#  Հերպես

![Հերպես. ինչ հիվանդություն է սա - ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-71741993.jpg "Հերպես. ինչ հիվանդություն է սա - ախտանիշներ")

Շատերին ծանոթ է այրոցի զգացողությունը և շուրթերի վրա հեղուկով լցված բշտիկների տեսքով ցանի հայտնվելը։ Նման դրսևորումները սովորաբար անվանում են հերպես, և քչերն են մեծ ուշադրություն դարձնում դրա բուժմանը։ Ավելի շուտ այս խնդիրը համարվում է կոսմետիկ արատ, քան լուրջ հիվանդություն։ Քչերը գիտեն, թե իրականում ինչ է իրենից ներկայացնում հերպեսը, ինչ հիվանդություն է սա, և ինչ վտանգ է այն պարունակում օրգանիզմի համար։

Բովանդակություն՝

- [Հերպես. ինչ հիվանդություն է սա - ախտանիշներ](#%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%BD%D5%A1-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Հերպեսի տեսակները](#%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հերպես շրթունքի վրա](#%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%B7%D6%80%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B6%D6%84%D5%AB%D5%B6)
- [Սեռական հերպես](#%D5%BD%D5%A5%D5%BC%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D6%85%D6%80%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD)
- [Գոտևորող հերպես](#%D5%A3%D5%B8%D5%BF%D6%87%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B2-%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD)
- [Ցիտոմեգալովիրուս](#%D6%81%D5%AB%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%A3%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%BD)
- [Էպշտեյն-Բառի հերպեսի վիրուս](#%D5%A7%D5%BA%D5%B7%D5%BF%D5%A5%D5%B5%D5%B6-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%AB-%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%BD)
- [6-րդ և 7-րդ տիպի վիրուս](#6-7-%D6%80%D5%A4-%D5%BF%D5%AB%D5%BA%D5%AB-%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%A8)
- [Պատճառները](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Փոխանցման ուղիները](#%D6%83%D5%B8%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%AB%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հերպես հղիության ժամանակ](#%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%A8-%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A8%D5%B6%D5%A9%D5%A1%D6%81%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Հերպես երեխաների մոտ](#%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժում դեղորայքով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Բուժում ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Այնուհետև փորձենք պարզել, թե որ վիրուսն է առաջացնում այս հիվանդությունը, որոնք են հերպեսի տեսակները, պատճառները և ախտանիշները։

## Հերպես. ինչ հիվանդություն է սա - ախտանիշներ

Հերպեսը մարդու մաշկածածկույթի խիստ տարածված հիվանդություն է, որն առավել հաճախ առաջանում է պարզ հերպեսի վիրուսի (ՊՀՎ) հետևանքով։ Երկրագնդի բոլոր մարդկանց ավելի քան 90%-ը այս հիվանդության կրողներն են։ Սակայն միայն 5-7% դեպքերում հերպեսը դրսևորվում է, և հիվանդների մոտ նկատվում են հիվանդության բնորոշ ախտանիշներ։

Հերպեսի ընդհանուր ախտանիշներին են դասվում հետևյալ դրսևորումները՝

- ցան;
- մաշկային հատվածների և լորձաթաղանթների կարմրություն ու բորբոքում;
- ջերմություն;
- գլխացավ և մկանային ցավ;
- անբավարարվածության զգացում, թուլություն;
- լորձաթաղանթների բորբոքում;
- ավշային հանգույցների մեծացում։

![Հերպեսի տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-167.jpg "Հերպեսի տեսակները")

Ավելի կոնկրետ ախտանիշները կախված են հիվանդության տեսակից։

> Կարևոր է! Այս հիվանդության որոշ տեսակներ չափազանց վտանգավոր են մարդու օրգանիզմի համար։ Ցանի հայտնվելու, ջերմության բարձր ցուցանիշների և թուլության դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի։

## Հերպեսի տեսակները

Հերպեսն առաջացնում են որոշակի վիրուսներ, որոնց թվին են պատկանում.

1. Հերպեսի պարզ վիրուս 1-ին տիպ - առաջացնում է հերպեսի դրսևորում շուրթերին։
2. Հերպեսի պարզ վիրուս 2-րդ տիպ - հանգեցնում է ցանի առաջացման վերարտադրողական օրգանների վրա։
3. Ջրծաղիկ - երեխաների մոտ առաջացնում է ջրծաղիկ, իսկ հիվանդության կրկնակի դրսևորման դեպքում զարգանում է գոտևորող որքիկ (опоясывающий лишай)։
4. Էպշտեյն-Բարի վիրուս, 4-րդ տիպ - հրահրում է կոկորդի հիվանդություն՝ վարակիչ անգինայի տեսքով։
5. Ցիտոմեգալովիրուս, 5-րդ տիպ - ցիտոմեգալովիրուսային հիվանդություն։
6. 6, 7 և 8-րդ տիպի վիրուսները շատ հազվադեպ են հանդիպում, և դրանց բնույթը մինչ օրս լիովին պարզված չէ։

Բժշկական պրակտիկայում առավել տարածված են այն տեսակները, որոնք մանրամասն կքննարկենք ստորև։

### Հերպես շրթունքին

Հենց այս ձևն է համարվում ամենատարածվածներից մեկը։ Հերպեսը դեմքին ամենից հաճախ հանդիպում է շուրթերի շրջանում։ Այն դրսևորվում է ինչպես մարդու առաջնային վարակման ժամանակ (ինկուբացիոն շրջանից՝ 6-ից 30 օր հետո), այնպես էլ կրկնվում ողջ կյանքի ընթացքում։ Հիվանդության այս տեսակը տեղակայվում է վերին շրթունքի և բերանի անկյունների շրջանում։ Սակայն հայտնի են նաև բացառություններ, երբ վիրուսը դրսևորվում է բերանի ստորին հատվածում։ Հիմնական ախտանիշների շարքում առանձնացվում են հետևյալ դրսևորումները.

- շուրթերի կարմրություն և քոր;
- պղտոր հեղուկով լցված, խմբավորված բշտիկների առաջացում;
- բշտիկների պատռվելուց հետո առաջանում են ցավոտ վերքեր, որոնք երկար ժամանակ հանգիստ չեն տալիս։

![Պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-149.jpg "Պատճառները") Հարուցիչը 80% դեպքերում I և II տիպի վիրուսներն են։ կարդացեք մեր հոդվածում։

Շուրթերի հերպեսն ունի հիվանդության ընթացքի հետևյալ փուլերը.

1. Առաջին փուլը տարբեր կերպ է տևում, ոմանց մոտ՝ մի քանի ժամ, ոմանց մոտ՝ մի քանի օր։ Այն հաճախ անվանում են նախանշանների փուլ։ Ուղեկցվում է շուրթերի վրա անհարմար սենսացիայի, մաշկի փոքր հատվածների կարմրության առաջացմամբ։
2. Երկրորդ փուլը բնութագրվում է բշտիկների տեսքով ցանով, որոնք շատ ցավոտ են։ Տևում է մեկից մինչև մի քանի օր։
3. Երրորդ փուլում բշտիկները պայթում են, իսկ նրանց տեղում առաջանում են խոցանման վերքեր։ Հենց այս շրջանում է հիվանդը համարվում առավել վարակիչ։
4. 5-9 օր հետո վերքերը չորանում են, գոյանում են կեղևներ։ Սկսվում է ապաքինման փուլը։

> Կարևոր է! Ապաքինման ժամանակահատվածում չի կարելի պոկել չորացած կեղևները, դա կարող է հանգեցնել շուրթերի վրա տգեղ սպիների առաջացմանը։

### Սեռական օրգանների հերպես

Հիվանդության այս տեսակը պայմանավորված է հերպեսի պարզ վիրուսի I և II տիպերով։ 80% դեպքերում հիվանդության պատճառ է դառնում ՀՊՎ-ի երկրորդ տիպը։ Ամենից հաճախ վարակման ուղին անպաշտպան սեռական հարաբերությունն է, այդ թվում՝ ակնարկային սեռական հարաբերության ժամանակ։ Հասունացման շրջանը տևում է մի քանի օրից մինչև չորս շաբաթ։

Բժշկության ներկայացուցիչները հիվանդությունը բաժանում են առաջնային սեռական օրգանների հերպեսի (երբ հիվանդությունը դրսևորվել է առաջին անգամ վարակվելուց հետո) և երկրորդային (երբ հերպեսի դրսևորումները կրկնվում են)։

Հիվանդության ախտանիշները հետևյալն են.

- կարմրություն, տհաճ քոր, սեռական օրգանների որոշ հատվածների ցավոտություն;
- ներսում հեղուկով, մանր բշտիկների տեսքով ցանի առաջացում;
- խիստ ցավոտ խոցերի տեսքով վերքերի գոյացում;
- աճուկի շրջանի ավշային հանգույցների մեծացում;
- երբեմն բարձրանում է մարմնի ջերմությունը, դող, թուլություն։

![Փոխանցման ուղիները](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-136.jpg "Փոխանցման ուղիները")

> Կարևոր է! խիստ տհաճ երևույթ է։ Այն մեծաքանակ անհարմարություն և ցավոտ սենսացիաներ է պատճառում։

Հիվանդությունը ընդունված է բաժանել մի քանի փուլերի, և ընթանում է հետևյալ ախտանիշներով.

1. Առաջին փուլ։ Այս շրջանում հայտնվում են առաջին նախանշան ախտանիշները։ Այս փուլում կարող են առաջանալ թեթև կարմրություն և քոր։ Տևում է մի քանի ժամից մինչև մեկ օր։
2. Երկրորդ փուլը ենթադրում է մանր բշտիկների տեսքով ցան, որոնք արագ տարածվում են և ձևավորում ցավոտ գոտի։ Տևում է մեկից մինչև մի քանի օր։
3. Երրորդ փուլը բնութագրվում է բշտիկների պատռվելով և կարմիր գույնի խոցիկների առաջացմամբ։ Կարող է տևել մի քանի օրից մինչև 4-6 օր։
4. Ավարտական փուլն ուղեկցվում է վերքերի վրա կեղևների գոյացմամբ և դրանց ապաքինմամբ։

Շատ մարդիկ թերագնահատում են այս հիվանդությունը։ Եթե հիվանդությունը չբուժվի, կարող են առաջանալ բավականին լուրջ բարդություններ։ Խիստ ծանրացած ձևի դեպքում հիվանդությունը կարող է հանգեցնել այնպիսի անցանկալի հետևանքների, ինչպիսիք են.

- մարդու իմունոդեֆիցիտ;
- ցիստիտ, ուրետրիտ;
- անպտղություն;
- կանացի օրգանների քաղցկեղ;
- պրոստատիտ։

Չափազանց վտանգավոր է ծանր հիվանդություններով տառապող մարդկանց համար։ Նրանց թվին են պատկանում ՄԻԱՎ-ակիրները, շաքարային դիաբետով հիվանդները, մարդիկ, ովքեր ստիպված են եղել տանել օրգանների փոխպատվաստման վիրահատություններ։

> Կարևոր է! Չի կարելի թերագնահատել սեռական օրգանների վրա հերպեսի դրսևորումները, անգամ եթե ցանն արագ անցնում է և բավականին երկար ժամանակով չի անհանգստացնում հիվանդին։ պետք է իրականացվի բժշկի խորհրդատվությունից հետո։

### Գոտևորող հերպես

Հիվանդության ևս մեկ տեսակ է ։ Նրա անվանումն ինքնին խոսուն է։ Երկրորդ անվանումն է գոտևորող որքիկ։ Հարուցիչը ջրծաղիկի վիրուսն է՝ herpesvirus ընտանիքից։

> Հետաքրքիր է իմանալ! Գոտևորող հերպեսով կարող են հիվանդանալ միայն այն մարդիկ, ովքեր նախկինում տարել են ջրծաղիկ հիվանդությունը։

Ամենից հաճախ այս տեսակի հիվանդությունը հանդիպում է տարեցների մոտ, սակայն հայտնի են նաև բացառություններ։ Եթե մարդը, ով նախկինում ջրծաղիկ չի ունեցել, մոտ շփման մեջ հայտնվի գոտևորող հերպեսով վարակված հիվանդի հետ, ամենայն հավանականությամբ, նրա մոտ կզարգանա ջրծաղիկ։

Դիտարկենք ախտանիշները՝ կախված հիվանդության ընթացքի փուլերից։

1. Մինչև մարմնի վրա տեսանելի դրսևորումները (ամենից հաճախ՝ 1-2 օր) մարդը կարող է գլխապտույտ, թուլություն, վատառողջություն զգալ։ Հաճախ ջերմություն է բարձրանում։ Կարող են նաև առաջանալ քորոց և քոր այն վայրերում, որտեղ հետագայում կհայտնվի ցանը։
2. Երկրորդ փուլում կտրուկ բարձրանում է ջերմությունը մինչև բարձր ցուցանիշներ (38-39°C)։ Հիվանդության սուր սկիզբն ուղեկցվում է ցավոտ ցանի առաջացմամբ։ Սկզբում ցանը վարդագույն կամ կարմրավուն գույն ունի։ Կարճ ժամանակ անց դրանց տեղում հայտնվում են բազմաթիվ վեզիկուլներ՝ լցված մոխրագույն երանգով թափանցիկ հեղուկով։ Ցանն ուղեկցվում է ցավով և քորով։
3. Երրորդ փուլում տեղի է ունենում բշտիկների պատռում, որից հետո մնում են վերքեր։
4. Ավարտական փուլը բնութագրվում է ախտանիշների թուլացմամբ, խոցերը չորանում են, ապաքինվում։ Հիվանդը բարելավում է ապրում։

> Հետաքրքիր է իմանալ! Այս հիվանդության դրսևորումները համընկնում են դրանով ախտահարված նյարդի տեղակայման հետ։

Այս տեսակի հերպեսը կարող է ախտահարել գրեթե մաշկի բոլոր հատվածները, այդ թվում՝ լորձաթաղանթները։

### Ցիտոմեգալովիրուս

Հերպեսի այս տիպը ունակ է անուղղելի վնաս հասցնել ներքին օրգաններին և համակարգերին, ուղեկցվում է բարձր ջերմությամբ, գլխացավերով, թուլությամբ և բազմաթիվ այլ ախտանիշներով։ Հարուցիչը Cytomegalovirus-ն է՝ Herpesviridae ընտանիքից։ Կայուն իմունիտետ ունեցող մարդկանց մոտ մեծամասամբ դեպքերում տեղի է ունենում ապաքինում, և գրեթե բացակայում են կրկնությունները։ Այլ կերպ են գործերը ծանր քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող մարդկանց մոտ։ Նրանց դեպքում վիրուսն անդառնալի է առողջության համար։

![Հերպեսը հղիության ընթացքում](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-162.jpg "Հերպեսը հղիության ընթացքում")

### Էպշտեյն-Բարի հերպեսի վիրուս

Հիվանդության ավելի քիչ տարածված տեսակ։ Ուղեկցվում է կոկորդի ցավերով, պարանոցի ավշային հանգույցների բորբոքմամբ, ջերմության բարձրացմամբ, ընդհանուր վատառողջությամբ։ Այս դեպքում բնորոշ բշտիկները հայտնվում են մարդու նշագեղձերի վրա։ Հիվանդության ընթացքը ծանր է, ուղեկցվում է երկարատև տենդով և ուժերի անկմամբ։

### 6 և 7-րդ տիպի վիրուսը

Այս տեսակի հերպեսներով հիվանդանալը հազվադեպ է պատահում։ 6-րդ տիպի վիրուսը հրահրում է ավշային համակարգի տարբեր հիվանդություններ։ 7-րդ տիպի վիրուսն ուղեկցվում է քրոնիկական հոգնածության համախտանիշով, իմունիտետի թուլացմամբ և հաճախակի մրսածությամբ։

> Հետաքրքիր է իմանալ! Հերպեսը այն հիվանդություններից մեկն է, որի դեմ պատվաստանյութ գոյություն չունի։ Պաշտպանվել կարելի է միայն վարակված մարդու հետ շփումներից խուսափելով։

## Պատճառները

Հերպեսը շատ վարակիչ է։ Այն արագ տարածվում է առողջ մարդկանց վրա, և հիվանդի հետ սերտ կենցաղային շփման ժամանակ վարակումից խուսափելու գրեթե ոչ մի հնարավորություն չկա։ Հիվանդության հիմնական պատճառը վիրուսի մուտքն է մարդու օրգանիզմ։ Որոշ հիվանդների մոտ վիրուսը ողջ կյանքի ընթացքում գտնվում է քնած վիճակում, և միայն բոլոր հիվանդների 5-7%-ի մոտ հիվանդությունը պարբերաբար դրսևորվում է։ Փորձենք հասկանալ, թե ինչու է դա տեղի ունենում։ Վիրուսի ակտիվացման պատճառներն են հետևյալը.

- թուլացած իմունիտետ,
- անհավասարակշիռ սնունդ, վիտամինների և միներալների պակաս,
- մրսածային վարակիչ հիվանդություններ,
- քրոնիկ հոգնածություն և քնի պակաս,
- սթրեսային իրավիճակների տարում։

![Հերպեսը երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-150.jpg "Հերպեսը երեխաների մոտ")

Օրգանիզմում վիրուսի ակտիվացման պատճառ կարող են հանդիսանալ նաև հետևյալ գործոնները.

- օրգանիզմի ընդհանուր ցրտահարում,
- կանանց մոտ դաշտան, հղիություն,
- ստացված վնասվածքներ,
- երկար մնալը բաց արևի տակ,
- խիստ դիետաների պահպանում,
- որոշ սննդամթերքներ,
- ալկոհոլ, ծխախոտ։

## Փոխանցման ուղիները

Այս հիվանդությունը փոխանցվում է մի քանի եղանակով, դրանք են.

1. Կենցաղային վարակում։ Վարակված մարդու հետ սերտ շփման ժամանակ հերպեսով վարակվելը դժվար չէ։ Վիրուսը հեշտությամբ փոխանցվում է համբույրների, գրկախառնությունների, ձեռքսեղմումների, ինչպես նաև ընդհանուր օգտագործման սպասքի, սրբիչների և այլ իրերի միջոցով։
2. Սեռական ճանապարհով։ Սեռական օրգանների հերպեսը հեշտությամբ ստացվում է անպաշտպան սեռական, այդ թվում նաև օրալ, շփման ժամանակ։ Առաջին իսկ շփման ժամանակ վարակման ռիսկը գերազանցում է 90%-ը։
3. Օդակաթիլային ճանապարհով։ Հազի և փռշտոցի ժամանակ վարակված մարդը նույնպես տարածում է վիրուսը։
4. Մորից երեխային։ Մոր ծննդաբերական ուղիներով անցնելու ժամանակ երեխան հաճախ վարակվում է հերպեսի վիրուսով։

## Հերպեսը հղիության ընթացքում

Յուրաքանչյուր ապագա մայր հանձնում է TORCH-վարակի վերլուծություն։ Այս վերլուծությունը հայտնաբերում է մայրու և երեխայի համար ամենավտանգավոր վարակները։ Դրանց թվին են պատկանում ցիտոմեգալովիրուսը և սեռական օրգանների հերպեսի տեսակը։ Հենց այս հիվանդություններն են ունակ վնասել մորն ու երեխային։ Վագինալ հերպեսը շատ տարածված է հղիների մոտ։ Պտղակրման շրջանում կանայք հատկապես ենթակա են տարբեր հիվանդությունների։ Հերպեսի վիրուսներից մեկով վարակվելու ռիսկը նույնպես բավականին մեծ է։

![Բուժումը տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-193.jpg "Բուժումը տնային պայմաններում")

Ավելի վտանգավոր է երեխայի կրման ժամանակ (հատկապես վաղ ժամկետներում) տեղի ունեցած վարակումը, քան այն դեպքում, երբ վարակումը տեղի է ունեցել հղիությունից առաջ։ Ցիտոմեգալովիրուսը կարող է պտղի մոտ հրահրել այնպիսի հիվանդություններ, ինչպիսիք են սրտային անբավարարությունը, հիդրոցեֆալիան, լյարդի, երիկամների հիվանդությունները, երեխայի մոտ ներգանգային ճնշման բարձրացումը և այլն։ Երեխայի վարակումը տեղի է ունենում դեռևս մոր արգանդում։

Սեռական օրգանների հերպեսը վտանգավոր է հենց երեխայի մոր ծննդաբերական ուղիներով անցնելու ժամանակ։ Մոր և երեխայի լորձաթաղանթների սերտ փոխազդեցության արդյունքում էլ տեղի է ունենում վարակումը։ Հետևանքներն են հանդիսանում երեխայի մոտ այս տեսակի հիվանդության ծանր ձևերի զարգացումը, գլխուղեղի և ներքին օրգանների վնասումը։

> Կարևոր է! պետք է բուժել ցանկացած ժամկետում, որքան շուտ սկսել բուժումը, այնքան քիչ վնաս կբերի հիվանդությունը մորն ու երեխային։

## Հերպեսը երեխաների մոտ

Երեխայի վարակումը այս հիվանդությամբ, որպես կանոն, տեղի է ունենում դեռևս վաղ տարիքում։ Ամենից հաճախ հիվանդությունը փոխանցվում է ծնողներից կամ վարակված երեխաներից։

Հիմնականում մանկական տարիքում տեղի է ունենում վիրուսով առաջնային վարակումը՝ հիվանդությանը համապատասխան ախտանիշներով։

1. Երեխայի դեմքի հերպեսն ամենից հաճախ տեղակայվում է շուրթերի վրա, երբեմն ախտահարում է քթաշրթունքային եռանկյունին և քթի լորձաթաղանթը։ Ուղեկցվում է ոչ բարձր ջերմությամբ, ցանավորումներով, թուլությամբ և քմահաճությամբ։
2. Սեռական օրգանների հերպեսը ծննդաբերության ժամանակ փոխանցվում է երեխային մորից։ Սեռական օրգանների վրա ցանավորումներից բացի, կարող է հանգեցնել ստոմատիտների, անգինայի՝ ցայտուն արտահայտված ախտանիշներով, ինչպիսիք են բարձր ջերմությունը, ցավոտությունը և ցանավորումները լորձաթաղանթների վրա։
3. Հերպեսի երրորդ տիպով վարակման ժամանակ երեխայի մոտ զարգանում է ջրծաղիկ։ Կրկնության դեպքում հիվանդությունը դրսևորվում է որպես գոտևորող որքան։
4. 4-րդ, 5-րդ տիպերի վիրուսները մանկական տարիքում առաջացնում են կոկորդի հիվանդություններ, անգինա։ Ուղեկցվում են ջերմության բարձրացմամբ, պարանոցի շրջանում ավշային հանգույցների մեծացմամբ։ Տուժում են նաև լյարդը, երիկամները։
5. 6-րդ տիպի հերպեսն առաջացնում է ցիտոմեգալովիրուսային հիվանդություն։ Հաճախ երեխաների մոտ հիվանդությունն ընթանում է առանց ցայտուն արտահայտված ախտանիշների։ Սակայն հայտնի են բացառություններ՝ ջերմության 40°C-ի բարձրացմամբ, կոկորդի ցավով։ Հիվանդությունը տևում է մի քանի օրից մինչև մի քանի շաբաթ։

![Կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-146.jpg "Կանխարգելում")

Շատ վտանգավոր է հերպեսը նորածինների համար։ Այս տարիքում հիվանդությունը կարող է հանգեցնել հետևյալ հետևանքների.

- նյարդային համակարգի լուրջ ախտահարումներ,
- աչքերի ախտահարում,
- սրտային անբավարարության զարգացում,
- սեռական օրգանների ֆունկցիաների խանգարումներ։

Մանկական հերպեսի վաղ ախտորոշումը և բուժումը բժշկության աշխատակիցների համար կարևոր խնդիր է հանդիսանում։ Ժամանակին արձագանքը և համարժեք բուժումը օգնում են կանխել բազմաթիվ բացասական հետևանքներ։

## Բուժումը տնային պայմաններում

Հիվանդության առաջին դրսևորումների ժամանակ լավագույնն է դիմել բժշկի։ Հիվանդանոցում ձեզ կնշանակեն արյան մեջ հակամարմինների առկայության անհրաժեշտ անալիզներ։ Լաբորատոր հետազոտությունները կօգնեն ախտորոշում կատարել և ընտրել առավել համապատասխան բուժումը։

Բուժման կուրսը և բժշկի որոշ խորհուրդները նշանակելուց հետո, կարելի է զբաղվել ։ Տանը բուժում կատարելիս պետք է հիշել մի քանի պարզ կանոն.

1. Խստորեն պահպանեք բժշկի կողմից նշանակված դեղերի չափաբաժինները և ընդունման ժամանակացույցը.
2. Խուսափեք ցանային շրջանների մաշկի մեխանիկական վնասվածքներից.
3. Սահմանափակեք երկարատև գտնվելը ուղիղ արևի ճառագայթների ներքո.
4. Դեղորայքային բուժմանը, բժշկի թույլտվությամբ, ավելացրեք ժողովրդական բժշկության բաղադրատոմսերի կիրառումը։

> Կարևոր է! Տնային բուժումը հնարավոր է միայն այն դեպքերում, երբ հիվանդությունն ունի թեթև ձև և սպառնալիք չի ներկայացնում առողջության ու կյանքի համար։

### Բուժումը դեղամիջոցներով

Ժամանակակից դեղերի շուկան առաջարկում է հերպեսի բուժման դեղերի լայն ընտրանի։ Առավել հարմար և տարածված են տարբեր քսուքները, գելերը, մածուկները։ Սակայն հիվանդության ծանր ձևերի դեպքում հաճախ օգտագործվում են հաբերի, ներարկումների, ուղիղաղիքային մոմիկների ձևով դեղամիջոցներ։

1. Այս հիվանդության դեպքում մածուկները հակավիրուսային դեղամիջոցներ են, որոնք ուղղված են հիվանդության ախտանիշների դրսևորումների նվազեցմանը, վիրուսի ակտիվության նվազեցմանը և վերքերի արագ ապաքինմանը։ Դրանց թվին են պատկանում վիֆերոնը, զովիրաքսը, հերպևիրը։
2. Հաբերն ունեն նման ազդեցություն, սակայն աշխատում են ներսից։ Սրանք են ֆամվիրը, ալպիզարինը, ացիկլովիրը։
3. Ներարկումներն ազդում են մկանային մակարդակով, դեղամիջոցն արագ հասնում է արյան մեջ և վնասակար ազդեցություն ունենում վիրուսի ակտիվության վրա։ Դրանց են պատկանում այնպիսի դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են տակտիվինը, թիմալինը, ռիդոստանը։
4. Ուղիղաղիքային և հեշտոցային մոմիկներ։ Դրանց թվին են պատկանում գենֆերոնը, պանավիրը և այլն։

![Հերպես շրթունքին](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-156.jpg "Հերպես շրթունքին")

> Կարևոր է! Հիվանդության ժամանակ հակաբիոտիկների ընդունումը համարվում է անարդյունավետ, դրանց կիրառումն արդարացված է միայն այն դեպքերում, երբ հիվանդությունն ուղեկցվում է սնկային և բակտերիալ վարակի միացմամբ։

### Բուժումը ժողովրդական միջոցներով

Դեղամիջոցների ընդունմանը զուգահեռ կարելի է կիրառել նաև ժողովրդական բժշկության մեթոդներ։ Բնության պարգևները լայնորեն օգտագործվում են վիրուսի դեմ պայքարում, վերքերի ապաքինման համար։ Ինչպես նաև ժողովրդական բժշկության բաղադրատոմսերի օգնությամբ կարելի է բարձրացնել օրգանիզմի իմունիտետը։ Դիտարկենք հերպեսի բուժման առավել տարածված բաղադրատոմսերը։

#### Էխինացեայի թուրմ

Էխինացեա բույսը ամբողջ աշխարհում հայտնի է որպես հրաշալի միջոց իմունիտետը և օրգանիզմի ընդհանուր ինքնազգացողությունը բարձրացնելու համար։ Ծաղիկների թուրմը գերազանց օգնում է նաև հերպեսի դեպքում։

Դրա պատրաստման համար անհրաժեշտ կլինեն բույսի ծաղիկները և բժշկական սպիրտ կամ օղի։

![Սեռական օրգանների հերպես](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-191.jpg "Սեռական օրգանների հերպես")

1. Արծնապատ կամ ապակյա ամանի մեջ դրեք 2 ճ. գ. ծաղիկներ և լցրեք մեկ լիտր սպիրտ։
2. Թուրմով ամանն ուղարկեք զով տեղ։ 14 օր հետո դեղամիջոցը պատրաստ կլինի։
3. Ստացված միջոցը կարելի է օգտագործել որպես հավելում թեյին՝ 1 թ. գ., կամ սրբել հերպեսով հրահրված ցանը։

#### Բուժումը երիցուկով

Այս բույսի ծաղիկները լայնորեն օգտագործվում են որպես հակաբորբոքային, վերքերը ապաքինող և հանգստացնող միջոց։ թուրմն ավելացնում են լոգարանի մեջ, ընդունում են ներսից, ինչպես նաև օգտագործում են որպես թրջոց մաշկի ախտահարված հատվածների վրա։

Պատրաստման համար անհրաժեշտ են բույսի չոր ծաղիկները, դրանք կարելի է ինքնուրույն հավաքել կամ ձեռք բերել դեղատնից։ Պատրաստելու համար 2 ճ. գ. խոտը լցնել 500 գ եռման ջրով և թողնել թրմվի 3-4 ժամ։ Ընդունել ներսից՝ կես բաժակ, օրը 2 անգամ։

![Գոտևորող հերպես](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-186.jpg "Գոտևորող հերպես")

#### Ալոեն հերպեսի բուժման համար

Այս զարմանահրաշ բույսի հյութով կարելի է քսել մաշկի ախտահարված հատվածները։ [Ալոեի](%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D5%A5-%D5%AF%D5%A1%D5%B4-%D5%B0%D5%A1%D5%AC%D5%BE%D5%A5) բաղադրիչներն ունեն գերազանց հակաբորբոքային և հանգստացնող ազդեցություն։ Արդեն մի քանի պրոցեդուրայից հետո դուք կզգաք մաշկի վիճակի բարելավում ցանի հատվածներում։

#### Յասամանի ծաղիկների թուրմ

Պատրաստման համար դրեք ապակյա ամանի մեջ և լցրեք սպիրտ՝ 1:10 հարաբերակցությամբ։ Միջոցը պետք է թրմվի 2 շաբաթ՝ զով, լույսից պաշտպանված տեղում։ Խոցերի բուժման համար կիրառեք թուրմով թրջված բամբակյա վիրակապ՝ 5-10 րոպե, օրը մի քանի անգամ։

![Ցիտոմեգալովիրուս](https://lifeinfo.am/storage/images/herpes%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-140.jpg "Ցիտոմեգալովիրուս")

#### Մումիյոն հերպեսի դեմ

Այս բնական միջոցը բավականին արդյունավետ է ցուցաբերում իրեն այս հիվանդության դեմ պայքարում։ Մումիյոն ունի հակաբակտերիալ, վերականգնող, հանգստացնող և այլ հատկություններ։ Հիվանդության առաջին նշանների հայտնվելիս, քսեք մումիյոն բորբոքված հատվածին։ Պրոցեդուրան կարելի է կրկնել օրը 3-4 անգամ։

#### Բուժումը սխտորով

Բոլորին հայտնի են սխտորի ախտահանիչ հատկությունները։ Սխտորը նաև լավ է ապացուցել իրեն հերպեսի տնային պայմաններում բուժման ժամանակ։ Բուժման մեթոդը շատ պարզ է։ Պետք է մաքրել սխտորի բլիթը, քերել մանր քերիչով կամ անցկացնել սխտորամզիչով։ Ստացված խյուսը քսում են անմիջապես մաշկի ախտահարված հատվածին։ Արդեն մի քանի պրոցեդուրայից հետո նկատվում է կարմրության և այտուցվածության նվազում, ինչպես նաև դանդաղում է բշտիկների առաջացումը և դրանց տարածումը։

## Կանխարգելում

Կանխարգելումը բաղկացած է առաջին հերթին օրգանիզմի ընդհանուր ամրապնդումից և իմունիտետի բարձրացումից։ Կարևոր է նաև հիգիենայի կանոնների պահպանումը։ Հիմնական կանխարգելիչ միջոցառումներին են վերաբերում հետևյալ սկզբունքները.

- կարծրացում.
- լիարժեք սնունդ.
- վիտամիններով, հանքանյութերով և օրգանական թթուներով հարուստ սննդի ընդունում.
- վնասակար սովորությունների հրաժարում.
- սպորտով զբաղվելը.
- զբոսանքներ մաքուր օդում.
- լիարժեք քուն և հանգիստ։

Իսկ նաև հիշեք, որ անհրաժեշտ է մանրակրկիտ լվանալ ձեռքերը փողոցից և հասարակական հիմնարկություններ այցելելուց հետո։ Մի օգտագործեք ուրիշի հիգիենայի միջոցները։ Ուշադիր եղեք ձեր առողջության նկատմամբ և խնամեք ինքներդ ձեզ։