#  Հարթաթաթություն

![Հիվանդության ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-69421455.jpg "Հիվանդության ախտանիշները")

Հարթաթաթությունը ոտքի դեֆորմացիա է։ Առանձնացնում են նրա մի քանի տեսակ՝ երկայնական և լայնակի։ Երկայնական հարթաթաթության դեպքում խտանում և դեֆորմացվում է ոտքի ներքին եզրը, իսկ լայնակիի դեպքում՝ մատների հիմքերի միջև գտնվող հատվածը։ Ոտքի այսպիսի սխալ ձևը հանգեցնում է նրա պաշտպանիչ (ամորտիզացնող) գործառույթների լրիվ կորստի, որոնք անհրաժեշտ են ոտքի վրա ընկնող ծանրաբեռնվածությունների ժամանակ՝ ցատկերի, վազքի և այլ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունների ժամանակ։ Տուժում են ոչ միայն ոտքերի հոդերը, այլև գանգի ոսկորները, ողնաշարի ողերը։ Արդյունքում հարթաթաթությունը հանգեցնում է սրունք-թաթային, ծնկային, միջողնային հոդերի հիվանդությունների։ Ի վերջո հիվանդին սպասվում է արթրոզ կամ սկոլիոզ։

Բովանդակություն՝

- [Հիվանդության ախտանիշները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Երկայնական հարթաթաթություն](#%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Լայնակի հարթաթաթություն](#%D5%AC%D5%A1%D5%B5%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Հիվանդության առաջացման պատճառները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հարթաթաթության հետևանքները](#%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հարթաթաթություն 1, 2 և 3 աստիճանի](#%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-1-2-3-%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%AB%D5%B3%D5%A1%D5%B6%D5%AB)
- [Ո՞ր բժիշկն է բուժում](#%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%AA%D5%AB%D5%B7%D5%AF%D5%B6%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Զինվորական ծառայությո՞ւն](#%D5%A8%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A5%D5%B6-%D5%A6%D5%AB%D5%B6%D5%BE%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%AE%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6)
- [Հարթաթաթությունը երեխաների մոտ](#%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Բուժում առանց վիրահատության, տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D5%9D-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ոտքերի մերսում](#%D5%B8%D5%BF%D6%84%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%A5%D6%80%D5%BD%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Քսուքներ հարթաթաթության ժամանակ](#%D6%84%D5%BD%D5%B8%D6%82%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Ինչպես բուժել ցավը հարթաթաթության ժամանակ](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D6%81%D5%A1%D5%BE%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Հարթաթաթության բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Եղևնի](#%D5%BA%D5%AB%D5%B0%D5%BF%D5%A1-%D5%A5%D5%B2%D6%87%D5%B6%D5%B8%D6%82-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF)
- [Ֆիզիոթերապիա](#%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1)
- [Բուժում վիրաբուժական եղանակով](#%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ներբանների մասին հարթաթաթության ժամանակ](#%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%AC%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Վարժություններ հարթաթաթության ժամանակ](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Հիվանդության կանխարգելում](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)

> Ուշադրություն! Երբեմն հարթաթաթությունը կապված է երակների վարիկոզ լայնացման զարգացման հետ։ Այս երկու խնդիրներն ունեն նման ախտանիշներ, այդ պատճառով դրանք ինքներդ ձեզ մոտ հայտնաբերելիս պարտադիր հետազոտություն անցեք։

## Հիվանդության ախտանիշները

Ձեզ մոտ հարթաթաթության կասկա՞ծ եք ունեցել։ Ստուգեք հին կոշիկները՝ եթե դրանք մաշված են ներքին կողմից, պետք է դիմել օրթոպեդի խորհրդատվության։ Հարթաթաթության ժամանակ մարդուն անհանգստացնում են.

- ոտքերի արագ հոգնածությունը երկարատև քայլելիս կամ երկար ժամանակ կանգնած մնալիս,
- ոտնաթաթերի և նույնիսկ կոճերի այտուցվածությունը երեկոները,
- ծանրության զգացողություն, ցավ ոտքերում և ջղաձգությունների հայտնվելը։

Կանանց համար դժվարանում է կրունկով կոշիկներով քայլելը, ոտնաթաթի երկարացումը և հաստացումը ստիպում է ավելի մեծ չափսի կոշիկներ գնել։ Կեցվածքը և քայլվածքը կորցնում են իրենց բնականությունը։ Կա մատների մատնահյուս ներաճած եղունգի առաջացման վտանգ։

Հարթաթաթության վերջին փուլում հիվանդին անհանգստացնում են ցավեր ոչ միայն ոտքերում, այլև ողնաշարում և գլխում։ Ախտանիշները տարբերվում են հարթաթաթության տեսակից ելնելով։

### Երկայնական հարթաթաթություն

Դրա երկայնական ձևը ցավ է առաջացնում ոտնաթաթի կամ ներբանի միջին մասի վրա սեղմելիս, ոտնաթաթի մեջքային կողմի այտուցվածություն։ Ոտնաթաթում և կոճում ցավը մշտական է, նոր կոշիկ ընտրելը շատ դժվար է։ Կրունկը կորցնում է իր ձևը, երկայնական կամարի ուրվագիծը վատ է տարբերակվում, սրունք-թաթային հոդը դժվար է շարժվում։

Երկայնական հարթաթաթությունը հանդիպում է դեպքերի 20%-ում։

![Հիվանդության առաջացման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-183.jpg "Հիվանդության առաջացման պատճառները")

### Լայնակի հարթաթաթություն

 տեղի է ունենում ոտնաթաթի մատների դեֆորմացիա՝ նրա լայնակի կամարի անհետացման հետևանքով։ Մաշկի վրա հայտնվում են կոշտուկներ, հիվանդին անհանգստացնում են ցավեր ոտնաթաթի առաջային հատվածում, մատները ստանում են մուրճանման ձև։

> Սա հետաքրքիր է! Հաճախ հենց լայնակի հարթաթաթությունն է առաջանում մկանների ժառանգական թուլությունից։ Ժառանգումը տեղի է ունենում կանացի գծով։ Ընդհանրապես, տղամարդկանց մոտ այս ձևը հանդիպում է շատ ավելի հազվադեպ՝ հարաբերակցությունը 8:2 է։

Որոշ դեպքերում հանդիպում է համակցված ձև՝ ախտորոշվում է միաժամանակ երկայնական և լայնակի հարթաթաթություն։

## Հիվանդության առաջացման պատճառները

10 դեպքից 8-ում խնդրի պատճառ է դառնում ոտքի մկանների և կապանների վատ զարգացումը, որոնք կարիք ունեն մշտական մարզման։ Ծանրաբեռնվածությունից զրկված մկանները թուլանում են, այդ պատճառով չեն կարողանում ոտնաթաթը պահել անհրաժեշտ բարձրացված դիրքում։ Մասնագիտության բերումով ոտքերի մկանների գերծանրաբեռնման ժամանակ ևս առաջանում է հարթաթաթություն։ Ռիսկի խմբում են վաճառողները, վարսավիրները, առաքիչները և օրվա մեծ մասն ոտքի վրա անցկացնող այլ մարդիկ։

![Հարթաթաթության հետևանքները](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-100.jpg "Հարթաթաթության հետևանքները")

Հազվադեպ դեպքերում (ընդամենը 3%) հարթաթաթությունը բնածին է։ Ժամանակին ախտորոշման խնդիրը կայանում է նրանում, որ հինգ տարեկան երեխաների մոտ հարթ ոտնաթաթի բոլոր հատկանիշների պատճառով դժվար է հայտնաբերել իրական հարթաթաթությունը։ Այն հիմնականում առաջանում է մկանների բնածին թուլության կամ շարակցական հյուսվածքի անբավարարության պատճառով։

> Ուշադրություն! Իմացեք, թե ինչպես կարելի է ։

Հարթաթաթությունը առաջանում է նաև հետևյալ դեպքերում.

1. Վատ ընտրված կոշիկներ՝ բարձր կրունկներ և պլատֆորմաներ, նեղ կոշիկներ կրելը անբարենպաստ է ազդում ոտքերի առողջության վրա։
2. Քաշի զգալի ավելացում (գիրություն, հղիություն)։
3. Անբավարար կամ, ընդհակառակը, չափից ավելի ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն։
4. Հիվանդություններ (ռախիտ, պոլիոմիելիտի բարդություններ)։

> Ուշադրություն! Հետաքրքիր փաստ է, որ հարթաթաթություն ախտորոշվում է ոչ միայն «կանգնած» աշխատանք ունեցող մարդկանց, այլև նրանց մոտ, ովքեր շատ ժամանակ են անցկացնում նստած։ Այս դեպքում մկանները պարզապես թուլանում են։

## Հարթաթաթության հետևանքները

Բժիշկները պնդում են, որ հարթաթաթությունն ինքնին վտանգավոր չէ, սակայն պետք է զգուշանալ նրա հետևանքներից։ Առաջին հերթին՝ ոտնաթաթի վրա ընկնող ծանրաբեռնվածության պատճառով։ Արդյունքում այն չի դիմանում, ավելանում է ամբողջ հենաշարժողական համակարգի ծանրաբեռնվածությունը, հայտնվում են մեջքի և (մկանների սպազմի հետևանքով թթվածնի պակասից) ցավեր, մինչև անգամ ուշաթափության վիճակներ։ Զարգանում է «կճղակաթաթություն», խախտվում է քայլվածքը և կեցվածքը։

![Հարթաթաթություն 1, 2 և 3 աստիճանի](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-164.jpg "Հարթաթաթություն 1, 2 և 3 աստիճանի")

Հարթաթաթությունը կարող է հանգեցնել , կոքսարթրոզի (), ողնաշարի հիվանդությունների։ ԵՒս մեկ խիստ ցավոտ բարդություն է՝ [կրունկային ուղտափուշը](%D5%AF%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AF%D5%AB-%D5%B8%D5%BD%D5%AF%D6%80%D5%A1%D5%AD%D5%A9%D5%A1%D5%B6), որը ոտքում շատ ուժեղ ցավեր է առաջացնում։

> Ուշադրություն! Կանանց մոտ հարթաթաթությունը կարող է հանգեցնել գինեկոլոգիական խնդիրների՝ ցավոտ դաշտանների, դաշտանային ցիկլի խախտումների։

## Հարթաթաթություն 1, 2 և 3 աստիճանի

> Ուշադրություն! Երկայնական հարթաթաթությունը բավականին հազվադեպ է հանդիպում, սակայն վտանգավոր է նրանով, որ ոտնաթաթի դեֆորմացիան տեղի է ունենում դանդաղ, ուստի հիվանդի համար գրեթե աննկատ է։
> 
> ![Ո՞ր բժիշկն է բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-192.jpg "Ո՞ր բժիշկն է բուժում")

1. 1-ին աստիճանը ինքն իրեն զգացնել է տալիս միայն ոտքերի հոգնածությամբ։ Խնդիրն այնքան թույլ է արտահայտված, որ դրսևորվում է միայն ոտնաթաթի ցավով սեղմելիս և կոշիկ հագնելիս։ Երբեմն ուղեկցվում է երեկոյան այտուցով։
2. 2-րդ աստիճանը բնութագրվում է ինտենսիվ մշտական ցավի տարածմամբ դեպի կոճ և սրունք։ Հիվանդի համար քայլելը դժվարանում է։
3. 3-րդ աստիճանի հարթաթաթության ժամանակ ցավերը դառնում են մշտական և երբեմն, բացի կոճից ու սրունքից, ընդգրկում են նաև գոտկատեղը։ Հայտնվում են այտուցներ, իսկ ոտնաթաթի դեֆորմացիան նկատելի է անզեն աչքով։ Սովորական կոշիկով շարժվելը շատ դժվար է։

> Ուշադրություն! Հարթաթաթություն ախտորոշվում է մեր երկրում յուրաքանչյուր երրորդ մարդու մոտ։ Դրանով տառապում են հիմնականում կանայք՝ հղիության, շաքարային դիաբետի, գիրության պատճառով։

## Ո՞ր բժիշկն է բուժում

Խորհրդատվության համար պետք է դիմել օրթոպեդ բժշկին։ Բարդացած դեպքերում, երբ անհրաժեշտ կլինի վիրաբուժական միջամտություն, անհրաժեշտ կլինի վիրաբույժի օգնությունը։

## Ընդունո՞ւմ են զինվորական ծառայության

Ուկրաինան, Ռուսաստանը և Բելառուսը միատեսակ են նայում հարթաթաթությանը։ Ոտնաթաթի ֆունկցիաների աննշան խախտումների դեպքում երիտասարդը ստանում է զինվորական գրքույկ և ուղարկվում պահեստազոր, այսինքն՝ խաղաղ ժամանակ նա ազատված է ծառայությունից։ Ֆունկցիաների խախտման բացակայության դեպքում ապագա զինվորը պիտանի է ծառայության, բացառությամբ մի քանի հատուկ զորատեսակների։

Եթե ֆունկցիաների խախտումն արտահայտված է, երիտասարդը չի թույլատրվում ծառայության։

> Կարևոր է! Այս օրենքին կարելի է ծանոթանալ հետևյալ հոդվածներում՝ թիվ 68 (Բելառուս), թիվ 62 (Ուկրաինա), թիվ 68 (Ռուսաստան)։

## Հարթաթաթություն երեխաների մոտ

Առաջին հայացքից թվում է, թե երեխայի ոտնաթաթի ուրվագծերը կրկնում են մեծահասակի ուրվագծերը, սակայն դա այդպես չէ։ Իրականում 3 տարեկանից փոքր երեխաների ոտնաթաթը հարթ է, ինչը հաճախ թույլ չի տալիս ժամանակին ախտորոշել խնդիրը։ Սա կապված է այն բանի հետ, որ ծննդյան պահին ոտնաթաթի կամարը լցված է ճարպային շերտով, որը ժամանակի ընթացքում քայքայվում է։ Մկանները և կապանները ամրանում են, ինչը թույլ է տալիս երեխային երկար ժամանակ ոտքի վրա մնալ։

![Ընդունո՞ւմ են զինվորական ծառայության](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-132.jpg "Ընդունո՞ւմ են զինվորական ծառայության")

Ինչպե՞ս հայտնաբերել հարթաթաթություն փոքրիկի մոտ։ Նախ՝ քայլելիս երեխան մի փոքր ներս է դնում ոտքերը, երկրորդ՝ նա սկսում է կոխել ոտնաթաթի ներքին մասի վրա, ինչն անմիջապես նկատելի է դառնում։

> Ուշադրություն! Երեխաների մոտ հաճախ հանդիպում է երկայնական հարթաթաթություն, որը բուժվում է առանց վիրաբուժական միջամտության։

Բուժման համար կիրառվում են գիպսային վիրակապեր և լանգետներ։ Խնդիրը թողնել ինքնահոսի մատնելը կատեգորիկապես չի կարելի, քանի որ երկայնական հարթաթաթությանը կարող է միանալ նաև լայնական հարթաթաթությունը, որը բուժվում է շատ ավելի բարդ։

Բուժման հիմքը վարժություններն են, որոնք երեխայի հետ կարելի է անցկացնել խաղային ձևով։ Դրանք բերում են մկանները տոնուսի մեջ, բարելավում են արյան շրջանառությունը և վերացնում սկսվող դեֆորմացիան։

Բացի այդ, երեխաներին ցուցված է մերսում։ Մերսումն իրականացվում է ոտքի ամբողջ մակերեսով, սկսած ոտնաթաթից մինչև ազդր։ Այդպիսի մերսումը որոշակի հմտությունների առկայության դեպքում կարելի է կատարել նույնիսկ տնային պայմաններում։

## Բուժում առանց վիրահատության՝ տնային պայմաններում

Ավաղ, դեֆորմացիան ամբողջությամբ առանց վիրահատության բուժել հնարավոր չէ։ Միայն 7 տարեկանից փոքր երեխաներն են կարողանում անցնել առանց վիրահատության, քանի որ ոտքերին օգնում է կոնսերվատիվ բուժումը։ Մեծահասակները կարող են կիրառել ՝ ախտանիշները վերացնելու և հիվանդի կյանքը դյուրացնելու նպատակով։

![Հարթաթաթություն երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-193.jpg "Հարթաթաթություն երեխաների մոտ")

Այսպիսով, բուժման մեջ մտնում են.

1. Բուժական մարմնամարզություն։
2. Մերսում։
3. Ոտքերի լոգանքներ և կոմպրեսներ։

Բացի այդ, վնասված ոտնաթաթում արյան շրջանառությունը բարելավելու նպատակով կարելի է օգտագործել տաքացնող քսուքներ։

### Ոտքերի մերսում

Տնային մերսումը հրաշալի եղանակ է՝ օգնելու ձեր ոտքերին, առանց լրացուցիչ ֆինանսական ծախսերի։ Եթե չգիտեք, թե ինչպես անել ոտնաթաթի լիարժեք մերսում, պարզապես վերցրեք թխվածքի գլան, նախապես դրա վրա երկայնական ակոսներ փորագրելով, և ոտքով գլորեք այն մոտ քառորդ ժամ։ Մերսումը կատարեք կանոնավոր՝ ամեն երեկո։ Սակայն շատ արագ դրական արդյունքի հույս չդնեք։

Մասնագետները նաև խորհուրդ են տալիս տնային պայմաններում օգտագործել մերսող գորգիկ։ Սակայն նախքան դա՝ պարտադիր խորհրդակցեք բժշկի հետ դրա կիրառման վերաբերյալ։ Մերսող գորգիկը կարող է լիովին փոխարինվել հիմա ավելի մերկ ոտքերով քայլելով խոտի, ավազոտ կոպճի, ավազի կամ պարզապես տան մոտի ասֆալտի վրայով։

![Բուժում առանց վիրահատության՝ տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-150.jpeg "Բուժում առանց վիրահատության՝ տնային պայմաններում")

Ձեռք բերել ոտնաթաթերի համար մերսող ապարատ նույնպես կարելի է. այսօր վիբրացիոն, կոմպրեսիոն, գլանային կամ մեխանիկական ապարատ հեշտությամբ կարելի է գնել ցանկացած առցանց խանութից։ Սակայն մարդիկ պնդում են, որ դրանք թույլ են փոխարինում լիարժեք ձեռքի մերսումը։

### Քսուքներ հարթաթաթության ժամանակ

Ցավն իջեցնելու և արյան շրջանառությունը բարելավելու օգնում են անզգայացնող և տաքացնող ազդեցությամբ քսուքները։ Այդպիսի քսուքներից են Դիկլոֆենակը, Vipгosal-ը, Finalgon-ը։

Ցավի դեմ քսուքը կարելի է պատրաստել նաև ինքնուրույն։

1. Դրա համար վերցրեք մանանեխի փոշի և սեղանի աղ՝ 1:2 հարաբերությամբ։
2. Բաղադրիչները խառնեք կերոսինի հետ այնպես, որ ստացվի միջին խտության մածուկ։
3. Քսուքը պետք է օգտագործել քնից առաջ՝ մինչև լրիվ ներծծվելը շփելով հոդի տարածքում։

Վերցրեք չորացրած խոտազգի մատիտեղ, գնդիկախոտ և սալվիա՝ 2:1:1 հարաբերությամբ, և միացրեք վազելինի հետ (հնարավորության դեպքում՝ օգտագործեք խոզի ճարպ)։ Քսուքն օգտագործեք օրական 1-2 անգամ և հոդը տաքորեն փաթաթեք հյուսվածքով։

### Ինչպես բուժել ցավը հարթաթաթության ժամանակ

Կօգնեն տնային պրոցեդուրաները՝ լոգանքներ և կոմպրեսներ։

#### Օշինդրից կոմպրեսներ

Դառը օշինդրը լավ հանում է ցավը ոչ միայն հարթաթաթության, այլև հոդախախտերի, ձգվածքների, վնասվածքների ժամանակ։ Նրա տերևները պետք է լվալ, դնել ոտնաթաթին և ամրացնել փափուկ հյուսվածքով։

![Հարթաթաթության բուժում ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-143.jpg "Հարթաթաթության բուժում ժողովրդական միջոցներով")

#### Յոդ և կիտրոն

3%-անոց յոդի լուծույթը միացրեք կիտրոնի հյութի հետ հավասար հարաբերությամբ, ավելացրեք մի քանի փոշու վերածված ասպիրինի հաբ։ Այս մածուկով պետք է քսել ոտնաթաթը, վրայից ծածկել թաղանթով և տաքացնել բրդյա շալով։

Այս կոմպրեսն արեք ամեն օր, բայց ոչ ավելի, քան երեք օր։ Հետո արեք մեկշաբաթյա ընդմիջում։

> Կարևոր է! Օգտագործեք միայն 3%-անոց յոդ, այլապես վառվածք ստանալու ռիսկ կա։

#### Սոդա

Լավ են օգնում սոդայով լոգանքները։ Դրանք թույլ են տալիս մկաններին հանգստանալ, հանել սպազմը և ցավը, ամրացնում են ոսկորները։

1. Լիտրանոց կոնքի մեջ ջուր լցրեք և դրանում լուծեք մեկ ճաշի գդալ աղ (սեղանի կամ ծովային)։
2. Ոտքերը ջրի մեջ պահեք մոտ քառորդ ժամ, հետո ոտքերը մանրակրկիտ չորացրեք և քսեք սննդարար կրեմով, զգուշորեն մերսելով ոտնաթաթը։

Պրոցեդուրան նաև ունակ է նորմալացնել քունը։

![Վիրահատական բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-136.jpg)

#### Հակադարձ ջերմաստիճանի լոգանքներ

Վերցրեք 2 կոնք, մեկը լցրեք սառը ջրով, մյուսը՝ տաք ջրով։ Ոտքերը մի քանի րոպե տաքացրեք, իսկ հետո ոտնաթաթերը տեղափոխեք սառը ջրով կոնքի մեջ, սակայն պահեք ոչ ավելի, քան 15 վայրկյան։ Կուրսը՝ 10 օր, հետո ամսական ընդմիջում։ Դաշտանի ժամանակ պրոցեդուրան հակացուցված է։

#### Կաղնու կեղև

Մեկ կիլոգրամ կաղնու կեղև եփեք հինգ լիտր ջրում։ Եփուկը եռացրեք կես ժամ և լցրեք լոգարանի մեջ։

## Հարթաթաթության բուժում ժողովրդական միջոցներով

### Պիհտա (եղևնու տեսակ)

Պատրաստեք ոտքերի համար պիհտայի լոգանքներ։ 38 աստիճանի տաքացրած ջրի մեջ ավելացրեք պիհտայի յուղ՝ 0,5 թեյի գդալ քանակով։ Ոտքերը ջրի մեջ պետք է պահել կես ժամ՝ պարբերաբար լցնելով տաք ջուր, որպեսզի այն ամբողջովին չսառչի։ Լոգանքները կատարեք քնից առաջ 10-12 օր, հետո արեք ամսական ընդմիջում։

Ոտքերը մանրակրկիտ չորացրեք սրբիչով, իսկ ցավ պատճառող հատվածները քսեք պիհտայի յուղով, հավասար համամասնությամբ խառնված եգիպտացորենի յուղի հետ։

![Ներբանակալներ հարթաթաթության դեպքում](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-142.jpg "Ներբանակալներ հարթաթաթության դեպքում")

Պիհտայի յուղը կարելի է օգտագործել նաև ներքին ընդունմամբ։ Ամեն առավոտ ուտեք մի կտոր հաց՝ դրա մեջ կաթեցնելով 2 կաթիլ պիհտայի յուղ։ Հացը մոտ երկու րոպե պետք է պահել բերանում։

Արտաքին և ներքին կիրառման սխեման միանման է. 10-12 օր տևում է բուժման կուրսը, իսկ 4 շաբաթվա ընթացքում արվում է ընդմիջում։ Լրիվ կուրսը տևում է 2 տարի։

> Կարևոր է! Օգնում են այնպիսի բուժիչ բույսերի եփուկների հիման վրա պատրաստված լոգանքները, ինչպիսիք են անմահուկը, սալվիան։

### Ֆիզիոթերապիա

Ցեխաբուժությունը (հիմնականում օգտագործվում է Սակի ցեխը), ինչպես նաև ֆիզիոթերապիայի այլ մեթոդներ, որոնց թվում են հիդրոմերսող լոգանքները, լողավազանը, ապիթերապիան և այլն, կիրառվում են առողջարաններում։ Ընդհանրապես ապացուցված է, որ հենց առողջարաններում գտնվելն է զգալիորեն բարելավում հիվանդի վիճակը՝ համալիր ազդեցության շնորհիվ։ Հանքային ջրերը, ցեխը, մարզասարքերը և լողը անում են իրենց գործը։ Առողջարանները միավորում են հենաշարժիչ համակարգի հիվանդությունների վերականգնումը, վերականգնողական բուժումը և կանխարգելումը։

## Վիրահատական բուժում

Մեծահասակների մոտ այլընտրանքային բուժման մեթոդները կարող են նվազեցնել հիվանդության ախտանիշները, սակայն ամբողջությամբ վերացնել այն կարող է միայն վիրահատական միջամտությունը։ Եթե պահպանողական բուժման մեթոդները ձեզ չեն օգնում, ցուցված է վիրահատություն։ Այն պատկանում է փոքր տրավմատիկության, երկարատև արդյունքի և վերականգնման կարճ ժամանակաշրջան ունեցող բուժման մեթոդներին։

> Ուշադրություն! Երկու ոտքերի միաժամանակյա վիրահատությունը չի երկարացնի վերականգնման ժամանակաշրջանը։

Որո՞նք են վիրահատության հակացուցումները։ Առաջին հերթին, վիրահատություն չպետք է կատարել երեխաների և 20 տարեկանից ցածր մեծահասակների մոտ, քանի որ նրանց ոսկորները դեռ ամբողջությամբ ձևավորված չեն։ Հակացուցումներ են նաև՝ ոտնաթաթերի շրջանում սուր բորբոքումները, այդ թվում՝ թարախային բնույթի, սրտային կամ շնչառական անբավարարությունը, կաթվածները և այլն։ Ընդհանուր առմամբ, հակացուցումները քիչ են։

![Վարժություններ հարթաթաթության դեպքում](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-174.jpg "Վարժություններ հարթաթաթության դեպքում")

Հիվանդն ունի հնարավորություն ինքնուրույն ընտրելու անզգայացման տեսակը՝ նարկոզ, տեղային անզգայացում, ողնուղեղային կամ հաղորդիչային անզգայացում։ Անզգայացման ընտրությունը չի ազդում վիրահատության որակի կամ վերականգնման ժամանակաշրջանի տևողության վրա, հետևաբար սկզբունքային նշանակություն չունի։

> Կարևոր է! Հիվանդը կարող է տուն գնալ արդեն նույն երեկոյան կամ հաջորդ օրը։

Վերականգնողական ժամանակաշրջանը տևում է 3-ից 5 շաբաթ և հիմնականում բաղկացած է դոզավորված քայլքից՝ ծանրաբեռնվածությունը ամեն շաբաթ ավելանում է, մինչև դառնում է լիարժեք։ Վիրահատությունից մի քանի շաբաթ անց կարելի է կիրառել լոգանքներ և բուժական ֆիզկուլտուրա։

Վիրահատության մի քանի տեսակ կա՝ դրանք ընտրվում են յուրաքանչյուր հիվանդի համար անհատապես՝ հաշվի առնելով ոտնաթաթի դեֆորմացիայի աստիճանը և այլ գործոններ։

## Ներբանակալներ հարթաթաթության դեպքում

Օրթոպեդիկ ներբանակալների հիմնական խնդիրն է ոտնաթաթի կամարի պահպանումը և նրա խանգարումների դանդաղ, բայց հուսալի շտկումը։ Գոյություն ունեն ներբանակալներ ինչպես երկայնական, այնպես էլ լայնական հարթաթաթության բուժման համար, և դրանք ձեռք բերելը շատ հեշտ է։

> Հիշեք! Գոյություն չունեն «կանխարգելիչ» օրթոպեդիկ ներբանակալներ։ Դրանք կրում են բացառապես արդեն գոյություն ունեցող հարթաթաթությունը բուժելու նպատակով։ Առողջ ոտքին դրանք կարող են վնաս հասցնել, քանի որ նախատեսված են հիվանդ ոտնաթաթի համար։

Ոչ մի դեպքում ներբանակալները մի՛ ձեռք բերեք դեղատնից՝ դրանք պետք է պատրաստված լինեն կոնկրետ հիվանդի ոտնաթաթի համար։ Դրա համար օրթոպեդ-բժիշկը պետք է դուրս գրի համապատասխան ցուցումներ՝ հիմնվելով ոտնաթաթի գիպսային կաղապարի ձևի կամ նրա համակարգչային պատկերի վրա։ Եթե ցուցումները ճիշտ են ընտրված, ապա կիրառման ընթացքում հիվանդի վիճակը կբարելավվի։ Ներբանակալի նյութը կարող է տարբեր լինել՝ կաշվից մինչև պոլիմերներ։

![Հիվանդության կանխարգելումը](https://lifeinfo.am/storage/images/hartatatutyun%D5%9D-axtanishner-patcharner-ev-bujum-195.jpg "Հիվանդության կանխարգելումը")

Դեղատանը առաջարկվող «ստանդարտ» ներբանակալները կարող են կրել դպրոցական և մինչդպրոցական տարիքի երեխաները։ Իսկ փափուկ նյութից պատրաստված և գելով լցված հատուկ փափուկ ներբանակալները կարող են օգտակար լինել շաքարախտով հիվանդների համար՝ դրանք պաշտպանում են ոտնաթաթը ավելորդ ծանրաբեռնվածությունից, քայլելու ժամանակ ընդունում են ոտնաթաթի ձևը։ Ցավոք, նման ներբանակալները ոչնչով չեն օգնի հարթաթաթության դեպքում։

## Վարժություններ հարթաթաթության դեպքում

Հարթաթաթության դեպքում ամենից շատ օգնում են վարժությունները։ Դրանք պետք է կատարել կանոնավոր, ամեն օր։ 4-6 ամսվա ընթացքում դուք կտեսնեք նկատելի արդյունք։ Մարմնամարզության ժամանակ կոշիկ ձեզ պետք չի գալու, բոլոր վարժությունները կրկնեք 10 անգամ։

1. Ոտնաթաթերի շրջում։ Սկզբում կատարեք մարմնամարզությունը նստած աթոռին, հետո՝ կանգնած, բռնելով աթոռի մեջքից։ Եթե ձեզ դժվար է կատարել, նստեք ոտքի չոքելով։ Ոտնաթաթերը շրջեք այնպես, որ դրանք դասավորվեն ուղիղ գծի վրա՝ սկզբում միացնելով կրունկները, հետո՝ մատների ծայրերը։
2. Ոտքերը դնում ենք ոտնաթաթի կողնյակի վրա (սկզբնական դիրքը նույնն է, ինչ առաջին վարժությունում)։ Սկզբում կանգնեք ոտնաթաթի արտաքին կողմի վրա, հետո՝ ներքինի։
3. Նստեք աթոռին, ոտքերը դրեք ուսերի լայնությամբ՝ ոտնաթաթերը պտտելով մեկ մի կողմ, մեկ մյուս կողմ։ Նույնը կատարեք նաև կանգնած դիրքում։
4. Բարձրանում ենք ոտնաթաթի արտաքին կամարի վրա։ Նստեք, ոտքերը դրեք ներբանի արտաքին կողմի վրա և բարձրացեք ոտքի՝ առանց դիրքը փոխելու։ Հետո նստեք հատակին և կրկնեք վարժությունը։
5. Բարձրանում ենք կրունկների և մատների ծայրերի վրա։ Կանգնեք, ոտքերը դրեք ուսերի լայնությամբ, դանդաղ բարձրացեք կրունկների վրա, հետո՝ մատների ծայրերի։ Հետո բարձրացեք հերթով յուրաքանչյուր ոտքը։
6. Կանգնեք՝ բռնելով աթոռից։ Ոտնաթաթերը դասավորեք մեկ գծի վրա՝ ոտնաթաթերը միասին, մատների ծայրերը՝ տարբեր կողմերում։ 10 անգամ կատարեք բարձրացումներ մատների ծայրերի և կրունկների վրա։ Հետո կրկնեք վարժությունը՝ փոխելով սկզբնական դիրքը՝ ոտնաթաթերը տարբեր կողմերում, մատների ծայրերը՝ միասին։
7. Քայլում ենք տեղում արագ տեմպով։ Ոտնաթաթերը ուղղված են մի փոքր ներս, մատների ծայրերը մի հեռացրեք հատակից, ոտքերը ծնկներում ծալվում են։ Ազդրերը ճոճեք կողքերից հնարավորինս ուժեղ՝ աջ և ձախ։ Վարժությունը կատարեք 20-40 վայրկյան։
8. Նստեք աթոռին և հերթով բարձրացրեք ոտքերը հնարավորինս բարձր։ Ոտքը բարձրացնելիս պետք է պահել ուղիղ՝ ամրացնելով բարձրացման ժամանակ՝ ոտքը կամ կրունկը առաջ ձգած։
9. Վարժությունը կատարվում է նույն ձևով, միայն երկու ոտքերը ներգրավված են միաժամանակ։
10. Հերթով քայլեք մատների ծայրերի և կրունկների վրա, ոտնաթաթի ներքին և արտաքին կողմերի վրա։ 30-50 քայլ։
11. Քայլեք կիսախոնարհ դիրքում՝ ոտնաթաթերը հատակով քարշ տալով (վարժությունը կոչվում է սագի քայլ)։

## Հիվանդության կանխարգելումը

Ապագայում հարթաթաթությունից խուսափելու համար անհրաժեշտ է կատարել հատուկ վարժությունների համալիրներ, ժամանակ առ ժամանակ չմոռանալ ոտքերի համար լոգանքներ և մերսում անել։ Երեկոյան մերսումը կօգնի ձեր ոտքերին հանգստանալ և վերականգնվել դժվարին օրվանից հետո։