# Ոտքի կապտուկի դեպքում առաջին օգնության ցուցաբերումը - ինչ անել

![Բնորոշ ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-80639672.jpg "Բնորոշ ախտանիշներ")

Ոտքի վնասվածքից ոչ ոք ապահովագրված չէ: Ոտնաթաթի վրա կարող է ծանր մուրճ ընկնել, վազքի ժամանակ ընկնելով` ծնկով կարելի է հարվածել ասֆալտին, կամ կարելի է ներքաշվել ճանապարհատրանսպորտային պատահարի մեջ: Ինչպես էլ մարդը վնասվածք ստանա, անհրաժեշտ է իմանալ, թե ինչ անել ոտքի կապտուկի դեպքում: Քանի որ ժամանակին ցուցաբերված նախաբժշկական օգնությունը օգնում է ոչ միայն հիվանդի վիճակը թեթևացնել, այլև խուսափել բարդություններից:

Բովանդակություն.

- [Վնասվածքների տեսակները](#%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Բնորոշ ախտանիշներ](#%D5%A2%D5%B6%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Առաջին օգնության ցուցաբերում](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D6%81%D5%B8%D6%82%D6%81%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Կապտուկների բուժում](#%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ժողովրդական բժշկության բաղադրատոմսեր](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%AA%D5%B7%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%A1%D5%B2%D5%A1%D5%A4%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%BD%D5%A5%D6%80)
- [Վերականգնողական թերապիա](#%D5%BE%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D5%B2%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1)

Նյութեր թեմայով.- [Ինչպես բուժել սրունք-թաթային հոդի կապտուկը](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%AF%D5%B8%D5%B3%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8-5306 "Ինչպես բուժել սրունք-թաթային հոդի կապտուկը")
- [Ոտքի մատի կապտուկը - ախտանիշներ և ինչ անել](%D5%B8%D5%BF%D6%84%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D5%AC-3289 "Ոտքի մատի կապտուկը - ախտանիշներ և ինչ անել")
- [Ողնաշարի կապտուկի ախտանիշները և դրա բուժումը](%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A1%D5%B7%D5%A1%D6%80%D5%AB-%D5%AF%D5%B8%D5%B6%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A6%D5%AB%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-4747 "Ողնաշարի կապտուկի ախտանիշները և դրա բուժումը")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Վնասվածքների տեսակները Կապտուկը վնասվածք է, որի ժամանակ վնասվում են միայն փափուկ հյուսվածքները, իսկ մաշկածածկույթը և ոսկորները մնում են անվնաս: Դրանք առաջանում են ոտքին բութ առարկայով հարվածելու կամ անկման հետևանքով: Փափուկ հյուսվածքները վնասվում են ձգվելու, պատռվելու և սեղմվելու ժամանակ: Ստորին վերջույթների վնասվածքի հետևանքով կարող է առաջանալ ոտքի կոտրվածք կամ հոդախախտ: Հոդախախտի ժամանակ ոսկորները հոդի շրջանում տեղաշարժվում են միմյանց նկատմամբ: Կոտրվածքի ժամանակ խախտվում է ոսկրի ամբողջականությունը: Սովորաբար վնասվում է ոչ թե ամբողջ ոտքը, այլ նրա ինչ-որ հատված: Կախված նրանից, թե ստորին վերջույթի որ հատվածին է հասել հարվածը, բուժում են ոտնաթաթը, ոտքերի մատները և այլն: Ոտքի կապտուկների տեսակները. սրունք; 3. ոտնաթաթ;
4. ծունկ;
5. ազդր;
6. ոտքերի մատներ;
7. կոճ.
![Ժողովրդական բժշկության բաղադրատոմսեր](https://lifeinfo.am/storage/images/votqi-kaptuk-arajin-ognutyun-ev-bujum-149.jpg "Ժողովրդական բժշկության բաղադրատոմսեր")

1. Սրունք-թաթային հոդի կապտուկի դեպքում մարդը տառապում է ուժեղ ցավից: Այս հատվածի վնասվածքի դեպքում հիվանդ տեղին սառը է դրվում, իսկ ոտքը մի փոքր բարձրացվում է, որպեսզի մեծանա արյան արտահոսքը և նվազի այտուցվածությունը:
2. Կրունկի վնասվածքի դեպքում նույնպես անհրաժեշտ է սառը կոմպրես, որը կապահովի անոթների սպազմ, որի արդյունքում հեմատոման ավելի դանդաղ կաճի:
3. Ազդրի վրա եղած կապտուկները բուժվում են քսուքների միջոցով:
4. Ծնկի կապտուկի դեպքում հոդի տարածքում առաջանում է ուռուցք: Կարևոր է առաջին րոպեներին սառը դնել, որպեսզի կանխվի կապտուկի տեղում մեծ քանակությամբ արյան կուտակումը:
5. Սրունքի միջին մասի վնասվածքի ժամանակ ոտքը բարձրացվում է, իսկ հիվանդ տեղին սկզբում սառը են դնում:
6. Կոճի կապտուկի դեպքում խորհուրդ է տրվում սառը կոմպրես, իսկ անհրաժեշտության դեպքում հոդը ամրացվում է շինայով:
7. Ոտնաթաթի վերին մասի ոչ լուրջ վնասվածքները բուժվում են սառի և վիրակապման միջոցով, իսկ երկու օր անց կապտուկները տաքացվում են քսուքների և տաքացնող կոմպրեսների միջոցով:
8. Եթե վնասվածքի հետևանքով տուժում են ոտքերի մատները, ապա հիվանդ տեղին խորհուրդ է տրվում սկզբում սառը կոմպրես դնել, ապա քսել տաքացնող քսուքներ:

Կախված հարվածի ուժից` մարդը կարող է ստանալ տարբեր ինտենսիվության կապտուկ: Համապատասխանաբար, վնասվածքի այս կամ այն ծանրության աստիճանի ախտանիշները կլինեն տարբեր:

Ոտքի կապտուկների դասակարգումը ըստ ծանրության աստիճանի.

1. Թեթև. մաշկի վրա աննշան վնասվածքներ քերծվածքների կամ հետքերի տեսքով, որոնք տանը բուժվում են 3 օրվա ընթացքում:
2. Միջին. առաջանում է հեմատոմա և ուռուցք: Սուր ցավ: Ախտանիշներն անցնում են 1-2 շաբաթ անց: Անհրաժեշտ է դիմել օգնության համար տրավմպունկտ:
3. Ծանր. մկանների, արյունատար անոթների և ջլերի լուրջ վնասվածքներ, որոնց ժամանակ առաջանում է թանձրացած արյունով լցված հեմատոմա (գումար): Այտուց, արյունազեղում ոտքի հոդի խոռոչում: Սահմանափակվում է վերջույթի շարժունակությունը: Ուժեղ երկարատև ցավ: Հնարավոր են բարդություններ:

> Կարևոր է! Մինչև կապտուկի բուժումը սկսելը, անհրաժեշտ է գնահատել դրա ծանրության աստիճանը: Թեթև վնասվածքի հետ կարելի է ինքնուրույն հաղթահարել ժողովրդական միջոցների օգնությամբ: Ավելի լուրջ կապտուկ ստանալու դեպքում անհրաժեշտ է դիմել բժշկի օգնությանը:

## Բնորոշ ախտանիշներ

Ոտքի վրա կապտուկ կարելի է ստանալ միանգամայն պատահաբար, օրինակ` հարվածելով սեղանի անկյունին: Ավելի լուրջ վնասվածքներ կարելի է ստանալ հեծանիվ քշելիս, դահուկ քշելիս, չմուշկներով սահելիս: Քանի որ ոչ սիրողները, ոչ էլ նույնիսկ պրոֆեսիոնալ մարզիկները ապահովագրված չեն ընկնելուց: Ոտքերը կարելի է վնասել ճանապարհատրանսպորտային պատահարի ժամանակ կամ արտադրությունում, եթե չպահպանել անվտանգության տեխնիկայի կանոնները, ինչպես նաև կռվի ժամանակ:

Ոտքերի կապտուկների ախտանիշները.

- ուժեղ ցավ վնասվածքի տեղում;
- այտուցվածության առաջացում, որը ժամանակի ընթացքում վերածվում է ուռուցքի;
- արյունատար անոթների վնասման հետևանքով` ենթամաշկային արյունազեղում;
- ծնկի վրա կոշտացում գնդիկի տեսքով;
- հեմարթրոզ (արյան կուտակում հոդի ներսում, օրինակ` ծնկի կապտուկի դեպքում);
- վնասված հոդի ֆունկցիայի խանգարում;
- քայլելու դժվարություններ.

Ամենից հաճախ կապտուկի դեպքում առաջանում է կապտուկ, որը սկզբում ունի կարմրավուն երանգ, ապա դառնում է մանուշակագույն-կապույտ, իսկ մեկ-երկու շաբաթ անց` դեղին: Վնասված անձը վնասվածքի ժամանակ զգում է ուժեղ ցավ: Շոշափելիս վնասվածքի տեղը տաք է:

Երբեմն ուժեղ հարվածի հետևանքով ոտքի վրա կարող է առաջանալ ոչ թե սովորական կապտուկ, այլ գունդ: Այն առաջանում է արյունատար անոթների վնասման հետևանքով: Արյունը դուրս է հոսում փափուկ հյուսվածքների մեջ` դրանք իրարից հեռացնելով: Առաջանում է արյունով լցված խոռոչ: Սկզբում գունդը խիստ ցավում է և տատանվում, ինչպես ժելե: Ժամանակի ընթացքում այն կարծրանում է:

> Կարևոր է! Կապտուկի ամենալուրջ բարդությունը այն հեմատոման է, որն առաջացել է հոդում արյունազեղման հետևանքով: Բարդություններից խուսափելու համար անհրաժեշտ է դիմել տրավմատոլոգի: Չափազանց մեծ գոյացությունը ծակում են, որպեսզի հեղուկը դուրս բերեն: Երբեմն նման հեմատոման բացում են, որպեսզի արյունահոսող անոթը կապեն և կարեր դնեն:

## Առաջին օգնության ցուցաբերում

Եթե մարդը կապտել է ոտքը, անհրաժեշտ է անմիջապես ցուցաբերել նրան նախաբժշկական օգնություն: Տուժածին ավելի լավ է պառկեցնել բազմոցին, մահճակալին, նստարանին: Հիվանդ ոտքը պետք է բարձրացնել, որպեսզի նվազի վնասված տեղին արյան հոսքը:

![Վերականգնողական թերապիա](https://lifeinfo.am/storage/images/votqi-kaptuk-arajin-ognutyun-ev-bujum-176.jpg "Վերականգնողական թերապիա")

Ցավը հանելու և արյունահոսությունը կանգնեցնելու համար անհրաժեշտ է հեմատոմայի վրա դնել սառը կոմպրես: Այդ նպատակով կարելի է օգտագործել սառնարանից վերցված սառույց, սառը ջրով թրջված սրբիչ: Սառը պետք է պահել 15 րոպե, ապա կոմպրեսը հանել և կրկնել պրոցեդուրան կես ժամ անց: Մարդը պետք է անշարժ պառկած մնա մոտ մեկ ժամ: Եթե վնասվածքը լուրջ է, անհրաժեշտ է կանչել շտապ օգնություն:

Կապանների ձգվելու դեպքում վնասված հոդը ամրացվում է վիրակապով: Այտուցվածության վրա նույնպես անհրաժեշտ է պարբերաբար սառը դնել: Վնասված ոտքին պետք է ապահովել հանգիստ, առաջին ժամերին այն շարժել չի կարելի: Սակայն վիրակապելիս պետք է հետևել, որ արյունատար անոթները չսեղմվեն, որպեսզի արյունը ազատորեն հասնի հիվանդ տեղին: Վիրակապը դրվում է, որպեսզի նվազի այտուցը:

Եթե մաշկի վրա վնասվածքներ կան, պետք է վերքը մշակել հականեխիչով և փակցնել բակտերիասպան սպեղանիով: Ուժեղ ցավի դեպքում տուժածին կարելի է տալ Իբուպրոֆեն (Նուրոֆեն) կամ Անալգին:

Երեխաներին ոտքի կապտուկի դեպքում առաջին օգնություն ցուցաբերելիս, անհրաժեշտ է պարտադիր սառը դնել ուռուցքի կամ կապտուկի վրա: Կարելի է տալ ցավազրկող դեղեր` Նուրոֆեն, Պանադոլ, Էֆֆերալգան: Պարզելու համար, թե երեխան կոտրվածք, ձգում կամ կապանների պատռվածք ունի, թե ոչ, անհրաժեշտ է նրան տանել հիվանդանոց և անել ռենտգեն:

> Կարևոր է! Կապտուկը կարելի է ցավազրկել անալգետիկների միջոցով (Պենտալգին, Անալգին): Առաջին ժամերին ոտքը մերսել, տաք կոմպրեսներ դնել կամ տաքացնող քսուքներով քսել չի կարելի: Ուժեղ ցավի դեպքում անհրաժեշտ է դիմել տրավմատոլոգի, որպեսզի բացառվի ոսկրի կոտրվածքը:

## Կապտուկների բուժում

Առաջին հերթին, ցավն ու բորբոքումը հանելու համար անհրաժեշտ է օգտագործել հատուկ քսուքներ և սառեցնող պատրաստուկներ` Լիոտոն, Դիկլոֆենակ: Հիվանդին կարելի է տալ ցավազրկող միջոց, օրինակ` Ասպիրին, Անալգին կամ Իբուպրոֆեն:

Կապտուկի հետևանքով հաճախ առաջանում է հեմատոմա: Որպեսզի գոյացությունը ներծծվի, անհրաժեշտ է վնասվածքից երկրորդ օրը քսել Հեպարինային քսուք: Կարելի է յոդային ցանց անել:

Կարելի՞ է անմիջապես տաքացնել կապտուկը: Ոչ, սկզբում վնասված տեղին պետք է միայն սառը դնել: Վնասվածքից երկրորդ օրը կարելի է օգտագործել բադյագա` քսուքի կամ փոշու տեսքով: Քսուքով մշակում են կապտուկը օրը երեք անգամ: Փոշին խառնում են ջրի հետ` թթվասրի խտություն ստանալու համար, և ստացված խառնուրդը քսում են կապտուկի վրա օրը երեք անգամ:

Արյան շրջանառությունը բարելավելու համար հեմատոման կարելի է տաքացնել միայն 3-րդ օրը: Այդ նպատակով անում են սպիրտով տաքացնող կոմպրեսներ: Դրա համար կտորը թրջում են ջրով կիսով չափ նոսրացված օղու մեջ և դնում հիվանդ տեղին: Վերևից ոտքը փաթաթում են պոլիէթիլենով, որպեսզի սպիրտը չգոլորշիանա: Կարելի է օգտագործել տաքացնող քսուքներ` Ֆինալգոն և Ֆաստում գել:

Բուժիչ քսուքներ.

- հեմատոման սառեցնելու համար` Deep Relief, Bengay;
- բարելավում է արյան շրջանառությունը` Տրոքսևազին;
- կապտուկը ներծծելու համար` Hirudalgon, Հեպարինային քսուք, Synyak-off;
- տաքացնող ազդեցությամբ` Ֆինալգոն, Նիկոֆլեքս.

Վնասվածքից առաջացած այտուցը հանելու համար անհրաժեշտ է այն քսել Լիոտոն գելով, Վոլտարեն Էմուլգելով և Տրոքսևազին քսուքով: Այտուցվածությունը վերացնելու համար օգտագործում են հակաբորբոքային պատրաստուկներ (Նապրոքսեն, Մոտրին, Իբուպրոֆեն):

Եթե հեմատոման քսել գելերով և քսուքներով, դնել կոմպրեսներ և թրջոցներ, այն կարելի է արագ բուժել` ընդամենը մի քանի օրում: Լուրջ այտուցի դեպքում անհրաժեշտ է դիմել ֆլեբոլոգ բժշկի: Ուժեղ վնասվածքի հետևանքով վնասված տեղում կարող է առաջանալ ոչ միայն հեմատոմա, այլև թրոմբ: Շատ հաճախ դրանք առաջանում են հենց ոտքերի վրա: Արյան մակարդուկների կուտակման հետևանքով փակվում է անոթը: Թրոմբը կարող է պոկվել, հասնել զարկերակ, փակել այն և առաջացնել կենսականորեն կարևոր օրգանների արյան շրջանառության խանգարում:

> Կարևոր է! Հեմատոման շփել-մերսել չի կարելի: Սա կարող է հանգեցնել թրոմբոֆլեբիտի, այսինքն` երակների խցանման:

### Ժողովրդական բժշկության բաղադրատոմսեր

Տնային պայմաններում կապտուկների բուժման համար կարելի է օգտագործել տարբեր ժողովրդական միջոցներ:

1. Լավ է օգնում տաք կաթից պատրաստված կոմպրեսը: Եթե ոտքը ուռել է, կարելի է դրա վրա դնել կաթի մեջ թրջված կտոր, վերևից փաթաթել բրդյա շարֆով:
2. Կարելի է դնել շոգեխաշված կաղամբի տերև, մեղրով քսված:
3. Կապտուկը շփում են ալոեի հյութով:

Ամեն պրոցեդուրա կատարվում է օրը մի քանի անգամ, 5 օրվա ընթացքում:

![Քացախ](https://lifeinfo.am/storage/images/votqi-kaptuk-arajin-ognutyun-ev-bujum-126.jpg "Քացախ")

#### Քացախ

Պատրաստելու համար անհրաժեշտ է.

- քացախ 9% - 1 ճ. գ.;
- բուսական յուղ - 1 ճ. գ.;
- ջուր - 1 ճ. գ.

Խառնել բոլոր բաղադրիչները: Խառնուրդը քսել վնասված տեղին, փաթաթել պլյոնկայով, շարֆով: Կոմպրեսները անել օրը երեք անգամ:

#### Լոբի և կարտոֆիլ

Պետք է վերցնել.

- լոբի - 1 բաժակ;
- կարտոֆիլ - 3 հատ.

Եփել կարտոֆիլն ու լոբին: Պյուրե պատրաստել: Զանգվածը դնել հիվանդ տեղին օրը երեք անգամ, կես ժամով:

#### Սոխ

Կոմպրես պատրաստելու համար անհրաժեշտ է.

- սոխ - 4 հատ;
- աղ - 1 ճ. գ.

Սոխը քերել քերիչով: Ավելացնել աղ: Սոխի զանգվածը փաթաթել մարլայով և դնել վնասված տեղին: Կոմպրեսը փոխել օրը 3-4 անգամ:

#### Խնձորի քացախ

Թրջոցը պատրաստվում է այսպես.

- խնձորի քացախ 6% - 200 մլ;
- աղ - 1 ճ. գ.;
- յոդ - 4 կաթիլ.

Խառնել բոլոր բաղադրիչները: Լուծույթի մեջ թրջել կտորը: Դնել թարմ հեմատոմայի վրա օրը երեք անգամ:

Ինչպիսին էլ լինի ոտքի կապտուկը, մինչև տնային պայմաններում բուժումը սկսելը, անպայման պետք է խորհրդակցել բժշկի հետ: Պետք է հիշել, որ ախտանիշները անտեսելը կարող է հանգեցնել մեծ բարդությունների:

> Կարևոր է! Եթե վնասվածքից հետո երեխան կաղում է, ամենայն հավանականությամբ, նրան ցավ է պատճառում ոտքի վրա կանգնելը: Այս դեպքում պետք չէ փորձել երեխային բուժել ժողովրդական միջոցներով, անհրաժեշտ է հնարավորինս շուտ ցույց տալ նրան օրթոպեդի:

### Վերականգնողական թերապիա

Կապտուկից հետո, երբ ցավն անցնի, ոտքը կարելի է աստիճանաբար մշակել: Սկսել հարկավոր է բուժական մարմնամարզությունից: Մահճակալին պառկած` հերթով բարձրացնել ոտքերը և ծալել դրանք ծնկներում, պտտել ոտնաթաթերը (5-ական անգամ): Անպայման պետք է անել ձգումներ, այսինքն` ձգել հիվանդ ոտքը և ամրացնել այն այդ դիրքում մի քանի վայրկյան: Ձգումներից հետո խորհուրդ է տրվում զբոսնել ոտքով մոտ 20 րոպե:

Կարելի է դիմել պոլիկլինիկա: Բժիշկը կընտրի ստացած վնասվածքին համապատասխանող ԲՖԿ-ի (բուժական ֆիզկուլտուրայի) կուրս: Վերջույթի շարժունակությունը վերականգնելուն լավ է օգնում մերսումը: Տարբեր ֆիզիոթերապևտիկ պրոցեդուրաների (էլեկտրաֆորեզ, ԲՀՀ, ֆոնոֆորեզ) միջոցով բարելավում են արյան միկրոշրջանառությունը:

Շատ հաճախ մարդիկ վնասում են հենց ստորին վերջույթները: Կապտուկների դեպքում առաջին օգնությունը հանգիստն ու սառն է: Ոչ բարդ վնասվածքը կարելի է բուժել տանը` թրջոցներով, քսուքներով և կոմպրեսներով: Եթե ցավը երկար ժամանակ չի անցնում, անհրաժեշտ է դիմել բժշկի, որպեսզի բացառվի հոդախախտը կամ կոտրվածքը:
