# Մեդիկամենտոզ ռինիտ - ախտանիշներ և բուժում

![Կլինիկական ախտանշանագրություն](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-24211656.jpg "Կլինիկական ախտանշանագրություն")

Մեդիկամենտոզ ռինիտը հիվանդություն է, որի ժամանակ նկատվում է քթի խոռոչի լորձաթաղանթի քիմիական վնասում, պայմանավորված անոթասեղմիչ պատրաստուկների անվերահսկելի ընդունմամբ։ Ինչ է մեդիկամենտոզ ռինիտը, դրա բուժումն ու ախտանիշները պետք է իմանա յուրաքանչյուր մարդ՝ ժամանակին բժշկի դիմելու, ախտորոշման և բուժման սկսելու համար։ ՀԴԴ-10-ի համաձայն մեդիկամենտոզ (վազոմոտոր) ռինիտն ունի J30 կոդը։

Բովանդակություն:

- [Էթիոլոգիա](#%D5%A7%D5%A9%D5%AB%D5%B8%D5%AC%D5%B8%D5%A3%D5%AB%D5%A1)
- [Կլինիկական ախտանշանագրություն](#%D5%AF%D5%AC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Ախտորոշիչ հետազոտություններ](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%AB%D5%B9-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%A6%D5%B8%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Բուժում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դեղորայքային թերապիա](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1)
- [Ժողովրդական բաղադրատոմսեր բուժման համար](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%A1%D5%B2%D5%A1%D5%A4%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%BD%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80)
- [Ֆիզիոթերապիա](#%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1)
- [Վիրաբուժական միջամտություն](#%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%A1%D5%B4%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Հետևանքներ](#%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80)

Նյութեր նույն թեմայով:- [Վազոմոտոր ռինիտի ախտանիշներ և պատճառներ](%D5%BE%D5%A1%D5%A6%D5%B8%D5%B4%D5%B8%D5%BF%D5%B8%D6%80-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-6763 "Վազոմոտոր ռինիտի ախտանիշներ և պատճառներ")
- [Ինչպես տանը բուժել երեխայի երկարատև մրսածությունը](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BF%D6%87-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4-4476 "Ինչպես տանը բուժել երեխայի երկարատև մրսածությունը")
- [Ինչպիսի արտադրուկի ժամանակ են երեխաներին կաթեցնում Պրոտարգոլ](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%AB%D5%BD%D5%AB-%D6%84%D5%A9%D5%A1%D5%B0%D5%B8%D5%BD%D6%84%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A5%D5%B6-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D6%80%D5%B8%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%B8%D5%AC-%D5%AF%D5%A1%D5%A9%D5%A5%D6%81%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-5145 "Ինչպիսի արտադրուկի ժամանակ են երեխաներին կաթեցնում Պրոտարգոլ")
- [Ինչպես բուժել երեխայի մոտ թափանցիկ արտադրուկը՝ պատճառներ և կանխարգելում](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A9%D5%A1%D6%83%D5%A1%D5%B6%D6%81%D5%AB%D5%AF-%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%B1%D5%A8-%D6%84%D5%A9%D5%AB%D6%81-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-8437 "Ինչպես բուժել երեխայի մոտ թափանցիկ արտադրուկը՝ պատճառներ և կանխարգելում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Էթիոլոգիա Այս պաթոլոգիայի առաջացման հիմնական պատճառը անոթասեղմիչ ազդեցությամբ քթային կաթիլների երկարատև օգտագործումն է։ Հաճախ դրանց կիրառումը չի համաձայնեցվում բժշկի հետ և միանգամայն անհիմն է։ Կարևոր է! Համարվում է, որ մեդիկամենտոզ ռինիտի առաջին նշանների հայտնվելու համար բավական է անոթասեղմիչ միջոցներ կիրառել ընդամենը 14 օր, ընդ որում նման վիճակ կարող է առաջանալ ինչպես մեծահասակի, այնպես էլ երեխայի մոտ։ Վազոմոտոր ռինիտի է հանգեցնում հետևյալ պատրաստուկների անվերահսկելի օգտագործումը. Նաֆտիզին; 3. Նազիվին;
4. Սանորին;
5. Վիբրոցիլ;
6. Օտրիվին;
7. Քսիլին;
8. Նազոլ.
Այս դեղորայքային պատրաստուկները գործել են սկսում գրեթե անմիջապես կիրառումից հետո, սակայն ազդեցության տևողությունը կարճ է, իսկ խցանվածությունը ամեն անգամ ավելի ուժեղ է դառնում դեղամիջոցին ընտելանալու հետևանքով։

![Հետևանքներ](https://lifeinfo.am/storage/images/medikamentoz-riniti-bujum-ev-axtanishner-145.jpg "Հետևանքներ")

Վերոնշյալ դեղորայքային միջոցների ընդունման ընթացքում քթի խոռոչի լորձաթաղանթում տեղի են ունենում մի շարք փոփոխություններ, որոնք հետագայում շատ դժվար է հետ շրջել, մասնավորապես.

1. Զարգանում է տափակբջջային տիպի մետապլազիա (գործընթացը կայանում է նրանում, որ քթի խոռոչին բնորոշ թարթչավոր գլանաձև էպիթելը գրեթե ամբողջությամբ փոխարինվում է այս հատվածին ոչ բնորոշ բազմաշերտ տափակ էպիթելով)։
2. Արագանում է հատուկ լորձային գեղձերի աշխատանքը (ընդ որում տեղի է ունենում արտադրվող լորձի քանակության կտրուկ ավելացում)։
3. Խախտվում է մազանոթային պատի թափանցելիությունը (դրա հետևանքով առաջանում է լորձաթաղանթի արտահայտված այտուցվածություն)։
4. Լայնանում են քթի լորձաթաղանթում տեղակայված անոթները, ինչը հանգեցնում է քթային շնչառության դժվարացման։

> Կարևոր է! Յուրաքանչյուր հաջորդ կիրառման հետ անոթասեղմիչ միջոցներն ավելի ու ավելի քիչ ազդեցություն են տալիս, ինչը հանգեցնում է դրանց ընդունման հաճախականության ավելացման և վազոմոտոր ռինիտի արդեն առկա ախտանշանների սրացման։

## Կլինիկական ախտանշանագրություն

Դեղորայքային ռինիտի հիմնական ախտանիշը քթի արտահայտված խցանվածությունն է։ Դրանից ազատվել սովորական քթային կաթիլների միջոցով հնարավոր չէ։ Դրանք միայն կխորացնեն քթի խոռոչի լորձաթաղանթի քրոնիկ այտուցը։

Խցանվածությունից բացի, այս հիվանդությունը բնութագրվում է հետևյալ ախտանիշներով.

- հոտառության խանգարում, մինչև դրա ամբողջական կորուստը;
- հաճախակի գլխացավեր;
- քնի խնդիրներ (ամենաարտահայտված քթի խցանվածությունը նկատվում է գիշերային ժամերին);
- գրգռվածության բարձրացում;
- զարկերակային ճնշման բարձրացում;
- վեգետովասկուլյար դիստոնիային բնորոշ նշանների առաջացում;
- ծանր դեպքերում՝ սրտի շրջանում անհարմարության զգացողություն.

Դեղորայքային ռինիտը բնութագրվում է քթի ուղիներից ցանկացած արտադրության գրեթե լրիվ բացակայությամբ։ Քթի խցանվածությունը առավել հաճախ ուժեղանում է երեկոյան և գիշերային ժամերին։ Սա բացատրվում է նրանով, որ այդ ժամանակահատվածում մարդու ակտիվությունը նվազագույն է, համապատասխանաբար, նվազում է նաև օրգանիզմի արյան շրջանառությունը, ինչը հանգեցնում է անոթային պատի տոնուսի նվազման և մազանոթների լուսանցքի լայնացման։ Արդյունքում՝ առաջանում է քթի ուղիների նեղացում, քթային շնչառության վատթարացում։

## Ախտորոշիչ հետազոտություններ

Սկզբում բժիշկը պետք է հավաքի անամնեզ՝ ճշտելով ախտաբանական գործընթացի տևողությունը, դրա առաջացման պայմանները և այն դեղորայքային միջոցների ցանկը, որոնք հիվանդն արդեն օգտագործել է ինքնաբուժման նպատակով։ Հաջորդ փուլը տեսողական զննումն է։ Մի շարք դեպքերում ախտորոշումը կարող է կատարվել հարցման և զննման հիման վրա։ Սակայն վիճելի կամ բարդ իրավիճակներում օգտագործում են լրացուցիչ մեթոդներ.

- ռինոսկոպիա՝ առաջային և հետին, էնդոսկոպիկ;
- ռենտգենաբանական հետազոտություն;
- քթային արտադրության մանրադիտակային հետազոտություն (դրա առկայության դեպքում).

![Դեղորայքային թերապիա](https://lifeinfo.am/storage/images/medikamentoz-riniti-bujum-ev-axtanishner-116.jpg "Դեղորայքային թերապիա")

Առաջային ռինոսկոպիայի ժամանակ հայտնաբերվում է քթի լորձաթաղանթի ռեակտիվ հիպերեմիա, որն ուղեկցվում է արտահայտված այտուցվածությամբ և թարթչավոր էպիթելի ատրոֆիայով։

> Կարևոր է! Հետին ռինոսկոպիայի ժամանակ կարելի է տեսնել խոանների լուսանցքի կտրուկ նեղացում, լորձաթաղանթի ծալքի կախվածություն քիթ-կոկորդի խոռոչում, ինչը հաստատում է քրոնիկ բորբոքային գործընթացի առկայությունը։

## Բուժում

Դրական արդյունքի հասնելու հիմնական պայմանը համալիր թերապիան է։ Մեդիկամենտոզ ռինիտի բուժման առաջին փուլը անոթասեղմիչ ազդեցությամբ ցանկացած դեղորայքային միջոցների օգտագործումից լիակատար հրաժարումն է։ Թերապևտիկ միջոցառումների հիմնական նպատակը քթի խոռոչի և քթի խեցիների լորձաթաղանթի նորմալ գործունեության հնարավորինս լրիվ վերականգնումն է։

Բուժումն իրականացվում է մի քանի եղանակով.

- դեղորայքային թերապիա;
- ոչ ավանդական բժշկության միջոցներ;
- ֆիզիոթերապիայի ընթացակարգեր;
- վիրաբուժական միջամտություններ.

Ինչ տեսակի բուժում ընտրել, որոշում է բժիշկը՝ հիմնվելով ախտաբանական գործընթացի ծանրության և կլինիկական դրսևորումների արտահայտվածության վրա։

### Դեղորայքային թերապիա

Մեդիկամենտոզ ռինիտը անթույլատրելի է բուժել սովորական քթային կաթիլներով, սա միայն կխորացնի գործընթացի ընթացքը։ Այս ախտաբանական վիճակից ազատվելուն կօգնի հետևյալ դեղորայքային միջոցների օգտագործումը.

- կորտիկոստերոիդների դասին պատկանող հորմոնալ պատրաստուկներ (Nasonex, Ֆլուտիկազոն, Flixonase);
- ուղեկցող ալերգիայի դեպքում հակահիստամինային ազդեցությամբ միջոցներ (Claritin, Zyrtec, Teridin);
- հակասեպտիկ և աղային լուծույթներ (ֆուրացիլին, նատրիումի քլորիդի իզոտոնիկ լուծույթ);
- Aquamaris, Aqualor.

Առաջին երկու խմբերի պատրաստուկները կիրառվում են ինտրանազալ կաթիլների կամ սփրեյի տեսքով, որոնք օգտագործում են օրական մեկ-երկու անգամ, ըստ հրահանգի։ Դրանք նվազեցնում են բորբոքային ռեակցիայի արտահայտվածությունը և վերացնում այտուցը։ Այս պատրաստուկների գինը բավականին բարձր է, տատանվում է 500-ից մինչև 1200 ռուբլու սահմաններում, կախված տարածաշրջանից, դեղատնից և շշիկի մեջ եղած չափաբաժինների քանակից։

![Ժողովրդական բաղադրատոմսեր բուժման համար](https://lifeinfo.am/storage/images/medikamentoz-riniti-bujum-ev-axtanishner-123.jpg "Ժողովրդական բաղադրատոմսեր բուժման համար")

Վերջին երկու խմբերին պատկանող միջոցները լայնորեն օգտագործվում են քթի խոռոչի շիթային լվացման համար։ Այս դեղերի այլընտրանք կարող է հանդիսանալ սովորական ջրաղային լուծույթը։

Derinat կաթիլները կամ սփրեյը նույնպես ունեն բարձր արդյունավետություն մեդիկամենտոզ ռինիտի բուժման մեջ։ Թերապիայի դադարեցումից հետո կլինիկական դրսևորումների վերադարձ չի նկատվում։

### Ժողովրդական բաղադրատոմսեր բուժման համար

Տնային պայմաններում այս ախտաբանության բուժման լավ միջոց է քթի լվացումը ջրաղային լուծույթով։ Դրա պատրաստման համար անհրաժեշտ է 0,5 թեյի գդալ սովորական կամ ծովային աղ լուծել մեկ բաժակ տաք ջրում։ Բացի այս միջոցից, քթի ուղիները կարելի է լվանալ երիցուկի կամ կալենդուլայի թուրմով։ Այս դեղաբույսերն ունեն լավ հակաբորբոքային ազդեցություն։ Կարելի է օգտագործել նաև այսպիսի ոչ ավանդական մեթոդներ.

1. Քնելու գործընթացը թեթևացնելուն և գիշերային քթի խցանվածությունը նվազեցնելուն կօգնի սուրճի տերևի կամ էվկալիպտի յուղերի գոլորշիների ներշնչումը։
2. Քթային շնչառությունը թեթևացնելու համար կարելի է ամեն քթանցքի մեջ կաթեցնել ալոեի հյութի և չիչխանի յուղի խառնուրդ։
3. Քնելուց առաջ ոտքերի համար տաք լոգանքները կազատեն քթի ուժեղ խցանվածությունից և որոշ ժամանակով կբարելավեն քթային շնչառությունը, սա կօգնի հիվանդին արագ քնել։ Նմանատիպ ազդեցություն ունի մանանեխի սպեղանիների կիրառումը ոտքերի հատվածում։ Դրանք կարելի է ամրացնել և թողնել ամբողջ գիշեր ազդեցությունն ուժեղացնելու համար։

Բժիշկ Կոմարովսկին մեդիկամենտոզ ծագման ռինիտի բուժման համար խորհուրդ է տալիս հատկապես ժողովրդական բժշկության միջոցներ օգտագործել՝ հասցնելով նվազագույնի տարբեր դեղորայքային պատրաստուկների կիրառումը։

> Կարևոր է! Լորձաթաղանթի այտուցվածությունը նվազեցնելու համար անհրաժեշտ է հսկել սենյակում օդի խոնավության մակարդակը։ Այս իրավիճակում արդարացված է հատուկ խոնավացուցիչների օգտագործումը։

### Ֆիզիոթերապիա

Վազոմոտոր ռինիտը բուժելու համար կիրառվում են հետևյալ ֆիզիոթերապևտիկ ընթացակարգերը.

- ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներով ճառագայթում;
- ինհալացիաներ;
- էլեկտրաֆորեզ;
- գերբարձրհաճախականային թերապիա;
- քթի ծոցերի լվացում տարբեր լուծույթներով.

Ֆիզիոթերապևտիկ ընթացակարգերը լավագույնս կիրառվում են հիմնական բուժման հետ համալիր ձևով։

### Վիրաբուժական միջամտություն

Վիրաբուժական բուժումը հարյուր տոկոսանոց երաշխիք չէ ռինիտի դեղորայքային տարատեսակից ազատվելու համար։ Եթե վիրահատությունն իրականացվի, սակայն հիվանդը կրկին սկսի օգտագործել անոթասեղմիչ ազդեցությամբ պատրաստուկներ, դրա ազդեցությունը կհասցվի զրոյի։

![Ֆիզիոթերապիա](https://lifeinfo.am/storage/images/medikamentoz-riniti-bujum-ev-axtanishner-151.jpg "Ֆիզիոթերապիա")

Այս ախտաբանական գործընթացի դեպքում գոյություն ունեն վիրահատության մի քանի տարատեսակներ.

- ենթալորձային շերտի վազոտոմիա;
- խեցիների դեզինտեգրացիա ռադիոհաճախային ճառագայթման միջոցով;
- լազերային դեստրուկցիա.

Վիրաբուժական բուժումն ունի մի շարք հակացուցումներ, ուստի դիմում են դրան միայն ծանր և արդեն զարգացած դեպքերում, երբ այլ թերապևտիկ մեթոդները անարդյունավետ են եղել։

## Հետևանքներ

Ճիշտ և ժամանակին բուժման դեպքում քթի ուղիների անցանելիությունը և հոտառությունը լիովին վերականգնվում են։ Սակայն եթե չսկսել թերապիան, հիվանդությունը կարող է հանգեցնել հետևյալ հետևանքների.

- հաճախակի գլխացավեր;
- քնի խանգարում;
- խռպոց.

Հատկապես ծանր դեպքերում մեդիկամենտոզ ռինիտը հանգեցնում է էնդոկրին, սրտանոթային և այլ համակարգերի գործառույթի խանգարման։

Կանխարգելման հիմքը կայանում է անոթասեղմիչ դեղորայքային պատրաստուկների ընդունումը երեք օրով սահմանափակելու մեջ։

Ինչպես բուժել մեդիկամենտոզ ռինիտը, պետք է իմանա յուրաքանչյուր մարդ։ Սակայն շատ ավելի կարևոր է իմանալ այս վիճակի առաջացման պատճառները և թույլ չտալ դրա զարգացումը։ Չպետք է սովորական մրսածությունը երկար ժամանակով բուժել անոթասեղմիչ ազդեցությամբ պատրաստուկներով, քանի որ դրանք կարող են ավելի շատ վնաս հասցնել, քան օգուտ։
