#  Ռադիկուլիտ

![Ռադիկուլիտի պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-57712042.jpg "Ռադիկուլիտի պատճառները")

Կտրուկ, ուժեղ, քաշող և մշտական ցավը մեջքում կամ պարանոցում ծանոթ է շատ մարդկանց։ Ինչու է զարգանում ռադիկուլիտը, որոնք են հիմնական ախտանիշները և ինչպես է իրականացվում բուժումը՝ ավանդական և ժողովրդական եղանակներով, այս բոլոր հարցերի պատասխանները կարելի է գտնել մեր հոդվածում՝ նյարդաբանական հիվանդությունների մասին։

Բովանդակություն.

- [Ռադիկուլիտի պատճառները](#%D5%BC%D5%A1%D5%A4%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հիվանդության տեսակները և հիմնական ախտանիշները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%B0%D5%AB%D5%B4%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ռադիկուլիտի բուժումը ավանդական մեթոդներով](#%D5%BC%D5%A1%D5%A4%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Ֆիզիկական վարժություններ](#%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%AF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ռադիկուլիտի բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%BC%D5%A1%D5%A4%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ուռենի](#%D5%B8%D6%82%D5%BC%D5%A5%D5%B6%D5%AB)
- [Հազարյակ (ալոե)](#%D5%A1%D5%AC%D5%B8%D5%A5)
- [Սխտոր](#%D5%BD%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80)
- [Բողկ](#%D5%A2%D5%B8%D5%B2%D5%AF)

## Ռադիկուլիտի պատճառները

Ռադիկուլիտը (ռադիկուլոպաթիա) միջողնաշարային սկավառակների կողմից ողնուղեղային արմատների գրգռումն է։ Հիվանդությունն ուղեկցվում է ուժեղ ցավային համախտանիշով, որն ուժեղանում է նույնիսկ աննշան շրջադարձի կամ շարժման ժամանակ։

> Կարևոր է! Ռադիկուլիտը ինքնուրույն հիվանդություն չէ, այսպես են անվանում ախտանիշների որոշակի համալիր, որը զարգանում է սեղմված նյարդային արմատների ֆոնի վրա։

Հիմնական պատճառը ողերի մաշվածությունն է, օստեոխոնդրոզը, միջողնաշարային ճողվածքները, օստեոֆիտները։ Լրացուցիչ գործոններ, որոնք կարող են հրահրել սեղմումը.

- ողնաշարի հին վնասվածքներ;
- ողերի շուրջ հյուսվածքների բորբոքային պրոցեսներ;
- տարբեր ծագման ուռուցքներ;
- երկարատև սթրես;
- ծանրություններ բարձրացնելու հետ կապված մշտական ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն;
- նյութափոխանակության գործընթացում խախտումներ։

Ռադիկուլիտը կարող են հրահրել հիպոթերմիան, մրսածությունն ու վարակիչ հիվանդությունները՝ գրիպը, տուբերկուլոզը, սիֆիլիսը, տիզային էնցեֆալիտը։

![Հիվանդության տեսակները և հիմնական ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/images/radikulit%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-145.jpg "Հիվանդության տեսակները և հիմնական ախտանիշները")

## Հիվանդության տեսակները և հիմնական ախտանիշները

Ռադիկուլիտի ժամանակ հիվանդը գանգատվում է զգայունության փոփոխությունից, մկանային ակտիվության նվազումից, մեջքի տարբեր հատվածների ցավից, որը տարածվում է վերին և ստորին վերջույթներ։

> Կարևոր է! Մկանային թուլությունը ռադիկուլիտի ամենավտանգավոր նշանն է։ Նյարդի սեղմման ժամանակ մկանային բջիջներ չեն ստանում ազդակներ, մկանը ամբողջությամբ չի գործում։ Եթե ժամանակին չսկսվի բուժումը, ապա ժամանակի ընթացքում կառաջանա մկանների ամբողջական ատրոֆիա, պարեզ։

Կախված ախտահարման տեղակայումից՝ առանձնացնում են մի քանի տեսակի ռևմատիզմ, որոնցից յուրաքանչյուրին բնորոշ են որոշակի նշաններ։

Հիվանդության տեսակները.

1. Պարանոցային ռադիկուլիտը դրսևորվում է պարանոցի ցավով, որը տարածվում է վերին վերջույթների մկանների վրա։ Ցավը միակողմանի բնույթ ունի, հայտնվում է հանկարծակի, ուժեղանում է գլխի թեքման ժամանակ, գիշերային հանգստի ընթացքում։ Վերին վերջույթները կորցնում են մկանային ուժ, հնարավոր է զգայունության ամբողջական կորուստ։ Ախտաբանությունը զարգանում է 40 տարեկանից բարձր մարդկանց մոտ, սրացման շրջանները փոխարինվում են ռեմիսիայով։
2. Կրծքային ռադիկուլիտը ախտաբանության ամենահազվադեպ ձևն է։ Հիվանդությունն ուղեկցվում է ցավով, թմրությամբ, մատնեզընթացի զգացողությամբ միջկողային հատվածում։ Ախտաբանությունը հաճախ զարգանում է վիրուսային վարակների, ուռուցքային գործընթացների ֆոնի վրա։
3. Գոտկասրբանային ռադիկուլիտը (իշիաս, լյումբագո) ախտորոշվում է 30-50 տարեկան մարդկանց մոտ։ Դրսևորվում է նստային նյարդի սեղմման տեսքով, ինչը հրահրում է միակողմանի սուր ցավ գոտկատեղում, ազդրերում, նստատեղերում։ Քնի ընթացքում հաճախ առաջանում են կրակոցային ցավեր գոտկատեղում կամ ստորին վերջույթներում։ Պատշաճ բուժման բացակայության դեպքում ոտքերը կարող են ամբողջությամբ կորցնել զգայունությունը։
4. Գոտկային ռադիկուլիտը հաճախ հանգեցնում է ողնաշարի ռեֆլեկտոր կորության, քանի որ մարդը մշտապես փորձում է ընդունել դիրք, որի ժամանակ ցավը ավելի քիչ կզգացվի։

![Ռադիկուլիտի բուժումը ավանդական մեթոդներով](https://lifeinfo.am/storage/images/radikulit%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-157.jpg "Ռադիկուլիտի բուժումը ավանդական մեթոդներով")

## Ռադիկուլիտի բուժումը ավանդական մեթոդներով

Ռադիկուլիտի ախտորոշումը ներառում է մեզի և կղանքի լաբորատոր հետազոտություններ, ողնաշարի ռենտգեն տարբեր պրոյեկցիաներով։ Լրացուցիչ բժիշկը կնշանակի հետորովայնային տարածության ուլտրաձայնային հետազոտություն, համակարգչային և մագնիսառեզոնանսային հետազոտություն։

> Կարևոր է! Մեջքի սուր ցավի դեպքում պարտադիր է անցնել բժշկական հետազոտություն. ինքնաբուժումը կարող է վտանգավոր լինել։ Այս ախտանիշը բնորոշ է ոչ միայն ռադիկուլիտին, այլ նաև երիկամների քարային հիվանդությանը։

Դեղորայքային բուժման հիմքը կազմում են անալգետիկները՝ Օրթոֆեն, Ինդոմետացին։

Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային միջոցներ ռադիկուլիտի բուժման համար.

- Ասպիրին, Ասպեկարդ - ջերմիջեցնող միջոց, որն արդյունավետորեն վերացնում է բորբոքումը և ցավային համախտանիշը, ընդունել պետք է խստորեն ուտելուց առաջ;
- Դիկլոֆենակ՝ հաբերի, ներերակային ներարկումների լուծույթների տեսքով;
- Նուրոֆեն, Իբուպրոֆեն;
- Նայզ, Նիմեսուլիդ։

![Ֆիզիկական վարժություններ](https://lifeinfo.am/storage/images/radikulit%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-118.jpg "Ֆիզիկական վարժություններ")

Անզգայացնողների ներարկումներ նշանակում են ուժեղ ցավային համախտանիշի դեպքում՝ Վոլտարեն, Ռեոպիրին։ Եթե ռևմատիզմը երկարատև բնույթ ունի, նշանակում են B խմբի վիտամինների ներարկումներ։ Միոռելաքսանտների ներարկումները կօգնեն թուլացնել սեղմված մկանները, որոնք սեղմում են նյարդային վերջավորությունները՝ Ռիբոքսին, Միդոկալմ։ Նեյրոտրոպները բարելավում են նյարդային ազդակների անցանելիությունը՝ Միլգամմա, Նեյրոբիոն։

1. Գլյուկոկորտիկոիդներ նշանակում են ցավազրկողների և հակաբորբոքային միջոցների դրական արդյունքի բացակայության դեպքում՝ Մեդոպրեդ, Լեմոդ։
2. Անհրաժեշտ է օգտագործել նաև արտաքին կիրառման պատրաստուկներ՝ պղպեղի սպեղանի, մեղրամոմով և օձի թույնով, պղպեղով ջերմացնող քսուքներ (Վիպրոսալ, Ֆինալգոն)։
3. Ծանր դեպքերում օգտագործում են բլոկադներ B12 վիտամինի, Հիդրոկորտիզոնի բարձր չափաբաժիններով։ Ներերակային ներարկումների համար օգտագործում են Ռելանիում, Դիմեդրոլ։

Եթե 3-4 ամսվա ընթացքում բուժումը դրական արդյունք չի տալիս, հիվանդին խորհուրդ է տրվում վիրաբուժական միջամտություն՝ միջողնաշարային ճողվածքի հեռացում։ Վիրահատությունն անհրաժեշտ է պարալիզացնող իշիասի դեպքում, որն ուղեկցվում է կոնքազդրային ոսկորներում ախտաբանական փոփոխություններով։

![Ռադիկուլիտի բուժումը տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/radikulit%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-132.jpg "Ռադիկուլիտի բուժումը տնային պայմաններում")

> Կարևոր է! Ցավային համախտանիշի վերացումից հետո դեղորայքային թերապիային ավելացնում են բուժական ֆիզկուլտուրան, մերսումը։

## Ֆիզիկական վարժություններ

Ռադիկուլիտի ժամանակ բուժական մարմնամարզությունն ուղղված է ողնաշարի և մկանային կմախքի ամրապնդմանը, հատկապես կարևոր է ամրապնդել առաջային կողային պատի մկանները։

Վարժությունների համալիրը մշակվում է անհատական կարգով՝ հաշվի առնելով հիվանդի վիճակը, հիվանդության ձևը և փուլը։ Բոլոր վարժությունները պետք է կատարել դանդաղ, սահուն, կրկնել առնվազն 5 անգամ։

Ռադիկուլիտի բուժման և կանխարգելման վարժություններ.

1. Ծնկաարմունկային դիրքում ծալել և ուղղել մեջքը առավելագույն ամպլիտուդով։
2. Մեջքի վրա պառկած վիճակում կատարել «կամուրջ» վարժությունը՝ գոտկատեղն ու կոնքը բարձրացնել մակերևույթից, մինչդեռ մեջքի վերին մասը պետք է սեղմված մնա հատակին։
3. Մեջքի վրա պառկած վիճակում բարձրացնել ծնկներում ծալված ոտքերը։ Մեկ ոտքը գցել մյուսի վրա՝ ազդրի արտաքին մակերեսում պետք է լարվածություն առաջանա։
4. Նույն դիրքում ծալված ոտքերը ձգել դեպի կրծքավանդակը՝ զգալով, թե ինչպես են ողները ձգվում։
5. Դիրքը չփոխելով՝ հերթափոխով շրջվել աջ և ձախ։
6. Ձեռքերը միացնել գլխի հետևում, ոտքերը ծալել ծնկներում, բարձրացնել իրանի վերին մասը՝ կրունկները հատակից չպոկելով։ Վերին կետում մնալ 10 վայրկյան, վերադառնալ սկզբնական դիրքին։
7. Կանգնել չորքոտանի, բարձրացնել աջ ձեռքն ու ոտքը՝ պահպանելով հավասարակշռությունը։ Մնալ 5 վայրկյան, վերադառնալ սկզբնական դիրքին, կրկնել վարժությունը ձախ ձեռքով և ոտքով։

Վարժությունները պետք է կատարել հարթ կոշտ մակերեսի վրա, ամբողջ համալիրը կատարվում է պառկած դիրքում։ Մարմնամարզության կանոնավոր կատարման դեպքում բարելավվում են հյուսվածքների նյութափոխանակության գործընթացները, անհետանում են լճացումային երևույթները, բարելավվում է արյան շրջանառությունը։

![Ուռենի](https://lifeinfo.am/storage/images/radikulit%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-113.jpg "Ուռենի")

## Ռադիկուլիտի բուժումը տնային պայմաններում

Ցավազրկող և հակաբորբոքային ժողովրդական միջոցները պատրաստվում են եփուկների, թուրմերի, քսուքների և կոմպրեսների տեսքով։

> Կարևոր է! Բուժման հիմքը կազմում է մեղմ անկողնային ռեժիմը։ Սակայն անկողնում մնալ 5 օրից ավելի չի կարելի. չափավոր շարժողական ակտիվությունը կօգնի ավելի արագ վերադառնալ նախկին կենսակերպին։

### Ուռենի

Ներքին օգտագործման համար անհրաժեշտ է պատրաստել ուռենու եփուկ։ Խառնել հավասար համամասնություններով ծառի տերևներն ու կեղևը, 200 մլ եռման ջրի մեջ ավելացնել 5 գ հումք, պահել ջրային բաղնիքում 30 րոպե՝ պարբերաբար խառնելով։ Ընդունել սառեցված, քամված վիճակում՝ 120 մլ-ով օրական 3 անգամ, ուտելուց կես ժամ առաջ։

### Ալոե

Ալոեի թուրմն օգնում է վերացնել բորբոքային պրոցեսները, բարելավել արյան շրջանառությունը։ Կտրել 350 գ տերև, մանրացնել բլենդերով կամ մսաղացով։ Խառնել 650 մլ կահոր գինի և 600 մլ մեղր, ավելացնել ալոեի խյուսը։ Դեղամիջոցով տարան դնել մութ տեղում 5 օրով։ Ընդունել օրը երեք անգամ՝ ուտելուց մեկ ժամ առաջ, առաջին 5 օրերին՝ 5 մլ-ով, ապա՝ 15 մլ-ով։ Բուժման տևողությունը՝ 3-6 շաբաթ։

### Սխտոր

Սխտորն օգտագործվում է տաքացնող և հակաբորբոքային քսուքների ու քսումների պատրաստման համար։ Մանրացնել 50 գ մաքրված սխտորի բլիթներ, լցնել 100 մլ հալեցված խոզի ճարպի մեջ։ Քսուքը յուրաքանչյուր օր քսել ցավոտ տեղում՝ նախապես մի փոքր տաքացնելով բաժինը ջրային բաղնիքում։

![Ալոե](https://lifeinfo.am/storage/images/radikulit%D5%9D-patcharner-axtanishner-ev-bujum-155.jpg "Ալոե")

> Կարևոր է! Ցավոտ տեղը կարելի է քսել եղևնու յուղով, խրենի արմատի հյութով (նոսրացնել հավասար քանակությամբ տաք ջրով)։

### Բողկ

Սև բողկը կարելի է օգտագործել ցավի արագ վերացման համար։ Արմատապտուղը լվանալ, մաքրել կեղևից, քերել։ Շիլան փաթաթել բարակ բնական գործվածքի մեջ, ամրացնել ողնաշարի ցավոտ տեղում՝ օգտագործելով մագաղաթ և տաք շարֆ։ Նման կոմպրեսը կարելի է թողնել ամբողջ գիշեր։

Ռադիկուլիտը ծանր հիվանդություն է, որն արագ ընդունում է քրոնիկական ձև։ Բարենպաստ կանխատեսումը կարող է երաշխավորել միայն ժամանակին ախտորոշումը և համարժեք թերապիան։ Հակառակ դեպքում զարգանում է իշեմիա, որն առաջացնում է ողնուղեղի ինֆարկտ՝ հնարավոր է շարժողական ֆունկցիայի խանգարում, զգայունության ամբողջական կամ մասնակի կորուստ։