# Պահպանում ենք դիետա այրոցի ժամանակ

![Սննդակարգի կանոնները այրոցի ժամանակ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-59656991.jpg "Սննդակարգի կանոնները այրոցի ժամանակ")

Գրեթե յուրաքանչյուր մարդու մոտ մեկ անգամ չէ, որ ծագել է կրծքավանդակում այրման զգացողություն՝ սա այրոցն է։ Երբեմն այս ախտանիշից հետո ի հայտ է գալիս ցավ ստամոքսի շրջանում, որը տարածվում է դեպի մեջք։ Ինչպես ազատվել այս զգացողությունից, ինչ անել։ Ամենաարդյունավետ լուծումը դիետան է այրոցի ժամանակ։

Բովանդակություն՝

- [Այրոցի պատճառները](#%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%B8%D6%81%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Սննդակարգի կանոնները այրոցի ժամանակ](#%D5%BD%D5%B6%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%B8%D6%81%D5%AB-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF)
- [Ինչ կարելի է ուտել](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%BF%D5%A5%D5%AC)
- [Ինչ չի կարելի ուտել](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%B9%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%AC%D5%AB-%D5%B8%D6%82%D5%BF%D5%A5%D5%AC)
- [Մենյու շաբաթվա համար](#%D5%B4%D5%A5%D5%B6%D5%B5%D5%B8%D6%82-%D5%B7%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%A9%D5%BE%D5%A1-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80)

Հարակից հոդվածներ՝- [Այրոցը կանանց մոտ - պատճառները և բուժումը](%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%B8%D6%81-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-5144 "Այրոցը կանանց մոտ - պատճառները և բուժումը")
- [Այրոց առաջացնող մթերքներ - ինչ բացառել սննդակարգից](%D5%B4%D5%A9%D5%A5%D6%80%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%84-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A5%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%B8%D6%81-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%BC%D5%A5%D5%AC-%D5%BD%D5%B6%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%AB%D6%81-4744 "Այրոց առաջացնող մթերքներ - ինչ բացառել սննդակարգից")
- [Արդյունավետ դեղահաբեր այրոցից ազատվելու համար](%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A1%D5%BE%D5%A5%D5%BF-%D5%B0%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D6%80-%D5%A1%D5%B5%D6%80%D5%B8%D6%81%D5%AB%D6%81-%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%BF%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82-%D5%B0%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80-3140 "Արդյունավետ դեղահաբեր այրոցից ազատվելու համար")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Այրոցի պատճառները Այրոցի հիմնական պատճառը կերակրափողի լորձաթաղանթի գրգռումն է ստամոքսահյութի ազդեցության տակ։ Այն տեղում, որտեղ կերակրափողը միանում է ստամոքսին, բացվածքը փակված է հատուկ մկանային կառուցվածքով, որը կոչվում է սփինկտեր (այն խոչընդոտում է ստամոքսահյութի կերակրափող թափանցելուն)։ Նրա թուլացման ժամանակ աղաթթուն թափանցում է կերակրափող, և ի հայտ են գալիս այրոցի նշանները։ Այս դեպքում լորձաթաղանթը վնասվում է։ Հիվանդը ցավ է զգում, երբեմն չի կարողանում սնունդ կուլ տալ։ Այս բարդությունները հանգեցնում են քաշի կորստի՝ լիարժեք սնվելու անհնարինության պատճառով։ Այսպես է ընթանում այրոցի առաջացման մեխանիզմը։ Դրա ի հայտ գալու գործոնները բազմաթիվ են։ Հիմնականում սա որոշակի մթերքների օգտագործումն է, որոնք բարձրացնում են աղաթթվի մակարդակը կամ թուլացնում ստամոքս-կերակրափողային ստորին սփինկտերը։ Բժիշկները հաստատում են, որ այրոցը միշտ չէ, որ ծագում է թթվայնության բարձրացման ժամանակ, այն կարող է դրսևորվել նաև թթվայնության նորմալ մակարդակի դեպքում։ Այս ախտանիշը առողջ մարդկանց մոտ նկատվում է հետևյալ դեպքերում՝ անորակ սննդի ընդունում, 3. ալկոհոլային խմիչքների, հատկապես գազավորված, օգտագործում,
4. կոֆեին պարունակող ըմպելիքների պատճառով,
5. աղի, համեմունքների չարաշահման դեպքում,
6. հաճախակի ծխելու դեպքում։
![Ինչ չի կարելի ուտել](https://lifeinfo.am/storage/images/dieta-ayroci-jamanak%D5%9D-tuylatreli-ev-argelvac-snund-200.jpg "Ինչ չի կարելի ուտել")

Եթե այրոցը անհանգստացնում է երկար ժամանակ, սա լուրջ խնդիր է, և արժե դիմել բժշկի։

Կրծոսկրի հետևում առաջացող այրումը ունի նաև այլ պատճառներ՝

- չափից ավելի ուտելը,
- սնունդ ընդունելուց հետո բարձրացած ակտիվությունը,
- նյարդային խանգարումները (դեպրեսիա, սթրես),
- ստամոքս-աղիքային տրակտի պաթոլոգիաները՝ դուոդենիտ, գաստրիտ,
- որովայնային խոռոչում բարձրացած ճնշումը, օրինակ՝ հղիության կամ ուժեղ գիրության, փորկապության ժամանակ,
- ստամոքսի բնածին պաթոլոգիաները։

> Կարևոր է! Պարզելով այրոցի պատճառները, բժիշկը նշանակում է դեղորայքային բուժում դիետայի հետ համակցված։

## Սննդակարգի կանոնները այրոցի ժամանակ

Այս պաթոլոգիան միշտ տհաճություն է պատճառում մարդուն՝ կերակրափողի ներսում ի հայտ է գալիս ուժեղ այրում։ Երբեմն հյութի դուրս նետումը տարածվում է ավելի բարձր, ծագում է տհաճ այրոց, կոկորդում այրող ցավեր։

Ճիշտ սննդակարգը ենթադրում է հանձնարարականների կատարում, որոնք կնվազեցնեն լորձաթաղանթի գրգռման հավանականությունը։ Այրոցի ի հայտ գալու ռիսկը նվազեցնելու համար օգնում են հետևյալ կանոնները՝

- դիետիկ, բաժանված սնվելը,
- ընթրիքը պետք է լինի քնից 3 ժամ առաջ,
- օրական հեղուկի ընդունումը պետք է լինի առնվազն 1,5-2 լ,
- չի կարելի ծխել դատարկ ստամոքսով,
- անհրաժեշտ է սննդակարգից բացառել սուրճը, թունդ թեյը, գազավորված ըմպելիքները,
- բանջարեղենը, մսեղենը անհրաժեշտ է եփել, թխել ջեռոցում, պատրաստել մուլտիքարաններում ճարպեր չավելացնելով,
- ուտելիքը մանրակրկիտ ծամել,
- սնունդը պետք է լինի տաք, ոչ տաքացրած կամ սառը,
- բացառել համեմունքները և աղը,
- չօգտագործել մրգեր, որոնք նպաստում են աղաթթվի արտադրությանը, հիմնականում դրանք ցիտրուսայիններն են։

Դիետային անհրաժեշտ է հետևել կանոնավոր կերպով։ Բուժումը սկսելուց առաջ անհրաժեշտ է անցնել հետազոտություն բժշկի մոտ՝ հայտնաբերելու համար կողմնակի ազդեցությունները, որոնք կարող են ծագել նման սննդակարգի ընթացքում։

> Կարևոր է! Ճիշտ սննդակարգը առողջ սննդի օգտագործումն է և այն մթերքներից հրաժարվելը, որոնք բացասաբար են ազդում օրգանիզմի վրա։

### Ինչ կարելի է ուտել

Երբ հիվանդին նշանակվում է դիետիկ սննդակարգ՝ № 1Ա սեղան սկզբունքով (խնայող դիետա խոցային հիվանդության և գաստրիտի սրացման ժամանակ՝ այրոցով, կերակրափողի վնասվածքներով), նա սկսում է մտածել, որ սա համեղ չէ։ Իրականում անհրաժեշտ է իր սննդակարգից բացառել մի շարք մթերքներ, որոնք գրգռում են ստամոքս-աղիքային տրակտի լորձաթաղանթները, և ուտել միայն օգտակար մթերքներ։

Ներկայացնենք սննդամթերքների ամբողջական ցանկը, որոնք կարելի է օգտագործել այրոցի ժամանակ՝

1. Փոքր քանակությամբ՝ չոր ծիրան, խուրմա, սալոր չիր։ Չորացրած մրգերից նորմալանում է մարսողությունը։
2. Քաղցր հատապտուղներ, որոշ մրգեր։ Ձմերուկ, սեխ, տանձ, քաղցր խնձոր, հասունացած ելակ, բանան։
3. Ցածր ճարպայնությամբ միս՝ տավարի, հավ՝ առանց կաշվի։ Միսը պետք է պատրաստված լինի գոլորշու վրա կամ եփած առանց աղի ու համեմունքների։ Դրանից կարելի է պատրաստել գոլորշու կոտլետներ։
4. Ցածր ճարպայնությամբ ձուկ, ջրում եփած։
5. Ձու՝ կակղախաշ, գոլորշու օմլետ։
6. Բանջարեղենով ապուրներ, ապուր-պյուրե նիհար մսից և բանջարեղենից։
7. Եփած, շոգեխաշած, հում բանջարեղեն՝ դդմիկ, ծաղկակաղամբ, բրոկկոլի, դդում, գազար, կանաչ ոլոռ։
8. Թարմ կանաչուց առավել նախընտրելի է օգտագործել մաղադանոս, նեխուր, սամիթ։
9. Ձավարեղենից թույլատրված են բրնձի բոլոր տեսակները, հնդկացորեն, վարսակյան ալյուր։ Շիլաները պատրաստվում են ջրի վրա կամ կաթ ավելացնելով։
10. Ըմպելիքներից՝ ոչ թունդ թեյ, սովորական ջուր, թարմ հյութեր՝ ջրով նոսրացված, կոմպոտ, կիսել։
11. Ուտեստները համեմելու համար կարելի է օգտագործել կարագ, ձիթապտղի և այլ բուսական ձեթ։
12. Հացամթերք՝ երեկվա հաց, անքաղցր բուլկիներ և բիսկվիթ։

![Պահպանում ենք դիետա այրոցի ժամանակ](https://lifeinfo.am/storage/images/dieta-ayroci-jamanak%D5%9D-tuylatreli-ev-argelvac-snund-147.jpg "Պահպանում ենք դիետա այրոցի ժամանակ")

Բժիշկները խորհուրդ են տալիս սննդակարգին ավելացնել ուտեստներ, որոնք ունեն ստամոքսի թթվայնության մակարդակը բարձրացնելու հատկություն, սակայն աննշան քանակությամբ՝ թթու կաղամբ, բակլազգիներ, կոշտ տեսակի մակարոնեղեն առանց սոուսի, յուղազերծված կաթ, նույն տեսակի կաթնաշոռ։ Զգուշությամբ ավելացվում է ցածր ճարպայնությամբ թթվասեր, փոքր քանակությամբ բնական յոգուրտ, մարմելադ, կաթնային շոկոլադ։

### Ինչ չի կարելի ուտել

Մթերքների ցանկ, որոնք հրահրում են որովայնի փքվածություն և այրոց՝

1. Առաջին ուտեստներ, որոնց մեջ ավելացված են լոլիկ, թթու և ճարպոտ միս՝ բորշ, խարչո, թթու ապուր (щи), օկրոշկա։
2. Ճարպոտ միս (խոզի, հնդկահավի, բադի, սագի)։
3. Ճարպոտ ձուկ՝ ոսկեձուկ, մինտայ, թերպուգ, ծովատառեխ։
4. Երկրորդ ուտեստներից անհրաժեշտ է հրաժարվել կարագով ու կաթով կարտոֆիլի պյուրեից, լոբուց, ոլոռի պյուրեից, որոնք կարող են առաջացնել փքվածություն։
5. Անցանկալի է օգտագործել ճակնդեղ, քանի որ այն պարունակում է մեծ քանակությամբ բջջանյութ։
6. Սննդակարգում չպետք է ընդգրկվեն թթու մրգեր և չհասունացած բանջարեղեն։ Սրանք են՝ լոլիկ, կիտրոն, լայմ, թթու նարինջ, գրեյպֆրուտ։
7. Ֆասթ ֆուդ և կենդանական ծագման ճարպերի մեծ քանակությամբ ավելացված տապակած մթերքներ՝ ֆրի կարտոֆիլ, բարբեքյու, ստեյք, շամփուր։
8. Ապխտած մթերքներ՝ երշիկեղեն, սարդելկա, թռչնամիս։
9. Աղ և համեմունքներ։
10. Գազավորված ըմպելիքներ, սուրճ, կակաո, թունդ թեյ, թթու չիրերից կոմպոտ։
11. Խորտիկներ՝ չիպսեր, հացի չրտիկներ, մյուսլի։
12. Խմորիչով և քաղցր հրուշակեղեն, տորթեր, կարկանդակներ, թխվածքաբլիթներ, կոնֆետներ։ Հացի փշրանքներից նույնպես արժե հրաժարվել։
13. Ալկոհոլային խմիչքներ՝ օղի, գարեջուր, գինի։ Դրանց հետ միասին արժե ավելացնել նաև կվասը։
14. Ճարպոտ պանիրներ, կաթ, թթվասեր։ Համային հավելումներով յոգուրտներ, քաղցր կաթնաշոռային զանգվածներ և ճարպոտ կաթնաշոռ։

> Կարևոր է! Անհրաժեշտ է հրաժարվել չոր սնունդ ընդունելուց, պատահական խորտիկներից, նույնիսկ օգտակար սննդով։ Ամբողջ սննդակարգը պետք է հաշվարկված լինի րոպեների ճշտությամբ։ Միայն այդպիսի բուժումը կլինի առավել արդյունավետ։ Եթե աշխատավայրում հնարավորություն չկա ճաշել, սնունդը վերցրեք ձեզ հետ։

## Մենյու շաբաթվա համար

Քանի որ այրոցը գրեթե միշտ ուղեկցվում է գաստրիտով, ապա դիետիկ սննդակարգը կուղղվի պատճառների վերացմանը։ Դրա համար նշանակվում է № 1 դիետան։ Բացի այրոցից և գաստրիտից, այն խորհուրդ է տրվում տասներկումատնյա աղու և ստամոքսի խոցի բուժման ժամանակ։

Մենյուն շաբաթվա համար կազմում է բուժող բժիշկը, որպեսզի հիվանդի համար ավելի դյուրին լինի անցումը խնայող, երկարատև դիետային։ Դրա համար ամեն օրվա համար, ամբողջ շաբաթվա ընթացքում, հաշվարկվում են նախաճաշի, ճաշի և ընթրիքի ուտեստները։

Մոտավորապես այն ունի հետևյալ տեսքը՝

1. Նախաճաշին՝ ձավարեղենային շիլաներ ջրով կամ յուղազերծված կաթով, յուղազերծված կաթնաշոռ՝ թխած պանրանների տեսքով, ցածր ճարպայնությամբ թթվասերով, ոչ թունդ թեյ կամ բաժակ թարմ մրգային (հատապտղային) հյութ։ Բացի այդ, նախաճաշին կարելի է պատրաստել ձվածեղ առանց աղի ու համեմունքների։
2. Նախաճաշի և ճաշի միջև ընդմիջման ժամանակ կարելի է ուտել քաղցր մրգեր՝ խնձոր կամ տանձ։
3. Ճաշին՝ բանջարեղենային ապուր հավի կամ տավարի արգանակով։ Ապուրից հետո թույլատրված են մսային կոտլետներ (գնդիկներ)՝ տավարի կամ հավի, գոլորշու վրա, չիրերի կոմպոտ, թարմ գազարից աղցան՝ ձիթապտղի յուղով համեմված, չորացրած հաց։
4. Կեսօրին՝ թեփով հացից պատրաստված չրտիկներ, տարեկանի հացիկներ, անքաղցր բիսկվիթ, թեյ առանց շաքարի, մասուրի թուրմ։
5. Ընթրիքին կարելի է պատրաստել եփած ձուկ և բանջարեղենային պյուրե։

Ուտեստները կարելի է փոխել ըստ ցանկության։ Գլխավորը նման մենյուին մշտապես հետևելն է, առողջ սննդակարգի կանոնները պետք է պահպանել։

Նմանատիպ սննդակարգ կազմել կարելի է ինքնուրույն։ Թույլատրվում է մենյուում լրացուցիչ ներառել ուտեստների բաղադրատոմսեր, որոնք կարելի է գտնել ինտերնետում, սակայն օրական էներգետիկ արժեքը չպետք է գերազանցի 2700 կկալ-ը։ Բոլոր մթերքները պետք է հեշտ մարսվող և յուրացվող լինեն։

Նման մենյուին հետևելը մեկ շաբաթվա ընթացքում ոչ միշտ է հեշտ լինում ինչպես մեծահասակի, այնպես էլ երեխայի համար։ Միատեսակ մթերքները թվում են անհամեղ, արագ ձանձրացնում են, հատկապես երեխաներին։ Այստեղ կարելի է փորձարկումներ անել, օրինակ՝ շիլայով ափսեն զարդարել թարմ հատապտուղներով, զվարճալի դիմագծերի տեսքով, կամ պատրաստել սենդվիչ չորացած հացից և թարմ բանջարեղենից, կենդանու տեսքով։ Հետաքրքիր տարբերակներ շատ կան, ամեն ինչ կախված է ծնողների երևակայությունից։ Մեկ կամ երկու շաբաթվա համար կազմված մենյուն կարող է լինել բազմազան և սննդարար բոլոր հիվանդների համար։

Կատարելով բժշկի բոլոր հանձնարարականները, հետևելով դիետիկ սննդակարգին, խնդրին կարելի է հեշտությամբ հաղթահարել՝ չսպասելով լուրջ հետևանքների։ Ճիշտ, առողջ սննդակարգը արագ ապաքինման գրավականն է այրոցի և ստամոքս-աղիքային տրակտի այլ հիվանդությունների ժամանակ։
