# Հոտառությունը կորել է երկարատև հարբուխից հետո. ինչպես վերականգնել

![Բուժում](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-44021735.jpg "Բուժում")

Շատ մարդկանց մոտ քթի գերբեռնվածության հետևանքով որոշ ժամանակով անհետանում է տարբեր հոտեր զգալու ունակությունը: Եթե մարդու մոտ հոտառությունը կորել է հարբուխի ժամանակ, պետք է բուժել մրսածությունը և սպասել մի քանի օր, մինչև ինքնուրույն վերականգնվի հոտառական ֆունկցիան:

Բովանդակություն:

- [Պատճառներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Բուժում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ֆիզիոթերապիա և ժողովրդական միջոցներ](#%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Հետևանքներ](#%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Թեմայով հոդվածներ:- [Վազոմոտոր ռինիտի ախտանիշներն ու պատճառները](%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%B8%D5%B4%D5%B8%D5%BF%D5%B8%D6%80-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-6763 "Վազոմոտոր ռինիտի ախտանիշներն ու պատճառները")
- [Թուիայի յուղի արդյունավետ կիրառումը հարբուխի ժամանակ](%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B2%D5%AB-%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%BE%D5%A5%D5%BF-%D5%AF%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%BC%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-4538 "Թուիայի յուղի արդյունավետ կիրառումը հարբուխի ժամանակ")
- [Երեխայի մոտ հարբուխը երկար ժամանակ չի անցնում. ինչ անել](%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A1%D6%80-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF-%D5%B9%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D6%81%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%A8-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D5%AC-7936 "Երեխայի մոտ հարբուխը երկար ժամանակ չի անցնում. ինչ անել")
- [Դեղորայքային ռինիտ - ախտանիշներ և բուժում](%D5%B4%D5%A5%D5%A4%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D5%BF%D5%B8%D5%A6-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-4934 "Դեղորայքային ռինիտ - ախտանիշներ և բուժում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Պատճառներ Մրսածային հիվանդությունների հետևանքով, որոնք ուղեկցվում են քթից արտադրուկներով, մարդը կարող է կորցնել հոտառությունը, համի զգացողությունը, կարող է նվազել լսողության սրությունը: Ալերգիկ ռինիտները նույնպես կարող են հանդիսանալ մարդու մոտ հոտառության բացակայության պատճառ: Հոտառության հանկարծակի կորստի հիմնական պատճառներն են քթի լորձաթաղանթի բորբոքային պրոցեսը և այտուցվածությունը գրիպի, գայմորիտի, պոլինոզի, ալերգիկ ռինիտի, սինուսիտների և քթի խոռոչի այլ հիվանդությունների ֆոնին: Երբեմն մարդը կորցնում է հոտառությունը քթային կաթիլների անվերահսկելի օգտագործման հետևանքով: Հոտառության խանգարումների դասակարգումը. անոսմիա - հոտերի նկատմամբ լրիվ անզգայունություն; 3. հիպոսմիա - հոտառության մասնակի կորուստ;
4. կակոսմիա - հոտերի խեղաթյուրված ընկալում;
5. հիպերոսմիա - հոտերի նկատմամբ սրված զգայունություն:
Հոտառության կորուստը կամ դրա նվազումը կարող են լինել բնածին կամ ձեռքբերովի: Բնածին պաթոլոգիաները առաջանում են քթի անոմալ կառուցվածքի, ուղեղում հոտառական կենտրոնի թերզարգացման, հոտառական նյարդի զարգացման խանգարման հետևանքով: Ձեռքբերովի հոտառության կորուստը կարող է ունենալ ծայրամասային կամ կենտրոնական ծագում:

Ծայրամասային անոսմիայի տեսակները.

- ֆունկցիոնալ - առաջանում է մրսածության ժամանակ վիրուսային վարակների և ալերգիկ ռինիտի հետևանքով;
- շնչառական - առաջանում է ադենոիդների, պոլիպների, ուռուցքների, քթի միջնապատի կորության ժամանակ, երբ հոտը չի կարող հասնել հոտառական անալիզատորին;
- տարիքային - առաջանում է քթի լորձաթաղանթում ատրոֆիկ փոփոխությունների հետևանքով;
- էսենցիալ - հոտառական օրգանը ախտահարվում է վնասվածքի, այրվածքի, բորբոքման, ուռուցքի հետևանքով:

![Ֆիզիոթերապիա և ժողովրդական միջոցներ](https://lifeinfo.am/storage/images/hotarutyan-korust-harbuxic-heto-patcharner-bujum-104.jpg "Ֆիզիոթերապիա և ժողովրդական միջոցներ")

Կենտրոնական նյարդային համակարգի ախտահարման հետևանքով հոտառության նվազումը առաջանում է հետևյալ հիվանդությունների ժամանակ.

- մենինգիտ;
- գանգուղեղային վնասվածք;
- Ալցհեյմերի հիվանդություն;
- էնցեֆալոպաթիա;
- արախնոիդիտ;
- մենինգիոմա և այլն:

> Կարևոր է: Հոտառության կորստի դեպքում անհրաժեշտ է դիմել մասնագետի օգնությանը: Այս թվացյալ պարզ խանգարումը կարող է վտանգավոր հիվանդության նշան լինել, որը հարկավոր է հնարավորինս շուտ ախտորոշել և բուժել:

## Բուժում

Բժշկական պրակտիկայում չկան բուժման եղանակներ և դեղամիջոցներ, որոնք մարդուն կվերադարձնեին հոտառությունը: Թերապևտիկ ազդեցության են ենթարկվում այն հիվանդությունները, որոնց հետևանքով հիվանդը կորցրել է հոտերը տարբերելու ունակությունը: Եթե քիթը խցանվել է հարբուխի պատճառով, հիվանդին նշանակվում են քթի գերբեռնվածության դեմ կաթիլներ, կորտիկոստերոիդներ: Դեղամիջոցների օգտագործումը չի երաշխավորում հոտառության վերականգնումը: Ֆիզիոպրոցեդուրաները և ինհալացիաները միտված են միայն քթի գերբեռնվածության վերացմանը:

Հարբուխի հետևանքով հոտառության կորուստը բնական երևույթ է, հոտառությունը կարելի է վերականգնել մեկ շաբաթվա ընթացքում:

> Կարևոր է: Հղիության ընթացքում կանանց մոտ առաջանում է հիպոսմիա, որը ժամանակի ընթացքում անցնում է առանց բուժման:

Ինչ անել, եթե 7 օր հետո հոտառությունը չի վերադարձել: Ամենայն հավանականությամբ, դրա բացակայության պատճառը եղել են պոլիպները, ուռուցքը կամ կենտրոնական նյարդային համակարգի հիվանդությունները, որոնք ընթանում են առանց հարբուխի:

Նախքան բուժմանը անցնելը, անցկացվում է թեստ, որը կոչվում է օլֆակտոմետրիա: Հիվանդին առաջարկվում է հերթականությամբ ներշնչել չորս հոտավետ նյութերի գոլորշիներ և գուշակել դրանց անվանումները: Ավանդաբար թեստավորումն անցկացվում է քացախի, գինու սպիրտի, վալերիանայի և նաշատիրի օգնությամբ: Հոտառական ունակության խանգարման աստիճանի մասին դատում են ըստ այն բանի, թե որ հոտը կարող է զգալ հիվանդը:

Տանը ինքնուրույն կարելի է անցկացնել տարբեր հոտեր զգալու ունակության թեստ: Դրա համար խորհուրդ է տրվում հոտոտել սպիրտ, վալերիանա, լաք հանող հեղուկ, քացախ, օծանելիք, սուրճ, հանգած լուցկի: Եթե որևէ հոտ չի հաջողվում զգալ, դա նշանակում է, որ մարդու մոտ նվազել են հոտառական զգացողությունները:

![Ինհալացիայի բաղադրատոմս](https://lifeinfo.am/storage/images/hotarutyan-korust-harbuxic-heto-patcharner-bujum-127.jpg "Ինհալացիայի բաղադրատոմս")

Հոտառության կորուստը բուժում է վիրաբույժ-ոտոլարինգոլոգը: Ժամանակավորապես անհետացած հոտառությունը կարելի է վերադարձնել հետևյալ դեղամիջոցների օգնությամբ.

- Նաֆտիզին;
- Լազոլվան Ռինո;
- Գալազոլին;
- Նաֆազոլին;
- Նազոլ:

Անոթասեղմող դեղամիջոցները արագ վերացնում են լորձաթաղանթի այտուցը: Դրանք կարելի է օգտագործել 5 օրվա ընթացքում, բայց ոչ ավելի երկար, որպեսզի չառաջանա սովորություն կամ դեղորայքային ռինիտ: Հիվանդին նաև նշանակվում է քթի խոռոչի լվացում աղի լուծույթներով և քթի մեջ կաթեցվում են արծաթ պարունակող պատրաստուկներ՝ Կոլլարգոլ կամ Պրոտարգոլ: Եթե հոտառության կորուստը առաջացել է ալերգիկ ռինիտից, ապա հիվանդին նշանակվում են հակահիստամինային դեղեր՝ Թելֆաստ, Սուպրաստին, Կլարիտին: Որոշ բժիշկներ անոսմիայի բուժման համար նշանակում են ցինկի պատրաստուկներ և A, B վիտամիններ:

> Կարևոր է: Եթե անոսմիայի պատճառ են հանդիսացել քթում եղած պոլիպները կամ ուռուցքները, ապա բժիշկները հաճախ անմիջապես դիմում են վիրահատական միջամտության: Եթե հոտառությունը անհետացել է ուղեղի ուռուցքի հետևանքով, ապա նման հիվանդությունը բուժվում է վիրահատության, ճառագայթային կամ քիմիաթերապիայի միջոցով:

### Ֆիզիոթերապիա և ժողովրդական միջոցներ

Հիվանդանոցային պայմաններում կարելի է անցնել մի շարք ֆիզիոպրոցեդուրաներ, օրինակ՝ մագնիսաթերապիա, լազերաթերապիա, ուլտրամանուշակագույն ճառագայթում: Տնային պայմաններում անոսմիան բուժվում է եթերային յուղերի և բուժիչ խոտաբույսերի կիրառմամբ ինհալացիաների միջոցով: Կարելի է շնչել տաք եփած կարտոֆիլի կամ եռացրած ջրի գոլորշու վրա, ավելացնելով մելիսայի, անանուխի, նարդոսի յուղ:

#### Ինհալացիայի բաղադրատոմս

Անհրաժեշտ է.

- երիցուկ - 1 թեյի գդալ;
- անանուխ - 1 թեյի գդալ;
- մելիսա - 1 թեյի գդալ;
- ջուր - 0,5 լիտր:

![Աղ](https://lifeinfo.am/storage/images/hotarutyan-korust-harbuxic-heto-patcharner-bujum-160.jpg "Աղ")

Խոտաբույսերը լցնել կաթսայի մեջ և լցնել եռման ջուր: Թուրմը եռացնել հինգ րոպե: Թողնել թրմվի 10 րոպե: Ավելացնել մի քանի կաթիլ թեյի ծառի կամ նարդոսի եթերային յուղ: Տաք գոլորշով շնչել պետք է 10 րոպե:

#### Աղ

Օգտակար է կանոնավոր կերպով լվանալ քթըմպանը աղի լուծույթներով: Մեկ բաժակ ջրի համար վերցնել 1 թեյի գդալ աղ: Լվացման համար կարելի է օգտագործել բուժիչ խոտաբույսերի (լորենու, երիցուկի, եռատերևուկի, սալբիայի, կալենդուլայի) թուրմեր կամ մի քանի կաթիլ յոդ: Քիթը լվանում են հատուկ դեղատնային ձագարիկի կամ ասեղից զուրկ ներարկիչի օգնությամբ: Կարելի է գնել պատրաստի սփրեյներ քիթը լվանալու համար՝ Aqua Maris, No-sol, Aqualor, Quix:

#### Պրոպոլիս և կարագ

Հոտառությունը կարելի է վերադարձնել պրոպոլիսի և կարագի օգնությամբ: Դրա համար փափուկ կարագին ավելացնում են մի պտղունց պրոպոլիս (3:1 հարաբերությամբ) և ամեն ինչ խառնում են մինչև համասեռ զանգված ստանալը: Կարագային քսուքով թրջում են բամբակյա տուրունդաներ և դրանք 10 րոպե տեղադրում քթանցքերում: Բուժումն անցկացվում է քնելուց առաջ:

#### Հալվե

Հոտառությունը կարելի է վերադարձնել ջրով կիսով չափ նոսրացված հալվեի հյութի օգնությամբ: Խառնուրդում թրջել բամբակյա տամպոններ, որոնք 10 րոպե մտցնել քթի մեջ: Քթանցքները կարելի է քսել հեղուկ մեղրով:

Օգտակար է նաև շնչառական մարմնամարզությունը: Դրա համար անհրաժեշտ է հերթափոխով լարել և թուլացնել քիթը մի քանի րոպեի ընթացքում: Լավ է օգնում նաև շոկային թերապիան, երբ հիվանդը հերթով ներշնչում է տարբեր սուր հոտեր, օրինակ՝ Վիշնևսկու քսուք, սխտոր, սկիպիդար:

## Հետևանքներ

Հոտառության բացակայության հետևանքով մարդը չի կարողանա հայտնաբերել բնակարանում գազի արտահոսքը կամ հոտով որոշել, թե որքանով են փչացել մթերքները: Նման պաթոլոգիան կարող է հանգեցնել թունավորման: Անոսմիայով տառապող մարդկանց մոտ կարող է պահպանվել համի զգացողությունը, սակայն հոտերի նկատմամբ ռեակցիա չկա:

Հոտառության մասնակի կորուստը հանգեցնում է ախորժակի բացակայության և դեպրեսիայի: Անոսմիայով հիվանդ մարդիկ չեն կարողանում զգալ, թե ինչպես են բուրում ծաղիկները, օծանելիքը: Նրանք ի վիճակի չեն հիշել իրենց կյանքի հոտերի հետ կապված հաճելի պահերը, իսկ սա կարող է հանգեցնել հուզական խանգարումների:

## Կանխարգելում

Հոտառության կորուստից խուսափելու համար անհրաժեշտ է վարել առողջ կենսակերպ, ճիշտ սնվել, զբաղվել սպորտով, փորձել չհիվանդանալ մրսածային հիվանդություններով: Հարբուխի առաջացման դեպքում անհրաժեշտ է ժամանակին բուժել այն, չթողնել ինքնահոսի: Հոտառության վրա բացասաբար են ազդում ալկոհոլը և ծխելը, առողջության համար վտանգավոր միջավայրում գտնվելը, վնասակար գոլորշիներով, թթուներով, լաքերով, գազերով շնչելը: Անհրաժեշտ է պաշտպանվել հատուկ դիմակներով, օգտագործել գազային դիմակներ, շնչադիմակներ:

Յուրաքանչյուր մարդու համար անհրաժեշտ է հոտեր զգալը: Առանց դրանց մարդու կյանքը չի կարող լիարժեք լինել: Եթե հարբուխի հետևանքով հոտառությունը անհետանում է, պետք է բուժել մրսածությունը և սպասել մի քանի օր, որպեսզի վերականգնվեն հոտառական ֆունկցիաները:
