# Ձեռքի մատի կապտուկ - ինչ անել և ինչպես բուժել

![Ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-86790166.jpg "Ախտանիշները")

Կապտուկի ժամանակ վնասվում են փափուկ հյուսվածքները, սակայն մաշկը մնում է ամբողջական։ Մանրագույն արյունատար անոթների պատռվածքի հետևանքով տեղի է ունենում ներքին արյունահոսություն, որը դրսևորվում է հեմատոմայով։ Ձեռքի մատի կապտուկը կարող է առաջանալ ծանր առարկայով հարվածից, սպորտով զբաղվելու ժամանակ։ Մատը կարելի է պատահաբար կանեկալել, վնասել արտադրության մեջ կամ ընկնել ձեռքի վրա։ Ինչ էլ որ լինի պատճառը, անհրաժեշտ է հնարավորինս շուտ տուժածին առաջին օգնություն ցուցաբերել, իսկ ծանր դեպքերում դիմել տրավմատոլոգի։

Բովանդակություն՝

- [Կապտուկների տեսակները](#%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտանիշները](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ինչպես ցուցաբերել առաջին օգնություն](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AC-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Բուժումը ավանդական եղանակով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D5%BE)
- [Ժողովրդական բժշկություն](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%AA%D5%B7%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Հնարավոր բարդություններ](#%D5%B0%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)

Առնչվող հոդվածներ՝- [Ինչպես բուժել արմունկային հոդի կապտուկը - ախտանիշներ և բարդություններ](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AF%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%A8-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-8197 "Ինչպես բուժել արմունկային հոդի կապտուկը - ախտանիշներ և բարդություններ")
- [Ինչպես բուժել կապտուկը դեղամիջոցներով և ժողովրդական միջոցներով](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE-4000 "Ինչպես բուժել կապտուկը դեղամիջոցներով և ժողովրդական միջոցներով")
- [Ինչպես բուժել ոտնաթաթի հոդի կապտուկը](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%AF%D5%B8%D5%B3%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8-5306 "Ինչպես բուժել ոտնաթաթի հոդի կապտուկը")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Կապտուկների տեսակները Մատները հաճախ վնասվում են անզգուշության հետևանքով։ Ստացված կապտուկները դասակարգվում են ըստ ծանրության աստիճանի, ինչպես նաև ըստ տեղակայման։ Ուժեղ հարվածի ժամանակ կարող է առաջանալ ոսկրի ճեղքվածք կամ նույնիսկ կոտրվածք։ Կապտուկների աստիճանները՝ թեթև - փոքր քերծվածք, որն ինքնուրույն անցնում է 2-3 օր հետո; 3. միջին - ցավ, հեմատոմա, այտուց;
4. ծանր - սուր ցավ, մուգ կապույտ գույնի հեմատոմա, ջլերի պատռվածք։
Ըստ առաջացման վայրի կապտուկները լինում են՝

- հոդերի շրջանում;
- ֆալանգներում։

Կապտուկները կարող են լինել միայնակ կամ բազմակի։ Երբեմն զուգորդվում են տարբեր կոտրվածքների, գլխատեղաշարժերի կամ ճեղքվածքների հետ։ Կարող են առաջանալ այրվածքի, հոսանքահարության կամ ցրտահարության հետ մեկտեղ։

Վնասվածք ստանալու ռիսկն ավելի բարձր է տեխսպասարկման, շինարարական ոլորտում աշխատող մարդկանց մոտ։ Նույնիսկ ծանրություն բարձրացնելիս կամ տանը վերանորոգում անելիս, կարելի է պատահաբար վնասել ձեռքը։ Առավել հաճախ վնասվածքն առաջանում է միջին տարիքի տղամարդկանց և երեխաների մոտ։

## Ախտանիշները

Թեթև կապտուկների ժամանակ (ՀԴԽ-10 կոդը՝ S60) առաջանում է միայն փոքր ցավ և կապտություն եղունգի շրջանում կամ ձեռքի որևէ այլ հատվածում։ Ախտանիշների արտահայտվածությունը կախված է վնասվածքի ծանրությունից և ազդող ուժից։ Հարվածի պահին փափուկ հյուսվածքներն սեղմվում են ոսկրին և պաշտպանում են այն լուրջ վնասվածքներից։

Թեթև կապտուկի ախտանիշները՝

- թույլ ցավ;
- փոքր այտուց;
- եղունգը մթնել է;
- հեմատոմա հոդի կամ ֆալանգի շրջանում;
- թմրածություն;
- շարժողական խանգարումներ։

![Ժողովրդական բժշկություն](https://lifeinfo.am/storage/images/dzerqi-mati-kaptuk-axtanishner-ev-bujum-194.jpg "Ժողովրդական բժշկություն")

Հարվածից հետո առաջին ժամերին մաշկի վրա հայտնվում են կարմրավուն բծեր։ Դա կապված է անոթների պատռվածքի և հեմատոմայի առաջացման հետ։ Մի քանի օր անց առաջանում են մանուշակագույն կապտուկներ, իսկ շաբաթ անց դրանք դառնում են դեղնականաչավուն։ Եթե կապտուկի տեղը ստանում է դեղին գույն, դա վկայում է հեմատոմայի ներծծման մասին։

Թեթև վնասվածքի ժամանակ հոդերի դեֆորմացիա չի առաջանում, մատների ոսկրերի կարճացում չկա։ Չեն նկատվում նաև փափուկ հյուսվածքների բաց վնասվածքներ։ Մի քանի օր անց ցավն ինքն իրեն անցնում է։ Այդ դեպքում ձեռքը գտնվում է նորմալ վիճակում և լիովին գործում է։ Պետք է կարողանալ տարբերել թեթև կապտուկը ավելի լուրջ վնասվածքից։ Քանի որ այդ դեպքում տուժածին անհրաժեշտ է մասնագետի օգնություն։

Ուժեղ վնասվածքի նշանները՝

- սուր ցավ;
- զարկերակային բաբախում անոթների վնասվածքի հետևանքով;
- մատը ուռել է, նրա չափերը մեծանում են;
- առաջանում է ենթամաշկային արյունազեղում - որոշակի հատվածի կապտություն;
- թմրածություն;
- մատը շարժել հնարավոր չէ;
- եղունգի սևացում կամ շերտազատում;
- հնարավոր է մաշկի վնասում, արյունահոսություն, տրավմատիկ շոկ։

Հասկանալու համար, թե ինչ է տեղի ունեցել՝ կապտուկ, թե կոտրվածք, պետք է մատը շարժել։ Եթե շարժումը ուժեղ ցավ է պատճառում կամ այն հնարավոր չէ, պետք է կասկածել ոսկրի վնասման մասին։ Վերջնական ախտորոշումը կարելի է հաստատել միայն ռենտգենյան հետազոտության հիման վրա։

> Կարևոր է! Եթե վնասվածքի հետևանքով առաջացել է անտանելի ցավ կամ մատը տեղաշարժվել է և անսովոր տեսք ունի, անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի։ Հնարավոր է գլխատեղաշարժ կամ նույնիսկ կոտրվածք։ Ինքնաբուժումն անթույլատրելի է։

## Ինչպես ցուցաբերել առաջին օգնություն

Վնասվածքից անմիջապես հետո կապտած մատը պետք է արագ դնել սառը հոսանքի տակ կամ թաթախել սառցե ջրի մեջ։ Տնային պայմաններում կարելի է սառնարանից սառույցով սառը կոմպրես դնել։ Նման պրոցեդուրան հանգեցնում է անոթների նեղացման և նվազեցնում է վնասված հյուսվածքներին արյան հոսքը։ Հիվանդ տեղին սառը չի կարելի կիրառել միայն շաքարային դիաբետով տառապող մարդկանց։

Եթե վերքն արյունահոսում է, առաջին օգնությունը դրա լվացումն է և սեղմող վիրակապի դրումը։ Այտուցը հեռացնելու համար, վնասվածքից մի քանի ժամ անց, պետք է մատի վրա յոդային ցանց նկարել։ Բաց վերքը յոդի լուծույթով լցնել չի կարելի, կարելի է մշակել հակասեպտիկով։

Ցավոտ զգացողությունները նվազեցնելու համար խորհուրդ է տրվում ընդունել Անալգին, Պարացետամոլ կամ Նուրոֆեն։ Եթե մատը ուժեղ ցավում է, կապտել է, օգտագործում են հակաբորբոքային քսուքներ (Ֆաստում գել, Վոլտարեն, Դիպ-Ռիլիֆ)։ Եթե մեկ տարեկան երեխայի մատին կապտուկ է առաջացել, պետք է կապտուկի տեղին սառույց դնել, իսկ փոքրիկին տալ Պանադոլ կամ Նուրոֆեն։

![Հնարավոր բարդություններ](https://lifeinfo.am/storage/images/dzerqi-mati-kaptuk-axtanishner-ev-bujum-200.jpg "Հնարավոր բարդություններ")

Եթե կա գլխատեղաշարժ կամ կոտրվածք, անհրաժեշտ է վնասված մատի անշարժացում։ Պետք է ամրացնել ֆալանգները վիրակապի միջոցով։ Հոդի հանգստություն ապահովելու համար, դնում են վիրակապից վիրակապ, պատրաստում են շինա փայտիկից, մատիտից կամ գրչից։ Հիվանդ մատը կարելի է կապել առողջ մատին։ Շատ ամուր վիրակապել վերքը չի կարելի, դա կխանգարի արյան շրջանառությունը։

> Կարևոր է! Վնասված մատն ավելի արագ վերականգնելու համար, անհրաժեշտ է ժամանակ առ ժամանակ կապտուկի տեղը զգուշորեն մերսել։ Դրա շնորհիվ կբարելավվի ավելորդ հեղուկի արտահոսքը, հոդերի այտուցը կնվազի։

## Բուժումը ավանդական եղանակով

Կապտուկի առաջացման դեպքում անհրաժեշտ է դիմել պոլիկլինիկա։ Տրավմատոլոգը սկզբում զննում է վնասվածքի տեղը, պարզում վնասվածքի պատճառը և, անհրաժեշտության դեպքում, նշանակում ռենտգենյան նկար, ուլտրաձայնային հետազոտություն, ՀՇՏ կամ ՄՌՏ։ Ախտորոշումը հաստատելուց հետո, բժիշկը կատարում է հիվանդի բուժումը։

Թեթև վնասվածքը բուժվում է դեղամիջոցների, ֆիզիոթերապևտիկ պրոցեդուրաների և հատուկ մարմնամարզության միջոցով։ Դեղորայքային թերապիան ուղղված է այտուցի, ցավի և բորբոքային պրոցեսի նվազեցմանը։ Կիրառում են քսուքներ, որոնք բարելավում են հյուսվածքային փոխանակությունը և խթանում հեմատոմայի ներծծումը։

Դեղորայքային միջոցներ՝

- անալգետիկներ - Պարացետամոլ, Նիմեսիլ, Նուրոֆեն, Անալգին;
- ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղամիջոցներ - Պիրոքսիկամ, Դիկլոֆենակ, Կետորոլակ;
- հակաայտուցային - Դետրալեքս, Լիոտոն, Տրոքսևազին;
- պոլիվիտամիններ - Կոմպլիվիտ, Կալցիում-Դ3։

Քսուքներ՝

- ցավը նվազեցնելու և այտուցը հեռացնելու համար - Օրտոֆեն, Դիկլակ, Ինդոմետացին, Ֆաստում գել քսուքներ;
- բարելավում է արյան հոսքը և ազատում հեմատոմայից - Տրոքսևազին, Լիոտոն;
- նվազեցնում է այտուցը և կասեցնում բորբոքումը - Դիկլոֆենակ։

Ֆիզիոթերապիան ներառում է մի շարք հիպոթերմիկ պրոցեդուրաներ, որոնք խորհուրդ են տրվում այտուցը հեռացնելու և արյունատար անոթների նեղացման համար։ Ցավերը և բորբոքային պրոցեսները վերացվում են ձեռքերի համար լոգանքների, ուլտրաֆոնոֆորեզի, մագնիսաթերապիայի, ինֆրակարմիր ճառագայթների միջոցով։ Ատրոֆիայի առաջացումը կանխելու համար, կիրառում են ուլտրաձայն կամ էլեկտրոֆորեզ բուժիչ խոտաբույսերով։

Թեթև վնասվածք ստանալու և ժամանակին բուժման դեպքում ցավն անցնում է շաբաթ հետո, իսկ մատն ամբողջությամբ վերականգնում է իր աշխատունակությունը 4-րդ օրը։ Ոչ բարդ վերքը կարելի է չբուժել։ Հեմատոման և այտուցն ինքնուրույն անցնում են։ Ապաքինման գործընթացն արագացնել կարելի է դեղորայքային պատրաստուկների միջոցով։ Վերքը անզգայացնելու համար, կիրառում են ցավազրկման սովորական դեղամիջոցներ։

Կապտուկը, որպես կանոն, վիրաբուժական վիրահատության ցուցում չէ։ Եթե եղունգի սալիկի տակ հեմատոմա է առաջացել, եղունգը սևացել է, անհրաժեշտ է դիմել բժշկի։ Նա կհեռացնի նրա տակ կուտակված արյունը փոքրիկ անցքով։

> Կարևոր է! Մատի կոտրվածքի ժամանակ անհրաժեշտ է դիմել բժշկի, նա կդնի գիպսային վիրակապ։ Բաց կոտրվածքը վիրաբուժական վիրահատության հիմք է հանդիսանում։ Ծանր վնասվածքի բուժումը կատարվում է հակաբիոտիկների, հակաբորբոքային, ցավազրկող միջոցների և ֆիզիոպրոցեդուրաների միջոցով։ Թերապիայի կուրս նշանակել կարող է միայն փորձառու մասնագետը։

## Ժողովրդական բժշկություն

Տանը մեծահասակները կարող են բուժել կապտուկը Վիշնևսկու քսուքի միջոցով։ Դրա համար անհրաժեշտ է դրանով քսել վնասված մատը և վիրակապ դնել։ Քսուքը կօգնի հեռացնել այտուցը և ազատվել հեմատոմայից։ Եթե երեխայի մատի վրա կապտուկը երկար ժամանակ չի անցնում, պետք է օրը երեք անգամ քսել Սինյակ-օֆֆ կամ Սպասատել կրեմով։ Այտուցը վերացնելուն կօգնեն նաև այլ ժողովրդական միջոցներ։

![Ձեռքի մատի կապտուկ - ինչ անել և ինչպես բուժել](https://lifeinfo.am/storage/images/dzerqi-mati-kaptuk-axtanishner-ev-bujum-136.jpg "Ձեռքի մատի կապտուկ - ինչ անել և ինչպես բուժել")

Կարտոֆիլի կոմպրես՝

- խաշած կարտոֆիլ - 1 հատ;
- մեղր - 1 թեյի գդալ։

Տաք կարտոֆիլը մանրացնում են, ավելացնում մեղր։ Դնում են վիրակապի վրա, ամրացնում կապտուկի տեղին։

Բադյագայով բուժում՝

- բադյագա - 1 ճաշի գդալ;
- ջուր - 0,5 թեյի գդալ։

Բադյագան նոսրացնել ջրով մինչև թթվասերի խտությունը։ Խառնուրդը դնել կապտուկի տեղին և փաթաթել թաղանթով։ Պահել 30 րոպե։ Միջոցը խթանում է արյան շրջանառությունը։

Սոխի կոմպրես՝

- սոխ - 1 հատ;
- մեղր - 1 թեյի գդալ։

Սոխը մանրացվում է մինչև շիլայի վիճակի, դրան ավելացնում են մեղր։ Զանգվածը դնում են վիրակապի վրա և ամրացնում վնասվածքի տեղին։ Միջոցն արագ նվազեցնում է այտուցը։

Բրդող ճարպի և աղի քսուք՝

- բրդող ճարպ - 1 ճաշի գդալ;
- ծովային աղ - 0,5 թեյի գդալ։

Ճարպը խառնել աղի հետ և խառնուրդով օրը երեք անգամ քսել հիվանդ մատը։ Քսուքը կիրառվում է հեմատոմայի բուժման համար։

Կոմպրես, եթե կապտուկից հետո մատը չի ծալվում՝

- պրոպոլիս - 2 գ;
- բուսական յուղ - 1 թեյի գդալ։

Պրոպոլիսը խառնել յուղի հետ։ Քնելուց առաջ քսել հիվանդ մատը, փաթաթել այն թաղանթով։ Պահել ամբողջ գիշեր։ Պրոպոլիսի փոխարեն կարելի է վերցնել մեղր։

## Հնարավոր բարդություններ

Վնասվածքից հետո մատի վրա կարող է հայտնվել հեմատոմա, որը դանդաղ է ներծծվում։ Երբեմն արյունը կուտակվում է եղունգի սալիկի տակ։ Եղունգը դառնում է կապույտ, կարող է անջատվել մատի հյուսվածքից։ Շուտով այդ տեղում աճում է նոր սալիկ։

Բարդության տեսակներից մեկը մատի հոդային պարկում հեղուկի կուտակումն է։ Հիվանդությունը հանգեցնում է նրան, որ հոդերը դժվարությամբ են ծալվում։ Երբեմն խնդիրը վերացնելու համար բժիշկները դիմում են վիրահատության։

Հոդի վնասվածքի հետևանքով կարող է առաջանալ բորբոքում - արթրիտ։ Հիվանդության նշանները երկար սպասեցնել չեն տա - առաջանում են ուժեղ ցավեր, ձեռքի մատները շարժել հնարավոր չի դառնում։

Եթե մատը հարվածել են ինչ-որ ծանր առարկայով կամ կանեկալել են դռնով, անհրաժեշտ է հնարավորինս շուտ հիվանդ տեղին սառույց դնել, հետո փորձել այն ծալել և ուղղել։ Եթե առաջանում է ուժեղ ցավ, հնարավոր է, դա կոտրվածք է։ Անհրաժեշտ է դիմել բժշկի։ Միայն մասնագետը կկարողանա որոշել ճշգրիտ ախտորոշումը և նշանակել բուժում։
