#  Ձվարանի կիստա

![Առաջացման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-1128870.jpg "Առաջացման պատճառները")

Շատերը գիտեն, որ ձվարանի կիստան բարորակ ուռուցքների շարքին է պատկանում, ուստի հենց այդ ախտորոշումը աղջիկներին ապշեցնում է։ Խուճապը զարմանալի չէ, քանի որ նրանցից շատերը ապագայում մայր դառնալ են ուզում, ոմանք ուզում են արդեն ունեցած երեխաներին եղբայր կամ քույր նվիրել։ Առաջին հերթին ծագում են հարցեր. «Արդյոք այս պաթոլոգիան համատեղելի՞ է հղիության հետ։ Ինչպե՞ս է դա բուժվում։ Եվ ընդհանրապես հնարավո՞ր է բուժել այս հիվանդությունը»։ Այսպես, եկեք ավելի մանրամասն քննարկենք, թե ինչ հիվանդություն է սա, և ինչպես վարվել նման ախտորոշման դեպքում։

Բովանդակություն՝

- [Առաջացման պատճառները](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Կիստայի ախտանիշները](#%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հետևանքները](#%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Դասակարգումը](#%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ձվարանի ֆոլիկուլային կիստա](#%D5%B1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D6%86%D5%B8%D5%AC%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1)
- [Ձվարանի դեղին մարմնի կիստա](#%D5%B1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%AB%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1)
- [Ձվարանի պարաօվարիալ կիստա](#%D5%B1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%A1%D6%85%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%AC-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1)
- [Ձվարանի դերմոիդ կիստա](#%D5%B1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D6%80%D5%B4%D5%B8%D5%AB%D5%A4-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1)
- [Ձվարանի էնդոմետրիոիդ կիստա](#%D5%B1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%A7%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D5%B4%D5%A5%D5%BF%D6%80%D5%AB%D5%B8%D5%AB%D5%A4-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1)
- [Շճային կիստա](#%D5%B7%D5%AB%D5%B3%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1)
- [Լորձաթաղանթային կիստա](#%D5%B4%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%AB%D5%B6%D5%B8%D5%A6-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1)
- [Ախտորոշումը](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Գինեկոլոգիական զննում](#%D5%A3%D5%AB%D5%B6%D5%A5%D5%AF%D5%B8%D5%AC%D5%B8%D5%A3%D5%AB%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A6%D5%B6%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Տրանսվագինալ ուլտրաձայնային հետազոտություն](#%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AC-%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%B1%D5%A1%D5%B5%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%A6%D5%B8%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Պունկցիա](#%D5%BA%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AF%D6%81%D5%AB%D5%A1)
- [Լապարոսկոպիա](#%D5%AC%D5%A1%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%BD%D5%AF%D5%B8%D5%BA%D5%AB%D5%A1)
- [Ուռուցքային մարկերներ, արյան անալիզ](#%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%B8%D6%82%D6%81%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%A5%D6%80%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6)
- [Համակարգչային և մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն](#%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%B9%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B4%D5%A1%D5%A3%D5%B6%D5%AB%D5%BD%D5%A1%D5%BC%D5%A5%D5%A6%D5%B8%D5%B6%D5%A1%D5%B6%D5%BD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B7%D5%A5%D6%80%D5%BF%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Հղիության թեստ](#%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A9%D5%A5%D5%BD%D5%BF)
- [Հորմոնների անալիզ](#%D5%B0%D5%B8%D6%80%D5%B4%D5%B8%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6)
- [Ինչպես բուժել ձվարանի կիստան առանց վիրահատության](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%B1%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%AF%D5%AB%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Հղիության ընթացքում](#%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Կանխարգելումը](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

## Առաջացման պատճառները

Կանացի հիվանդության ճշգրիտ պատճառը նշել հնարավոր չէ, քանի որ այն պարզապես անհայտ է։ Չնայած որ սա տարածված հիվանդություն է, մասնագետները կարողանում են միայն ընդհանրացնել դրա հետ կապված գործոնները։ Հաճախ դրանք կապված են հորմոնալ խանգարման կամ օրգանիզմում ընթացող բորբոքային պրոցեսի հետ։

1. Բազմակի վիրաբուժական միջամտություններ։ Հաճախակի արհեստական աբորտները հորմոնալ խանգարում են առաջացնում։ Բնական երևույթ է համարվում նաև աբորտից հետո ընթացող բորբոքային պրոցեսը։
2. Միզասեռական համակարգի քրոնիկական հիվանդություններ։ Այդպիսի հիվանդությունների շարքին են պատկանում սեռական ճանապարհով փոխանցվող բոլոր վարակները, ֆալոպյան փողերի և ձվարանների բորբոքումը, էնդոմետրիոզը։
3. Վահանաձև գեղձի հիվանդություններ։ Բացի այդ, ազդեցություն ունեն նաև այլ էնդոկրին խանգարումներ։
4. Հորմոնալ անհավասարակշռություն։ Այս գործոնը կարող է առաջանալ տարբեր ազդեցություններից. դաշտանի սկիզբը մինչև տասնմեկ տարեկանը, օվուլյացիայի բացակայությունը, ֆոլիկուլի սխալ հասունացումը, շաքարային դիաբետը, գիրությունը։
5. Կրկնություններ։ Եթե անցյալում արդեն նույն պատճառով բուժում է իրականացվել, ապա կրկնակի հիվանդացման ռիսկը զգալիորեն ավելի բարձր է դառնում։

![Կիստայի ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-111.jpg "Կիստայի ախտանիշները")

Բացի դրանից, անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև նորագոյացությունների տեսակը, դրանցից յուրաքանչյուրն առաջանում է որոշակի ֆոնի վրա։ Նաև առանձնացվում են մի քանի ռիսկի գործոններ, որոնք մեծացնում են հիվանդության զարգացման հավանականությունը։ Ռիսկի խմբում են հայտնվում 50 տարեկանից բարձր կանայք, ինչպես նաև ծխելուց և ալկոհոլից չարաշահող աղջիկները։

## Կիստայի ախտանիշները

Կիստան կանանց մոտ կարող են հայտնաբերել սովորական գինեկոլոգիական զննման ժամանակ, նույնիսկ եթե կինը եկել է բժշկի մոտ այլ հարցով։ Դա կապված է այն բանի հետ, որ սկզբնական փուլում պաթոլոգիան ոչնչով չի դրսևորվում։ Եվ միայն արդեն խորացած փուլերում հիվանդի մոտ առաջանում են բազմաթիվ գանգատներ։

Նորագոյացության աստիճանական աճը ուղեկցվում է որովայնի ստորին հատվածում բութ ցավի ուժեղացմամբ։ Ցավային զգացողությունները ուժեղանում են սեռական հարաբերության և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ։ Ավելին, ցավը կենտրոնանում է այն կողմում, որտեղ առաջացել է կիստան։ Ցավոտ զգացողությունները կարող են հիշեցնել ծանրության և սեղմման զգացում։ Բարդությունների դեպքում այս ախտանիշներին ավելանում են սրտխառնոցն ու փսխումը։

Նաև նորագոյացությունը կարող է ճնշում գործադրել միզապարկի վրա, ինչը ցավեր է առաջացնում միզարձակման ժամանակ և մեծացնում դրանց հաճախականությունը։ Ճնշումը կարող է տարածվել նաև աղիքների վրա, ինչը սադրում է դեֆեկացիայի կեղծ ցանկություն կամ փորկապություն։ Եթե կիստան ճնշում է գործադրում ստորին անոթների վրա, ապա կանանց մոտ նկատելիորեն զարգանում է երակների վարիկոզ ընդլայնում։

Հիվանդությունը նկատելիորեն ազդում է դաշտանային ցիկլի վրա։ Դաշտանը կարող է և՛ ոչ ժամանակին գալ, և՛ ընդհանրապես չգալ։ Նաև դաշտանները լինում են ցավոտ, երբեմն սկսվում են առատ արյունահոսություններ։

![Հետևանքները](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-113.jpg "Հետևանքները")

Ձվարանների կիստայի դեպքում կանանց մոտ դեմքի մաշկը դառնում է ավելի կոպիտ, դրա վրա հայտնվում է մազածածկույթ։ Կնոջ ձայնն ավելի շատ նմանվում է տղամարդու ձայնին։ Դա կապված է օրգանիզմում տղամարդու հորմոնների ավելացած արտադրության հետ։

Հիվանդության ժամանակ կանացի որովայնը դառնում է ասիմետրիկ, այն մեծանում է չափերով՝ կախված նորագոյացության աճից, գեղեցիկ սեռի ներկայացուցիչների մեծ մասը նման են հղի կանանց։

## Հետևանքները

Այս հարցին միանշանակ պատասխան չկա։ Քանի որ նորագոյացությունը կարող է հակառակ պրոցեսի անցնել և ինքնուրույն անհետանալ։ Սակայն նաև, եթե երկար ժամանակահատված ձվարանի կիստային անհրաժեշտ թերապիա չապահովվի, այն կարող է սկսել զարգանալ և հանգեցնել բացասական հետևանքների։ Ամենահաճախակի բարդությունը ձվարանի ոլորումն է կամ պատռվածքը։

Եթե տեղի է ունեցել ձվարանի կիստայի պատռվածք կամ ոլորում, որոնք առաջանում են բարձրացած ֆիզիկական ակտիվության կամ ծանրություն բարձրացնելու ժամանակ, ապա ախտանիշները շատ ավելի ծանր կլինեն։

Պատռվածքի նշանները.

- սկսվում է որովայնամիջային արյունահոսություն.
- ցավը կարող է տարածվել մի քանի հատվածների վրա՝ ուղիղ աղիք, աջ ձվարանի պատռված կիստան՝ ամբողջ աջ կողմը, ձախ ձվարանի կիստան՝ սադրում է ցավային զգացողություններ ձախ կողում.
- դրսևորվում են հիպոտոնիայի ախտանիշներ (իջնում է ճնշումը, գլխացավ).
- առաջանում է սուր որովայնի համախտանիշ։

![Դասակարգում](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-112.jpg "Դասակարգում")

Ինչ վերաբերում է ձվարանի ոլորմանը, ապա այստեղ ցավային զգացողությունները կտարբերվեն կախված նրանից, թե քանի աստիճանով է այն պտտվել։ Որքան ուժեղ է այն ոլորված, այնքան ավելի ցայտուն է ցավը արտահայտվում։ Կինն ի վիճակի չէ նորմալ դիրքում գտնվել, նա ստիպված է կողքի վրա պառկել ծալված ծնկներով։ Ոլորման ժամանակ դրսևորվում են նաև թունավորման ախտանիշներ։ Ավելին, այդպիսի ախտանիշները կարող են աճել։

> Կարևոր է! Ոլորման կամ պատռվածքի առաջնային նշանների դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ շտապ օգնության բրիգադ կանչել։

## Դասակարգում

Նորագոյացությունների մեծամասնությունը ֆիզիոլոգիական երևույթ է, այսինքն՝ դրանք որևէ կապ չունեն հիվանդության հետ։ Շատերը բարորակ են, կարող են մի քանի շաբաթում ինքնուրույն անհետանալ, դրանք քաղցկեղի հետ կապ չունեն։ Սակայն կիստա կարող է հայտնաբերվել նաև ձվարանների չարորակ նորագոյացության դեպքում։ Այս պաթոլոգիային առավել հակված են վերարտադրողական տարիքի կանայք։

Ձվարանի կիստան բաժանվում է մի քանի տեսակի։ Բացի այդ, հնարավոր է նաև դասակարգել դրա տիպը։ Եթե վերցնենք ամենապարզ տեսակները, ապա դրանք կարելի է անվանել նաև ռետենցիոն կամ ֆունկցիոնալ։

### Ձվարանի ֆոլիկուլային կիստա

Այս տեսակի խանգարումների պատճառը հորմոնալ խախտումն է։ Այս տեսակի անվանումն ինքնին խոսուն է, այն պատկանում է ֆունկցիոնալ տիպին։ Ֆոլիկուլային կիստան ձևավորվում է, երբ հասուն ֆոլիկուլը պատրաստ է պատռվելու, բայց դեռ չի պատռվել։ Ֆոլիկուլում արդեն բավարար քանակությամբ հեղուկ է կուտակվել, այն կարող է հասնել մինչև 8 սմ-ի։

> Կարևոր է! Ամենից հաճախ ֆոլիկուլային կիստան հանդիպում է սեռական հասունացման շրջանում գտնվող աղջիկների և երիտասարդ կանանց մոտ։

![Ախտորոշում](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-120.png "Ախտորոշում")

Նորագոյացությունը, հասնելով 6 սմ-ի, կարող է որևէ կերպ իրեն չզգացնել տալ, սակայն 8 սմ տրամագծի դեպքում կարող է տեղի ունենալ ոլորում։ Եթե տրամագիծը կազմում է 7 սմ, ապա կնոջ մոտ առաջանում են ցավեր ձվազատման ժամանակ։

### Ձվարանի դեղին մարմնի կիստա

Սա ձվարանի ֆունկցիոնալ կիստա է, որն անվանում են նաև լյուտեինային։ Հաճախ նորագոյացությունը հորմոնալ անհավասարակշռության հետևանք է։ Դեղին մարմնի կիստան առաջանում է ձվաբջջի դուրս գալուց հետո։ Պատռված ֆոլիկուլի տեղում ձևավորվում է դեղին մարմինը։ Եթե ձվաբջիջը չի բեղմնավորվում, ապա դեղին մարմինն ինքնաբերաբար անհետանում է։ Սակայն որոշ դեպքերում կարող է տեղի ունենալ դրա լցվելը հեղուկով, և այն մնում է։ Սովորաբար նորագոյացությունը տեղակայվում է մեկ կողմում, դրա չափը ռադիուսով չի գերազանցում 4 սմ-ը։

> Կարևոր է! Դեղին մարմնի կիստային բնորոշ է անախտանիշ ընթացք ունենալը և 3 ամսվա ընթացքում հակառակ զարգացման անցնելը։

### Ձվարանի պարաօվարիալ կիստա

Սա ձվարանի ռետենցիոն կիստա է, որի հիմնական տարբերությունը մյուս նորագոյացություններից դրա տպավորիչ չափն է։ Սովորաբար դրան բնորոշ է 12 սմ տրամագիծը, սակայն գրանցվել են նաև 20 սմ կիստաներ։ Կիստայի ներսում պարունակվում է թափանցիկ հեղուկ, որում բացակայում է մուցինը և պարունակվում է աննշան քանակությամբ սպիտակուց, ինչը նույնպես տարբերակիչ հատկանիշ է։ Պարաօվարիալ կիստան տեղակայվում է զույգ օրգանի միզոտի թերթիկների միջև։

![Ինչպես բուժել ձվարանի կիստան առանց վիրահատության](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-126.jpg "Ինչպես բուժել ձվարանի կիստան առանց վիրահատության")

Փոքր չափերի նորագոյացությունն ինքն իրեն որևէ կերպ չի զգացնել տալիս, սակայն հենց որ այն հասնի թեկուզ 5 սմ տրամագծի, կինը կարող է արդեն զգալ ուժեղ ցավեր, որոնք տարածվում են դեպի միզապարկ և աղիներ։ Ցավային համախտանիշներն արտահայտվում են որովայնի և մեջքի սրբանային հատվածում։

> Կարևոր է! Պարաօվարիալ կիստայի առաջացման համար բնորոշ տարիքը վերարտադրողականն է, մինչև 30 տարեկան։

### Ձվարանի դերմոիդ կիստա

Այս տեսակի կիստան ի վիճակի է ձևավորվել կանանց մոտ հենց ծնունդից։ Նորագոյացությունը դասվում է բարորակ ուռուցքների շարքին, չափերով այն կարող է հասնել ռադիուսով մինչև 7,5 սմ-ի։ Դրա կազմը նման է մաշկային կիստաներին, այն պարունակում է մազեր, աճառներ, ոսկորներ և ճարպ։ Օրգանիզմի այս բոլոր հյուսվածքները ծածկված են լորձաթաղանթային կազմությամբ՝ խիտ պատիճում։

> Կարևոր է! Ամենից հաճախ զարգացումը նկատվում է սեռական հասունացման շրջանում։

### Ձվարանի էնդոմետրիոիդ կիստա

Բժիշկները այս տեսակի կիստան ախտորոշում են որպես էնդոմետրիոզ։ Առաջանում է այլ հիվանդությունների ֆոնի վրա կանանց մոտ։ Էնդոմետրիոիդ կիստան ձևավորվում է, եթե արգանդի պատի ներքին շերտի լորձաթաղանթն աճում է ձվարաններում։ Նորագոյացությունը ներկայացնում է ամուր, խոռոչավոր, հաստ պատիճ՝ մինչև 10 սմ տրամագծով։ Դրա մեջ պարունակվող հեղուկը գորշավուն գույնի է։ Այս վիճակն ամենից հաճախ ձևավորվում է վերարտադրողական տարիքի կանանց մոտ։

> Կարևոր է! Էնդոմետրիոզի առկայության դեպքում կինը ի վիճակի չէ հղիանալ։

![Բուժում ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-122.jpg "Բուժում ժողովրդական միջոցներով")

### Շիճուկային կիստա

Բարորակ ուռուցքներին են դասվում շիճուկային կիստոմաները։ Դրանք ծածկված են ձվարաններից դուրս, արտաքին կողմից տեղակայված արգանդափողերի բջիջներով կամ էպիթելով։ Կիստոման լցված է թափանցիկ հեղուկով։ Այս տեսակը կարող է հասնել 30 սմ տրամագծի։ Սովորաբար տեղակայվում է մեկ կողմում։

Շիճուկային կիստայի պատճառները կարող են տարբեր լինել, դրանց են դասվում՝ աբորտները, ադնեքսիտը, էնդոկրին հիվանդությունները, հորմոնալ անհավասարակշռությունը և սեռական ճանապարհով փոխանցվող վարակային հիվանդությունները։

### Մուցինոզ կիստա

Հանդիսանում է բարորակ ուռուցք։ Ներսից այն ծածկված է բջիջներով, որոնք կառուցվածքով նման են հեշտոցի և արգանդափողերի միջև գտնվող անցումային էպիթելին։ Կիստան ունի բազմախորշ կառուցվածք, խորշերը լցված են լորձով, դրա մակերեսը անհարթ է։ Ուռուցքը վտանգավոր է կնոջ համար, այն ի վիճակի է կարճ ժամկետներում հասնել 30 սմ տրամագծի։

> Կարևոր է! Մուցինոզ կիստան ամենից հաճախ նկատվում է 50 տարեկանից բարձր կանանց մոտ՝ կլիմակտերիկ շրջանի պատճառով։

## Ախտորոշում

Ճիշտ ախտորոշում կատարելու, կիստան հայտնաբերելու, դրա տեսակն ու առաջացման պատճառը որոշելու համար մասնագետը կարող է նշանակել անհրաժեշտ հետազոտություններ։

![Հղիության ժամանակ](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-133.jpg "Հղիության ժամանակ")

Կիստայի ախտորոշման տեսակները.

- գինեկոլոգիական զննում.
- ուլտրաձայնային հետազոտություն (ՈւՁՀ).
- պունկցիա.
- լապարոսկոպիա.
- արյան անալիզ և չարորակության մարկերներ.
- համակարգչային կամ մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն.
- հղիության թեստ.
- հորմոնների անալիզ։

Ախտորոշման յուրաքանչյուր մեթոդին արժե ուշադրություն դարձնել։ Եկեք ավելի մանրամասն դիտարկենք դրանցից յուրաքանչյուրը։

### Գինեկոլոգիական զննում

Ամենասովորական և պարզ հետազոտման եղանակն է։ Դրա ընթացքում բժիշկը որոշում է հավելումների չափը և կարող է հայտնաբերել որովայնի ստորին հատվածի ցավեր, որոնք ձվարանի կիստայի ախտանիշ են։ Այդ իսկ պատճառով յուրաքանչյուր կնոջ խորհուրդ է տրվում կանոնավոր կերպով այցելել գինեկոլոգի։

![Կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-179.jpg "Կանխարգելում")

### Տրանսվագինալ ուլտրաձայնային հետազոտություն

Ամենատարածված և ճշգրիտ մեթոդն է։ Հնարավորություն է տալիս հետևել նորագոյացության աճին կամ հակառակ զարգացմանը։ Ուլտրաձայնային հետազոտության շնորհիվ ուսումնասիրվում են կոնքի օրգանները։ ՈւՁՀ-ն հնարավորություն է տալիս կիստան բաժանել 3 ձևի՝ կախված պարունակվող հեղուկից՝ պարզ, բարդ և պինդ։

### Պունկցիա

Այս ընթացակարգն առավել հաճախ կիրառվում է նորագոյացությունների բարդացած ձևերի դեպքում։ Հեշտոցի հետին կամարի պունկցիան թույլ է տալիս հայտնաբերել արյան առկայությունը կուտակված հեղուկում։ Ախտորոշումն իրականացվում է ասեղի միջոցով, որով հեղուկ է վերցվում կոնքից։

### Լապարոսկոպիա

Կիստայի ախտորոշման կատարելագործված մեթոդ է։ Այս եղանակի շնորհիվ հնարավոր է ոչ միայն հայտնաբերել կիստան, այլ նաև կիրառել այն բուժման նպատակով։ Ախտորոշումն իրականացվում է գազի միջոցով, որով լցվում է որովայնը, արվում է փոքր կտրվածք, ներմուծվում է լապարոսկոպ, և կիստայից վերցվում է բիոպսիա։

![Ձվարանի ֆոլիկուլային կիստա](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-118.jpg "Ձվարանի ֆոլիկուլային կիստա")

### Ուռուցքային մարկերներ, արյան անալիզ

Ճիշտ վերլուծություն կատարելու համար անհրաժեշտ է ստուգել հեմոգլոբինի մակարդակը և արյան մակարդելիությունը։ Քաղցկեղային հակածնի ուռուցքային մարկերի հետազոտությունը թույլ է տալիս բացառել չարորակ գոյացությունը, կամ, ընդհակառակը, հաստատել դրա առկայությունը։

### Համակարգչային և մագնիսառեզոնանսային շերտագրություն

Իրականացվում է վիրահատությունից առաջ, օգնում է ճանաչել բարորակ նորագոյացությունը, ուսումնասիրել դրա տեղակայումը, որոշել չափերը, կառուցվածքը, ուրվագծերը, թե ինչպես է կիստան փոխկապակցված կողքին գտնվող օրգանների հետ, ինչպես նաև դրա պարունակությունը։

### Հղիության թեստ

Բժշկության մեջ արձանագրվել են մի քանի դեպքեր, երբ կիստան շփոթել են արտարգանդային հղիության հետ։ Դրանց ախտանիշները բավականին նման են։ Այդ պատճառով, նախքան բուժում նշանակելը, անհրաժեշտ է թեստ կատարել, որպեսզի բացառվի հղիության հավանականությունը։

![Ձվարանի դեղին մարմնի կիստա](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-186.jpg "Ձվարանի դեղին մարմնի կիստա")

### Հորմոնների անալիզ

Ախտորոշում կատարելու համար անհրաժեշտ է իմանալ հորմոնների մակարդակը՝ լուտեինացնող, ֆոլիկուլախթանիչ, էստրադիոլի և տեստոստերոնի։ Դրանց մակարդակի շնորհիվ հնարավոր է հայտնաբերել կիստայի առաջացման հետ կապված ճշգրիտ խնդիրները։

## Ինչպես բուժել ձվարանի կիստան առանց վիրահատության

Յուրաքանչյուր տեսակի նորագոյացության բուժումն իրականացվում է անհատական կերպով, դրա համար կիրառվում են տարբեր դեղամիջոցներ և բուժման եղանակներ։

Օրինակ, ֆոլիկուլային և շճային կիստայի դեպքում բուժումը կարող են նշանակել ոչ անմիջապես, այլ որոշ ժամանակ հետևել դրան։ Չէ՞ որ հնարավոր է նաև հակառակ գործընթացը։ Սակայն հիվանդը պետք է պահպանի բժշկի բոլոր առաջարկությունները և գտնվի նրա հսկողության ներքո, որպեսզի ծայրահեղ դեպքերում հնարավոր լինի ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցներ։

Եթե կիստան առաջացել է հորմոնալ խանգարման պատճառով, ապա նշանակվում են օրալ հակաբեղմնավորիչներ, որոնք անհրաժեշտ է ընդունել մի քանի ամիս շարունակ։ Ամենատարածված դեղամիջոցն է Դյուֆաստոնը, որի ակտիվ նյութը պրոգեստերոնի անալոգ է։ Այն դրական ազդեցություն ունի արգանդի պատերի վրա և կողմնակի ազդեցություններ չունի։ Բացի այդ, նշանակվում են ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային միջոցներ։

Հորմոնալ բուժման ընթացքում կնոջը անհրաժեշտ է 3 ամիսը մեկ անգամ ՈւՁՀ անել։ Բարդացման դեպքում նշանակվում է լապարոսկոպիա։

![Ձվարանի պարաօվարիալ կիստա](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-182.jpg "Ձվարանի պարաօվարիալ կիստա")

> Կարևոր է! Կիստայից առանց վիրահատության ազատվելը միանգամայն հնարավոր է, եթե բուժումը սկսվի վաղ փուլում։

## Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Դեղամիջոցներից բացի, կարելի է ընտրել բուժում ժողովրդական եղանակներով, որոնց օգնությամբ նույնպես նորմալացվում է հորմոնալ ֆոնը և կիստան օգնում են ներծծվել։ Ժողովրդական միջոցներով բուժումը պետք է հստակ համաձայնեցված լինի բուժող բժշկի հետ։

1. Եղինջ. Թարմ եղինջը անցկացնել մսաղացով, ստացված զանգվածը դնել թանզիֆի մեջ։ Ստացված տամպոնը մտցնել հեշտոց գիշերվա ընթացքում։ Ընթացակարգերը կատարել մինչև լրիվ ապաքինում (բացառություն են ամիսական օրերը)։
2. Բուժիչ քսուք. Դրա պատրաստման համար 50 մլ ծիրանակոլոլի յուղ և 1 ճ.գ. մեղրամոմ դնել դանդաղ կրակի վրա և եռացնել։ Ստացված զանգվածին ավելացնել 1 եփած, փշրված ձվի դեղնուց և 1 թ.գ. ալոե, խառնուրդը եփել 1 րոպե։ Այնուհետև հովացնել, քամել և պատրաստել թանզիֆե տամպոններ։
3. Ավելուկ. Այս միջոցն գործնականում հակացուցումներ չունի։ Բույսը պետք է լվանալ, եռման ջրով ողողել և անցկացնել մսաղացով։ Պատրաստի թարմ զանգվածն ընդունել 1 թ.գ.-ով օրը երեք անգամ, սնունդ ընդունելուց հետո։

> Կարևոր է! Տամպոններով բուժման ժամանակ խորհուրդ է տրվում քնել այն կողքի վրա, որտեղ տեղակայված է կիստան։

## Հղիության ժամանակ

Շատ կանանց հետաքրքրում է հարցը․ «Հնարավո՞ր է հղիանալ ձվարանի կիստայով»։ Այս հարցին միանշանակ պատասխանել հնարավոր չէ, քանի որ ամեն ինչ կախված է նորագոյացության տեսակից։

Եթե կիստան ֆոլիկուլային է, ապա նրա առաջացումը տեղի է ունեցել չպատռված ֆոլիկուլի պատճառով։ Հենց նրա տեղում էլ ձևավորվում է նորագոյացությունը, որն էլ հետագայում խանգարում է օվուլյացիայի գործընթացին։ Այդ իսկ պատճառով դրա դեպքում հղիանալն անհնար է։ Բայց եթե երկու դաշտանային ցիկլի ընթացքում այն փոքրանում է (կոնսերվատիվ բուժման կամ ինքնաբերական անհետացման շնորհիվ), ապա վիրահատության կարիք չկա, և որոշ ժամանակ անց կարելի է հղիություն պլանավորել։

![Ձվարանի դերմոիդ կիստա](https://lifeinfo.am/storage/images/dzvarani-kista%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-178.jpg "Ձվարանի դերմոիդ կիստա")

Նորագոյացությունների այլ տեսակների դեպքում կարելի է հղիանալ, սակայն դա խորհուրդ չի տրվում, քանի որ վտանգավոր է պտղի համար։ Կիստան կարող է վիրաբուժական միջամտության կարիք ունենալ, ուստի այն ավելի լավ է ախտորոշել հղիությունը պլանավորելուց առաջ։

> Կարևոր է! Ձվարանի կիստայով հղիանալ հնարավոր է, եթե այն փոքր չափսի է, բացասական ազդեցություն չի ունենում հորմոնալ ֆոնի վրա և ուղեկցվում է այլ հիվանդություններով։

## Կանխարգելում

Բոլոր կանանց խորհուրդ է տրվում հսկել էնդոկրին համակարգի աշխատանքը և հետևել հորմոնների մակարդակին։ Վարակային հիվանդությունների դեպքում պարտադիր է ապահովել անհրաժեշտ բուժումը։ Հորմոնալ պատրաստուկներով բուժման ժամանակ պետք է հետևել բժշկի բոլոր նշանակումներին։ Նաև արժե ուշադրություն դարձնել սննդակարգին․ սնունդը պետք է լինի ցածրկալորիական և բարձր սելենի պարունակությամբ։ Յուրաքանչյուր կին պետք է ավելի քիչ գտնվի ուղիղ արևային ճառագայթների ներքո և ավելի հազվադեպ այցելի արևայրուքի սրահներ։ Պլանավորեք ձեր հղիությունը, եթե մոտակա ժամանակահատվածում երեխաներ ունենալ չեք ցանկանում. օգտագործեք հակաբեղմնավորիչներ՝ աբորտը բացառելու համար։