#  Սրտի հիվանդություններ

![Սրտի հիվանդություններ՝ ախտանիշներ և նշաններ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-52567025.jpg "Սրտի հիվանդություններ՝ ախտանիշներ և նշաններ")

Սիրտը մեր օրգանիզմի ամենաբեռնված օրգաններից մեկն է։ Այդուհանդերձ մարդիկ հաճախ ընդհանրապես չեն հոգում այն մասին՝ օգնության դիմելով միայն վերջին պահին։ Բացի այդ՝ սրտի հիվանդությունները զարգանում են մարդու համար գրեթե աննկատ։ Դրանցից մահացությունը շատ բարձր է, և նույնիսկ եթե հիվանդը վերապրում է նոպան, նրա կենսակերպը արմատապես փոխվում է։

Բովանդակություն՝

- [Սրտի հիվանդություններ՝ ախտանիշներ և նշաններ](#%D5%BD%D6%80%D5%BF%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%9D-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Առաջին ախտանիշները](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Սրտի հիվանդությունների պատճառները](#%D5%BD%D6%80%D5%BF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Վիրուսներ և վարակներ](#%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Նստակյաց կենսակերպ](#%D5%B6%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D6%81-%D5%AF%D5%A5%D5%B6%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A5%D6%80%D5%BA)
- [Անհավասարակշիռ սնունդ](#%D5%A1%D5%B6%D5%B0%D5%A1%D5%BE%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%B7%D5%AB%D5%BC-%D5%BD%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4)
- [Ալկոհոլի չարաշահում](#%D5%A1%D5%AC%D5%AF%D5%B8%D5%B0%D5%B8%D5%AC%D5%AB-%D5%B9%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B7%D5%A1%D5%B0%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ծխելը](#%D5%AE%D5%AD%D5%A5%D5%AC%D5%A8)
- [Սրտի հիվանդություններ՝ ցանկ](#%D5%BD%D6%80%D5%BF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%9D-%D6%81%D5%A1%D5%B6%D5%AF)
- [Իշեմիկ վնասվածքներ](#%D5%AB%D5%B7%D5%A5%D5%B4%D5%AB%D5%AF-%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Փականների արատներ](#%D5%AF%D5%A1%D6%83%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B7%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Սրտի ռիթմի խանգարումներ](#%D5%BD%D6%80%D5%BF%D5%AB-%D5%BC%D5%AB%D5%A9%D5%B4%D5%AB-%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Սրտի նևրոզ](#%D5%BD%D6%80%D5%BF%D5%AB-%D5%B6%D6%87%D6%80%D5%B8%D5%A6)
- [Երեխաների սրտի հիվանդությունները](#%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%BD%D6%80%D5%BF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հիվանդությունների կանխարգելում](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Սպորտով զբաղվելը](#%D5%BD%D5%BA%D5%B8%D6%80%D5%BF%D5%B8%D5%BE-%D5%A6%D5%A2%D5%A1%D5%B2%D5%BE%D5%A5%D5%AC%D5%A8)
- [Առողջ սնունդ](#%D5%A1%D5%BC%D5%B8%D5%B2%D5%BB-%D5%BD%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A4)
- [Սթրեսի բացակայություն կյանքում](#%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%BD%D5%A9%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB-%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8)
- [Վնասակար սովորությունների բացակայություն](#%D5%BE%D5%B6%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80-%D5%BD%D5%B8%D5%BE%D5%B8%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%A1%D6%81%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8)
- [Հաճախակի հետազոտություններ](#%D5%B0%D5%A1%D5%B3%D5%A1%D5%AD%D5%A1%D5%AF%D5%AB-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%A6%D5%B8%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Սրտի հիվանդությունների բուժում](#%D5%BD%D6%80%D5%BF%D5%AB-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8)

Կարևոր է ժամանակին նկատել բացասական ախտանիշները և անմիջապես դիմել սրտաբանի։ Վաղ ախտորոշումն է, որ կօգնի խուսափել խրոնիկական հիվանդություններից և երկարատև վերականգնողական շրջաններից։

## Սրտի հիվանդություններ՝ ախտանիշներ և նշաններ

Հաճախ սրտային հիվանդությունների նշանները անտեսվում են, շատ մարդիկ դրանք բավարար պատճառ չեն համարում բժշկի դիմելու համար։ Միևնույն ժամանակ, սկսելով կանխարգելիչ բուժում այն փուլերում, երբ ախտանիշները դեռ լիովին չեն դրսևորվել, հնարավոր է խուսափել ապագայում բազմաթիվ մեծ խնդիրներից։

### Առաջին ախտանիշները

#### Կրծքավանդակի ցավ

Կրծոսկրի շրջանում ցավը բավականին ակնհայտ ախտանիշ է։ Սրտի հետ կապված ցավերի դեպքում առաջանում է սեղմման, կրծքավանդակում այրոցի զգացողություն։ Ցավը լինում է սուր, պարբերական, իսկ որոշ դեպքերում՝ ընդհակառակը՝ բութ։

Սրտամկանի ինֆարկտից առաջ եղած ցավը չափազանց ուժեղ է լինում՝ մինչև գիտակցության կորուստ։ Այն տարածվում է դեպի ձախ ձեռքը, մեջքը և պարանոցը։

![Սրտային հիվանդությունների պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-198.jpg "Սրտային հիվանդությունների պատճառները")

Բացի այդ, օստեոխոնդրոզի ժամանակ առաջացող ցավին նմանվող զգացողությունները երբեմն նշանակում են սրտային խնդիրներ։

> Կարևոր է! Կրծքավանդակի շրջանի ամեն ցավ չէ, որ սրտի հետ կապված խնդիր է նշանակում։ Այն կարող է վկայել այլ հիվանդությունների մասին՝ նևրալգիա, կերակրափողի սպազմ կամ ռադիկուլիտ։ Վերջնական ախտորոշումը կարող է տալ միայն բժիշկը։

#### Սրտխփոցի ուժեղացում

Հաճախ ուժեղ սրտխփոցը վկայում է սթրեսի, ուժեղ հուզական լարվածության կամ չափազանց մեծ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության մասին։ Սակայն եթե այս ախտանիշը դիտվում է մշտապես և չի անցնում ծանրաբեռնվածության նվազման և կյանքում հուզմունքների բացակայության դեպքում, հարկ է դիմել մասնագետի։

Սրտի հիվանդությունների դեպքում այս ախտանիշին ուղեկցում են կրծքավանդակում տհաճ զգացողություններ, թուլություն և ուշագնացություն։

> Կարևոր է! Սովորաբար սրտխփոցի ուժեղացումը վկայում է տախիկարդիայի և արյան շրջանառության այլ խանգարումների մասին։

#### Շնչակտրություն

Շնչակտրությունը հանդիպում է ոչ միայն թոքերի հիվանդությունների դեպքում։ Այն լինում է նաև սրտի հիվանդությունների ժամանակ։ Օդի պակասի զգացողությունը կարող է վկայել սրտային անբավարարության կամ ինֆարկտի մասին։

Այս ախտանիշը բավականաչափ ակնհայտ չէ, ուստի ճիշտ ախտորոշում կարող է տալ միայն բժիշկը՝ հետազոտությունից հետո։

![Սրտային հիվանդություններ՝ ցանկ](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-140.jpg "Սրտային հիվանդություններ՝ ցանկ")

#### Գլխապտույտ

Բարձր զարկերակային ճնշման դեպքում հաճախ նկատվում է գլխապտույտ։ Այն ուղեկցվում է հոգնածության և սրտխառնոցի ուժեղ զգացումով։ Մարդը սկսում է տատանվել տրանսպորտում, նույնիսկ եթե նախկինում նման խնդիրներ չեն նկատվել։

#### Չափազանց բարձր կամ ցածր ճնշում

Ճնշումը այն գործոնն է, որը ենթարկվում է հսկողության։ Խուսափելով ճնշման հետ կապված խնդիրներից և թույլ չտալով դրա ուժեղ բարձրացումը՝ կարելի է երբեք չբախվել սրտային հիվանդությունների մեծ մասի հետ։

1. Կայուն բարձր ճնշումը լուրջ ցուցանիշ է, որ ժամանակն է դիմել բժշկի։ Այն ուղղակիորեն վկայում է սրտանոթային համակարգի խնդիրների մասին։
2. Արժե ուշադրություն դարձնել զարկերակային զարկին։ Չափազանց հաճախակի կամ հազվադեպ, անկանոն զարկը այն ախտանիշներից է, որոնք վկայում են սրտի աշխատանքի խանգարումների մասին։

#### Թուլություն

Երբեմն թուլությունը վկայում է ոչ միայն հոգնածության, այլև սրտային հիվանդությունների մասին։ Եթե ցրվածությունը, կենտրոնանալու անկարողությունը, վերջույթների դող, քնի հետ կապված խնդիրները շարունակվում են նորմալ ռեժիմի և սթրեսների բացակայության պայմաններում, դա էլ հիմք է դառնում դիմելու սրտաբանի։

![Երեխաների սրտային հիվանդությունները](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-122.jpg "Երեխաների սրտային հիվանդությունները")

#### Գունատություն

Մաշկի գունատությունը սրտի և անոթների բազմաթիվ հիվանդությունների նշան է։ Դա կարող է վկայել հեմոգլոբինի անբավարարության, ռևմատիզմի ժամանակ առաջացող բորբոքման, անոթների ուժեղ սպազմի մասին։ Ծանր դեպքերում վերջույթները, քիթը և ականջների բլթակները կարող են կապտել։

#### Այտուցների առաջացում

Այտուցների հիմնական պատճառներն են երիկամների հիվանդությունները, աղի սննդի ավելցուկը և սրտային անբավարարությունը, որի դեպքում սիրտը չի հասցնում մշակել արյան քանակը, ուստի օրվա վերջում այն կուտակվում է ստորին վերջույթներում։

#### Հազ

Չվերացող չոր հազը՝ մրսածության այլ ախտանիշների կամ թոքային խնդիրների բացակայության ֆոնին, սրտի հիվանդության նշան է։ Հատկապես արժե ուշադրություն դարձնել, եթե հազը սկսվում է հորիզոնական դիրք ընդունելիս։

![Հիվանդությունների կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-129.jpg "Հիվանդությունների կանխարգելում")

#### Սրտխառնոց

Հաճախակի կրկնվող ուժեղ սրտխառնոցի նոպաները, որոնք զգացողությամբ հիշեցնում են թունավորում, վկայում են սրտի հնարավոր խնդիրների մասին։ Այս դեպքում կարևոր է բացառել գաստրիտը և ստամոքսի խոցը։

> Կարևոր է! Նման ախտանիշների հայտնվելու դեպքում անհրաժեշտ է որքան հնարավոր է շուտ դիմել բժշկի։

## Սրտային հիվանդությունների պատճառները

Սրտանոթային համակարգի հիվանդությունները շատ պատճառներ ունեն, բայց դրանցից շատերից կարելի է խուսափել, եթե հետևել կանխարգելման մեթոդներին և ժամանակին դիմել բժշկի։

### Վիրուսներ և վարակներ

Կան սրտային հիվանդություններ, որոնք կապված են վարակի անմիջապես սրտամկան թափանցելու հետ, ինչը առաջացնում է բորբոքում։ Դրան հանգեցնում է սուր վիրուսային և բակտերիալ հիվանդությունների, օրինակ՝ գրիպի կամ թոքաբորբի, սխալ և ուշացած բուժումը։ Վարակները կարող են առաջացնել էնդոկարդիտ, պերիկարդիտ և միոկարդիտ, որոնք հանգեցնում են սրտում անդառնալի փոփոխությունների։

Վարակային հիվանդությունների բուժման ժամանակ կարևոր է մասնագետի հսկողության ներքո ճիշտ ընտրել հակաբիոտիկներ և այլ դեղամիջոցներ, որոնք կարող են ալերգիկ ռեակցիաներ առաջացնել։

### Նստակյաց կենսակերպ

Ֆիզիկական ակտիվության մշտական պակասը ապահով ճանապարհ է դեպի շատ սրտային հիվանդություններ։ Կապանները, անոթները և սրտամկանը կարևոր է մշտապես մարզել, ինչը անհնար է այն մարդու համար, ով ժամանակի մեծ մասն անցկացնում է նստած՝ համակարգչի կամ հեռուստացույցի առջև։ Նույնիսկ ծանրաբեռնված աշխատանքային գրաֆիկի դեպքում պետք է հնարավորություն փնտրել ֆիզիկական ակտիվություն դրսևորելու և սպորտով զբաղվելու համար՝ այլ հակացուցումների բացակայության դեպքում։

![Սրտի հիվանդությունների բուժումը](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-128.jpg "Սրտի հիվանդությունների բուժումը")

### Անհավասարակշիռ սնունդ

Ճարպերի և արագ ածխաջրերի ավելցուկը, որոնք մեծ քանակությամբ պարունակվում են ֆասթ-ֆուդում, վնասում է ամբողջ օրգանիզմին, այդ թվում՝ սրտին։ Վերջիվերջո, սա հանգեցնում է գիրության, որը ծանրաբեռնում է սրտամկանը։ Ֆիզիկական ակտիվության պակասի հետ մեկտեղ, սխալ սնունդը և գիրությունը համարվում են սրտային խնդիրների ամենահաճախ հանդիպող գործոններից մեկը։

### Ալկոհոլի չարաշահում

Թեև որոշ հետազոտողներ ասում են, որ ալկոհոլը փոքր չափաբաժիններով, ընդհակառակը, օգտակար է սրտի համար և նվազեցնում է սրտային նոպաների հավանականությունը, այն կարող է հանգեցնել ճնշման բարձրացման և մի շարք այլ խնդիրների։

Երբեմն դժվար է սահմանազատել ալկոհոլի փոքր, «օգտակար» չափաբաժինները կործանարար չափաբաժիններից, այդ պատճառով խորհուրդ է տրվում ընդհանրապես սահմանափակել այդ նյութի օգտագործումը։

### Ծխելը

Ծխելը սրտանոթային համակարգի հիվանդությունների ամենալուրջ պատճառն է։ Այս վնասակար սովորությունը ուժեղացնում է սրտխփոցը, ինչը հանգեցնում է մշտապես բարձր զարկերակի։ Բացի այդ, ծխախոտը պարունակում է նյութեր, որոնք խանգարում են արյանը լիարժեք քանակությամբ թթվածին փոխադրել։

![Առաջին ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/images/bronxit%E2%80%A4-axtanisher-tesakner-ev-bujum-107.jpg "Առաջին ախտանիշները")

Սա վերաբերում է ոչ միայն ծխախոտի ծխելուն, այլ նաև դրա այլ ձևերին՝ նարգիլեին կամ ծխախոտի շնչառմանը։

> Կարևոր է! Եթե կենսակերպը ներառում է այս սովորությունները, արժե հրաժարվել դրանցից և փոխել սեփական առաջնահերթությունները։

## Սրտային հիվանդություններ՝ ցանկ

Սրտային հիվանդությունների տեսակները չափազանց շատ են։ Արժե նշել դրանցից ամենատարածվածներն ու ամենավտանգավորները։

### Իշեմիկ վնասվածքներ

Սրտի իշեմիկ հիվանդությունը անոթների վնասում է, որի հետևանքով սրտին անբավարար քանակությամբ արյուն է հասնում։ Այն արտահայտվում է ստենոկարդիայի նոպաներով, կրծոսկրի հետևում ցավ է սկսվում այտուցների և ուժեղ շնչակարճության ֆոնի վրա։

Անտեսված իշեմիկ հիվանդությունը հանգեցնում է սրտամկանի ինֆարկտի։ Ինֆարկտի ժամանակ սրտի տարածքներից մեկի արյունամատակարարումը դադարում է։ Թթվածին դրանց չի հասնում, մկանը սկսում է մահանալ։ Հետևաբար ստենոկարդիայի առաջին նշանների դեպքում պետք է դիմել կարդիոլոգի։

### Կափարակաշային արատներ

Այս վիճակները բաժանվում են ձեռքբերովի և բնածին սրտի արատների։ Արատների դեպքում կափարակները աշխատում են խափանումներով, արյուն են թողնում, կամ, ընդհակառակը, բավարար չափով չեն բացվում։

![Վիրուսներ և վարակներ](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-144.jpg "Վիրուսներ և վարակներ")

1. Ձեռքբերովին վարակի կամ աուտոիմուն հիվանդության հետևանք է։ Սրտի արատների այս տեսակը ամենատարածվածն է։
2. Բնածինը առաջանում է պտղի զարգացման խանգարումների կամ գենետիկական առանձնահատկությունների հետևանքով։

Նախկինում բնածին սրտի արատով երեխաների համար կանխատեսումը չափազանց անբարենպաստ էր, այժմ իրավիճակը փոխվել է, վիճակների մեծ մասը շտկվում է վիրահատական ճանապարհով։ Ամեն ինչ կախված է ախտորոշման ժամանակին և ճիշտ կատարումից։

### Սրտի ռիթմի խանգարումներ

Ռիթմի բոլոր խանգարումները կարելի է միավորել մեկ բառով՝ առիթմիա։

1. Եթե զարկերակը դառնում է րոպեում 80-ից ավելի զարկ, համարվում է, որ սա տախիկարդիա է։ Այս վիճակը նորմալ է ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից կամ ուժեղ հույզերից հետո, բայց կարող է հիվանդության նշան լինել։
2. Բրադիկարդիայի դեպքում, ընդհակառակը, զարկերակը ցածր է, սովորաբար այն րոպեում 60 զարկից պակաս է։ Բրադիկարդիան նորմալ է առողջ մարդկանց համար, հատկապես մարզիկների։ Սակայն եթե այն երկար ժամանակ չի անցնում՝ ուղեկցվելով այլ ախտանիշներով, արժե դիմել բժշկի։

### Սրտի նևրոզ

Սրտի նևրոզը սթրեսների ենթակա մարդկանց համար բնորոշ հիվանդություն է։ Սրտում լուրջ փոփոխություններ տեղի չեն ունենում, թեև հիվանդները զգում են ռիթմի հետ կապված խնդիրներ, ընդհատված սրտխփոց, գլխապտույտ և կրծքավանդակի ցավ։

![Նստակյաց կենսակերպ](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-188.jpg "Նստակյաց կենսակերպ")

Սրտի նևրոզի դեպքում ցուցված է հոգեթերապիա։ Երբ հուզական ֆոնի հետ կապված խնդիրները անհետանում են, մարդու վիճակը ընդհանուր առմամբ նորմալանում է, սրտի ցավերն ու տհաճ ախտանիշները այլևս չեն անհանգստացնում։

## Երեխաների սրտային հիվանդությունները

Մանկական սրտային հիվանդությունները չափազանց վտանգավոր են, դրանք հանգեցնում են հաշմանդամության և երբեմն մահվան։ Կարևոր է ժամանակին ախտորոշում կատարել և սկսել բուժումը։

Ամենատարածված մանկական հիվանդությունը սրտի արատն է։ Սրտի արատի շատ տարատեսակներ կան, դրանք բոլորն էլ հավասարապես վտանգավոր են։ Հաճախ վիրահատություն է անհրաժեշտ երեխայի ծնվելուց գրեթե անմիջապես հետո։

Երեխաներին ավելի հաճախ է հարվածում սրտի ռևմատիզմը։ Այն առաջանում է անգինայի հիվանդությունից հետո։ Բնութագրվում է միոկարդի և էնդոկարդի, խոշոր հոդերի բորբոքումներով։ Ռևմատիզմի բոլոր դրսևորումները ժամանակավոր են, սակայն պետք է հսկվել բժշկի կողմից, քանի որ կարելի է ստանալ ձեռքբերովի սրտի արատ։

> Կարևոր է! Երեխաները հաճախ մեծահասակների նման չեն բողոքում անբավարարությունից, այդ պատճառով պետք է ուշադիր հետևել երեխայի վիճակին, անցնել կանխարգելիչ բժշկական զննումներ։

## Հիվանդությունների կանխարգելում

Կանխարգելումը մեծ դեր է խաղում սրտի հիվանդությունների զարգացման մեջ։ Դրանց մեծ մասի առաջացումն ու ընթացքը կախված են բացառապես հենց մարդուց և նրա կենսակերպից։

### Սպորտով զբաղվելը

Ֆիզիկական ակտիվությունը կանխարգելիչ հիմնական միջոցներից մեկն է։ Ֆիզկուլտուրան ամրացնում է սիրտը, տոնուսավորում է օրգանիզմը։ Սպորտով զբաղվելիս օրգանիզմն ավելի հեշտությամբ հագենում է թթվածնով, ածխաջրերի ավելցուկը բառացիորեն այրվում է, ինչը բացառում է գիրությունը։

![Անհավասարակշիռ սնունդ](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-181.jpg "Անհավասարակշիռ սնունդ")

Սրտի հիվանդությունների կանխարգելման համար բավական է վարժությունների պարզ համալիր՝ առավոտյան։ Նաև օգտակար են վազքը և լողը։

> Կարևոր է! Մարզումների պլան կազմելուց առաջ անհրաժեշտ է բժշկի խորհրդատվություն ստանալ։ Ծանրաբեռնվածությունների մեծ մասն արգելված է, եթե արդեն զարգացած են սրտանոթային համակարգի հիվանդություններ։

### Առողջ սնունդ

Առողջ սնունդը կանխարգելման կարևոր մասն է։ Սրտի աշխատանքին օժանդակելու համար սննդակարգը պետք է հարուստ լինի ճարպաթթուներով և բջջանյութով։ Օգտակար են ընկույզները, ավոկադոն, ձուկը։

Սնունդն ընդհանրապես պետք է հավասարակշռված լինի։ Հաճախակի, սակայն փոքր չափաբաժիններով սնվելը, սննդակարգում քաղցր, տապակած և ճարպային մթերքների բացակայությունը, հեղուկի բավարար քանակությունը՝ ահա առողջ սննդի բաղադրիչները։

Կան մթերքներ, որոնք նպաստում են առողջացմանը, եթե սրտի հիվանդություններն արդեն հայտնաբերված են.

- Դդում։ Այս բանջարեղենը հիանալի կերպով իջեցնում է ճնշումը և պարունակում է մեծ քանակությամբ C վիտամին և կալիում, որոնք ամրացնում են անոթները։
- Բրոկկոլի։ Այս մթերքը հարուստ է վիտամիններով և միներալներով, որոնք բարենպաստ ազդեցություն ունեն սրտանոթային համակարգի վրա։
- Նուռ։ Հեղուկացնում է արյունը, ինչը կանխում է թրոմբների առաջացումը, ամրացնում է անոթների պատերը։

### Կյանքում սթրեսի բացակայությունը

Սթրեսներն ու հուզմունքները հյուծում են սիրտը՝ մշտապես ստիպելով այն ավելի հաճախ զարկել։ Այդ իսկ պատճառով կարևոր է հնարավորինս երկար մնալ հանգիստ վիճակում և ավելի հաճախ ուրախանալ, քան տխրել։ Սթրեսի վերաբերյալ առաջարկությունները հաճախ տարբեր են, սակայն կարելի է առանձնացնել մի քանի հիմնական ուղղություններ։

Արժե ավելի հաճախ մաքուր օդում լինել։ Ավելի լավ է, եթե զբոսանքները այգում կամ քաղաքից դուրս մշտական հիմունքներով մտնեն ժամանակացույցի մեջ։ Հանգստյան օրերին տանը նստելը արժանի չէ, եթե կա հնարավորություն գնալ ավելի հեռու՝ քաղաքային աղմուկից։

![Ալկոհոլի չարաշահում](https://lifeinfo.am/storage/images/srti-hivandutyunner%D5%9D-axtanishner-ev-patcharner-114.jpg "Ալկոհոլի չարաշահում")

Հարկ է բավարար ժամանակ հատկացնել սիրելի զբաղմունքներին և մարդկանց։ Սիրելի հոբբին, ընտանիքը, ընկերների հետ հանդիպումները միշտ կօգնեն շեղվել աշխատանքային տհաճ եռուզեռից։

### Վնասակար սովորությունների բացակայությունը

Ծխելը և ալկոհոլային խմիչքների չարաշահումը առաջինն են, որոնցից պետք է հրաժարվի առողջության ձգտող մարդը։ Ցանկացած հինավուրց ծխող անմիջապես կնկատի, թե ինչպես է բարելավվում կյանքի որակը, և ինչպես են շատ քրոնիկական խնդիրներ նահանջում, եթե նա հրաժարվի իր վնասակար զբաղմունքից։

> Կարևոր է! Մինչ ուշ ժամերը արթուն մնալը նույնպես վնասակար սովորություն է։ Մեծահասակ մարդուն խորհուրդ է տրվում օրական առնվազն ութ ժամ առողջ և լիարժեք քուն ունենալ։

### Հաճախակի հետազոտություններ

Սրտի հիվանդություններն հազվադեպ են դրսևորվում մինչև վերջին պահը, այդ պատճառով դրանք վաղ փուլերում հայտնաբերել կարող է միայն բժիշկը՝ ախտորոշման ընթացքում։ Առնվազն տարին մեկ անգամ պետք է հանձնել արյան ընդհանուր հետազոտություն, շաքարի և խոլեստերինի վերլուծություն։

Խորհուրդ է տրվում անցնել ԷՍԳ, որը տալիս է սրտի ռիթմի մասին ամբողջական տեղեկություններ, ՄՌՏ, որը ցույց է տալիս թրոմբների առկայությունը և անոթների անցանելիությունը, ԳԱՈՒԴ, որպեսզի գնահատվի գլխի և պարանոցի հատվածի անոթների վիճակը։ Անհրաժեշտ հետազոտությունների ծրագիրը կազմում է բժիշկը։

> Կարևոր է! Ախտորոշումը հատկապես կարևոր է տարեց մարդկանց համար։

## Սրտի հիվանդությունների բուժումը

Սրտի հիվանդությունների մեծ մասը բուժվում է վիրահատական միջամտություններով և դրանցից հետո երկարատև վերականգնողական շրջաններով։ Եթե հիվանդությունը հայտնաբերվում է վաղ փուլում, հաճախ նշանակվում է ցմահ դեղորայքային բուժում։ Երբեմն դրան ավելանում են բժշկի հսկողության ներքո կատարվող վարժությունների հատուկ ծրագիր և դիետա։

Սրտի հիվանդությունների ինքնուրույն բուժումը վտանգավոր է։ Սա այն ոլորտն է, որտեղ կարևոր է պահպանել բուժող բժշկի բոլոր առաջարկությունները։ Այդ իսկ պատճառով սրտի հիվանդությունների լավագույն միջոցը դրանց կանխարգելումն է։ Պարզ կանոնների պահպանումը կօգնի խուսափել բազմաթիվ տհաճություններից։