#  Մաշկի հիպերկերատոզ

![Հիպերկերատոզ՝ ինչ է սա](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-25064178.jpg "Հիպերկերատոզ՝ ինչ է սա")

Առողջ մարդու մաշկի նորմալ վիճակը մաշկի բջիջների աստիճանական մահացումն ու դրանց քերծվածում-անջատումն է։ Հիպերկերատոզի նման խանգարման դեպքում տեղի է ունենում բջիջների արագացված բաժանում, և օրգանիզմի ներքին վիճակի տարբեր խանգարումների պատճառով դանդաղում է դրանց անջատման գործընթացը։ Հաստացումները կարող են ծածկել մարմնի տարբեր հատվածներ և հասնել 4 սմ հաստության։ Սպասել, որ փոփոխություններն ինքնուրույն կանցնեն, չարժե, հիվանդությունը պահանջում է հատուկ բուժում։

Բովանդակություն՝

- [Հիպերկերատոզ՝ ինչ է սա](#%D5%B0%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%A6%D5%9D-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BD%D5%A1)
- [Ինչպես է դասակարգվում հիվանդությունը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8)
- [Ֆոլիկուլային հիպերկերատոզ](#%D6%86%D5%B8%D5%AC%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%A6)
- [Ոտքերի հիպերկերատոզ](#%D5%B8%D5%BF%D6%84%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%A6)
- [Եղունգների տակի](#%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A3%D5%AB-%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%AB)
- [Դեմքի մաշկի հիպերկերատոզ](#%D5%A4%D5%A5%D5%B4%D6%84%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%B7%D5%AF%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%A6)
- [Սեբորեային](#%D5%BD%D5%A5%D5%A2%D5%B8%D6%80%D5%A5%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6)
- [Արգանդի վզիկի հիպերկերատոզ](#%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%81%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%BA%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%A6)
- [Ինչպես բուժել հիվանդությունը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8)

## Հիպերկերատոզ՝ ինչ է սա

Մարդու օրգանիզմը համակարգ է, որը բաղկացած է բազմաթիվ բջիջներից, օրգաններից, ոսկորներից, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի կոնկրետ ֆունկցիա։ Մաշկի բջիջներն առանձնանում են որոշակի բաղադրությամբ։ Ներքին խանգարումներից տառապող օրգանիզմը ի վիճակի չէ նորմալ կերպով անջատել մաշկի բջիջները։ Եղջերային բջիջների չափազանց ակտիվությունը և կերատինի ավելացված արտադրությունը հանգեցնում են էպիդերմիսի շերտի հաստացման։ Հիվանդությունը առաջադիմող է, ուստի ախտահարված հատվածի հաստացումը մի քանի մմ-ից հասնում է 4-5 սմ-ի։

> Ուշադրություն դարձրեք! Հիպերկերատոզը ինքնուրույն հիվանդություն չէ։

Հիվանդության զարգացման վրա ազդող ներքին գործոններն ու վիճակները՝

- մաշկի եղջերացման խախտված գործընթաց՝ գենետիկական խանգարման հետևանքով (իխթիոզ)․
- էրիթրոդերմիա, կերատոդերմիա.
- որդան կարմիր (լիշայ), պսորիազ, սնկային հիվանդություններ, սեբորեային դերմատիտ.
- ստամոքս-աղիքային տրակտի աշխատանքի խանգարումներ.
- էնդոկրին խանգարումներ (շաքարային դիաբետ).
- վիտամինների անբավարարություն.
- գիրություն, սթրեսային իրավիճակներ։

![Ինչպես է դասակարգվում հիվանդությունը](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-109.jpg "Ինչպես է դասակարգվում հիվանդությունը")

Արտաքին քայքայող գործոններն են՝

- նեղ, անհարմար, մաշկը սեղմող հագուստ և կոշիկ կրելը.
- արտադրությունում քիմիական նյութերի հետ շփումը.
- անձնական հիգիենայի կանոնների չպահպանումը.
- արևի կամ ուժեղ քամու երկարատև ազդեցությունը.
- ջուր, որով պետք է լվացվել, բարձրացված կարծրությամբ։

Բուժական միջոցառումները կատարվում են միայն ամբողջական բժշկական հետազոտություն անցկացնելուց և հիվանդության ակտիվացման ճշգրիտ պատճառը հայտնաբերելուց հետո։

![Ինչպես բուժել հիվանդությունը](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-180.jpg "Ինչպես բուժել հիվանդությունը")

## Ինչպես է դասակարգվում հիվանդությունը

Հիպերկերատոզը կարող է լինել ժառանգական կամ ձեռքբերովի բնույթի։ Բացի այս դասակարգումից, առանձնանում են նաև հիվանդության այլ ձևեր։

Ինչպիսին կարող է լինել մաշկի հիպերկերատոզը.

- ֆոլիկուլային - արտահայտվում է մարմնի վրա կարծրացումների և կարմրավուն պզուկների հայտնվելով.
- սեբորեային (գլխի մաշկի վնասում).
- դիֆուզ.
- գորտնուկային - գոյացությունները նման են դեղնավուն գորտնուկների, հակված են ճաքճքելու և կեղևապատվելու.
- լենտիկուլյար - հիմնված է ոչ լրիվ ուսումնասիրված գենային մուտացիաների վրա, ավելի հաճախ հանդիպում է 30-ից բարձր տարիքի տղամարդկանց մոտ, հիվանդության քրոնիկական ձև է.
- դիսեմինացված (ցրված) - ընդգրկում է մաշկի հսկայական հատվածներ.
- բազմամորֆ.

Իր հերթին, ֆոլիկուլային ձևը նույնպես տարբերվում է տեսակներով և կախված է կոնկրետ վիտամինի պակասից։

### Ֆոլիկուլային հիպերկերատոզ

Այս անվանումը հիվանդության տվյալ տեսակը կրում է այն պատճառով, որ էպիդերմիսի մահացած բջիջների էքսֆոլիացիայի գործընթացի խախտման հետևանքով տեղի է ունենում ֆոլիկուլների խցանում, ինչը հանգեցնում է ճարպագեղձերի սեկրեցիայի կուտակմանը։ Մաշկի վրա այս գործընթացն արտահայտվում է կարմրությունների, պզուկների տեսքով։ Հիվանդությունը կոչվում է նաև «սագի մաշկ»։

> Հիշեք! Չորացման հակված մաշկը ամենից շատ ենթակա է հիվանդության դրսևորումներին։ Սա հետույքի և ազդրի արտաքին մակերեսի, ծնկների հատվածն է։ Երբեմն ցանը շփոթում են ցելյուլիտի հետ։

![Ֆոլիկուլային հիպերկերատոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-129.jpg "Ֆոլիկուլային հիպերկերատոզ")

Ինչ պատճառներով է հրահրվում.

1. Վատորակ կոսմետիկա, անձնական հիգիենայի կանոնների խախտում, կոշտ ջուր, անհարմար հագուստ։
2. Վիտամին C-ի պակաս, որը պատասխանատու է անոթներին և մաշկին առաձգականություն հաղորդող կոլագենի արտադրության համար։ Եթե այն բավարար չէ, անոթները դառնում են փխրուն, քայքայվում են, մաշկը ծածկվում է կապտուկներով, արյունազեղումներով, սկսվում է մաշկի վաղաժամ ծերացում (կնճիռներ), մաշկը թեփոտվում է։
3. Վիտամին D-ի դեֆիցիտ, որը սնում է ոսկորներն ու մաշկը, պատասխանատու է վահանագեղձի ճիշտ աշխատանքի, իմունիտետի ամրապնդման և խարամների ու տոքսինների հեռացման համար։ Դրա պակասն ազդում է էպիդերմիսի բջիջների բազմացման արագության ավելացման վրա, ինչը թույլ չի տալիս հին շերտին էքսֆոլիացվել։
4. Վիտամին A-ի պակասը հանգեցնում է մաշկի նոր բջիջների արտադրության գործընթացի դանդաղեցման, որի արդյունքում մաշկը կորցնում է հարթությունը, դառնում է թուլացած, առաջանում է բորբոքում։
5. Հորմոնալ պատրաստուկների ընդունում։ Նկատվում է հակաբեղմնավորիչ միջոցներ ընդունող երիտասարդ աղջիկների մոտ։ Հորմոնները կարող են արագացնել նոր բջիջների գոյացման գործընթացը՝ հանգեցնելով հիպերկերատոզի։
6. Սթրեսային վիճակը, նյարդային գերլարվածությունը, բարձրացված գրգռվածությունը հրահրում են օրգանիզմի աշխատանքի խախտումներ, ինչը հանգեցնում է B վիտամինի գերծախսի։ Դրա հետևանքով մաշկը ծերանում է, դառնում չոր, մոխրագույն երանգով, թեփոտվում է։
7. Սննդակարգի կանոնների չպահպանում։ Սխալ սնումը հանգեցնում է օրգանիզմի համար անհրաժեշտ վիտամինների դեֆիցիտի, ստամոքս-աղիքային տրակտի խնդիրների, աղիքային դիսբակտերիոզի և, որպես հետևանք, ֆոլիկուլային հիպերկերատոզի։

![Ոտքերի ներբանների հիպերկերատոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-106.jpg "Ոտքերի ներբանների հիպերկերատոզ")

Կոսմետոլոգիայի և դերմատոլոգիայի մասնագետները պնդում են, որ հիվանդությունը մնում է ոչ ամբողջովին բուժված, իսկ մաշկի հետևից անհրաժեշտ է մանրակրկիտ հետևել։

> Կարևոր է! Պաշտպանեք մաշկը արևի, ցրտի, տարբեր պիլինգների ագրեսիվ ազդեցությունից և մաշկի մեխանիկական մաքրումից։

### Ոտքերի ներբանների հիպերկերատոզ

Հիվանդությունը հրահրվում է 2 խումբ պատճառներով։ Դրանցից մեկը ներքին պատճառներն են՝ տարբեր տեսակի հիվանդություններ, արյան շրջանառության խանգարումներ, վիտամինների պակաս և ժառանգական նախատրամադրվածություն։ Մյուս պատճառները արտաքին են, որոնք ազդում են հենց ոտքերի վրա։

Արտաքին գործոններ.

- անհարմար, նեղ կամ չափսով մեծ կոշիկ.
- ավելորդ քաշ.
- քայլելիս մշտական ծանրաբեռնվածություն.
- ներբանների դեֆորմացիա՝ վալգուսային, հարթաթաթություն, կողապտկություն և այլն.
- հիգիենայի վատ մակարդակ.

Ոտքերի ներբանների հիպերկերատոզն արտահայտվում է ներբանի ամբողջ մակերեսին ազդող խտացման տեսքով։ Ամենավառ կերպով խտացումն արտահայտված է կրունկի և բութ մատների շրջանում։ Մաշկը դառնում է ավելի չոր, թեփոտվում է, նկատելիորեն սպիտակում և խտանում է։ Խտացման հատվածները հակված են ճաքերի առաջացման։

![Եղունգի տակի](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-183.jpg "Եղունգի տակի")

> Ուշադրություն! Առաջացող ճաքերը կարող են շատ խորը լինել և ուժեղ ցավ պատճառել, արյունահոսություն առաջացնել։ Քայլելը ցավի պատճառով դառնում է շատ դժվար։

### Եղունգի տակի

Հիվանդության այս տեսակը հրահրվում է սնկային վարակի ակտիվությամբ և հանդիսանում է օրգանիզմի պաշտպանական ռեակցիան օտար միկրոօրգանիզմների ներթափանցման նկատմամբ։

Եղունգի թիթեղը կարող է խտանալ կամ, ընդհակառակը, դառնալ փխրուն, փոխել գույնը։ Հիվանդությունը կարող է արտահայտվել չափավոր ձևով՝ եղունգը ոչ ավելի հաստ քան 1-2 մմ, կամ կարող է ունենալ վառ արտահայտված ձև, որի դեպքում եղունգը խտանում է ավելի քան 2 մմ-ով։

Ամենամեծ ռիսկի են ենթարկվում հասարակական վայրեր՝ բաղնիքներ, լողավազաններ, մարզասրահներ այցելող մարդիկ։ Սնկից պաշտպանվելու համար կարևոր է պահպանել ոտքերի հիգիենան։ Տարեց մարդիկ ավելի են ենթակա սնկով վարակվելու հավանականությանը, երիտասարդների համեմատ, օրգանիզմի պաշտպանական ուժերի պակասի պատճառով։

> Կարևոր է! Բուժման ձգձգումը կարող է հանգեցնել եղունգի թիթեղի ամբողջական քայքայման։

![Դեմքի մաշկի հիպերկերատոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-156.jpg "Դեմքի մաշկի հիպերկերատոզ")

### Դեմքի մաշկի հիպերկերատոզ

Եթե ներբանների կամ մարմնի մակերեսի հիպերկերատոզը հնարավոր է թաքցնել հագուստի և կոշիկի տակ, ապա դեմքի մաշկի հիպերկերատոզը դառնում է շոշափելի խնդիր դրա կրողի համար։

Ինչպես է արտահայտվում.

- մաշկի որոշակի հատվածներ խտանում են.
- նկատվում է չորություն, կարմրություն, թեփոտում.
- առաջանում են կեղևներ.
- գործընթացն ուղեկցվում է ցավերով.
- վնասված հատվածը ծածկված է հանգույցիկներով, մանր պզուկներով.
- ակտիվ դիմախաղը հանգեցնում է արյունահոսող վերքերի, ճաքերի առաջացման.
- շրթունքի վերևում առաջանում է սպիտակավուն-մոխրագույն թեփուկավոր շերտիկ.

Հաջող բուժումը ներառում է միջոցառումների ամբողջական համալիր։ Սկզբում որոշվում է օրգանիզմում խանգարումների զարգացման սկզբնական պատճառը, այնուհետև բժիշկը նշանակում է դեղորայքային թերապիա, իսկ մաշկի խնամքի համար նշանակվում են տարբեր քսուկներ, մածուկներ, դիմակներ, մաշկամաքրիչներ՝ խնամքի և խոնավացման համար։

![Սեբորեային](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-130.jpg "Սեբորեային")

### Սեբորեային

Գլխի մաշկի հիպերկերատոզը հաճախ երկար ժամանակ ընթանում է թաքնված ձևով։ Մարդը գանգատվում է խուսից, ճեղքվող, փխրուն, մատ մազերից, գլխի մաշկի չորությունից։ Երբեմն կարող է նկատվել մուգ կարմիր պզուկների և բշտիկների առկայություն, իսկ մաշկը դառնում է նման թղթե ապակու (զմրուխտաքարի)։ Հաճախ այս ձևը զուգակցվում է մարմնի այլ հատվածների հիպերկերատոզային վնասվածքի հետ։

> Ուշադրություն! Բուժման բացակայությունը հանգեցնում է մազաթափության, այսինքն՝ ամբողջական կամ մասնակի ճաղատության։ Մազապարկերը ընդմիշտ մահանում են։

Սեբորեային հիպերկերատոզի կասկածի դեպքում անհրաժեշտ է դիմել մաշկաբանի, տրիխոլոգի, հեմատոլոգի, նյարդաբանի, իմունոլոգի։ Նրանք կօգնեն հասկանալ հիվանդության զարգացման պատճառները և որոշել բուժման ճիշտ ուղղությունը։ Հաճախ պատճառը հնարավոր չէ ճշգրիտ պարզել, և այդ դեպքում բուժումն ուղղված է լինում գործընթացը դանդաղեցնելուն, քանի որ այն լիովին կանգնեցնել անհնար է։

![Արգանդի պարանոցի հիպերկերատոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-127.jpg "Արգանդի պարանոցի հիպերկերատոզ")

### Արգանդի պարանոցի հիպերկերատոզ

Արգանդի պարանոցի պաթոլոգիական վիճակը, որի ժամանակ տեղի է ունենում էպիթելային շերտի եղջերացում, կոչվում է լեյկոպլակիա։ Այս վիճակը համարվում է նախաքաղցկեղային, պահանջում է մանրակրկիտ ախտորոշում և հնարավորինս շուտ բուժում։ Այս վիճակի նկատմամբ առավել ենթակա խումբն են 40 տարեկանից բարձր կանայք, ովքեր գտնվում են հորմոնալ, ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների ակտիվ փուլում։ Ամեն տարի հիվանդությունը երիտասարդանում է։

Ո՞ր պատճառներն են առաջացնում հարթ էպիթելի հիպերկերատոզը.

- վեներական հիվանդություններ քրոնիկ փուլում,
- սեռական կյանքի վաղ սկիզբ, բազմաթիվ կամ հաճախակի փոփոխվող սեռական զուգընկերներ,
- վիրուսներ, բակտերիաներ, սնկային վարակ, կանդիդոզ,
- անհաջող կատարված վիրահատություններ, աբորտներ,
- բազմակի ծննդաբերություններ,
- հակաբեղմնավորիչ կոնստրուկցիաներ (սպիրալներ և այլն), ոչ հարմար հակաբեղմնավորիչ միջոց, վատ անձնական հիգիենա,
- ծխելը (նույնիսկ պասիվ)։

Տամպոնների, դեղամիջոցների, հեշտոց մուտքագրվող այլ առարկաների անփույթ օգտագործումը։

![Մաշկի հիպերկերատոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-166.jpg "Մաշկի հիպերկերատոզ")

> Կարևոր է! Հիվանդությանը բնորոշ է ախտանիշների բացակայությունը։ Ոչ մի ցավ, անհարմարություն և այլն։ Հայտնաբերումը հնարավոր է միայն գինեկոլոգիական զննման ժամանակ։

Հիպերկերատոզը հանդիսանում է հստակ եզրագծված սպիտակ բծեր, որոնք կարող են ցցված լինել էպիթելային հյուսվածքի մակերևույթից վեր։

Բուժումն ընտրվում է անհատապես՝ ելնելով հիվանդի տարիքից, ծննդաբերությունների քանակից (հնարավոր է՝ կինը դեռ չի ծննդաբերել)։ Կանանց կարող են առաջարկվել ռադիովիրաբուժական, լազերային միջամտության տարբերակներ, կրիոդեստրուկցիա, խարանում։

## Ինչպես բուժել հիվանդությունը

Մաշկաբանը հիվանդին նշանակում է անհրաժեշտ բուժում։ Սովորաբար սրացման փուլում կատարվում է բուժում կորտիկոստերոիդային քսուքներով՝ Հիդրոկորտիզոն, Պրեդնիզոլոն, Կլոբետազոլ, Սինալար, Սինաֆլան։ Սնկային հիվանդությունները բուժվում են սունկը ոչնչացնող պատրաստուկների միջոցով՝ Կլոտրիմազոլ, Էկզոդերիլ։

> Հիշեք! Պիլինգի մեխանիկական միջամտությունները արգելված են, բացառությամբ ոտնաթաթերի հիպերկերատոզով դեպքերի։

Թույլատրվում է քիմիական պիլինգի կիրառումը (հատուկ քսուքներ), որոնք մաշկի վրա ունենում են մեղմ ազդեցություն։ Դրանց բաղադրության մեջ կան սալիցիլաթթու, կիտրոնաթթու, կաթնաթթու և այլ թթուներ։ Լրացուցիչ նշանակվում են վիտամինների, ասկորբինաթթվի ընդունում։

![Մաշկի հիպերկերատոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/hiperkeratoz%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-147.jpg "Մաշկի հիպերկերատոզ")

Ոտնաթաթերի հիպերկերատոզի դեպքում պարտադիր կատարվում է կոշիկի փոխարինում հարմարավետով, իսկ ոտնաթաթերի դեֆորմացիայի դեպքում օրթոպեդն ընտրում է կոշիկն անհատապես։ Ոտքերի համար պատրաստվում են տարբեր լոգանքներ, որոնք լրացվում են մաքրող նյութերով (պեմզա, կոշտ ողողանյութ)։ Այնուհետև ոտնաթաթերը յուղվում են խոնավացնող քսուքով։

Հիպերկերատոզային մաշկային ախտահարում ունեցող հիվանդներին ցուցված է տաք աղային, սոդայի, օսլայի լոգանքների ընդունում, որոնցից հետո հարկավոր է մաշկի խոնավացում։

Բուժումը տևում է երկար, երբեմն դասընթացները իրականացվում են ողջ կյանքի ընթացքում՝ հիվանդության կրկնության դեպքում, երբ դրա զարգացման պատճառը մնում է անհայտ։ Հիվանդությունը շատ անհարմարություններ է պատճառում կոսմետիկ տեսանկյունից, իսկ կարող է նաև բարդություններ առաջացնել, ուստի բուժումը պարտադիր պետք է իրականացվի միայն բժշկի հետ խորհրդակցությամբ։