#  Նստային նյարդի սեղմում

![Հիվանդության հիմնական հասկացությունները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-49232285.jpg "Հիվանդության հիմնական հասկացությունները")

Մեջքի շրջանի ցավը երկար ժամանակ ուղեկցում է շատ մարդկանց: Դրա պատճառը նստային նյարդն է, ուստի նրա ցանկացած բորբոքում ուղեկցվում է ցավով, անհարմարությամբ, աշխատունակության կորստով: Հոդվածում մանրամասն կխոսվի այն մասին, թե ինչ է նստային նյարդի սեղմումը, ինչպիսին են այս բարդության ախտանիշներն ու բուժումը:

Բովանդակություն:

- [Հիվանդության հիմնական հասկացությունները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%AB%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%AF%D5%A1%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Իշիասի հիմնական պատճառները](#%D5%AB%D5%B7%D5%AB%D5%A1%D5%BD%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հիմնական ախտանիշները](#%D5%B0%D5%AB%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Սեղմման ախտորոշումը](#%D5%BD%D5%A5%D5%B2%D5%B4%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Նստային նյարդի սեղմումը հղիության ընթացքում](#%D5%B6%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB-%D5%BD%D5%A5%D5%B2%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A8%D5%B6%D5%A9%D5%A1%D6%81%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Նստային նյարդի բուժումը](#%D5%B6%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B6%D5%B5%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Վարժություններ սեղմման ժամանակ](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%BD%D5%A5%D5%B2%D5%B4%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դեղորայքային պատրաստուկներ իշիասի բուժման համար](#%D5%AB%D5%B7%D5%AB%D5%A1%D5%BD%D5%AB-%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D6%80%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)

## Հիվանդության հիմնական հասկացությունները

Նյարդի բորբոքումը մարդու օրգանիզմի պաշտպանական ռեակցիան է տարբեր գրգռիչների նկատմամբ, որն արտահայտվում է գոտկատեղի, հետույքի և ոտքերի ցավով: Բժշկության մեջ այս համախտանիշը անվանում են նաև նևրոպաթիա, նևրիտ կամ իշիաս: Ռիսկի խմբում են հայտնվում 30 տարեկանը անցած մարդիկ:

Նստային նյարդը օրգանիզմի ամենաերկար նյարդն է: Այն հանդիսանում է նյարդաթելերի խրձի տեսք ունեցող գոյացություն, որը պատված է հատուկ թաղանթով: Նրա մակերեսը ծածկված է բազմաթիվ մազանոթներով: Դրանց տակ գտնվում է ևս մեկ շերտ, որի վրա տեղակայված են ավելի խոշոր անոթներ: Նրանք բոլորը միմյանց հետ ամուր միացված են մկանային թելերով, ուստի արդյունավետորեն կատարում են պաշտպանական և ամորտիզացիոն գործառույթ: Արյունատար անոթների մեծ քանակության պատճառով այս նյարդն ունի առանձնահատուկ զգայունություն տարբեր ծանրաբեռնվածությունների և վնասվածքների նկատմամբ: Հաճախ նստային նյարդի սեղմումը տեղի է ունենում ազդրոսկրային հոդում, սակայն նրա մյուս բոլոր հատվածներն էլ են ենթակա բորբոքման:

> Կարևոր է! Իշիասը առանձին հիվանդություն չէ: Այս պաթոլոգիան ախտանիշ է, որը վկայում է գոտկասրբանային հատվածի ողնաշարի լուրջ խանգարումների մասին:

## Իշիասի հիմնական պատճառները

Նյարդի բորբոքումը, որպես կանոն, տեղի է ունենում նյարդային վերջավորությունների կամ հիմնական բնի սեղմման հետևանքով: Գոյություն ունեն այսպիսի տհաճ բարդության առաջացման բազմաթիվ նախապատճառներ: Բժիշկները առանձնացնում են հետևյալ հիմնականները.

- գոտկատեղի հիպոթերմիա (ցրտահարում);
- նևրիտներ, որոնք ազդում են նստային նյարդի շրջանում գտնվող փափուկ հյուսվածքների վրա;
- հերպեսի վարակը առաջացնում է գոտևորող որդան կամ գոտկատեղի բորբոքում;
- ուժեղ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություններ և ծանրություններ;
- մարմնի կտրուկ և սխալ շարժումներ;
- ոսկրային կմախքի կառուցվածքը փոփոխող օստեոխոնդրոզ;
- պոդագրա, մկանային հյուսվածքների կամ ոսկրերի վնասվածք փոքր կոնքում;
- միջողնային ճողվածքներ, ողնաշարի վրա աճառային գոյացություններ;
- ողնաշարի սյան վրա նորագոյացություններ;
- տանձաձև մկանի համախտանիշ, միզասեռական հիվանդություններ;
- ծննդաբերությունից հետո վնասվածքներ, Ռեյտերի համախտանիշ և Լայմի հիվանդություն;
- զարկերակներում կամ երակներում թրոմբեր, օրգանիզմի քիմիական նյութերով թունավորում:

![Իշիասի հիմնական պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/images/nstayin-nyardi-sexmum%D5%9D-axtanishner-u-bujum-100.jpg "Իշիասի հիմնական պատճառները")

Ակնհայտ է, որ իշիասի նման պաթոլոգիայի առաջացման պատճառները բավականին շատ են: Մասնագետները եզրակացրել են, որ հենց սեղմումն ինքնին պարզապես ախտանիշ է, որի հետևում թաքնված են ավելի լուրջ հետևանքներ: Պատճառները ստույգ պարզելու համար անհրաժեշտ է անցնել ամբողջական հետազոտություն, որի հիման վրա կկատարվի նշանակում:

## Հիմնական ախտանիշները

Նյարդի սեղմման նշանները միշտ դրսևորվում են բավականին սուր ձևով: Հաճախ այս խնդրի պատճառով մարդը կորցնում է աշխատունակությունը, քանի որ զգում է ուժեղ ցավ: Կանանց մոտ նստային նյարդի սեղմման ախտանիշները նույնն են, ինչ տղամարդկանց մոտ.

- ուժեղ ցավ հետույքում և ազդրերի հետևի մասում;
- ցավի զգացումը տեղաշարժվում է (վերև և ներքև) նյարդաթելի երկայնքով;
- սուր ցավ է առաջանում շարժման ժամանակ, հատկապես տուժում է այն վերջույթը, որտեղ տեղի է ունենում բորբոքումը;
- երբեմն նկատվում է ակամա միզարձակում;
- բարձրանում է ջերմաստիճանը;
- տուժած հատվածների մաշկը այտուցվում է և ստանում կարմրավուն երանգ;
- ժամանակի ընթացքում մկանները սկսում են ատրոֆիայի ենթարկվել:

Վերոնշյալ բոլոր ախտանիշները կարող են ստույգ վկայել հիվանդության մասին: Այն ընթանում է բավականին սուր ձևով, ուստի մարդը կորցնում է աշխատունակությունը և կարիք ունի շտապ դեղորայքային օգնության:

![Հիմնական ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/images/nstayin-nyardi-sexmum%D5%9D-axtanishner-u-bujum-133.jpg "Հիմնական ախտանիշները")

## Սեղմման ախտորոշումը

Սովորաբար, բորբոքման բոլոր ախտանիշները հստակ վկայում են հիվանդության մասին, և բժիշկը կարող է ախտորոշումը հաստատել հենց զննումից հետո: Պաթոլոգիայի պատճառը հասկանալու և բուժումը սկսելու համար անհրաժեշտ է անցնել ախտորոշում: Այն ներառում է հետևյալ հետազոտությունները.

- կոնքի ռենտգեն;
- ՄՌՏ;
- մեզի և արյան ընդհանուր քննություն;
- Լասեգի թեստ;
- Բեխտերևի ախտանիշների որոշում;
- Վալսալվայի փորձ;
- էլեկտրանեյրոմիոգրաֆիա:

Հիվանդի մանրակրկիտ զննումը, ինչպես նաև գործիքային ու լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները կօգնեն ստույգ հաստատել ախտորոշումը և դրա առաջացման պատճառները: Ուսումնասիրված նյութերի հիման վրա բժիշկը կկարողանա նշանակել ճիշտ բուժում:

![Սեղմման ախտորոշումը](https://lifeinfo.am/storage/images/nstayin-nyardi-sexmum%D5%9D-axtanishner-u-bujum-173.jpg "Սեղմման ախտորոշումը")

## Նստային նյարդի սեղմումը հղիության ընթացքում

Գրեթե յուրաքանչյուր հղի կին 3-րդ եռամսյակում բախվում է իշիասի հետ: Սուր համախտանիշը դրսևորվում է արգանդի մեծացման պատճառով, որը ճնշում է հարևան օրգանների վրա և տեղաշարժում դրանք: Հատուկ ճնշում է գործադրվում կոնքի շրջանի և նյարդային վերջավորությունների վրա: Երբեմն նյարդը բորբոքվում է պտղի ներարգանդային շրջադարձի ժամանակ, եթե նա շրջվել է գլխով ներքև: Սեղմումների պատճառ կարող են հանդիսանալ ողնաշարային ճողվածքները, արթրիտը, վիրուսային հիվանդություններից հետո բարդությունները և վնասվածքը: Անզգույշ շրջադարձերի կամ թեքումների ժամանակ ցավային զգացողություններն ավելի են ուժեղանում:

Հղիների մոտ այս բարդությունը միշտ ընթանում է բավականին ցավոտ: Իրավիճակը ծանրանում է նրանով, որ կնոջն արգելված է ընդունել դեղորայքային պատրաստուկների մեծ մասը: Նյարդային վերջավորությունների սեղմումը շատ վտանգավոր բարդություն է, որը պահանջում է անհապաղ դիմում բժշկին: Մանրակրկիտ զննումից և հետազոտություններից հետո մասնագետը նշանակում է թույլատրելի բուժում.

- պահպանել մահճակալային ռեժիմ՝ բացառապես կոշտ մակերեսի վրա;
- նշանակվում են հակաբորբոքային և ցավազրկող պատրաստուկներ, որոնք ներմուծվում են՝ շրջանցելով ստամոքս-աղիքային տրակտը;
- նշանակվում է բուժական ֆիզկուլտուրա;
- տարբեր ջերմաստիճանի կոմպրեսների հերթագայում;
- բուժումը լրացվում է քսուքներով (Menovazin), գելերով և թուրմերով;
- տաք աղի լոգանք;
- դասական կամ մանուալ մերսում:

Եթե հղիության ընթացքում տեղի է ունեցել նյարդի սեղմում, կարևոր է չզբաղվել ինքնաբուժությամբ: Մասնագետը պետք է որոշի, թե ինչով անզգայացնել տհաճ համախտանիշը: Բժշկի ժամանակին այցելությունը և ճիշտ պատրաստուկների ընդունումը կվերականգնի կնոջ առողջությունը և չի վնասի երեխային:

![Նստային նյարդի սեղմումը հղիության ընթացքում](https://lifeinfo.am/storage/images/nstayin-nyardi-sexmum%D5%9D-axtanishner-u-bujum-109.jpg "Նստային նյարդի սեղմումը հղիության ընթացքում")

## Նստային նյարդի բուժում

Իշիասը սովորաբար լավ է բուժվում դեղորայքային պատրաստուկներով: Թերապիան լրացվում է հատուկ վերականգնողական վարժություններով և մերսումով: Ավելի ծանր դեպքերում անհրաժեշտ է վիրաբուժական միջամտություն:

Որքա՞ն ժամանակ հետո է ցավը հանդարտվում: Ցավային համախտանիշի տևողությունը ամբողջովին կախված է վնասվածքի ծանրությունից և բարդություն առաջացրած պատճառներից: Ոմանց մոտ ապաքինումը տեղի է ունենում մի քանի օրից, մյուսները ստիպված են սպասել մեկ շաբաթ:

### Վարժություններ սեղմման դեպքում

Չնայած ցավային համախտանիշին, նյարդի բորբոքումն արդյունավետորեն վերացվում է ֆիզիկական վարժություններով և հատուկ վարժություններով: Բժիշկը նշանակում է մարմնամարզություն, որը կախված է հիվանդի ընդհանուր վիճակից: Որպես կանոն, խորհուրդ է տրվում կատարել վարժություններ, որոնք կօգնեն հանգստացնել մկանները և թեթևակի ձգել դրանք.

- ծնկների վրա նստած՝ գլուխը պետք է առաջ ձգել այնպես, որ ճակատը հպվի հատակին: Ձեռքերը պետք է ձգել առաջ՝ մարմնի երկայնքով;
- քայլել տեղում;
- լողալ;
- «հեծանիվ» շարժում;
- դանդաղ վազք;
- կոնքի շրջանաձև շարժումներ:

Հիմնական վարժությունները հնարավորություն կտան հավասարաչափ բաշխել բեռը և արագ վերականգնել հիվանդի առողջությունը:

![Նստային նյարդի բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/nstayin-nyardi-sexmum%D5%9D-axtanishner-u-bujum-155.jpg "Նստային նյարդի բուժում")

### Իշիասի թերապիայի համար դեղորայքային պատրաստուկներ

Դեղորայքային բուժումը նշանակվում է հիվանդության ծանրությունից կախված: Բոլոր պատրաստուկները պայմանականորեն կարելի է բաժանել մի քանի խմբերի.

- ցավազրկող հաբերն ու ներարկումները գործում են որպես շրջափակում նստային նյարդի սեղմման ժամանակ (Նեյրոբին, Տրիգամմա, Ցեբերեքս, Սուլինդակ, Օրտոֆեն, Նապրոքսեն);
- հակաբորբոքային պատրաստուկներ (Իբուպրոֆեն, Վոլտարեն, Օրուդիս, Նուպրին, Անապրոքս, Սերակտիլ);
- տեղային ազդեցության դեղամիջոցներ՝ քսուքներ, կրեմներ և թուրմեր (Վենիտան, Չագա, Տրավմել C, Ֆինալգոն, Դիկլոֆենակ);
- Կուզնեցովի ապլիկատոր;
- B և E խմբի վիտամիններ:

Միայն բժիշկն է որոշում, թե ինչով վերացնել ցավը նյարդի սեղմման ժամանակ: Բոլոր դեղորայքային պատրաստուկները պետք է նշանակի միայն մասնագետը: Օգտագործելուց առաջ կարևոր է ծանոթանալ հրահանգին:

![Վարժություններ սեղմման դեպքում](https://lifeinfo.am/storage/images/nstayin-nyardi-sexmum%D5%9D-axtanishner-u-bujum-180.jpg "Վարժություններ սեղմման դեպքում")

### Բուժում տնային պայմաններում

Նյարդի սեղմման բուժման մեջ բավականին արդյունավետ են «տատիկի մեթոդները»: Սակայն կարևոր է դրանք կիրառելուց առաջ ստանալ բժշկի խորհրդատվություն: Ժողովրդական միջոցներով թերապիան իրականացվում է մի քանի եղանակով.

- 250 գ մեղրը խառնում են 1 ճաշի գդալ խնձորի քացախի հետ: Ամեն ինչ մանրակրկիտ խառնում են: Խառնուրդը փռում են բնական գործվածքի վրա և դնում վնասված տեղին;
- 20 դափնու տերև լցնում են 200 մլ սպիրտով կամ օղիով: Դեղամիջոցը թրմում են մութ տեղում 3 օր: Թուրմով քսում են հիվանդ տեղը;
- քնելուց առաջ անում են տաքացնող կոմպրես: Հիվանդ հատվածի վրա դնում են պրոպոլիս, վրան՝ տաք մոմ, ծածկում են ցելոֆանով և լավ փաթաթում;
- հավասար համամասնությամբ խառնում են երիցուկը և բզենին: Ամեն ինչ եռման ջրով ողողում են և դնում բամբակյա գործվածքի մեջ: Բուժիչ պարկիկը դնում են ցավող տեղին, ծածկում են սրբիչով և փաթաթում վերմակի մեջ:

Նստային նյարդի սեղմումը բերում է շատ անհարմարության, քանի որ միշտ ուղեկցվում է սուր ցավով: Բուժումից առաջ կարևոր է անցնել հետազոտություն և գտնել սրացման պատճառը: Բժիշկը կնշանակի արդյունավետ բուժում, որը կվերացնի ոչ միայն ցավային ախտանիշները, այլև կվերացնի դրանց առաջացման հիմնական պատճառը: Ինքնաբուժումը կարող է առաջացնել ծանր հետևանքներ և սրել հիվանդի վիճակը: Եղեք առողջ!