# Մարդու ասկարիդները. զարգացման կենսափուլը

![Ինչով է սնվում մակաբույծը](https://lifeinfo.am/storage/images/askaridi-kensapuly-zargacman-himnakan-pulery-108.jpg "Ինչով է սնվում մակաբույծը")

Ասկարիդոզը («կեղտոտ ձեռքերի» հիվանդությունը) պարազիտային պաթոլոգիա է, որը հարուցվում է կլոր որդերով՝ ասկարիդներով: Հիվանդությանը ենթակա են ցանկացած տարիքի և սեռի մարդիկ, սակայն ավելի հաճախ տառապում են երեխաները: Վարակվել կարելի է չմաքրված ջուր, կեղտոտ մրգեր և բանջարեղեն օգտագործելիս, անձնական հիգիենայի կանոնների խախտման դեպքում: Բուժման համար անհրաժեշտ է հակահելմինթային թերապիա: Մանրամասն քննարկենք ասկարիդի զարգացման կենսափուլը:

Բովանդակություն՝

- [Ասկարիդը ինչ տիպի է պատկանում - առանձնահատկություններ](#%D5%A1%D5%BD%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A4%D5%A8-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%BF%D5%AB%D5%BA%D5%AB%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%B6%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Կենսագործընթացների հաջորդականությունը](#%D5%AF%D5%A5%D5%B6%D5%BD%D5%A1%D5%A3%D5%B8%D6%80%D5%AE%D5%A8%D5%B6%D5%A9%D5%A1%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%BB%D5%B8%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8)
- [Ինչպես են բազմանում ասկարիդները](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A5%D5%B6-%D5%A2%D5%A1%D5%A6%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A1%D5%BD%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ինչով է սնվում մակաբույծը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%B8%D5%BE%D5%BD%D5%B6%D5%BE%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%AE%D5%A8)
- [Ասկարիդոզի ատիպիկ ընթացքը](#%D5%A1%D5%BD%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A4%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BA%D5%AB%D5%AF-%D5%A8%D5%B6%D5%A9%D5%A1%D6%81%D6%84%D5%A8)

Նյութեր թեմայի վերաբերյալ.- [Մեծահասակների ասկարիդների ախտանիշները - բուժման մեթոդներ](%D5%A1%D5%BD%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80-4887 "Մեծահասակների ասկարիդների ախտանիշները - բուժման մեթոդներ")
- [Լամբլիոզի հետազոտություն - որն է անհրաժեշտ հանձնել](%D5%AC%D5%A1%D5%B4%D5%A2%D5%AC%D5%AB%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6-%D5%B8%D6%80-%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AC%D5%AB%D5%A6%D5%A8-%D5%B0%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%B6%D5%A5%D5%AC-6271 "Լամբլիոզի հետազոտություն - որն է անհրաժեշտ հանձնել")
- [Երեխաների լամբլիոզի ախտանիշները - բուժում և կանխարգելում](%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%AC%D5%A1%D5%B4%D5%A2%D5%AC%D5%AB%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4-7284 "Երեխաների լամբլիոզի ախտանիշները - բուժում և կանխարգելում")
- [Երեխաների էնտերոբիոզը - հիվանդության ախտանիշները և նրա բուժումը](%D5%A7%D5%B6%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%A2%D5%AB%D5%B8%D5%A6-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-7534 "Երեխաների էնտերոբիոզը - հիվանդության ախտանիշները և նրա բուժումը")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Ասկարիդը ինչ տիպի է պատկանում - առանձնահատկություններ Հելմինթը նեմատոդների (կլոր որդերի) ընտանիքի ամենախոշոր ներկայացուցիչն է: Ասկարիդների առանձնահատկությունը միջանկյալ տերերի բացակայությունն է, նրանք մակաբուծում են մեկ օրգանիզմում: Հելմինթի հիմնական բնակավայրը բարակ աղիքն է: Արտաքին կառուցվածքով ասկարիդները նման են անձրևորդերին: Նրանք ունեն կլորավուն մարմին՝ սրածայր ծայրերով, պատված պաշտպանիչ թաղանթով: Էգի երկարությունը մոտ 40 սմ է, արուինը՝ 25 սմ: Էգ առանձնյակը մեկ օրվա ընթացքում կարող է ածել ավելի քան 200 հազար ձու: Ասկարիդների կյանքի տևողությունը 1,5-2 տարի է, սակայն հիգիենայի կանոնների չպահպանման դեպքում հիվանդությունը կարող է ձգվել երկար ժամանակ: Կենսագործընթացների հաջորդականությունը Զարգացման համառոտ սխեման՝ ձու - թրթուր - հասուն որդ: Քննարկենք յուրաքանչյուր փուլը մանրամասն: Ձու Ձվերը մարդու կղանքով արտազատվում են շրջակա միջավայր, դրանք պատված են ամուր պատյանով: Հողում և ջրում կարող են պահպանվել երկար ժամանակ (10-12 տարի)՝ շնորհիվ բազմաշերտ պաշտպանիչ թաղանթի առկայության: Լավ են դիմանում ցածր ջերմաստիճաններին, մեխանիկական ազդեցություններին, ջրի քիմիական մաքրմանը: Ոչնչանում են բարձր ջերմաստիճանների, երաշտի դեպքում: Բարենպաստ պայմաններում (ջերմաստիճան՝ 22-25 աստիճան ջերմության, բարձրացված խոնավություն) դրանց մեջ 17-20 օրվա ընթացքում սկսում է զարգանալ թրթուրը: Հաջորդ փուլը սկսվում է, երբ մարդը սննդի կամ ջրի հետ կուլ է տալիս ձուն: Դրան նպաստում են կեղտոտ ձեռքերը, հատկապես երեխաների մոտ: Այնուհետև ձուն շարժվում է մարսողական տրակտով: Բարակ աղիքում նրա թաղանթը ֆերմենտների ազդեցությամբ լուծվում է, և դուրս է գալիս երիտասարդ թրթուրը: Թրթուր Հելմինթի հետագա զարգացման համար անհրաժեշտ է թթվածին: Թրթուրի ծայրին կա սրածայր, կեռիկանման ելուստ, որով այն վնասում է աղիքի լորձաթաղանթը և բացահայտում արյունատար անոթները: Նաև այն արտադրում է հիալուրոնիդազ ֆերմենտ, որի օգնությամբ քայքայում է անոթի պատը: Սա հնարավորություն է տալիս թրթուրին թափանցել երակային հունի մեջ, որից հետո սկսվում է դրա միգրացիան մարդու օրգանիզմում: Այն համապատասխանում է ինկուբացիոն շրջանին (մինչև 2 շաբաթ): Միգրացիայի փուլերը Երակային արյունը թրթուրին տանում է դռներակ, իսկ հետո՝ հետևյալ օրգանները. լյարդ, 3. ստորին սիներակ,
4. սրտի աջ հատվածներ,
5. թոքային կոճղ,
6. թոքային զարկերակ,
7. թոքեր:
![Հասուն առանձնյակ](https://lifeinfo.am/storage/images/askaridi-kensapuly-zargacman-himnakan-pulery-110.jpg "Հասուն առանձնյակ")

Թթվածնի առկայության դեպքում թրթուրն ապրում է թոքերում մոտ 10 օր, զարգանում և աճում է: Որոշակի չափերի հասնելուց հետո այն բարձրանում է շնչառական համակարգի թարթչավոր էպիթելով: Շնչափողն ու կոկորդն ընկնելով՝ թրթուրը (հասուն) գրգռում է հազային ընկալիչները:

Այս ընթացքում հիվանդները կարող են դիմել պոլիկլինիկա՝ չոր հազի նոպաների, կոկորդի քորոցի զգացողության բողոքներով: Ռենտգենոգրամայում տեսանելի են արյունազեղումների հատվածներ թոքային հյուսվածքում, իսկ արյան ընդհանուր քննության մեջ հայտնաբերվում է անեմիա:

Հազի ժամանակ թրթուրն ընկնում է բերանի խոռոչ և կուլ է տրվում՝ կրկին հասնելով բարակ աղիքին: Միգրացիայի ժամանակ կարող են նկատվել ոչ սպեցիֆիկ ախտանիշներ՝ որովայնի ցավեր, մաշկի դեղնություն, արյունախխում և այլն:

#### Հասուն առանձնյակ

Բարակ աղիքում թրթուրից ձևավորվում է հասուն որդ: Կլոր հելմինթները ավելի հաճախ տարասեռ են: Հասուն ասկարիդի կյանքը մարդու օրգանիզմում կարող է շարունակվել երկար, սակայն միջինը կազմում է 1,5 տարի: Դուրս գալիս սեռահասուն առանձնյակը զոհվում է թթվածնի ավելցուկից:

### Ինչպես են բազմանում ասկարիդները

Արուն կպչում է էգին և բեղմնավորում նրան: Մեկ ածելիքում կարող են լինել մի քանի հարյուր հազար ձու: Միաժամանակ էգը կարող է կրել տարբեր զարգացման փուլերի ձուեր: Այնուհետև դրանք դուրս են գալիս կղանքի հետ:

## Ինչով է սնվում մակաբույծը

Իր զարգացման և բազմացման ընթացքում որդը սննդանյութեր է ստանում արյան շիճուկից: Հասունանալու ընթացքում այն սնվում է արյան կարմիր մարմնիկներով (էրիթրոցիտներով), որոնք պարունակում են թթվածին: Որդը թալանում է տիրոջ օրգանիզմը՝ խլելով նրանից վիտամիններ և այլ օգտակար տարրեր: Մարդը կարող է այս դեպքում զգալ թուլություն, աշխատունակության նվազում, դյուրագրգռություն, ապատիա, իմունիտետի թուլացում:

![Մարդու ասկարիդները. զարգացման կենսափուլը](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-19467582.jpg "Մարդու ասկարիդները. զարգացման կենսափուլը")

> Կարևոր է! Գոյություն ունի սխալ կարծիք, որ ասկարիդն ինքն է լքում օրգանիզմը իր կենսափուլի ավարտից հետո! Արյունատար համակարգով շրջանառվելով՝ թրթուրը կարող է վնասել այլ օրգաններ և համակարգեր՝ առաջացնելով միոկարդիտ, թոքաբորբ, մեխանիկական դեղնախտ, աղիքային արյունահոսություններ:

### Ասկարիդոզի ատիպիկ ընթացքը

Կենսափուլը կարող է ընդհատվել.

1. Լյարդի մակարդակում, որտեղ թրթուրները նստում և մահանում են:
2. Ստորին շնչուղիներից վերին շնչուղիներ միգրացիայի ժամանակ, երբ հազի հետ թրթուրները դուրս են գալիս շրջակա միջավայր և կուլ չեն տրվում:

Վարակման ռիսկը նվազագույնի հասցնելու համար անհրաժեշտ է պահպանել անձնական հիգիենայի կանոնները, լվանալ բանջարեղենն ու մրգերը, խմել մաքրված ջուր:
