# Ոտքի մատի կապտուկ - ախտանիշները և ինչ անել

![Առաջին օգնություն](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-19439885.jpg "Առաջին օգնություն")

Ժամանակակից մարդիկ հազվադեպ են նշանակություն տալիս մանր կենցաղային վնասվածքներին: Սա պայմանավորված է դրանց լայն տարածվածությամբ, քանի որ յուրաքանչյուր մարդ իր կյանքի ընթացքում բախվում է դրանց: Նման վնասվածքներից է ոտքի մատի կապտուկը: Ամենից հաճախ այն վտանգ չի ներկայացնում, և վնասվածքի հետևանքները անցնում են առանց հատուկ բուժման: Սակայն երբեմն այս վնասվածքը բարդություններ է առաջացնում և կարող է լուրջ խնդիրների հանգեցնել: Ուստի կարևոր է իմանալ, թե երբ պետք է դիմել բժշկի, ինչպիսի հետևանքներ կարող են լինել կապտուկից, և ինչպես ցուցաբերել առաջին օգնություն տուժածին:

Բովանդակություն:

- [Ախտանիշները կամ ինչպես տարբերել կապտուկը կոտրվածքից](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%AF%D5%A1%D5%B4-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AC-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8-%D5%AF%D5%B8%D5%BF%D6%80%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%AB%D6%81)
- [Առաջին օգնություն](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Վնասվածքի ծանրության աստիճանները](#%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%AB-%D5%AE%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%AB%D5%B3%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Դեղորայքային բուժում](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ավանդական բժշկություն](#%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%AA%D5%B7%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Օղու կոմպրեսներ](#%D6%85%D5%B2%D5%B8%D6%82-%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Բադյագա](#%D5%A2%D5%A1%D5%A4%D5%B5%D5%A1%D5%A3%D5%A1)
- [Սիբեխի լոսյոն](#%D5%BD%D5%AB%D5%A2%D5%A5%D5%AD%D5%AB-%D5%AC%D5%B8%D5%BD%D5%B5%D5%B8%D5%B6)
- [Հնարավոր բարդություններ](#%D5%B0%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)

Հարակից հոդվածներ.- [Ինչպես բուժել կոճի հոդի կապտուկը](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%AF%D5%B8%D5%B3%D5%AB-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8-5306 "Ինչպես բուժել կոճի հոդի կապտուկը")
- [Պոչուկի կապտուկ ընկնելու ժամանակ - ախտանիշներ և բուժում](%D5%BA%D5%B8%D5%B9%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF-%D5%A8%D5%B6%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D5%BD-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-8840 "Պոչուկի կապտուկ ընկնելու ժամանակ - ախտանիշներ և բուժում")
- [Ինչպես բուժել կապտուկը դեղորայքով և ժողովրդական միջոցներով](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE-4000 "Ինչպես բուժել կապտուկը դեղորայքով և ժողովրդական միջոցներով")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Ախտանիշները կամ ինչպես տարբերել կապտուկը կոտրվածքից Ախտանիշները կախված են փափուկ հյուսվածքների կապտուկի բնույթից, կարող են լինել ինչպես կարճատև, այնպես էլ երկարատև: ՀԻԴ-10-ում պաթոլոգիաներին տրվել են S90.1 և S90.2 ծածկագրերը: Առաջինը բնութագրվում է եղունգի սալիկի վնասման բացակայությամբ, երկրորդը՝ դրա վնասմամբ: Հարվածի ժամանակ վնասվում են մատների ֆալանգները, հատկապես դա վերաբերում է բութ մատին և ճկույթին: Հենց դրանց վնասվածքն է ամենից հաճախ ավարտվում կոտրվածքով և երկար ժամանակ ապաքինվում: Ախտանիշները նույնն են բոլոր մատների համար. ուժեղ ցավ; 3. մատի այտուց;
4. զարկերակային բաբախում կապտուկի տեղում;
5. հեմատոմայի առաջացում;
6. հազվադեպ դեպքերում՝ ջերմաստիճանի բարձրացում;
7. զգայունության կորուստ, թմրություն;
8. վնասված եղունգի սալիկի դեպքում՝ ճաքեր, եղունգի անջատում, նրա մգացում:
> Կարևոր է! Կապտուկը կոտրվածքից կարելի է տարբերել ցավի բնույթով: Առաջին դեպքում այն հանդարտվում է հարվածից մի քանի րոպե անց, երկրորդ դեպքում՝ մատը ցավում է նույնիսկ երկար ժամանակ անց, ցավը դառնում է ուժեղ և արտահայտված: Բացի այդ, կոտրվածքի դեպքում վնասված մատը չի ծալվում, գտնվում է անբնական դիրքում և ամբողջովին կորցնում է շարժունակությունը:

## Առաջին օգնություն

Եթե մատի վնասվածքը թեթև է, տուժածը կարող է ինքնուրույն օգնել իրեն: Սակայն լուրջ կապտուկների դեպքում առանց կողմնակի օգնության հնարավոր չէ: Առաջին օգնության ցուցաբերման ալգորիթմը հետևյալն է.

1. Պետք է հիվանդի ոտքը դնել բարձունքի վրա (վերմակ, բարձ): Այսպիսով նորմալանում է արյան շրջանառությունը վնասվածքի հատվածում:
2. Պարտադիր պետք է վնասված հատվածին սառը կիրառել: Դրա համար պետք է կոմպրես պատրաստել՝ փաթաթելով ինչ-որ սառը առարկա գործվածքի մեջ, կամ օգտագործել սառույց հատուկ տոպրակի մեջ: Նման պրոցեդուրան կարելի է կրկնել մի քանի անգամ, բայց ոչ ավելի քան 20 րոպե, որպեսզի խուսափել թերսառեցումից: Կոմպրեսների միջև ընդմիջումը պետք է լինի առնվազն 5 րոպե:
3. Եթե կապտուկի ժամանակ առաջանում են քերծվածքների և քերծվածքների տեսքով վնասվածքներ, դրանք պետք է ախտահանել Խլորհեքսիդինի կամ Դեկասանի միջոցով: Մշակված տեղում կպցնում են սպեղանապատիճ, որպեսզի խուսափել վերքի մեջ վարակի ներթափանցումից:
4. Հոդը ամրացնելու համար անհրաժեշտ է ոտնաթաթին վիրակապ դնել (թեյպել): Սա կօգնի կանխել կտրուկ շարժումները, որոնք ցավ են պատճառում տուժածին, կնվազեցնի բեռնվածությունը մատների վրա: Վիրակապը չպետք է չափից ավելի սեղմի անոթներն ու նյարդերը:
5. Երբ վնասվածքն ուղեկցվում է հեմատոմաներով, կիրառում են հակաայտուցային և ցավազրկող քսուքներ: Դրանք են Բադյագան, Տրոքսևազինը, Հեպարինային քսուքը կամ Синяк-off-ը: Եթե հարվածից եղունգի սալիկը անջատվում է, պետք է վրան վիրակապ դնել:

> Կարևոր է! Պարզել, թե կա արդյոք կոտրվածք, կարող է միայն բժիշկը: Եթե տեսանելի է ուժեղ այտուց, իսկ ցավը ժամանակի ընթացքում չի նվազում, դիմեք վնասվածքաբանական կետ, որտեղ կդնեն ճիշտ ախտորոշումը և կնշանակեն բուժում:

Եթե առաջին օգնություն ցուցաբերելուց հետո վնասվածքի ախտանիշները արագ անցնում են, բժշկի այցելությունից հետո կապտուկը կարելի է բուժել տնային պայմաններում:

![Ավանդական բժշկություն](https://lifeinfo.am/storage/images/votqi-mati-kaptuk-axtanishner-ev-bujman-exanakner-172.jpg "Ավանդական բժշկություն")

## Վնասվածքի ծանրության աստիճանները

Ստացված բոլոր վնասվածքները բաժանվում են աստիճանների՝ կախված վնասվածքի ծանրությունից.

1. 1-ին աստիճան: Մաշկի արտաքին փոփոխություններն գրեթե տեսանելի չեն: Վնասվածքից կարող է մնալ կապտուկ, սակայն առանց այտուցի: Ցավային զգացողությունները հարվածից հետո արագ անցնում են: Բուժում չի պահանջում, ախտանիշները հաճախ ինքնուրույն անցնում են:
2. 2-րդ աստիճան: Բնութագրվում է արտահայտված այտուցով, առաջացած հեմատոմայով: Ցավը տանելի է, ցավող բնույթի անշարժ մատի դեպքում, իսկ մատը շարժելու փորձի ժամանակ ուժեղանում է: Հնարավոր է մատի թմրություն: Այս վիճակում բժշկական միջամտություն չի պահանջվում, սակայն արժե կիրառել ցավազրկող և հակաայտուցային դեղամիջոցներ:
3. 3-րդ աստիճան: Վնասվում են ինչպես փափուկ հյուսվածքները, այնպես էլ ինքը՝ հոդը: Մատը սահմանափակված է շարժումներում, ցավը երկարատև է, դրսևորվում է նույնիսկ հանգստի վիճակում: Արտահայտված է արյունազեղումը՝ զուգակցված այտուցով:
4. 4-րդ աստիճան: Տուժածները նշում են, որ կապտած եղունգը մգացել և ստացել է մուգ կապույտ գույն: Ընդ որում ոտքը այտուցված է ոչ միայն հարվածի տեղում: Բնորոշ հատկանիշներն են՝ սուր ցավ, մատի շարժունակության ամբողջական կորուստ: Հենց այս աստիճանին է բնորոշ կոտրվածքների և ճաքերի առկայությունը:

Առաջին երկու աստիճանները համարվում են ոչ վտանգավոր, դրանց հետևանքները կարելի է արագ բուժել: Սակայն երրորդը և չորրորդը պարտադիր ենթակա են բժշկի զննման:

> Կարևոր է! Հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել կապտուկին, եթե տուժածը երեխա է: Նրան անպայման պետք է ռենտգեն անել, որպեսզի բացառել կոտրվածքը:

## Դեղորայքային բուժում

Եթե վնասվածքները թեթև են, խորհուրդ է տրվում օգտագործել ոչ ստերոիդային դեղամիջոցներ և ցավազրկող քսուքներ: Դրանք կվերացնեն բորբոքումը և կօգնեն ցավազրկել: Նման դեղամիջոցներից են Ինդոմետացինը, Նայզ գելը, Իբուպրոֆենը: Արդեն բուժման մի քանի օր անց մատը կլինի նորմալ վիճակում:

Ավելի լուրջ վնասվածքների դեպքում բուժումը նշանակում է բժիշկը՝ հիմնվելով հիվանդի վիճակի վրա: Նրա առջև կանգնած են միանգամից մի քանի խնդիրներ՝ վերացնել այտուցը, վերականգնել վնասված հյուսվածքները, վերադարձնել մատին շարժունակությունը և միևնույն ժամանակ հանել ցավը:

![Հնարավոր բարդություններ](https://lifeinfo.am/storage/images/votqi-mati-kaptuk-axtanishner-ev-bujman-exanakner-103.jpg "Հնարավոր բարդություններ")

Կապտուկի թերապիան ներառում է.

- դեղորայքային բուժում՝ ցավազրկողներ (Անալգին, Օրտոֆեն), բորբոքումը հանող (Դիկլոֆենակ, Կետոպրոֆեն), արյունազեղումից դեղամիջոցներ (Տրոքսևազին);
- ֆիզիոթերապիա (ուլտրաձայնային բուժում, էլեկտրոֆորեզ);
- անհրաժեշտության դեպքում՝ վիրաբուժական միջամտություն:

Ֆիզիոթերապևտիկ պրոցեդուրաները նշանակվում են, եթե կապտած մատը սևացել կամ կապտել է, քանի որ դրանք ուղղված են արյունազեղման ներծծմանը, ինչպես նաև վնասված հյուսվածքների ապաքինմանը: Վիրաբույժի վիրաբուժական միջամտությունն անհրաժեշտ է առաջացող բարդությունների դեպքում՝ ընդարձակ հեմատոմայի և թարախակալման: Եթե մատի վնասվածքը լուրջ է, բժիշկը կարող է տալ հիվանդության թերթիկ 2-3 շաբաթ ժամկետով:

## Ավանդական բժշկություն

Ոտքի վրա ուռուցքից ազատվելուն օգնող ժողովրդական միջոցները պետք է զուգակցվեն բժշկի նշանակումների հետ: Դրանք կարող են վերացնել տհաճ զգացողությունները և թեթևացնել տուժածի վիճակը, սակայն չեն փոխարինի լիարժեք բուժմանը:

### Օղու կոմպրեսներ

Թրջեք թափանցիկ գործվածքը օղու մեջ և կիրառեք վնասված տեղում՝ կոմպրեսը ծածկելով պոլիէթիլենային տոպրակով: Վերևից մատը կարելի է ամրացնել վիրակապով: Կոմպրեսի համար կարևոր է հենց օղի վերցնել, սպիրտը մաշկի վրա այրվածք է թողնում: Բացի այդ, այն չի կարելի օգտագործել վնասվածքից հետո առաջին օրերին տաքացնող ազդեցության պատճառով:

### Բադյագա

Կիրառվում է նոսրացված փոշու տեսքով արտաքին վնասվածքները՝ կապտուկները, այտուցը վերացնելու համար: Ստացված լուծույթը պետք է կիրառել օրը երկու անգամ՝ մատը փաթաթելով վիրակապով:

### Սիբեխի լոսյոն

Այն կօգնի հեռացնել ցավը և նվազեցնել առաջացած ուռուցքը: 1 թեյի գդալ խոտը լցրեք մեկ բաժակ եռման ջրով և թողեք թրմվի կես ժամ: Սառած թուրմով թրջեք թափանցիկ գործվածքը, այնուհետև կիրառեք վնասված մատի վրա:

## Հնարավոր բարդություններ

Նույնիսկ մատի կապտուկի դեպքում կարող են առաջանալ լուրջ բարդություններ՝ անարդյունավետ կամ ուշացած բուժման դեպքում: Դրանց թվում են.

- պարեստեզիաներ;
- պանարիցիում;
- թարախային բորբոքում;
- արթրիտ:

Նմանատիպ ախտանիշները հանդիպում են շատ հաճախ: Բացի այդ, բնորոշ բարդություն է համարվում ցավը քայլելիս և ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունների ժամանակ:
