# Մակաբույծներ

![Մակաբույծների տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-79538696.jpg "Մակաբույծների տեսակները")

Մակաբուծային հիվանդությունները տարածված են բնակչության շրջանում, շատ մարդիկ կյանքում գոնե մեկ անգամ բախվում են դրանց, իսկ դրանց առաջացումից լիովին ապահովագրվելը գրեթե անհնար է։ Դրանցից շատերը հանգեցնում են այլ, ավելի լուրջ հիվանդությունների։ Մակաբույծները կարող են խանգարումներ առաջացնել տարբեր օրգանների աշխատանքում, հաճախ սկսում են բուժել հենց մակաբուծային վարակի հետևանքները, իսկ հիմնական խնդիրը պարզվում է շատ ավելի ուշ։

Բովանդակություն:

- [Մակաբույծների տեսակները](#%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ախտանիշներ](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Պատճառներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ախտորոշում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ինչպե՞ս ազատվել մակաբույծներից](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%BF%D5%BE%D5%A5%D5%AC-%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB%D6%81)
- [Պատրաստուկներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Օրգանիզմի մաքրումը տնային պայմաններում](#%D6%85%D6%80%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A6%D5%B4%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D6%84%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Մակաբույծները կարող են հարձակվել օրգանների ցանկացած համակարգի վրա, նրանք կարող են լինել աղիքներում, լյարդում, ապրել մաշկի վրա, իսկ ոմանք կարող են հասնել նույնիսկ ուղեղ։ Գլխավորն է վնասվածքը հայտնաբերել վաղ փուլում, երբ այն դեռ չի տարածվել մի քանի օրգանների վրա և չի դարձել ընդարձակ, այդ դեպքում մակաբույծներից ազատվելը շատ ավելի հեշտ կլինի։

## Մակաբույծների տեսակները

Տարբեր օրգաններ վնասող մակաբույծների տեսակները շատ են։ Սրանք ոչ միայն հիմնականում աղիքներում ապրող որդերն են և այլ ճիճուներ։ Մարդու օրգանիզմում մակաբույծները կարող են լինել այլ տեսակների էլ։ Դրանք բոլորը կարելի է բաժանել մի քանի խմբի.

- ճիճուներ (ասկարիդներ, որդեր, սրատամներ, էխինոկոկեր և այլն);
- նախակենդանի մակաբույծներ (լյամբլիաներ, աղիքային տրիխոմոնադա, քլամիդիաներ, տոքսոպլազմա);
- սնկային մակաբույծներ (կանդիդաներ);
- բակտերիաներ (ոսկեգույն ստաֆիլոկոկ, ստրեպտոկոկ);
- վիրուսներ (գրիպ, հերպես, ծաղիկ, ռոտավիրուս և այլն)։

![Ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-179.jpg "Ախտանիշներ")

Սակայն «մակաբույծներ» բառի հետ ամենից հաճախ կապվում են հենց ճիճուները։ Դրանց դրսևորումները և բուժման մարտավարությունը սովորաբար մեծապես նման են միմյանց։

## Ախտանիշներ

Մակաբույծներով վարակման ախտանիշները հաճախ հիշեցնում են այլ հիվանդություններ, ուստի դրանք հայտնաբերելիս կարևոր է անցկացնել համալիր ախտորոշում, որը ցույց կտա՝ մարդը հիվանդ է մակաբույծների պատճառով, թե պետք է փնտրել այլ պատճառ։ Մակաբուծային հիվանդությունների հիմնական ախտանիշներն են.

Լուծ։ Առաջանում է մակաբույծների որոշ տեսակների կենսագործունեության արգասիքների պատճառով։

1. Փորկապություն։ Աճելով՝ որոշ ճիճուներ փակում են աղիքային անցուղին, ինչը կարող է նույնիսկ աղիքային անանցանելիություն առաջացնել։ Մակաբույծները կարող են նաև դեղնախտ առաջացնել՝ խցանելով լեղուղիները։
2. Մշտական փքվածություն։ Գազագոյացման ավելացում հաճախ տեղի է ունենում որդերով վարակվելու ժամանակ։
3. Ցավեր մկաններում և հոդերում։ Նման են արթրիտի ժամանակ ցավերին։ Զարգանում են օրգանիզմում մակաբույծների միգրացիայի ժամանակ։
4. Ալերգիկ ռեակցիաների առաջացում։ Մակաբույծները ուժեղ գրգռիչներ են, իսկ իրենք և իրենց կենսագործունեության արգասիքները կարող են ալերգիա առաջացնել։ Բացի այդ, նրանք վնասում են աղիքների հյուսվածքները, ինչը ստիպում է իմունային համակարգին ավելի ակտիվ աշխատել և այդ գրգռմանը պատասխանել ալերգիկ ռեակցիաներով։
5. Մաշկի տարբեր վնասվածքներ՝ ցաներ, պզուկներ, դերմատիտներ և մաշկի այլ հիվանդություններ։ Պապիլոմաները ևս մակաբույծներով վարակման նշան են։
6. Երկաթի անբավարարությամբ պայմանավորված անեմիա։

![Պատճառներ](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-116.jpg "Պատճառներ")

Ախտանիշներից մեկը կարող է լինել նաև քաշի կտրուկ փոփոխությունը։ Մարդը կարող է կտրուկ նիհարել կամ գիրանալ։ Քաշի նվազումը կարող է կապված լինել ախորժակի բացակայության, մարսողության խանգարումների հետ։ Քաշի կտրուկ ավելացումը սովորաբար կապում են արյան շաքարի մակարդակի անկման հետ, հիվանդը սկսում է մշտական սով զգալ։

Նյարդային համակարգի կողմից բացասական ախտանիշներ։ Մակաբույծների գործունեությունը բառիս բուն իմաստով թունավորում է օրգանիզմը, ինչը կարող է հանգեցնել նյարդային համակարգի աշխատանքի խանգարումների։ Դրանց թվին են պատկանում ընդհանուր ուժեղ անհանգստությունը, բարձրացած տագնապայնությունը, թեթև ընկճվածությունը։

Էլ ինչի վրա արժե ուշադրություն դարձնել.

1. Ատամների կրճտոց քնի ժամանակ՝ բրուքսիզմ։ Սա նյարդային համակարգի ռեակցիան է օրգանիզմում գրգռիչի առկայության նկատմամբ։
2. Քնի խանգարումներ։ Երբեմն առաջանում է հետանցքի շրջանում գիշերային քորի պատճառով, ինչը որդերի հուսալի նշան է։
3. Դիսբակտերիոզ։
4. Քրոնիկ հոգնածություն, ընդհանուր թուլություն։
5. Իմունիտետի խանգարումներ, հիվանդացության բարձրացում, հաճախակի մրսածություններ։
6. Շնչուղիների հիվանդություններ։ Մակաբույծները կարող են հասնել շնչուղիներ և հազ, թոքաբորբ և նույնիսկ ասթմայի նոպաներ առաջացնել։

![Ախտորոշում](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-103.jpg "Ախտորոշում")

> Կարևոր է! Եթե առկա են նմանատիպ ախտանիշներ, պետք է հետազոտվել մակաբուծային վարակի առկայության համար։

## Պատճառներ

Մակաբուծային հիվանդությունների հիմնական պատճառներն են հիվանդ մարդկանց հետ անզգույշ շփումը և անձնական հիգիենայի կանոնների անտեսումը։ Հաճախ վարակվում են երեխաները, ովքեր շատ ժամանակ են անցկացնում փողոցում խաղալով, հատկապես փոքրերը, ովքեր խաղում են ավազարկղում։

Այսպիսով, ռիսկի խմբում են այն մարդիկ, ովքեր փողոցից և ուտելուց հետո ձեռքերը չեն լվանում, վարակված հիվանդների հետ շփվելիս պաշտպանիչ միջոցներ չեն օգտագործում, անձնական հիգիենայի միջոցները կիսում են այլ մարդկանց հետ։ Վարակման վտանգ կա նաև, եթե մսամթերքը, բանջարեղենն ու մրգերը վատ են մշակվում։

![Ինչպե՞ս ազատվել մակաբույծներից](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-200.jpeg "Ինչպե՞ս ազատվել մակաբույծներից")

## Ախտորոշում

Մակաբուծային հիվանդությունները ախտորոշելը երբեմն դժվար է, հատկապես վաղ փուլերում, քանի որ դրանց ախտանիշները հաճախ հիշեցնում են այլ հիվանդություններ։

Մակաբույծների հայտնաբերման ամենատարածված հետազոտություններն են կղանքի անալիզը և քսուքի վերցումը։ Այս մեթոդները կօգնեն որոշել աղիքներում մակաբույծների առկայությունը և դրանց տեսակը, սակայն չեն կարող ցույց տալ դրանց առկայությունը այլ օրգաններում։

Ներկայումս կան մակաբուծային հիվանդությունների հայտնաբերման շատ ավելի հուսալի մեթոդներ, որոնք կարող են ավելի թանկ լինել սովորական անալիզներից, սակայն դրանց ճշգրտությունը շատ ավելի բարձր է։ Առաջին հերթին դրանց թվին է պատկանում արյան անալիզը մակաբույծների նկատմամբ՝ ԻՖԱ (իմունաֆերմենտային անալիզ)։ Այս մեթոդի ճշգրտությունը 99% է, այն օգնում է որոշել ոչ միայն մակաբույծների առկայությունը, այլև վնասվածքի դինամիկան և քանակը, անկախ նրանից՝ որտեղ են գտնվում օտար օրգանիզմները։

Արյան անալիզից բացի կան նաև այլ մեթոդներ, օրինակ.

- ուլտրաձայնային հետազոտություն և ռենտգենագրություն;
- համակարգչային տոմոգրաֆիա;
- էնդոսկոպիա և էնդոբիոպսիա;
- ՌՆՀԱ;
- ՌՍԿ;
- ՌԻՖ.

![Կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-102.jpg "Կանխարգելում")

Անհրաժեշտ հետազոտությունները ընտրում է բժիշկը, յուրաքանչյուր կոնկրետ դեպքում դրանք կարող են տարբեր լինել։ Մակաբույծներով զբաղվում է հենց պարազիտոլոգը, թեև սկզբում արժե դիմել այն բժշկին, որը զբաղվում է այն օրգանների համակարգով, որոնց հետ կապված են տհաճ ախտանիշները։ Օրինակ, եթե մակաբուծային հիվանդության դրսևորումները կապված են մարսողական համակարգի հետ, պետք է դիմել գաստրոէնտերոլոգի։

> Կարևոր է! Ինքնուրույն հուսալիորեն որոշել սեփական օրգանիզմում մակաբույծների առկայությունը անհնար է, անպայման անհրաժեշտ են անալիզներ։

## Ինչպե՞ս ազատվել մակաբույծներից

Մակաբույծների դեպքում անհրաժեշտ է համալիր միջամտություն։ Նրանցից շատերն ունեն երկար կյանքի տևողություն, ինչպես նաև բուժումը կախված է այն ձևից, որով տվյալ պահին մակաբույծները գտնվում են օրգանիզմում։ Պետք է հաշվի առնել նաև այլ գործոններ, օրինակ՝ մակաբուծային վարակի ֆոնին առաջացած հիվանդությունները։

### Պատրաստուկներ

Մակաբույծների դեմ դեղերը սովորաբար արտադրվում են հաբերի տեսքով, դրանք ունեն ազդեցության լայն սպեկտր, մեկ միջոց կարող է միաժամանակ ազդել մի քանի տեսակների դեմ։ Գոյություն ունեն բուսական հիմքով բազմաթիվ պատրաստուկներ, օրինակ՝ Бактерфорт կաթիլները, որոնց ազդեցությունն ավելի մեղմ է։ Առավել տարածված են Պիրանտելը, Մեբենդազոլը, Վերմոքսը։ Դրանք կիրառվում են նեմատոդների դեմ։ Տրեմատոդների դեմ, որպես կանոն, կիրառում են Պրազիկվանտել և Բիլտրիցիդ։

![Պատրաստուկներ](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-116.jpg "Պատրաստուկներ")

Դեղերը կարող են կիրառվել ինչպես մեկանգամյա, այնպես էլ կուրսով։ Ամեն ինչ կախված է մակաբուծային հիվանդության փուլից, մակաբույծների տեսակից, որոշ ախտանիշների առկայությունից կամ բացակայությունից։

Արժե հիշել, որ պատրաստուկներն ունեն կողմնակի ազդեցությունների հսկայական քանակ։ Հակամակաբուծային դեղերը օրգանիզմի վրա ունենում են ուժեղ թունավոր ազդեցություն, ուստի դրանք պետք է ընդունել զգուշությամբ։ Նաև դրանք չի կարելի զուգակցել այլ դեղերի հետ։

Հաճախ դեղերի կուրս անցկացնելուց հետո անհրաժեշտ է օրգանիզմի մաքրում կատարել, քանի որ մակաբույծների սատկած բոլոր անհատները բնական ճանապարհով դուրս չեն գալիս։ Օրգանիզմում քայքայվելով՝ դրանք կարող են առաջացնել ուժեղագույն թունավորում։

Պատրաստուկների կուրսերից հետո անհրաժեշտ է զբաղվել իմունիտետի վերականգնմամբ։ Սրանում կօգնեն վիտամինային համալիրները, դիետան և առողջ կենսակերպի պահպանումը։

> Կարևոր է! Ինքնուրույն հակամակաբուծային պատրաստուկներ ընդունել չի կարելի։

### Օրգանիզմի մաքրումը տնային պայմաններում

Մակաբույծների դեմ միջոցառումների մի մասը կարելի է իրականացնել տնային պայմաններում, հատկապես դա վերաբերում է աղիքները վարակող օրգանիզմներին։ Տանը կարելի է անցկացնել աղիների մաքրում, սակայն արժե հիշել, որ ոչ բոլոր միջոցներն են հավասարապես լավը, որոշները, օրինակ՝ սոդայով մաքրումը, կարող են վտանգավոր լինել առողջության համար։

#### Վանական թեյ

Մակաբույծների դեմ հաճախ խորհուրդ են տալիս վանական թեյը։ Այս ըմպելիքի կազմի մեջ մտնում են բազմաթիվ օգտակար դեղաբույսեր՝ սալբի, հազարատերևուկ, կաղնու կեղև, անանուխ և շատ ուրիշներ։ Համարվում է, որ այն օգնում է մակաբուծային հիվանդությունների դեմ պայքարում։

![Օրգանիզմի մաքրումը տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-100.jpg "Օրգանիզմի մաքրումը տնային պայմաններում")

Վանական թեյով բուժման կուրսը տևում է երեք շաբաթ, օրվա ընթացքում պետք է ոչ ավելի, քան մեկ բաժակ ըմպելիք օգտագործել։ Այս թեյի ընդունումը կբարձրացնի իմունիտետը և կօգնի օրգանիզմին հաղթահարել մակաբույծներին, սակայն որպես ինքնուրույն դեղամիջոց այն հարմար չէ, ավելի լավ է այն զուգակցել կոնսերվատիվ բուժման հետ, իսկ դրանից հետո՝ օգտագործել կանխարգելման նպատակով։

Վանական թեյի մեկ այլ անվանում է ինտոքսիս, երբեմն կարելի է այն այդպես հանդիպել։

#### Եղինջավուկ (пижма)՝ ինչպես ընդունել

Եղինջավուկը մակաբույծների դեմ բույսերից մեկն է, այս բույսի երկրորդ անվանումը՝ որդաբույս, ինքն իրեն խոսում է։ Մակաբույծների տեսակից կախված՝ այս խոտի օգտագործման մեթոդները տարբերվում են։

![Վանական թեյ](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-120.jpg "Վանական թեյ")

Որդերի և ասկարիդների դեմ օգնում է հետևյալ բաղադրատոմսը։ Պետք է վերցնել մեկ ճաշի գդալ չորացրած ծաղիկներ և լցնել մեկ բաժակ տաք ջրով։ Թողնել թրմվի չորս ժամ, այնուհետև քամել։ Այս թուրմն ընդունել օրական չորս անգամ՝ մեկական ճաշի գդալ, ուտելուց առաջ։

#### Դառը օշինդր

Դառը օշինդրը ևս մեկ դեղաբույս է, որն օգնում է պայքարել մակաբույծների դեմ։ Այս խոտը արդյունավետ է ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների համար, միակ թերությունը՝ տհաճ համն է։

Որդերի դեմ օշինդրը հարմարավետ ընդունելու համար մանրացված բույսը պետք է լցնել ժելատինե պարկուճների մեջ։ Երեխայի համար պետք է ոչ ավելի, քան մեկ թեյի գդալի մեկ չորրորդ մաս, մեծահասակի համար՝ մեկ երկրորդ մաս։ Ընդունման առաջին օրը անհրաժեշտ է մեկ չափաբաժին, այնուհետև ամեն օր ավելացվում է ևս մեկը։ Այսպիսով, ութերորդ օրը չափաբաժինները պետք է լինեն յոթ։ Հետագայում՝ ընդունման երկրորդ շաբաթվա վերջին օրը ընդունվում է յոթ պարկուճ։

![Եղինջավուկ (пижма)՝ ինչպես ընդունել](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-186.jpg "Եղինջավուկ (пижма)՝ ինչպես ընդունել")

Նաև օշինդրի հիմքով կարելի է պատրաստել լուծականքներ (клизма)։

#### Կեչու խեժ (деготь)

Կեչու խեժը բնական հականեխիչ է, որն օգնում է պայքարել որդերի և օրգանիզմի այլ մակաբույծների դեմ։ Մեկ թեյի գդալ մեղրին ավելացվում է մեկ կաթիլ խեժ, այս խառնուրդն ընդունել քնելուց առաջ տասներկու օրվա ընթացքում։ Այս մեթոդը գրեթե հակացուցումներ չունի, մեղրով խեժը կարելի է տալ նաև երեխաներին։

#### Դդմի սերմեր

Մակաբույծների դեմ օգնում են դդմի սերմերը։ Կան դրանց բուժական նպատակով ընդունման մի քանի բաղադրատոմսեր։ Կարելի է պարզապես ամեն առավոտ ուտելուց առաջ ուտել երկու գդալ դդմի սերմեր, որից հետո սպասել մոտ մեկ ժամ և դատարկել աղիքները։ Այս եղանակը հարմար է ժապավենավորի (солитер) դեմ։

![Դառը օշինդր](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-128.jpg "Դառը օշինդր")

Որդերի դեմ խորհուրդ է տրվում վերցնել մեկ բաժակ աղացած բովված սերմեր, խառնել մեկ բաժակ մեղրի հետ, ավելացնել մեկ թեյի գդալ սոդա։ Այս խառնուրդը պետք է թրմել տասը օրվա ընթացքում։ Ընդունել մեկական գդալ դատարկ ստամոքսին, նախաճաշից շատ ավելի առաջ։

#### Սխտոր՝ ինչպես ընդունել

Սխտորն ունի ախտահանիչ հատկություններ, համարվում է, որ այն կործանարար է որդերի համար։ Օրգանիզմի համար առավել օգտակար և անվնաս է մեղրա-սխտորային խառնուրդը մակաբույծների դեմ։

Դրա համար պետք է վերցնել 300 գրամ սխտորի հյութ և խառնել 500 գրամ մեղրի հետ։ Այս խառնուրդը եփել թույլ կրակի վրա, ջրային բաղնիքում, կես ժամվա ընթացքում, երբեմն խառնելով և առաջացող փրփուրը հեռացնելով։ Ստացված խառնուրդը սառեցնել, տեղափոխել ապակյա ամանի մեջ, պահել մութ, զով տեղում։ Որդերի դեմ ընդունել մեկական ճաշի գդալ՝ օրական մոտ 3-4 անգամ, բացառապես ուտելուց առաջ։

![Կեչու խեժ (деготь)](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-101.jpg "Կեչու խեժ (деготь)")

#### Կտավատ և մեխակ (гвоздика)

Կտավատի սերմերի և մեխակի հիմքով կարելի է պատրաստել յուրօրինակ համեմունք, որն ունի հակամակաբուծային ազդեցություն։

Կտավատի սերմերը և մեխակը մանրացնել սուրճաղացում հավասար համամասնությամբ։ Այս միջոցը կարելի է ավելացնել սննդի մեջ՝ պատրաստելիս, գլխավորը՝ օրական 25 գրամից ավելի դեղամիջոց չուտել։ Երբեմն պետք է ընդմիջումներ անել։ Այս միջոցն օգնում է մակաբույծների ցանկացած տեսակի դեպքում։

> Կարևոր է! Արժե հիշել, որ դեղաբույսերից շատերը կարող են առաջացնել ալերգիա։ Անհատական անհանդուրժողականության դրսևորման դեպքում պետք է հրաժարվել դրանցից։

## Կանխարգելում

Մակաբուծային հիվանդություններից լիովին ապահովագրվելն համարյա անհնար է, սակայն մի շարք պարզ առաջարկություններին հետևելով՝ հնարավոր է խուսափել դրանցից և երբեք չբախվել նման տհաճ խնդրի հետ։

Բժիշկների մեծ մասը կարծում է, որ կանխարգելման նպատակով որդնաթափ միջոցներ ընդունելու կարիք չկա, դրանք չափազանց թունավոր են և բացասաբար են ազդում օրգանիզմի վրա։ Ավելի լավ է ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել պարզագույն կանոններին՝ առանց որևէ մասնագիտացված միջոցների կիրառման։

1. Պահպանել անձնական հիգիենայի կանոնները։ Լվացվել օրական առնվազն մեկ անգամ, ժամանակին փոխել ներքնազգեստը և անկողնային սպիտակեղենը։
2. Զբոսանքից և զուգարան այցելելուց հետո անհրաժեշտ է լվանալ ձեռքերը օճառով։
3. Մսամթերքը պետք է մանրակրկիտ լվանալ և պատրաստել, քանի որ միայն ջերմային մշակումն է ոչնչացնում բոլոր բակտերիաներին և մակաբույծների հնարավոր թրթուրներին։ Նույնը վերաբերում է բանջարեղենին և մրգերին, դրանք թարմ վիճակում օգտագործելուց առաջ խորհուրդ է տրվում եռացող ջրով ողողել պտուղները։
4. Անձնական հիգիենայի պարագաները պետք է պատկանեն միայն մեկ մարդու։ Չարժե որևէ մեկի հետ կիսվել սեփական սրբիչով, ատամի խոզանակով, սանրով և այլ իրերով։

![Դդմի սերմեր](https://lifeinfo.am/storage/images/makabuycner-organizmum%E2%80%A4-axtanishner-ev-bujum-155.jpg "Դդմի սերմեր")

Կանխարգելիչ նպատակով ավելի լավ է ուտել ավելի շատ դդումի սերմեր, սխտոր, երբեմն ռացիոնի մեջ ներառել կծու համեմունքներ, որոնք կործանարար են մակաբույծների համար։

Դեղորայքային կանխարգելումն անհրաժեշտ է միայն մի քանի դեպքերում։ Այն անհրաժեշտ է, եթե ընտանիքի անդամներից մեկը վստահաբար վարակված է մակաբույծներով։ Այդ դեպքում մնացած բոլոր անդամները պետք է անցնեն հակամակաբուծային պատրաստուկների կուրս։ Դա պետք է անել բժշկի հսկողության ներքո։

Նաև դեղորայքային կանխարգելում անհրաժեշտ է, եթե մարդը շատ է շփվում կենդանիների հետ, աշխատում է հողի հետ, էկզոտիկ երկրներ այցելելուց հետո, ինչպես նաև նրանց համար, ովքեր հաճախ գնում են որսի կամ ձկնորսության, կամ ունեն վայրի բնության մեջ գտնվելու հետ կապված որևէ հոբբի։

Կանխարգելման նպատակով առավել հաճախ կիրառում են Պիրանտել, քանի որ այս պատրաստուկն առավել անվնաս է, այն չի թափանցում արյան մեջ և գործում է բացառապես աղիքներում։

Պարզ կանոններին հետևելով՝ հնարավոր կլինի խուսափել մակաբույծներով վարակվելուց և երկարատև ու ծանր բուժումից։