# Ողնաշարի կոնտուզիայի ախտանիշները և բուժումը

![Վնասվածքների տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-45132565.jpg "Վնասվածքների տեսակները")

Ողնաշարը և դրանում գտնվող ողնուղեղն ապահովում են ամբողջ հենաշարժական ապարատի և նյարդային համակարգի բնականոն աշխատանքը: Ողնաշարի կոնտուզիան կարող է կրիտիկական հետևանքներ ունենալ, եթե չի ցուցաբերվում ճիշտ առաջին օգնություն և համապատասխան հետագա բուժում:

Բովանդակություն:

- [Ողնաշարի կոնտուզիայի պատճառները](#%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A1%D5%B7%D5%A1%D6%80%D5%AB-%D5%AF%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A6%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Վնասվածքների տեսակները](#%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Առաջին օգնություն տուժածին](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A1%D5%AE%D5%AB%D5%B6)
- [Կոնտուզիայի ախտորոշումը](#%D5%AF%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A6%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Բուժումը](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Վերականգնումը](#%D5%BE%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)
- [Հնարավոր բարդությունները](#%D5%B0%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)

Նմանատիպ հոդվածներ:- [Ինչպես բուժել ոտնաթաթի հոդի կոնտուզիան](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%AF%D5%B8%D5%B3%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8-5306 "Ինչպես բուժել ոտնաթաթի հոդի կոնտուզիան")
- [Քթի կոնտուզիա - ախտանիշներ և բուժում](%D6%84%D5%A9%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-8353 "Քթի կոնտուզիա - ախտանիշներ և բուժում")
- [Կողերի կոնտուզիա - ախտանիշներ և ինչպես բուժել](%D5%AF%D5%B8%D5%B2%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-8803 "Կողերի կոնտուզիա - ախտանիշներ և ինչպես բուժել")
- [Ինչպես բուժել արմունկի հոդի կոնտուզիան - ախտանիշներ և բարդություններ](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%AF%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%A8-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-8197 "Ինչպես բուժել արմունկի հոդի կոնտուզիան - ախտանիշներ և բարդություններ")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Ողնաշարի կոնտուզիայի պատճառները Մարդը ողնաշարի վնասվածք է ստանում մեջքի վրա ընկնելիս և այդ հատված հարվածներ ստանալիս: Հիմնական պատճառներն են կենցաղային և սպորտային վնասվածքները, ճանապարհատրանսպորտային պատահարները: Կենցաղային վնասվածքները բազմազան են, դրանք կարելի է ստանալ. տնային պայմաններում. 3. փողոցում (այդպիսի վնասվածքների մեծ մասը բաժին է ընկնում ձմռան ժամանակահատվածին).
4. ջրավազաններում հանգստանալիս (հատակին կամ կոշտ առարկաներին հարվածելը սուզվելիս):
Առանձին դեպքեր են հիվանդության հետ կապված ընկնելը (գիտակցության կորուստ, էպիլեպտիկ նոպա) և քրեական-կենցաղային վնասվածքը (կռվի կամ ծեծի ժամանակ ստացված հարված):

Պատահարի բնութագիրն ինչևէ ազդեցություն չունի բուժման եղանակների վրա: Բայց այն կարևոր է ֆորմալականությունների պահպանման տեսանկյունից (հիվանդության թերթիկի ձևակերպում, քրեական պատասխանատվության ներգրավում):

## Վնասվածքների տեսակները

Հիվանդությունների միջազգային ժամանակակից դասակարգումը՝ ՀՄԴ-10, չի պարունակում այնպիսի հիվանդություն, ինչպիսին ողնաշարի կոնտուզիան է: Սակայն ողնաշարի սյան առանձին հատվածների վնասվածքները դասակարգվում են համապատասխան ծածկագրի վերագրմամբ: Համակցված վնասվածքի դեպքում (օրինակ՝ կոնտուզիա, որը հանգեցրել է կապանային ապարատի վնասման) արդեն այլ ծածկագրեր են նշանակվում:

Բժիշկները այս վնասվածքը սահմանում են որպես հարված, որի ժամանակ ողնաշարի սյունն ու դրանում գտնվող ողնուղեղը չեն վնասվում, սակայն ողնաշարի շրջակա հյուսվածքներում առաջանում են հեմատոմաներ: Այտուցի աստիճանից կախված կարող է խախտվել նյարդային վերջավորությունների ֆունկցիան և ծայրամասային արյունաշրջանառությունը:

Վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ ողնաշարի կոնտուզիան ախտորոշվում է հենաշարժական ապարատի վնասվածք ունեցող ամեն տասներորդ հիվանդի մոտ: Այսպիսի վնասվածքները հատուկ են 30-50 տարեկան տղամարդկանց: Երեխաների մոտ ավելի հազվադեպ են հանդիպում:

Վնասվածքները դասակարգվում են վնասման տեղակայման և աստիճանի ըստ: Ողնաշարի անատոմիական կառուցվածքին համապատասխան՝ կոնտուզիայի հետևանքները կարող են նկատվել հետևյալ հատվածներում.

- պարանոցային.
- կրծքային.
- գոտկային.
- սրբանային.
- պոչուկ.

![Բուժումը](https://lifeinfo.am/storage/images/voxnashari-kontuzia-axtanishner-patcharner-ev-bujum-133.jpg "Բուժումը")

Ամենավտանգավորը պարանոցային հատվածի և կրծքային հատվածի վերին մասի ողերի կոնտուզիաներն են: Ըստ ծանրության աստիճանի՝ դրանք դասակարգվում են կախված նրանից, թե որքանով են տուժել ոսկրային և մոտակա փափուկ հյուսվածքները, ինչպես նաև ֆունկցիոնալության վերականգնման համար անհրաժեշտ ժամանակահատվածից:

Տարբերակում են.

- թեթև.
- միջին.
- ծանր աստիճանի վնասվածքներ:

Թեթև կոնտուզիայի դեպքում, երբ ամեն ինչ սահմանափակվում է միայն հեմատոմայով, ողնաշարի ֆունկցիան չի խախտվում, նյարդային համակարգի աշխատանքում փոփոխություններ չեն հայտնաբերվում: Ցավը արագ անցնում է, և առողջությունը ամբողջապես վերականգնված է համարվում 45 օրից: Միջին ծանրության դեպքում խախտվում է նյարդավորումը, ամբողջական վերականգնման համար կարող է անհրաժեշտ լինել մինչև 4 ամիս:

Ծանր վնասվածքը լուրջ հետևանքներ է առաջացնում, նույնիսկ երկարատև (առնվազն կես տարվա) վերականգնումից հետո կարող է պահպանվել օրգանների կամ համակարգերի դիսֆունկցիան: Ախտանշաբանությամբ այն նման է ողնաշարի կոմպրեսիոն կոտրվածքի, ուստի տուժածին հնարավորինս շուտ պետք է տեղափոխել բուժհաստատություն՝ զննման և դիֆերենցիալ ախտորոշման համար:

## Առաջին օգնություն տուժածին

Առաջինը և ամենակարևորը, ինչ պետք է անել՝ իմոբիլիզացնել ողնաշարի սյունը: Անհրաժեշտության դեպքում ողերը պետք է ամրացվեն ձեռքի տակ եղած կամ հատուկ միջոցներով: Կիրառվում են օրթոպեդիկ կամ փափուկ, ծավալային օձիքներ, որոնք տեղում պատրաստվում են բամբակից և բինտից:

Ինչ անել չի կարելի.

- շրջել տուժածին.
- տեղափոխել կամ շարժել.
- բարձրացնել, փորձել նստեցնել (սրբանային հատվածի կոնտուզիայի դեպքում դա ուժեղ ցավ կառաջացնի).
- կոնտուզիայի տեղին ջերմություն կիրառել:

![Վերականգնումը](https://lifeinfo.am/storage/images/voxnashari-kontuzia-axtanishner-patcharner-ev-bujum-188.jpg "Վերականգնումը")

Վնասված տեղը ցավազրկելու համար դրան կիրառում են ցուրտ (լավագույնը սառույց է հատուկ տաքացուցիչի մեջ): Այս միջոցը կօգնի նաև նվազեցնել այտուցը, փոքրացնել հեմատոման, եթե հարվածն ուժեղ է եղել: Եթե մարդն ընկնելիս հարվածել է գլուխը, անհրաժեշտ է ցուրտ կիրառել այդ տեղին, որպեսզի ուռուցք չառաջանա:

Ողնաշարի կոնտուզիան կարող է ուղեկցվել գիտակցության կորստով: Տուժածին գիտակցության բերելու համար պետք է քթին մոտեցնել ամոնիակի լուծույթով (նշատակ ոգի) թրջված բամբակ, չի կարելի նրան ցնցել, թակել այտերին: Ուղեղի ցնցման ուղեկցող կասկածի դեպքում անհրաժեշտ է հետևել փսխման մղումներին՝ փսխածի ասպիրացիան կանխելու համար: Եթե շնչառական շարժումներ չկան, արհեստական շնչառություն են անում, միաժամանակ ապահովելով իրանի անշարժությունը:

Դեղորայքային միջոցներն ու մասնագիտացված օգնությունը տրամադրում են շտապ բժշկական օգնության բժիշկները: Նրանք են նաև որոշում, թե որ մասնագետին պետք է դիմի տուժածը հետագայում, կամ տեղափոխում են նրան բուժհաստատություն: Առաջին հերթին անհրաժեշտ կլինի վիրաբույժի կամ տրավմատոլոգի, նեյրովիրաբույժի զննում:

> Կարևոր է! Տեղափոխումը կարող է իրականացվել փափուկ և կոշտ կրողների վրա: Սա անհրաժեշտ է, որպեսզի ողերը հնարավորինս քիչ շարժվեն:

## Կոնտուզիայի ախտորոշումը

Ախտորոշումն իրականացվում է բժշկի կողմից՝ առաջնային զննման, անամնեզի հավաքման և գործիքային և/կամ լաբորատոր հետազոտման մեթոդների հիման վրա: Առաջնային զննման ժամանակ ուշադրություն են դարձնում վնասված հատվածի արտաքին տեսքին (հյուսվածքների կառուցվածքի և արտաքին ծածկույթի գույնի փոփոխություն, ջերմաստիճան, հեմատոմայի, այտուցի առկայություն): Այնպիսի նշաններ, ինչպիսիք են մարմնի զգայունության բացակայությունը կոնտուզիայի տեղից ներքև կամ ողնաշարի անբնական ձևը, կարող են վկայել ավելի լուրջ վնասվածքի մասին:

Տուժածի հարցաքննությունը հնարավորություն է տալիս պարզել վնասման էթիոլոգիան (ծագումը): Ախտանիշները որոշվում են վնասվածքի անատոմիական տեղակայմամբ: Հիվանդը կարող է բողոքել ուժեղ ցավից, դժվարացած շնչառությունից, հևոցից: Առաջանում է գլխացավ, գլխապտույտ:

![Հնարավոր բարդությունները](https://lifeinfo.am/storage/images/voxnashari-kontuzia-axtanishner-patcharner-ev-bujum-130.jpg "Հնարավոր բարդությունները")

Զննումը ներառում է պալպացիա (շոշափում): Այս ժամանակ որոշվում է վնասվածքի աստիճանն ու բնույթը: Այսպես, գոտկային հատվածի վնասվածքը կարող է ոչ միայն ողերի կոնտուզիայի, այլև լայնական ելունի կոտրվածքի պատճառ դառնալ: Նևրոլոգիական զննման ժամանակ սկզբում ուշադրություն է դարձվում ջլային ռեֆլեքսներին, որից հետո ուսումնասիրվում է շոշափելիքային զգայունությունը և շարժողական ակտիվությունը:

Գործիքային մեթոդներից կիրառվում են.

1. Ռենտգենոգրաֆիա, նկարները կատարվում են սագիտալ (կողային) և ճակատային՝ հետին պրոյեկցիայում: Ռենտգենյան նկարները հնարավորություն են տալիս հայտնաբերել ճաքեր և կոտրվածքներ:
2. Հետազոտություն տոմոգրաֆի վրա: Ավելի մանրամասն տեղեկություն է տալիս կոնտուզիայի տեղում հյուսվածքների վիճակի մասին:

> Կարևոր է! Ողնուղեղի կոնտուզիայի և թաղանթի տակ արյունազեղման կասկածի դեպքում կատարվում է լյումբալ պունկցիա:

## Բուժումը

Տուժածի ծանր վիճակի դեպքում բուժումն իրականացվում է ստացիոնարում, հնարավոր է կորսետի կիրառում: Ավելի թեթև վնասվածքների դեպքում հոսպիտալացում պետք չէ, հիվանդը բուժվում է տանը: Դեղորայքային թերապիայի մեջ կիրառվում են.

- ցավազրկող դեղեր (Անալգին, Դեքսալգին).
- ՈՍՀԲ (Իբուպրոֆեն):

Քսուքները (Տրոքսևազին, Հեպարինային քսուք) և տաքացնող կոմպրեսները բարելավում են արյունաշրջանառությունը և հանում ցավը: Օգտակար են ֆիզիոթերապևտիկ պրոցեդուրաները՝ մերսում, ռեֆլեքսոթերապիա, հիդրոթերապիա, էլեկտրաֆորեզ:

Տանը կարելի է բուժվել ժողովրդական միջոցներով: Հեմատոման նվազեցնելու և ցավն ու այտուցը հանելու համար կիրառում են տարբեր արտաքին բուսական միջոցներ.

1. Բադյագայի փոշին ջրով նոսրացնելով մինչև մածուկի վիճակ՝ քսում են կոնտուզված տեղին և ծածկում գործվածքով:
2. Կոնտուզիայի տեղը քսում են մանրացված թարմ ոլոռնաթփի արմատով, որը մեկ օր եփվել է բուսական յուղում:
3. Այտուցը լավ է հանում օշինդրի տերևների հյութը:
4. Կարելի է կոմպրեսներ անել կաղնու կեղևի և երիցուկի ծաղիկների թուրմից (1:1)՝ դրանով թրջված, երկու շերտով ծալված մարլին կիրառելով:

> Կարևոր է! Բուսական պատրաստուկներ կիրառելիս պետք է համոզվել, որ դրանք ալերգիկ ռեակցիա չեն առաջացնում:

## Վերականգնումը

Օրգանիզմի նորմալ ֆունկցիաները վերականգնելու համար կիրառում են ֆիզիոթերապիա, պահպանող բուժում (վիտամիններ, հատուկ դիետա): Անհրաժեշտ է բուժական մարմնամարզություն, որն ընտրվում է վնասվածքի ծանրության աստիճանից և տեղակայումից կախված:

![Ողնաշարի կոնտուզիայի ախտանիշները և բուժումը](https://lifeinfo.am/storage/images/voxnashari-kontuzia-axtanishner-patcharner-ev-bujum-157.jpg "Ողնաշարի կոնտուզիայի ախտանիշները և բուժումը")

Մարմնամարզական համալիրները պետք է ընտրվեն՝ հաշվի առնելով յուրաքանչյուր հիվանդի տարիքային և այլ առանձնահատկությունները: Վարժությունները սկզբնական շրջանում պետք է կատարվեն բժշկի հսկողության ներքո: Դրանցում բացառվում են այնպիսի շարժումներ, ինչպիսիք են շրջվելն ու ոլորվելը:

> Կարևոր է! Միջին և ծանր կոնտուզիայի դեպքում հիվանդին նշանակվում է հատուկ կորսետի կամ օձիքի կրում:

## Հնարավոր բարդությունները

Անհրաժեշտ է իմանալ, թե ինչով է վտանգավոր ողնաշարի կոնտուզիան, որպեսզի վնասվածքը ծանր դեպքերում կամ պատշաճ բուժման բացակայության պայմաններում չվերածվի շարժողական ֆունկցիայի խախտման: Նման վնասվածքի ամենատարածված հետևանքներն են.

- լրիվ կամ մասնակի կաթված.
- ինքնակամ միզարձակում և փոքր կոնքի օրգանների այլ ֆունկցիաների խախտումներ.
- իմպոտենցիա.
- զգայունության կորուստ.
- կոմա:

Ամենավտանգավոր հետևանքները տեղի են ունենում ողնուղեղի վնասման դեպքում: Լրիվ պատռվածքի արդյունքում հնարավոր է մահացու ելք: Ուստի շատ կարևոր է անցնել բժշկի նշանակումներին համապատասխան բուժման ամբողջական կուրս:
