:

Բովանդակություն:

- [Ինչ է խոլեստերինը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%AD%D5%B8%D5%AC%D5%A5%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A8)
- [Խոլեստերինի նորմաները](#%D5%AD%D5%B8%D5%AC%D5%A5%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%AB-%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ինչից է բարձրանում խոլեստերինը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%AB%D6%81%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%B1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AD%D5%B8%D5%AC%D5%A5%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A8)
- [Արյան անալիզ](#%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6)
- [Ինչպես վերծանել արդյունքները](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%BE%D5%A5%D6%80%D5%AE%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ինչպես իջեցնել բարձր խոլեստերինը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%AB%D5%BB%D5%A5%D6%81%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%B1%D6%80%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AE-%D5%AD%D5%B8%D5%AC%D5%A5%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A8)
- [Դիետա](#%D5%A4%D5%AB%D5%A5%D5%BF%D5%A1)
- [Դեղամիջոցներ](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ժողովրդական միջոցներ](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80)

## Ինչ է խոլեստերինը

Խոլեստերինը (խոլեստերոլը) բազմաատոմ սպիրտ է, լիպիդային միացություն, որը մասնակցում է էրիթրոցիտների, լյարդի, գլխուղեղի բջիջների ստեղծմանն ու գործառույթների պահպանմանը: Այս նյութը նպաստում է սեռական հորմոնների, կորտիզոնի, լեղաթթուների արտադրությանը, բարելավում է ճարպալույծ վիտամինների ներծծման գործընթացը:

![Խոլեստերինի նորմաները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-59892985.jpg "Խոլեստերինի նորմաները")

Խոլեստերոլը անոթներով տեղաշարժվում է սպիտակուցա-լիպիդային համալիրների տեսքով, որոնք կարելի է բաժանել լավի և վատի:

Խոլեստերոլի տեսակները.

1. ԲԽԼ (բարձր խտության լիպոպրոտեիններ) - հեռացնում են ճարպային նստվածքները անոթներից, կանխում են խոլեստերինային սալիկների առաջացման ռիսկը:
2. ՑԽԼ - ցածր խտության լիպոպրոտեիններ, դրանց չափազանց մեծ կուտակման դեպքում զարգանում է աթերոսկլերոզ:
3. ՇԽԼ-ն լիպոպրոտեիններ են՝ շատ բարձր խտությամբ, դրանց առկայությունը արյան մեջ նշանակում է օրգանիզմում պաթոլոգիական գործընթացների առկայություն:
4. ՄԽԼ - միջին խտության լիպոպրոտեիններ, սրտանոթային հիվանդությունների զարգացման հրահրիչներ:

Խոլեստերոլի լավ տեսակին են դասվում միայն ԲԽԼ-ները, մնացած բոլոր տեսակները համարվում են վատ խոլեստերին:

> Կարևոր է! Օրգանիզմն ինքնուրույն սինթեզում է անհրաժեշտ խոլեստերինի մոտ 80%-ը, մնացած մասը ստացվում է սննդամթերքի հետ:

## Խոլեստերինի նորմաները

Խոլեստերինի ցուցանիշների վրա ազդում են սեռը, տարիքը, ժառանգական գործոնը, օրգանիզմի ընդհանուր վիճակը: Խոլեստերոլի միջին օպտիմալ մակարդակը 5,2 մմոլ/լ է, եթե ցուցանիշները գերազանցում են 6,2 միավորը, անհրաժեշտ է մանրակրկիտ ախտորոշում, դեղորայքային բուժում:

Մեծահասակների և երեխաների ընդհանուր խոլեստերինի միջին ցուցանիշների աղյուսակ (մմոլ/լ)

ՏարիքՆորմ տղամարդու մոտՆորմ կնոջ մոտՄինչև 5 տարեկան2,9-5,32,9-5,25-10 տարեկան3,1-5,32,3-5,310-153-5,23.2-5,215-202,9-5,13,1-5,220-303,2-6,33,2-5,830-403.6-6,93.4-6,240-503,9-7,23,6-6,750-604-7,13,9-7,360-704-7,14,4-7,870-ից բարձր3,7-6,94,4-7,2Խոլեստերինը բարձր է, ինչ է դա նշանակում կանանց մոտ: Խոլեստերոլի մակարդակը մեծապես կախված է հորմոնալ ֆոնի վիճակից. ցուցանիշները կարող են զգալիորեն բարձրանալ հղիության ժամանակ, դաշտանային ցիկլի սկզբում, դաշտանադադարի հետ: Սակայն աթերոսկլերոզից, իշեմիայից կանայք տառապում են ավելի հազվադեպ, քան տղամարդիկ:

> Կարևոր է! Կանանց մոտ 30 տարեկանից հետո խոլեստերինի մակարդակը սկսում է բարձրանալ, տղամարդկանց մոտ այն հաճախ հասնում է իր գագաթնակետին 50 տարեկանում, որից հետո սկսում է աստիճանաբար նվազել:

### Ինչից է բարձրանում խոլեստերինը

Խոլեստերոլի ցուցանիշների բարձրացումը կարող է հրահրել սխալ սնունդը, հիպոդինամիան, ավելորդ քաշը, որոշ հիվանդություններ: Կարևոր է նաև տարիքային գործոնը, 50 տարեկանից հետո աթերոսկլերոզի առաջացման ռիսկը մեծանում է 2 անգամ, կանայք շատ ավելի քիչ են ենթարկվում այս հիվանդությանը:

![Արյան անալիզ](https://lifeinfo.am/storage/images/xolesterin-norma-patcharner-ev-ijecman-exanakner-167.jpg "Արյան անալիզ")

Խոլեստերինի բարձրացման հիմնական պատճառները.

- սննդակարգում ճարպային սննդի, ֆաստ ֆուդի գերակշռություն,
- հաճախակի սթրեսներ, ակտիվ և պասիվ ծխելը, ալկոհոլային կախվածություն,
- էնդոկրին բնույթի պաթոլոգիաներ - դիաբետ, վահանաձև գեղձի ֆունկցիաների խանգարում,
- հիպերտոնիա,
- լյարդի, երիկամների, ենթաստամոքսային գեղձի ծանր և քրոնիկ հիվանդություններ,
- բարորակ և չարորակ նորագոյացություններ,
- հղիություն,
- հորմոնալ հակաբեղմնավորիչների, միզամուղ դեղամիջոցների երկարատև ընդունում:

Բարձր խոլեստերինի խնդիրն արդիական է նաև երեխաների համար. ցուցանիշների բարձրացումը առավել հաճախ տեղի է ունենում վատ ժառանգականության, գիրության, պատանեկան տարիքում հորմոնալ վերակառուցման ֆոնին:

## Արյան անալիզ

Խոլեստերինի մակարդակը որոշելու համար անհրաժեշտ է հանձնել երակային արյան անալիզ. կենսաքիմիական հետազոտությունը ցույց կտա ընդհանուր, լավ, վատ խոլեստերինի պարունակությունը: Ախտորոշման արդյունքները մեծապես կախված են հետազոտությանը ճիշտ նախապատրաստվելուց:

![Ինչպես իջեցնել բարձրացած խոլեստերինը](https://lifeinfo.am/storage/images/xolesterin-norma-patcharner-ev-ijecman-exanakner-108.jpg "Ինչպես իջեցնել բարձրացած խոլեստերինը")

Խոլեստերինի անալիզ հանձնելու կանոնները.

- վերջին ուտելուց անալիզ հանձնելն առանձնացվում է 12-16 ժամով.
- նյութ վերցնելուց 72 ժամ առաջ պետք է հրաժարվել յուղոտ սննդից.
- ընթացակարգից առաջ կարելի է խմել ոչ գազավորված ջուր, ծխել չի կարելի.
- անալիզ հանձնելուց մոտ տասնհինգ րոպե առաջ պետք է հանգստանալ՝ նստել, խորը և դանդաղ շնչել.
- հիվանդը պետք է բժշկին տեղեկացնի վերջին ժամանակաշրջանում ընդունած բոլոր դեղամիջոցների մասին:

Եթե խոլեստերինը բարձր է՝ ո՞ր բժիշկն է բուժում: Պաթոլոգիական գործընթացների իրական պատճառը բացահայտելու համար անհրաժեշտ է խորհրդակցել հետևյալ մասնագետների հետ.

- կարդիոլոգ.
- թերապևտ.
- նևրոլոգ.
- դիետոլոգ.
- գաստրոէնտերոլոգ.
- էնդոկրինոլոգ.
- գինեկոլոգ:

Խոլեստերինի մակարդակը կանոնավոր ստուգելու կարիք ունեն ռիսկային խմբի մեջ մտնող բոլոր մարդիկ, մասնավորապես՝ սրտի և անոթների պաթոլոգիաներ ունեցող անձինք, ծխողները, գերճնշումով տառապողները, գիրություն ունեցող մարդիկ, դաշտանադադարից հետո կանայք, 40-ից բարձր տղամարդիկ, բոլոր տարեց մարդիկ:

### Ինչպես վերծանել արդյունքները

Մանրամասն անալիզը վերծանելիս բժիշկը հաշվի է առնում բոլոր ցուցանիշները, խոլեստերինի տարբեր ֆրակցիաների տարիքային նորման:

Հիմնական ցուցանիշների նշանակությունը.

1. ՑԽԼՊ-ի մակարդակի բարձրացումը մինչև 4 և ավելի մմոլ/լ-ի վկայում է սրտի և անոթների պաթոլոգիաների առաջացման բարձր ռիսկի մասին: Անհրաժեշտ է հրատապ վերանայել կենսակերպը, սկսել բուժում: Սրտային հիվանդների, ինչպես նաև անամնեզում ինֆարկտ, ինսուլտ ունեցողների համար այս ցուցանիշը պետք է լինի 1,8-2,6 մմոլ/լ սահմաններում:
2. օգտակար խոլեստերինի օպտիմալ մակարդակը՝ 5 մմոլ/լ: Այսպիսի արժեքի դեպքում լավ լիպոպրոտեինները անոթներից հեռացնում են վնասակար ճարպերի կուտակումները, պաշտպանում են սրտանոթային համակարգը: Եթե ցուցանիշները նվազում են մինչև 2 միավոր, ապա ավելանում է վտանգավոր պաթոլոգիաների առաջացման ռիսկը:
3. Տրիգլիցերիդները օրգանական նյութեր են, որոնք մասնակցում են բջջային թաղանթների կառուցմանը, կուտակում են էներգիա: Արյան մեջ նրանք ներթափանցում են սննդի հետ: Մակարդակը որոշվում է մանրամասն կենսաքիմիական անալիզի միջոցով: Նորմայում ցուցանիշները պետք է լինեն 1,7 մմոլ/լ-ից պակաս: 2,3 միավորից ավելի արժեքները վկայում են աթերոսկլերոզի զարգացման մասին:
4. Աթերոգենության գործակիցը՝ վատ և լավ խոլեստերինի հարաբերակցությունը, առավել ճշգրիտ արտացոլում է օրգանիզմում լիպիդային փոխանակության վիճակը: Նրա ցուցանիշներից է կախված աթերոսկլերոզի զարգացման հավանականությունը: Մինչև 30 տարեկան այս արժեքները պետք է լինեն 2-2,8 միավոր սահմաններում, ավելի մեծ տարիքի մարդկանց մոտ՝ 3,3-3,5, իսկ ՍԱ իշեմիայի դեպքում ավելանում է մինչև 4 միավոր:

Իջեցված խոլեստերին նկատվում է սթրեսների և դեպրեսիաների, օստեոպորոզի, անպտղության, գիրության, ստամոքս-աղիքային տրակտի պաթոլոգիաների, հիպերթիրեոզի, ավիտամինոզի, անեմիայի, հեմոռագիկ ինսուլտի դեպքում:

## Ինչպես իջեցնել բարձրացած խոլեստերինը

Խոլեստերինի բարձր մակարդակն արտահայտվում է ստենոկարդիայի նոպաների, մաշկի վրա ճարպային նորագոյացությունների, հևոցի, վերջույթների ցավերի տեսքով: Եթե անտեսել վտանգավոր ախտանիշները, ապա իշեմիայից, ինֆարկտից, ինսուլտից խուսափել չի հաջողվի: Ակտիվ կենսակերպը, ճիշտ սնունդը, վնասակար սովորություններից հրաժարվելը՝ այս պարզ կանխարգելիչ միջոցները կօգնեն երկար ժամանակ պահպանել անոթների առողջությունը:

![Ինչից է բարձրանում խոլեստերինը](https://lifeinfo.am/storage/images/xolesterin-norma-patcharner-ev-ijecman-exanakner-188.jpg "Ինչից է բարձրանում խոլեստերինը")

### Դիետա

Ճիշտ սնունդը օգնում է նվազեցնել հիպերխոլեստերինեմիայի զարգացման ռիսկը: Դիետայի միջոցով հնարավոր է պահպանել արյան մեջ խոլեստերինի մակարդակը նորմայի սահմաններում նույնիսկ հասուն տարիքում:

Ո՞ր մթերքներում կա շատ վնասակար խոլեստերինԻնչպես բարձրացնել օգտակար խոլեստերինըմսի ճարպային տեսակներ, երշիկեղեն, ապխտած մթերքներ; հավկիթ, հատկապես դեղնուցը;

մարգարին;

ճարպային սոուսներ և հարակցումներ;

բարձր յուղայնության կաթնամթերք;

ֆասթֆուդ, կոնսերվանտներ պարունակող մթերքներ, կիսաֆաբրիկատներ;

հրուշակեղեն, սպիտակ ալյուրից պատրաստված արտադրանք;

քաղցրավենիք;

ալկոհոլային, կոֆեինով և գազավորված ըմպելիքներ:

 սեզոնային բանջարեղեն և մրգեր, հատկապես օգտակար են ցիտրուսային պտուղները և հատապտուղները, բակլազգիներ, բանջարեղեն; բուսական յուղեր;

ոչ ճարպային կարմիր միս;

բանջարեղենի արգանակի վրա պատրաստված թեթև ապուրներ;

կաթնաթթվային մթերքներ՝ ոչ ավելի, քան 2,5% ճարպայնությամբ;

հնդկաձավարից, ցորենից, վարսակից, բրնձից պատրաստված շիլաներ;

թեփով, սև հաց;

ճարպային ձուկ, ծովամթերք;

բնական հյութեր, մուրսեր, մասուրի թուրմ;

դդումի, քթանի սերմեր:

Խոլեստերինային դիետայի ժամանակ թույլատրվում է սնունդն ընդունել եփած, թխած, շոգեխաշած և շոգեով եփած տեսքով: Խոլեստերինի օրական քանակը պետք է իջեցնել՝ հասցնելով մինչև 300 մգ:

> Կարևոր է! Անոթների համար ամենավտանգավորը գարեջուրն է, դրանում շատ վնասակար խոլեստերին կա! Աթերոսկլերոզի զարգացման ռիսկը մեծացնում են նաև քաղցր գինին, թուրմերը, քանի որ այս խմիչքներում ավելորդ քանակությամբ շաքարներ կան:

### Դեղորայքային պատրաստուկներ

Տարեց հիվանդներին, հիպերտոնիկներին, շաքարախտով հիվանդներին, հիպերխոլեստերինեմիայի ժառանգական նախատրամադրվածություն ունեցող մարդկանց անհրաժեշտ է ընդունել խոլեստերինն իջեցնող հատուկ պատրաստուկներ, որոնք կօգնեն խուսափել վտանգավոր և մահացու բարդություններից:

![Ինչպես վերծանել արդյունքները](https://lifeinfo.am/storage/images/xolesterin-norma-patcharner-ev-ijecman-exanakner-199.jpg "Ինչպես վերծանել արդյունքները")

IV սերնդի ստատինները՝ Crestor, Holetar, Atomax, Ovencor, պարտադիր նշանակվում են կարդիոլոգիական բնույթի պաթոլոգիաների դեպքում, ինֆարկտից, ինսուլտից, աորտակորոնար շունտավորումից հետո: Հաբերը լավ մաքրում և վերականգնում են անոթները, բարձրացնում են օգտակար խոլեստերինի խտությունը, անվտանգ են նույնիսկ տարեց մարդկանց համար, քաղցկեղածին և մուտացիոն ազդեցություն չունեն:

Հնարավոր կողմնակի ռեակցիաներ.

- գլխացավ;
- քնի խանգարում;
- փորլուծություն;
- սրտխառնոց;
- ջղաձգություններ;
- մաշկային ցանավորումներ;
- պոտենցիայի հետ կապված խնդիրներ:

Ֆիբրիններ, ֆիբրաթթվի ածանցյալներ՝ Lipantil, Exlip, Taicolor: Լյարդում օքսիդացնում են ճարպերը, ինչի հաշվին նվազում է վնասակար խոլեստերինի խտությունը, բարձրանում է օգտակար խոլեստերինի քանակը:

Կողմնակի ազդեցություններ.

- թրոմբոէմբոլիա;
- սպազմեր;
- մկանային թուլություն;
- արևի լույսի նկատմամբ բարձրացած զգայունություն;
- որովայնի ցավ:

Որպես լրացուցիչ թերապևտիկ միջոցներ օգտագործվում են նիկոտինաթթվի, լիպոաթթվի, բնական բաղադրիչների հիման վրա պատրաստված դեղեր, A, C և B խմբի վիտամինների բարձր պարունակությամբ համալիրներ:

> Կարևոր է! Լավ և էժան միջոց խոլեստերինի բարձրացումը կանխելու համար ձկան յուղն է, որն ունակ է քայքայել ցածր խտության մասնիկները!

### Ժողովրդական միջոցներ

Ավանդական բժշկության ոչ ավանդական բաղադրատոմսերը կանխում են արյան մեջ խոլեստերինի մակարդակի բարձրացումը, նպաստում են ցուցանիշների նորմալացմանը դրանց աննշան մեծացման դեպքում:

Ինչպես պայքարել բարձրացած խոլեստերինի դեմ տնային պայմաններում.

1. Մանրացնել փոշու վերածել չորացրած լորենու ծաղկաբույլերը, ընդունել օրական երեք անգամ 10 գ՝ ուտելուց 20 րոպե առաջ, մեկ ամսվա ընթացքում:
2. Բոլոտովի բուժիչ կվասը՝ 50 գ մանրացված դեղնածաղիկ (желтушник) տեղադրել թանզիֆից պատրաստված տոպրակի մեջ, լցնել 3 լիտր մաքրված ջուր, ավելացնել 200 գ շաքար և 10 մլ ոչ ճարպային թթվասեր: Տարան դնել տաք տեղում 2 շաբաթ, ամեն օր խառնել: Խմել 100 մլ ուտելուց 30 րոպե առաջ, բուժման տևողությունը՝ 1 ամիս: Կվասն օգտագործելուց հետո ամեն անգամ տարայի մեջ ավելացնել 100 մլ ջուր՝ 5 գ շաքարով:
3. Խառնել 50 գ ճապոնական սոֆորայի և թփակտուցի պտուղներ, լցնել դրա վրա 1 լիտր օղի, թրմել 21 օր մութ, զով տեղում: Խմել 5 մլ դեղամիջոցը սնունդ ընդունելուց կես ժամ առաջ: Ստացված դեղամիջոցի չափաբաժինը հաշվարկված է 1 դասընթացի համար:
4. 15 մլ ջրում լուծել 5 մլ պրոպոլիսի սպիրտային թուրմ, խմել ուտելուց կես ժամ առաջ մեկ ամսվա ընթացքում:
5. Օրական երեք անգամ, ուտելուց առաջ, ուտել 6 հատ թարմ կարմիր գիհամորու (рябина) պտուղ, բուժման տևողությունը՝ 4 օր, որից հետո պետք է կատարել տասնօրյա ընդմիջում:
6. 1 կգ կիտրոնից քամել հյութը, ավելացնել 200 գ մանրացված սխտորի մածուկ, անոթը դնել սառը տեղում 72 ժամով: 200 մլ ջրում լուծել 15 մլ դեղամիջոցը, խմել նախաճաշից առաջ, դասընթացի ընթացքում պետք է խմել ամբողջ ըմպելիքը: Այս միջոցը համարվում է ամենաարդյունավետը անոթների մաքրման համար:

![Դիետա](https://lifeinfo.am/storage/images/xolesterin-norma-patcharner-ev-ijecman-exanakner-199.jpg "Դիետա")

Եթե ամեն առավոտ նախաճաշից առաջ կանոնավոր կերպով ընդունել 15-30 մլ քթանի յուղ, հնարավոր է զգալիորեն իջեցնել վնասակար խոլեստերինի մակարդակը, կանխել դրա բարձրացումը:

Կանանց և տղամարդկանց մոտ խոլեստերինի նորմալ մակարդակը տարբերվում է, նշանակություն ունի նաև մարդու տարիքը: Խոլեստերինը լինում է վնասակար և օգտակար, այս նյութերի հարաբերակցությունը տեսնել կօգնի արյան կենսաքիմիական անալիզը: Անոթներում պաթոլոգիական գործընթացների զարգացումից խուսափելն ամեն մեկի ուժերից վեր չէ՝ անհրաժեշտ է վարել առողջ կենսակերպ, խելամտորեն սնվել: