# Չոր ռինիտ մեծահասակների և երեխաների մոտ

![Ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-80530552.jpg "Ախտանիշներ")

Իմունիտետի թուլացման հետևանքով մարդու մոտ հիվանդանալու հավանականությունը մեծանում է։ Սա հատկապես կապված է կլիմայի փոփոխության հետ։ Միջսեզոնային ժամանակահատվածում երեխաները հիվանդանում են մեծահասակներից ավելի հաճախ։ Մրսածային հիվանդությունների առաջին ախտանիշը հարբուխն է՝ քթուղիներով առատ արտադրության հետ։ Չոր ռինիտը հիվանդության առանձնահատուկ տեսակ է, որը բնութագրվում է քիթկոկորդի լորձաթաղանթի չորացմամբ և ատրոֆիայով։ Ինչու է այն առաջանում, ինչով է վտանգավոր մեծահասակների և երեխաների համար, ինչպես պայքարել դրա դեմ, ավելի մանրամասն կքննարկենք։

Բովանդակություն:

- [Պատճառներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ախտանիշներ](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Տեսակներ](#%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ինչպես բուժել ռինիտը](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF%D5%A8)
- [Մեծահասակների մոտ](#%D5%B4%D5%A5%D5%AE%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Երեխաների մոտ](#%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Բուժում ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)

Նույն թեմայով հոդվածներ:- [Կոկորդում լորձի կուտակման զգացողություն՝ ինչպես լորձ](%D5%AF%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%B1%D5%AB-%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%A6%D5%A3%D5%A1%D6%81%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%9D-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D6%84%D5%A9%D5%AB-%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%B1-8924 "Կոկորդում լորձի կուտակման զգացողություն՝ ինչպես լորձ")
- [Կանաչ և թանձր լորձ երեխաների մոտ](%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B9-%D5%A9%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D6%80-%D6%84%D5%A9%D5%AB-%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%B1-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-7085 "Կանաչ և թանձր լորձ երեխաների մոտ")
- [Երկարատև դեղին լորձ երեխաների մոտ](%D5%A5%D6%80%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BF%D6%87-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%AB%D5%B6-%D6%84%D5%A9%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%A1%D5%A4%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-5541 "Երկարատև դեղին լորձ երեխաների մոտ")
- [Ինչպես բուժել հարբուխը ջրածնի պերօքսիդի միջոցով](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AD%D5%A8-%D5%BB%D6%80%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%AB-%D5%BA%D5%A5%D6%80%D6%85%D6%84%D5%BD%D5%AB%D5%A4%D5%B8%D5%BE-3153 "Ինչպես բուժել հարբուխը ջրածնի պերօքսիդի միջոցով")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Պատճառներ Չոր ռինիտը հարբուխի ոչ տիպիկ տարատեսակ է, որի դեպքում բացակայում է քթից լորձի արտահոսքը։ Բուժումն ընտրելիս կարևոր է իմանալ այս հիվանդությանը բնորոշ բոլոր ախտանիշները։ Այն ավելի հաճախ հանդիպում է մեծահասակների, քան երեխաների մոտ, սակայն երեխաները հիվանդությունն ավելի ծանր են տանում։ Կլինիկական պատկերը հետևյալն է. քիթկոկորդի լորձաթաղանթը չորանում է, դեֆորմացվում, երբեմն առաջանում են մանրադիտակային ճաքեր, պաշտպանական ֆունկցիաները թուլանում են, և լորձաթաղանթը դառնում է տարբեր վարակների մուտքի դուռ։ ՀՄԴ-10-ով կոդը՝ J30։ Այս հիվանդությունը սխալ բուժման դեպքում կարող է բազմաթիվ բարդություններ առաջացնել։ Երբեմն դրանք արտահայտվում են քթուղիներում առաջացող խոցիկների տեսքով, որոնք երկար ժամանակ չեն անցնում։ Ի՞նչն է կարող լինել հիվանդության պատճառը։ Առաջին հերթին դրանք են՝ Կտրուկ եղանակային փոփոխություններ։ Շրջակա միջավայրի ցածր ջերմաստիճաններից հետո տեղի է ունենում կտրուկ տաքացում, և հակառակը։ 3. Պարբերական հարբուխ, երբ ռինիտի նշանների դրսևորումների միջև ժամանակային միջակայքը շատ փոքր է։
4. Մասնագիտական հիվանդություններ։ Աղտոտված մթնոլորտում (մուր, փոշի, վնասակար նյութեր) երկարատև գտնվելու հետ կապված աշխատանք։
5. Քիթ-կոկորդ-ականջաբանական օրգանների վրա կատարված վիրահատությունից հետո։
6. Վարակների տարբեր տեսակներ։
7. Ալկոհոլամոլություն և ծխելը։
8. Լորձաթաղանթի վնասում ուժեղ քիթը մաքրելու հետևանքով։
Հենց այս պատճառներն են առավել հաճախ հարուցում լորձաթաղանթի չորացումը, ինչի հետևանքով այն ծածկվում է սպիներով։ Միայն ախտանիշների ժամանակին հայտնաբերումը կարող է օգնել վերացնել խնդիրը՝ կանխելով դրա անցումը քրոնիկական ձևի։

## Ախտանիշներ

Բուժման բարդությունը կախված է առաջնային նշանների ժամանակին հայտնաբերումից։ Ինչի՞ն պետք է ուշադրություն դարձնել.

- հոտառության բացակայություն,
- ձայնի խռպոտության հայտնում,
- քթի չորացում,
- ուժեղ քոր և այրոց,
- քիթը մաքրելիս հիվանդը զգում է, որ այն ամբողջությամբ չի մաքրվում,
- առաջանում է քթում օտար առարկայի առկայության զգացողություն,
- երբեմն ճաքերից և վերքերից կարող է արյուն արտադրվել,
- գլխացավ,
- քնի խանգարում,
- ընդհանուր թուլություն,
- մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում,
- քթի խցանվածության զգացողություն։

![Մեծահասակների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/chor-rinit-axtanishner-patcharner-bujum-166.jpg "Մեծահասակների մոտ")

> Կարևոր է! Չնայած այն բանին, որ քիթկոկորդը մաքուր է լորձից, հիվանդը զգում է ուժեղ խցանվածություն, որը դժվարացնում է շնչառությունը։ Նույն զգացողությունը առաջանում է վերքերի վրա գոյացած կեղևների կամ ինքնուրույն չկլանվող կոպիտ գոյացությունների հետևանքով։

### Տեսակներ

Դիտարկենք չոր ռինիտի հիմնական տեսակները։ Ըստ իր դրսևորումների՝ այն բաժանվում է առաջային և ատրոֆիկ տեսակների։

#### Չոր առաջային ռինիտ

Այս հիվանդությունը ախտահարում է քթի խոռոչի առաջային հատվածը։ Առավել հաճախ առաջային չոր հարբուխի նշանները հայտնվում են այն մարդկանց մոտ, ում մասնագիտական գործունեությունը կապված է փոշոտ, գազավորված միջավայրում աշխատանքի հետ։ Այս արտաքին գործոնները բացասաբար են ազդում քթի խոռոչի վրա՝ չորացնելով նրա լորձաթաղանթը և աստիճանաբար հանգեցնելով ատրոֆիայի։

Բժիշկը ռինոսկոպիայի միջոցով կորոշի հարբուխի տեսակը։ Նման հետազոտությունը հայտնաբերում է բարակած լորձաթաղանթը և դրա ատրոֆիան։ Եթե հիվանդի մոտ առկա են քթի միջնապատի փոփոխություններ, ապա հիվանդությունը կարող է հանգեցնել աճառային հյուսվածքի դեֆորմացիայի։

#### Ատրոֆիկ չոր ռինիտ

Ատրոֆիկ հարբուխն ուղեկցվում է հոտառության կորստով։ Եթե ժամանակին չսկսել բուժումը, սուր ձևը կվերածվի քրոնիկականի։ Այն ավելի հազվադեպ է ախտորոշվում բժիշկների կողմից։ Ի տարբերություն առաջինի, այս հարբուխն ուղեկցվում է քթից թանձր, տհաճ հոտով արտադրությամբ։

## Ինչպես բուժել ռինիտը

Այս տեսակի հարբուխի ախտանիշները հայտնաբերելուց հետո անհրաժեշտ է դիմել բժշկի, քանի որ չոր ռինիտն ունի իր բուժման առանձնահատկությունները։ Հիվանդությունը բուժում է քիթ-կոկորդ-ականջաբան բժիշկը։

### Մեծահասակների մոտ

Հիվանդության բուժման միջոցառումների ծրագիրը հետևյալն է.

1. Քթի լորձաթաղանթի խոնավացում։ Դրա համար օգտագործվում են թույլ աղային լուծույթներ։ 1 թեյի գդալ լուծել տաք ջրի մեջ և հերթով ոռոգել քթի խոռոչները։ Պրոցեդուրան պետք է կատարել օրական առնվազն 5 անգամ՝ բժշկական ներարկիչի միջոցով։ Այսօր աղային լուծույթները կարելի է գնել դեղատներում։
2. Պահպանել սենյակում խոնավության մակարդակը։ Դրա համար պետք է օդափոխել սենյակը, խոնավ մաքրում կատարել՝ փոշուց ազատվելու համար։
3. Այտուցը և խցանվածությունը թեթևացնելու համար օգտագործել հակահիստամինային դեղամիջոցներ։
4. Եթե հայտնաբերվել է ալերգիկ հարբուխ, ապա անհրաժեշտ է գտնել ալերգենը և վերացնել այն։ Բժիշկը նշանակում է հակաալերգիկ միջոցներ՝ հաշվի առնելով հիվանդի օրգանիզմի անհատական առանձնահատկությունները։
5. Եթե չոր հարբուխն ուղեկցվում է գլխացավով և բարձր ջերմաստիճանով, կօգնեն ջերմիջեցնող և ցավազրկող դեղամիջոցները։
6. Կարելի է կիրառել եթերային յուղեր։ Դրա համար քթի խոռոչը յուղազերծում են չիչխանի կամ եղևնու յուղով՝ բամբակյա փայտիկի կամ տուրունդայի միջոցով։ Նման ազդեցություն ունի նաև դեղատնից գնվող քսուքը (Էվամենոլ, Պինոսոլ և այլն)։
7. Իմունոմոդուլյատորներ (Ինտերֆերոն և այլն)։

> Կարևոր է! Պետք է օգտագործել յուղային հիմքով կաթիլներ, քանի որ դրանք բարենպաստ ազդեցություն ունեն քիթկոկորդի լորձաթաղանթի վրա, նուրբ կերպով ծածկում են այն և կանխում ճաքերի առաջացումը։

Բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է հրաժարվել ծխելուց, խուսափել աղտոտված օդով վայրերից։ Սա զգալիորեն կկրճատի հիվանդության տևողությունը։

### Երեխաների մոտ

Երեխայի քթում կեղևների առաջացումը բազմաթիվ խնդիրներ է ստեղծում։ Նա մատը մտցնում է քիթը, պոկում դրանք, ինչի հետևանքով լորձաթաղանթն արյունահոսում է, և նոր կեղևներ են առաջանում։ Եթե երեխան շատ փոքր է, նա մշտապես քմահաճում է։ Նրան օգնելու համար ծնողները քթի մեջ կաթեցնում են սովորական կաթիլներ, որոնք էլ ավելի են չորացնում լորձաթաղանթը։ Ինչ է խորհուրդ տալիս բժիշկը.

1. Խոնավացում յուղային լուծույթներով։ Այստեղ պետք է ներառել ինհալացիաներ՝ յուղային լուծույթների կիրառմամբ, քթի լորձաթաղանթի ոռոգում ջրաղային պատրաստուկներով։
2. Բամբակյա տամպոնի և յուղի միջոցով փափկացնել կեղևները և հեռացնել դրանք քթից։
3. Եթե հիվանդությունն ընթանում է բակտերիալ վարակի միացմամբ, ապա բժիշկը նշանակում է հակաբիոտիկների կուրս՝ ախտածին միկրոֆլորան ոչնչացնելու համար։ Դրանց թվում են՝ Ցիպրոֆլոքսացին, Ռիֆամպիցին։
4. Հակաայտուցային միջոցների կիրառում՝ Տավեգիլ, Սուպրաստին։
5. Կարող է նշանակվել քթի խոռոչի ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման կուրս և այլ ֆիզիոպրոցեդուրաներ։
6. Անոթահանգուցիչ միջոցներ՝ Տիզին, Պինոսոլ, Էֆեդրին։

![Երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/chor-rinit-axtanishner-patcharner-bujum-136.jpg "Երեխաների մոտ")

Հազվադեպ դեպքերում կիրառելի է էլեկտրոֆորեզ՝ նիկոտինաթթվի կիրառմամբ, սակայն ոչ ավելի հաճախ, քան շաբաթական երկու անգամ, հետագա մշակմամբ հարբուխի դեմ յուղային միջոցներով։

### Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Քրոնիկական կամ սուր ռինիտն ավելի արդյունավետ է բուժվում համալիրում։ Նման թերապիան ենթադրում է դեղորայքային բուժման համադրում ժողովրդական բժշկության բաղադրատոմսերի հետ։

> Կարևոր է! Ժողովրդական միջոցների կիրառումը սկսելուց առաջ անհրաժեշտ է խորհրդակցել բուժող բժշկի հետ։

Առավել տարածված բաղադրատոմսերն են.

1. Լվացում բուսական թուրմերով՝ էվկալիպտի կամ կալենդուլայի։ Դրա համար նախապես պատրաստված աղային լուծույթին ավելացնել միջոցի մի քանի կաթիլ և այդ միջոցով ոռոգել քիթը օրական առնվազն 6 անգամ։
2. Եթե չոր հարբուխն ուղեկցվում է մրսածությամբ, ապա բարձր ջերմաստիճանի բացակայության դեպքում արդյունավետ է ընդունել տաք լոգանքներ՝ մանանեխի փոշով կամ աղով։
3. Քթուղիների յուղազերծում մենթոլային յուղով։ Այս միջոցը օգտակար է քնելուց առաջ, քանի որ հանգստի ընթացքում թեթևացնում է ռինիտի ախտանիշները։
4. Քթի չորությունից ազատվելու համար այն յուղազերծել ձկան յուղով, որը խառնված է վազելինի հետ 1:1 հարաբերությամբ։
5. Թարմ քամված ալոեի հյութ՝ երեք կաթիլ յուրաքանչյուր քթանցքում։ Զգուշությամբ կիրառել երեխաների մոտ հարբուխի բուժման համար՝ միայն բժշկի հետ խորհրդակցելուց հետո։
6. Հանքային ջուրը լվացման լավագույն միջոցն է։ Օգտագործել հանքային աղերի բարձր պարունակությամբ ջուր (Բորժոմի, Եսենտուկի)։
7. Եթե մեղվամթերքների նկատմամբ ալերգիա չկա, կարելի է դրանց կիրառմամբ ինհալացիաներ կատարել։
8. Սխտորային ինհալացիաներ։ Մանրացված սխտորի բլիթը լցնել եռացող ջրով, հովացնել, այնուհետև շնչել գոլորշիները։

Բոլոր մեթոդները կարելի է կիրառել, եթե դրանք ինքնազգացողության վատացում չեն առաջացնում։ Եթե ինքնուրույն բուժման ընթացքում հայտնվում են ինչ-որ կողմնակի ազդեցություններ, պետք է հրաժարվել տնային պրոցեդուրայից՝ չոր ռինիտի բարդություններ չառաջացնելու համար։
