# Հազ

![Հազ․ ինչ է սա?](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-89006518.jpg "Հազ․ ինչ է սա?")

Հազը շնչառական ուղիների, սիրտ-անոթային համակարգի, հենաշարժական համակարգի, քթահեռուկի բազմաթիվ հիվանդությունների ախտանիշ է։ Այս ախտանիշի բնույթով հաճախ կարելի է որոշել դրա առաջացման պատճառը և հասկանալ՝ արդյոք անհանգստանալու կարիք կա։ Հազը կարող է ունենալ տարբեր տեսակներ, և դրանց բուժման համար կարող են օգտագործվել լիովին տարբեր մեթոդներ ու միջոցներ։

Բովանդակություն՝

- [Հազ․ ինչ է սա?](#%D5%B0%D5%A1%D5%A6%E2%80%A4-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BD%D5%A1)
- [Ո՞ր բժիշկն է զբաղվում հազի բուժմամբ](#%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%AA%D5%AB%D5%B7%D5%AF%D5%B6%D5%A6%D5%A2%D5%A1%D5%B2%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B4%D5%A1%D5%B4%D5%A2)
- [Պատճառներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Հազը հղիության ընթացքում](#%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%A8-%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A8%D5%B6%D5%A9%D5%A1%D6%81%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ախտորոշում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ինչպե՞ս ազատվել հազից](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%BF%D5%BE%D5%A5%D5%AC-%D5%B0%D5%A1%D5%A6%D5%AB%D6%81)
- [Ժողովրդական միջոցներ](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80)

## Հազ․ ինչ է սա?

Հազալինելու խթանը առաջանում է շնչառական ուղիների սպազմերի պատճառով, որոնք լինում են մանր մասնիկների, օտար մարմինների ներթափանցումից, բորբոքային գործընթացից, նյարդային վերջավորությունների գրգռումից և մի շարք այլ գործոնների հետևանքով։ Հազի նոպան կարող է հանդիպել ամբողջապես առողջ մարդու մոտ, օրինակ՝ փոշոտ սենյակում գտնվելուց։ Այն պարտադիր չէ, որ վկայի վտանգավոր խնդիրների մասին։

Սակայն եթե այս ախտանիշը ի հայտ է գալիս առանց երևալու պատճառի, խոչընդոտում է աշխատանքի ունակությանը, ուժեղանում է գիշերը և ուղեկցվում այլ հիվանդությունների նշաններով, պետք է ուշադրություն դարձնել։ Շատերը կարծում են, որ հազը միշտ վկայում է մրսածության մասին, սակայն դա ճիշտ չէ. այն հաճախ մատնանշում է այլ օրգանների հիվանդություններ։

Տարբերում են հազի երկու հիմնական տեսակ, որոնք առավել հաճախ հանդիպում են։ Դրանք են՝

1. Չոր հազ։ Տվյալ տեսակի հազը հիմնականում անարդյունք է, այսինքն՝ խորխի առանձնացում չի լինում։ Այն սովորաբար ի հայտ է գալիս մրսածության սկզբում, սրտի և անոթների, հենաշարժական և նյարդային համակարգի հիվանդությունների ժամանակ։
2. Թաց հազ։ Այս տեսակի հազը ուղեկցվում է խորխի առանձնացմամբ։ Խորխի բնույթով, գույնով, մածուցիկությամբ կարելի է որոշել ախտանիշի առաջացման պատճառը։ Հաճախ թաց հազը առաջանում է շնչառական ուղիների բորբոքային հիվանդությունների, մրսածության ընթացքի ժամանակ, երբ սկսվում է խորխի անջատումը։

Ախտանիշի տեսակը կարևոր է ախտորոշման և համապատասխան բուժում նշանակելու համար։ Նույնիսկ մրսածության դեպքում երբեք չի կարելի օգտագործել չոր հազի դեղերը թաց հազի դեպքում և հակառակը, քանի որ դա կարող է պատճառ դառնալ հիվանդության սրման։

## Ո՞ր բժիշկն է զբաղվում հազի բուժմամբ

Դա ամբողջությամբ կախված է հազի ախտանիշի պատճառից։ Մրսածության, շնչառական ուղիների բորբոքային հիվանդությունների դեպքում անհրաժեշտ է դիմել թերապևտի։ Եթե բորբոքային պրոցեսը տարածվում է քթահեռուկում, ապա պետք է դիմել օտոլարինգոլոգի օգնությանը։

![Ո՞ր բժիշկն է զբաղվում հազի բուժմամբ](https://lifeinfo.am/storage/images/haz%E2%80%A4-axtanishner-patcharner-bujum-120.jpg "Ո՞ր բժիշկն է զբաղվում հազի բուժմամբ")

Եթե ախտանիշը պայմանավորված է սրտի հիվանդություններով, անհրաժեշտ է դիմել կարդիոլոգի։ Սակայն, եթե նոպան շատ ուժեղ է, ուղեկցվում է շնչառության դժվարությամբ, խեղդելու զգացումով, հարկավոր է անմիջապես կանչել «Շտապ օգնություն»։ Գոյություն ունի սրտային ասթմայի նոպայի վտանգ, որն անձի կյանքի համար վտանգավոր է։

> Կարևոր է․ Չհայտնաբերելով հազի ճշգրիտ պատճառը՝ չի կարելի ընդունել որևէ դեղամիջոց, որն արգելափակում է հազը կամ, հակառակը, խթանում խորխի դուրսբերումը։

## Պատճառներ

Հազի առաջացման բազմաթիվ պատճառներ կան, որոնցից հիմնականերն են՝

1. Մրսածություն, շնչառական ուղիների բորբոքային հիվանդություններ։ Այս դեպքում հազին հաճախ ուղեկցում են քթահոսք, դող, ընդհանուր դժգոհություն, նիրհելու հակում։ Հնարավոր է ջերմության բարձրացում, սակայն եթե այն հասնում է 39-40 աստիճանի և չի իջնում, պետք է դիմել բժշկի։ Հազն առկա է գրիպի, ՎՇՇՎ (Վիրուսային շնչառական շղթայի վարակներ), ՍՇՎ, բրոնխիտների ժամանակ։ Մանուկների մոտ հազի ամենատարածված պատճառը մրսածությունն է։
2. Քթահեռուկի բորբոքային հիվանդություններ։ Դեպքերի մի մասում հազը առաջանում է ռինիտի, սինուսիտի, գայմորիտի, կոկորդի ցավի դեպքում։ Սովորաբար հազը թաց է, կարող է առաջանալ նաև օտիտի, միջին ականջի բորբոքման ժամանակ։
3. Ալերգիկ ռեակցիաներ։ Ալերգիկ հազը և քթահոսքը հաճախ լինում են ալերգիայի ժամանակ, հատկապես՝ փոշու, բուսական փոշու, տարբեր թռիչողական նյութերի հանդեպ զգայունության դեպքում։ Այս դեպքում ախտանիշը ի հայտ է գալիս քթի ջրիկ արտադրության, ալերգենի հետ շփումից հետո։
4. Սրտի և անոթների հիվանդություններ։ Սրտային հազ առաջանում է սրտամկանի մի շարք հիվանդությունների ժամանակ՝ սովորաբար սրտի առանձին հատվածի աշխատանքի խանգարման դեպքում։ Այս դեպքում ախտանիշը հատկապես ուժեղանում է գիշերը, ուղեկցվում է ռիթմի խանգարումներով, ցավերով ձախ կողմի շրջանում, որոնք տարածվում են ձախ թևին։ Սովորաբար առկա է կոշտ, հաչոցային հազ։
5. Օստեոխոնդրոզ, նևրալգիաներ, ողնաշարի մի շարք հիվանդություններ։ Այս դեպքում առաջանում է գրգռում ողնաշարի կրծքային հատվածի նյարդային վերջերում, ինչն առաջացնում է սպազմ և հազ։ Հազը սովորաբար չոր է, ուղեկցվում է մեջքի ցավերով կամ թմրածությամբ, ուժեղանում է գիշերը։
6. Մարսողական համակարգի հիվանդություններ։ Գաստրիտի (հատկապես սուր ձևի) ժամանակ ստամոքսահյութի բաղադրիչները կարող են գրգռել նյարդային վերջավորությունները, որոնք էլ հրահրում են հազը։ Այս դեպքում հազը չոր է, կարող է ուժեղանալ պառկած դիրքում, հաճախ ուղեկցվում է այրոցով։

![Պատճառներ](https://lifeinfo.am/storage/images/haz%E2%80%A4-axtanishner-patcharner-bujum-170.jpg "Պատճառներ")

> Կարևոր է․ Սրտի հիվանդությունների դեպքում չի կարելի անտեսել հազը, քանի որ այն կարող է հանգեցնել մահացու վտանգավոր սրտային ասթմայի նոպայի։

## Հազը հղիության ընթացքում

Պտղի աճի ժամանակ առաջացող ճնշումը դիֆրագմայի և թոքերի վրա կարող է առաջացնել հազի նոպաներ։ Նոպաները կարող են ի հայտ գալ դիրքի կտրուկ փոփոխության կամ պառկած դիրքում։

Չի կարելի ընդունել որևէ դեղամիջոց։ Նոպաները նվազեցնելու համար կարելի է զբաղվել հատուկ շնչառական գիմնաստիկայով, որը հաճախ առաջարկվում է հղի կանանց, կարգավորված օրվա ռեժիմ պահպանել, խուսափել ուժեղ սթրեսներից և ֆիզիկական գերլարվեցումից։

![Հազը հղիության ընթացքում](https://lifeinfo.am/storage/images/haz%E2%80%A4-axtanishner-patcharner-bujum-182.jpg "Հազը հղիության ընթացքում")

## Ախտորոշում

Առանց հիվանդության պատճառը պարզելու չի կարելի սկսել բուժումն, հակառակ դեպքում հնարավոր է լրջորեն վնասել։ Ախտորոշման համար օգտագործվում են տարբեր մեթոդներ, սովորաբար պահանջվում է բժշկի զննում, կրծքավանդակի ունկնդրում, ԷԿԳ, ռենտգեն։ Այլ հետազոտություններ կարող են նշանակվել՝ կախված հիվանդության ընթացքի առանձնահատկություններից։ Քթահեռուկի վարակիչ հիվանդությունների դեպքում կարող է նշանակվել մանրէաբանական քննություն, կատարվում է քերուկ։

## Ինչպե՞ս ազատվել հազից

Բուժումը կախված է այն պատճաճառից, որը հրահրել է տվյալ ախտանիշը։ Կախված հիվանդությունից՝ բուժման միջոցները տարբեր են։ Մրսածության դեպքում սովորաբար կիրառվում են թոքերի խորխազատմանը նպաստող, մուկոլիտիկ ազդեցությամբ միջոցներ։ Կան տարբեր դեղամիջոցներ չոր և թաց հազի դեմ։

> Կարևոր է․ Մրսածության և բորբոքային հիվանդությունների դեպքում երբեք չի կարելի տաքացնել կրծքավանդակի շրջանը։

Հակաբիոտիկները կիրառվում են ախտանիշի առաջացման հիմնական պատճառն վերացնելու համար։ Դրանք նշանակում են այն դեպքում, երբ շնչառական ուղիների կամ քթահեռուկի բորբոքային պրոցեսը բակտերիալ վարակի հետևանք է։ Հակաբիոտիկները կարելի է ընդունել միայն բժշկի հսկողությամբ, ընդունման տևողությունը լինում է մի քանի օրից մինչև երկուսից շաբաթ։

![Ախտորոշում](https://lifeinfo.am/storage/images/haz%E2%80%A4-axtanishner-patcharner-bujum-151.jpg "Ախտորոշում")

Ինհալացիաները սովորաբար օգտագործվում են ալերգիկ հազի և քթահոսքի դեպքում վիճակը թեթևացնելու համար։ Դրանք կատարվում են հատուկ դեղերի հիման վրա՝ նեբուլայզերի օգնությամբ, կարելի է կիրառել նաև ջուր-նատրիումային կամ սոդայի լուծույթներ։ Նույն միջոցները կարող են օգտագործվել շնչառական ուղիների բորբոքման դեպքում՝ որպես օժանդակ մեթոդ։

## Ժողովրդական միջոցներ

Ժողովրդական միջոցների մեծ մասը չեն օգնում հաղթահարել հազի առաջացման գլխավոր պատճառը։ Սակայն պետք է նշել, որ դրանք կարող են մեղմացնել հազի նոպան, որն հատկապես կարող է անհանգստացնել գիշերվա ժամերին։ Ժողովրդական մեթոդները լիովին անվտանգ են, կողմնակի ազդեցություններ չեն առաջացնում, թույլատրված և օգտակար են երեխաների մոտ կիրառելու համար։

Մեղրը օգնում է մեղմացնել նոպաները։ Մեկ ճաշի գդալ մեղրը կարելի է լուծել մեկ բաժակ տաք ջրի մեջ և խմել։ Կարևորը՝ ջուրը չպետք է լինի շատ տաք, քանի որ բարձր ջերմաստիճանը քայքայում է մեղրի օգտակար հատկությունները։

Երեխաների համար կարելի է մեղրի վրա հիմնված ըմպելիք պատրաստել։ Տաք կաթի մեջ պետք է լցնել մեկ գդալ մեղր, ըստ ցանկության կարելի է ավելացնել մի փոքր թթվասեր կամ կարագ։ Այս միջոցը կօգնի մեղմացնել հազի նոպաները և օգտակար է կոկորդի ցավի դեպքում, որը կապված է մրսածության հետ։