#  Ստոմատիտ

![Հիվանդության ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-81074923.jpg "Հիվանդության ախտանիշները")

Ստոմատիտը շատ տհաճ և հաճախ հանդիպող հիվանդություն է: Այն բնութագրվում է բերանի խոռոչի բորբոքային պրոցեսով և ցավոտ վերքերի՝ խոցերի տեսքով առաջացմամբ: Առաջանում է տարբեր պատճառներով և հիվանդին պատճառում է բազմաթիվ տհաճ զգացողություններ: Ստոմատիտը բերանում կարող է հայտնվել թե՛ մեծահասակների, թե՛ երեխաների մոտ:

Բովանդակություն:

- [Հիվանդության ախտանիշները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Առաջացման պատճառները](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ստոմատիտի տեսակները](#%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Կատարալ ստոմատիտ](#%D5%AF%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%AC-%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Խոցային ստոմատիտ](#%D5%AD%D5%B8%D6%81%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Աֆտոզ ստոմատիտ](#%D5%A1%D6%86%D5%BF%D5%B8%D5%A6-%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Հերպեսային ստոմատիտ](#%D5%B0%D5%A5%D6%80%D5%BA%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Կանդիդոզ ստոմատիտ](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%AB%D5%A4%D5%B8%D5%A6-%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF)
- [Ո՞ր բժշկին դիմել](#%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%AA%D5%B7%D5%AF%D5%AB%D5%B6-%D5%A4%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%AC)
- [Ստոմատիտը երեխաների մոտ](#%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Հիվանդության տեսակները երեխաների մոտ](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ստոմատիտը հղիների մոտ](#%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF%D5%A8-%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ստոմատիտի բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%BD%D5%BF%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դեղորայքային բուժում](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժում ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Սխտոր և յոգուրտ](#%D5%BD%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80-%D5%B4%D5%A1%D5%AE%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Հում կարտոֆիլ](#%D5%B0%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%BF%D5%B8%D6%86%D5%AB%D5%AC)
- [Ողողում երիցուկի թուրմով](#%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A5%D6%80%D5%AB%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AB-%D5%A9%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%B4%D5%B8%D5%BE)
- [Ցեխոտ պրոպոլիսի թուրմ](#%D5%BA%D6%80%D5%B8%D5%BA%D5%B8%D5%AC%D5%AB%D5%BD%D5%AB-%D5%A9%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%B4)
- [Եղեսպակ և տակդեղ](#%D5%BD%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A2-%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%A1%D5%B4%D5%AB-%D5%AD%D5%B8%D5%BF-%D5%BD%D5%A1%D5%AC%D5%A2%D5%AB%D5%A1-%D5%BF%D5%A5%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%82%D5%AF)
- [Ավելուկի արմատ և ցիկորի](#%D5%B8%D6%82%D6%80%D6%81%D5%A1%D5%A3%D5%A1%D5%B6%D5%A3%D6%80%D5%AB-%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%BF-%D6%81%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%AB%D5%A1)
- [Մասուրի և չիչխանի յուղ](#%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D6%80%D5%A5%D5%B6%D5%B8%D6%82-%D5%B9%D5%AB%D5%B9%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%AB-%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B2)
- [Ջրի և սոդայի լուծույթ](#%D5%BB%D6%80%D5%AB-%D5%BD%D5%B8%D5%A4%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%AE%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A9)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

> Հետաքրքիր է իմանալ! Այս հիվանդությունը բնորոշ է ոչ միայն մարդկանց համար: Օրինակ՝ սողունները նույնպես հաճախ տառապում են վարակիչ ստոմատիտով:

## Հիվանդության ախտանիշները

Մարդու բերանի լորձաթաղանթը ենթակա է բազմաթիվ գրգռիչների: Նրանում հաճախ առաջանում են տարբեր հիվանդություններ: Ստոմատիտն առաջանում է տարբեր գործոնների ազդեցության տակ և ունի հետևյալ ախտանիշները.

- զգայունություն և ցավոտ զգացողություններ բերանում.
- լորձաթաղանթի կարմրություն.
- խոցերի առաջացում լեզվի, այտերի, քիմքի, շուրթերի ներքին մակերեսի վրա.
- բերանի խոռոչից տհաճ հոտի առաջացում.
- ջերմաստիճանի բարձրացում (ոչ միշտ).
- թքարտադրության ավելացում.
- սպիտակ կամ դեղնավուն փառ լորձաթաղանթի վրա.

Ախտանիշներն արտահայտվում են ավելի կամ պակաս չափով: Երբեմն հայտնվում է 2-3 ախտանիշ, երբեմն՝ դրանց համակցությունը:

![Առաջացման պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-188.jpg "Առաջացման պատճառները")

Ստոմատիտին բնորոշ է նաև ծանր ձևը: Սուր ստոմատիտն ունի վառ արտահայտված նշաններ.

- ջերմաստիճանի բարձրացում մինչև 39°C և ավելի.
- մաշկի վրա զարգանում են հեղուկով լցված բշտիկներ.
- բորբոքումը տարածվում է աչքերի և սեռական օրգանների վրա:

Նման դեպքերում անհրաժեշտ է անհապաղ դիմել բժշկի: Պատվանդան հասցված հիվանդությունը վտանգավոր է և հանգեցնում է շատ անցանկալի հետևանքների:

## Առաջացման պատճառները

Պատճառները, որոնցով առաջանում է այս հիվանդությունը, շատ բազմազան են: Բորբոքման հիմնական գործոնը վիրուսներն ու միկրոբներն են: Ընդունված է համարել, որ բերանի խոռոչում վնասակար միկրոօրգանիզմների առկայությունը նորմալ երևույթ է: Իրենց վնասակար ազդեցությունը մարդու վրա դրանք սկսում են ունենալ հետևյալ գործոնների ազդեցության տակ.

- իմունիտետի նվազում վիրուսային հիվանդությունների ժամանակ.
- սխալ սնունդ (օրգանիզմի անբավարար հագեցում վիտամիններով և ֆոլաթթուներով).
- լորձաթաղանթի վնասվածք (ջերմային, քիմիական, մեխանիկական).
- չլվացված մրգերի օգտագործում, կեղտոտ ձեռքերով ուտելիքի ընդունում.
- թքի բնականոն արտադրության վրա ազդող դեղորայքային պատրաստուկների կիրառում:

> Հետաքրքիր է իմանալ! Երբեմն բերանի չափազանց ուժեղ հիգիենան է հանգեցնում թքարտադրության նվազմանը: Սա վերաբերում է ատամի մածուկներին, որոնք պարունակում են նատրիումի լաուրիլ սուլֆատի բարձր պարունակություն:

Ստոմատիտի զարգացմանը կարող են հանգեցնել նաև.

- վնասակար սովորություններ (ծխախոտի և ալկոհոլային խմիչքների օգտագործում).
- ատամների հիվանդություններ.
- ալերգիկ ռեակցիա:

## Ստոմատիտի տեսակները

Կախված հիվանդության ախտանիշներից և պատճառներից՝ ստոմատիտը բաժանվում է հետևյալ տեսակների.

### Կատարալ ստոմատիտ

Այս տեսակի հիվանդության հիմնական պատճառը համարվում է բերանի վատ հիգիենան: Ախտանիշները.

![Ստոմատիտի տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-109.png "Ստոմատիտի տեսակները")

- լորձաթաղանթը այտուցվում և կարմրում է.
- առաջանում են սպիտակ փառով վերքեր.
- սննդի ընդունումը դառնում է ցավոտ.
- ավելանում է թքի արտազատումը.
- ընդհանուր վիճակի վատթարացում (թուլություն, անբավարարություն):

### Խոցային ստոմատիտ

Առաջացման պատճառներն են ներքին օրգանների և համակարգերի հիվանդությունները: Սրանց մեջ մտնում են արյան, սրտի, ստամոքս-աղիքային տրակտի հիվանդությունները: Հաճախ հանդիսանում է թունավորումների հետևանք:

Ախտանիշները.

![Ո՞ր բժշկին դիմել](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-189.jpg "Ո՞ր բժշկին դիմել")

- լնդերի կարմրություն և ցավոտություն.
- խոցերի առաջացում, որոնք հակված են միավորվելու և ձևավորելու մեծ վնասված հատվածներ.
- լնդերը սկսում են արյունահոսել.
- առաջանում է տհաճ հոտ բերանից:

### Աֆտոզ ստոմատիտ

Այս տեսակը հանդիսանում է գրիպի, դիֆթերիայի և այլ հիվանդությունների վիրուսով լորձաթաղանթի վնասման հետևանք: Այն հաճախ անվանում են վիրուսային ստոմատիտ, քանի որ պայմանավորված է որոշակի վիրուսային խմբի ազդեցությամբ:

Ախտանիշները.

- բորբոքային բշտիկների առաջացում, որոնք հետագայում վերածվում են աֆտաների.
- ցավոտ զգացողություններ.
- ջերմաստիճանի բարձրացում.
- թուլություն և դյուրագրգռություն.
- ավշային հանգույցների բորբոքում:

![Ստոմատիտը երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-130.jpg "Ստոմատիտը երեխաների մոտ")

Աֆտոզը բաժանվում է սուր և քրոնիկական ստոմատիտի: Սուրն ընթանում է ինտենսիվ ձևով, վառ արտահայտված նշաններով, քրոնիկական է կոչվում կրկնվող ստոմատիտը:

### Հերպեսային ստոմատիտ

Հիվանդության պատճառը հերպեսի վիրուսն է: Վիրուսով վարակվելը բավականին հեշտ է: Հաճախ դա տեղի է ունենում կենցաղում, սերտ շփման ժամանակ, մորից երեխային: Ընդունված է համարել, որ հերպեսը կարող է հանգիստ ապրել օրգանիզմում և իր վնասակար ազդեցությունը դրսևորել իմունիտետի թուլացման ժամանակ:

Ախտանիշները.

- խոցային դրսևորումներ բերանում և շուրթերի մակերեսին.
- գլխացավեր.
- ընդհանուր ուժասպառություն, քնկոտություն, դյուրագրգռություն.
- ջերմաստիճանի բարձրացում:

Ինչպես աֆտոզը, ունի սուր և քրոնիկական ձևեր:

### Կանդիդոզ ստոմատիտ

Այս բերանի հիվանդությունը ժողովրդի մեջ կոչվում է «կաթնախտ»: Այս անվանումը ստացել է բերանում սպիտակ փառի տեսքով դրսևորման պատճառով: Վտանգի խմբում են ներառվում կրծքի երեխաները և տարեց մարդիկ: Սակայն սա չի բացառում հիվանդության հնարավորությունը ցանկացած տարիքում: Հարուցիչը candida խմբի սնկային վիրուսներն են:

![Ստոմատիտը հղիների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-192.jpg "Ստոմատիտը հղիների մոտ")

Ախտանիշները.

- սպիտակ փառ լեզվի և բերանի լորձաթաղանթի վրա.
- ցավոտ զգացողություններ.
- ախորժակի և ընդհանուր ինքնազգացողության վատթարացում:

Վերքերի (խոցերի, աֆտաների) տեղակայման դասակարգման համաձայն՝ ստոմատիտը լինում է.

- գլոսիտ - բորբոքումներ և խոցեր են առաջանում լեզվի վրա.
- պալատիտ - վնասվում են քիմքի հատվածներ.
- գինգիվիտ - լնդերի կարմրություն և բորբոքում:

## Ո՞ր բժշկին դիմել

Այս տհաճ հիվանդության որևէ տեսակի առաջացման դեպքում անհրաժեշտ է դիմել մասնագետի։ Սկզբում ընդունված է դիմել թերապևտի։ Ընդհանուր զննումը և բժշկի խորհրդատվությունը կօգնեն որոշում կայացնել հետագա գործողությունների վերաբերյալ։

![Ստոմատիտի բուժումը տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-138.jpg "Ստոմատիտի բուժումը տնային պայմաններում")

Այնուհետև, կախված հիվանդության բնույթից, ձեզ կարող են ուղղորդել ատամնաբույժի, ալերգոլոգի, վարակաբանի, իմունոլոգի մոտ։ Միայն բժշկական կրթություն ունեցող մասնագետները կարող են ախտորոշել հիվանդությունը, պարզել ախտանիշները և նշանակել անհրաժեշտ բուժում։

## Ստոմատիտը երեխաների մոտ

Մանկական տարիքին բնորոշ են հիվանդության կանդիդային, հերպեսային, աֆտոզ և բակտերիալ տեսակները։

> Հետաքրքիր է իմանալ! Յուրաքանչյուր տեսակ բնորոշ է երեխայի որոշակի տարիքի համար։ Բայց ոչ միշտ։

Երեխաների մոտ ստոմատիտի բոլոր տեսակներին բնորոշ են հետևյալ ձևերը.

- սկզբնական ձև,
- միջին ծանրության ձև,
- ծանր ձև,
- քրոնիկական ձև,
- կրկնվող հիվանդություն։

### Հիվանդության տեսակները երեխաների մոտ

Կանդիդային ստոմատիտը տարածված է ծնունդից մինչև երեք տարեկան երեխաների մոտ։ Առաջանում է candida ցեղի սնկային բակտերիաներից։ Այս տեսակն ամենից հաճախ ընթանում է առանց ջերմության։

![Դեղորայքային բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-159.jpg "Դեղորայքային բուժում")

Ախտանիշներ.

- սպիտակ կամ մոխրագույն փառ և ցանավորումներ բերանի ամբողջ լորձաթաղանթի վրա,
- քմահաճություն, վատ քուն,
- ախորժակի նվազում,
- լորձաթաղանթի չորություն,
- ընդհանուր ինքնազգացողության վատթարացում։

Հերպեսային ստոմատիտը հաճախ դրսևորվում է մեկից մինչև երեք տարեկան տարիքում։ Այս ժամանակահատվածում երեխաները հակված են ամեն ինչ դնել բերանը, ինչ հասնում է ձեռքով։ Հիմնականում սրանք կեղտոտ խաղալիքներ և չլվացված ձեռքեր են։ Արդյունքում բերանի խոռոչ են թափանցում վնասակար բակտերիաներ, որոնք ունակ են առաջացնել բորբոքային պրոցես։

Ախտանիշներ.

- լորձաթաղանթի կարմրություն,
- վեզիկուլների առաջացում, որոնք հետագայում վերածվում են խոցերի,
- ցավոտ սենսացիաների ֆոնի վրա հայտնվում է քմահաճություն, վատ քուն,
- բացակայում է ախորժակը,
- ջերմությունը կարող է բարձրանալ մինչև 38°C և ավելի։

Հերպեսային բնույթի ցանավորումներ նկատվում են ոչ միայն բերանում, այլ նաև շուրթերին, քթի թևերին։

Աֆտոզ ստոմատիտ։ Պատճառ են համարվում ներքին օրգանների հիվանդությունները, ինչպես նաև վնասվածքների հետևանքները։ Կարող է զարգանալ արյան, ստամոքսի, սրտի հիվանդությունների ֆոնի վրա։ Հիվանդության առաջացման ավելի ճշգրիտ պատճառները վիճելի հարց են, որը մինչ այժմ մնում է բաց։

![Բուժում ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-136.jpg "Բուժում ժողովրդական միջոցներով")

Ախտանիշներ.

- լորձաթաղանթի ցավոտություն և կարմրություն,
- աֆտաների (հստակ եզրագծված խոցիկներ) առաջացում,
- ջերմության աննշան բարձրացում։

Այն դեպքում, եթե վերքերի մեջ ներթափանցում է վարակ, հիվանդությունն անցնում է սուր ձևի, բարձր ջերմությամբ և հիվանդի ընդհանուր վիճակի զգալի վատթարացմամբ։ Երեխան վատ է քնում, հրաժարվում է ուտելուց, թույլ է և դյուրագրգիռ։ Այսպիսի հիվանդությունն ամենից հաճախ հանդիպում է դպրոցական տարիքի երեխաների մոտ։

Բակտերիալ ստոմատիտ։ Կարող է զարգանալ բոլոր տարիքի երեխաների մոտ։ Առաջանում է լորձաթաղանթի մեխանիկական, քիմիական վնասվածքներից։ Հաճախ պատճառ է հանդիսանում չլվացված մրգերի օգտագործումը, հիգիենայի կանոնների չպահպանումը։

Բակտերիալ հիվանդության հաճախակի դրսևորումը շրթունքի ստոմատիտն է։ Այն կարող է առաջանալ տարբեր ազդեցություններից։ Նույնիսկ փոքր, անվնաս թվացող քերծվածքը կարող է հանգեցնել լուրջ բորբոքման։

## Ստոմատիտը հղիների մոտ

Շատ կանայք հանդիպում են այս հիվանդության հետ հենց հղիության ընթացքում։ Սա հեշտ է բացատրել նրանով, որ այս ժամանակահատվածում մայրիկի օրգանիզմն աշխատում է երկուսի փոխարեն, և իմունիտետը թուլանում է։

Հիվանդության վտանգը երեխա կրելու ընթացքում կայանում է բազմաթիվ դեղորայքային պրեպարատների ընդունման սահմանափակ հնարավորություններում։ Բուժման համար օգտագործվում են միայն որոշ պրեպարատներ, խիստ բժշկի դեղատոմսով։

Հղիների համար խիստ անցանկալի են հիվանդության դրսևորման հետևյալ ախտանիշները.

![Կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-115.jpg "Կանխարգելում")

- ջերմության բարձրացում։ Կարող է հանգեցնել օրգանիզմի ջրազրկման, ինչը խիստ անցանկալի է պտղի համար,
- ցավոտ սենսացիաները խոչընդոտում են նորմալ սնվելուն,
- վատ քուն, ուժասպառություն։

> Կարևոր է! Հատկապես վտանգավոր է ստոմատիտն առաջին եռամսյակում։ Այս ժամանակահատվածում ձևավորվում է պտղի նյարդային խողովակը։ Մայրիկները պետք է հատկապես մանրակրկիտ հետևեն հիգիենային և առողջական վիճակին։

## Ստոմատիտի բուժումը տնային պայմաններում

Տանը բուժումը թույլատրվում է այն դեպքերում, երբ հիվանդությունը սուր բնույթ չունի և չի սպառնում բարդությունների առաջացմամբ։ Բժշկի խորհուրդներից հետո բուժման կուրսն իրականացնել հնարավոր է առանց ստացիոնար տեղավորվելու։ Բուժման տեսակները և եղանակները ուղղակիորեն կախված են հիվանդության տեսակից։ Տնային պայմաններում կարելի է կիրառել ինչպես դեղորայքային բուժում, այնպես էլ ժողովրդական միջոցներով բուժում։ Համարվում է, որ առավելագույն արդյունավետության հասնել հնարավոր է այս երկու եղանակները համադրելիս։

Տնային պայմաններում հիվանդության դեմ պայքարի եղանակների մեջ ամենից հաճախ օգտագործվում են գելեր, քսուքներ, սփրեյեր, որոնք ունակ են ախտահանել, բուժել և վերացնել գրգռումը։ Շատ լայն է նաև ժողովրդական մեթոդների ընտրությունը։ Սրանք են՝ բուժիչ խոտաբույսեր, արմատներ, յուղեր, մեղվապահության մթերքներ և այլն։

Հատուկ զգուշությամբ բուժում պետք է իրականացվի փոքր երեխաների և հղի կանանց մոտ։ Հիվանդի մոտ ցանկացած վատթարացման դեպքում անհրաժեշտ է դադարեցնել բուժումը և անհապաղ դիմել հիվանդանոց։

## Դեղորայքային բուժում

Հիվանդության յուրաքանչյուր տեսակ պահանջում է որոշակի պրեպարատների ընտրություն։ Դեղորայքային միջոցները կարող են արդյունավետ լինել հիվանդության մեկ տեսակի դեպքում և բոլորովին անօգուտ՝ մյուսի դեպքում։ Հիմնականում պրեպարատներն ուղղված են ցավի վերացմանը, ախտահանմանը, վերքերի բուժմանը, բորբոքման և այլ ախտանիշների վերացմանը։

Ստոմատիտի դեղեր.

![Կատարալ ստոմատիտ](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-144.jpg "Կատարալ ստոմատիտ")

1. Ցավային համախտանիշը հանելու համար՝ lidocaine asept, Kamistad գել, պարոդոնտոցիդ։
2. Խոցերի և աֆտաների մշակման համար՝ ջրածնի պերօքսիդ, կարբամիդի պերօքսիդ, քլորհեքսիդինի բիգլյուկոնատ։
3. Ընդհանուր բուժման և կանխարգելման համար՝ ֆարինգոսեպտ, հեքսասփրեյ, օրասեպտ։
4. Ստոմատիտից հակասնկային քսուքներ՝ դիֆլյուկան, լևորին։
5. Հերպեսային ստոմատիտի դեպքում՝ օքսոլինային քսուք, բոնաֆտոն։
6. Ջերմությունը իջեցնելու համար՝ պարացետամոլ, իբուպրոֆեն, մեֆենամինաթթու։

Երեխաների մոտ ստոմատիտի բուժման համար կարելի է օգտագործել միայն որոշ պրեպարատներ։ Բժիշկը նշանակում է բուժման կուրս որոշակի խմբի հիվանդների համար՝ հաշվի առնելով տարիքային առանձնահատկությունները։

> Ուշադրություն! Պրեպարատները կարող են ունենալ կողմնակի ազդեցություններ։ Սա հատկապես վտանգավոր է երեխաների բուժման ժամանակ։ Դրանք օգտագործել հարկավոր է միայն բժշկի նշանակմամբ։

## Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Դեռևս հին ժամանակներից մեր նախնիները տարբեր հիվանդությունների դեմ պայքարում օգտագործել են բնության բուժիչ ուժերը։ Մեր օրերում ժողովրդական բժշկությունը ոչ պակաս զարգացած է, և որոշ բաղադրատոմսերի կիրառումը տալիս է հիանալի արդյունք։ Ստոմատիտի բուժման համար օգտագործում են բազմաթիվ խոտաբույսեր, յուղեր, հյութեր։ Դիտարկենք մանրամասն մի քանի բաղադրատոմս։

### Սխտոր և մածուն

Մի քանի ծիլ սխտոր մանրացնել և խառնել 2 ճ.գ. մածունի հետ։ Ստացված զանգվածը պահել բերանում 2-3 րոպե։ Կրկնել օրական 3-4 անգամ։

![Խոցային ստոմատիտ](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-131.jpg "Խոցային ստոմատիտ")

### Հում կարտոֆիլ

Կարտոֆիլի պալարները մաքրել, քերել կամ անցկացնել մսաղացով։ Կիրառել վնասված հատվածների վրա։ Խորհուրդ է տրվում նաև այս բանջարեղենի հյութով բերանը ողողել։

### Ողողում երիցուկի թուրմով

Երիցուկը հայտնի է իր հակաբորբոքային հատկություններով։ Թուրմ պատրաստելու համար 2 ճ.գ. խոտը լցնել մեկ բաժակ եռման ջրի մեջ, թողնել 2-3 ժամ, ողողել բերանը օրական 3-4 անգամ։ Կարելի է նաև թրմախառն բամբակյա սկավառակը դնել վնասված հատվածների վրա։

### Պրոպոլիսի թուրմ

Պրոպոլիսը հիանալի կարող է ախտահանել և բուժել վերքերը։ Պրոպոլիսի թուրմով անհրաժեշտ է մշակել խոցերը և աֆթաները։ Թուրմը կարելի է գնել դեղատնից կամ պատրաստել ինքնուրույն։ ԵՒս մեկ եղանակ է ողողումը։ Դրա համար 10 կաթիլ թուրմ նոսրացրեք մեկ բաժակ տաք ջրի մեջ, ողողեք բերանը օրական 5-6 անգամ։

![Աֆտոզ ստոմատիտ](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-171.jpg "Աֆտոզ ստոմատիտ")

### Սուրբ Մարիամի խոտ (սալբիա) և տերևուկ

Բուժման համար օգտագործում են խոտաբույսերի թուրմը։ Մանրացրեք բաղադրամասերը՝ 1 ճ.գ. յուրաքանչյուրից, խառնեք, լցրեք 1 լիտր եռման ջուր։ Թուրմը պահեք ջրային բաղնիքի վրա 15 րոպե, ապա թողեք թրմվի 2-3 ժամ։ Ողողեք բերանը օրական 3-4 անգամ։

### Ուրցագանգրի արմատ և ցիկորիա

Օգտագործում են բույսի թուրմը։ Արմատը լցնել 200 մլ եռման ջրի մեջ, թողնել թույլ կրակի վրա 30 րոպե։ Վերջում թուրմի մեջ լցրեք 1 թեյ.գ. ցիկորիա։ Ողողումը պետք է կատարել օրական 3-4 անգամ։

### Մասրենու և չիչխանի յուղ

Ունի բուժիչ հատկություններ, հարուստ է վիտամիններով։ Հիանալի միջոց է երեխաների մոտ ստոմատիտի բուժման համար։ Յուղով մշակում են վերքերը օրական 2-3 անգամ։ Վերքերը մշակելիս (հատկապես փոքր տարիքի երեխաների մոտ) փորձեք խուսափել յուղի ներս ընկնելուց։

![Հերպեսային ստոմատիտ](https://lifeinfo.am/storage/images/stomatit-axtanishner-patcharner-ev-tesakner-174.jpg "Հերպեսային ստոմատիտ")

### Ջրի և սոդայի լուծույթ

Փոքր երեխաների համար հաճախ օգտագործում են այս լուծույթը։ Այն վնասակար չէ և լավ է օգնում կանդիդոզի դեպքում։ Դրա համար 1 թեյ.գ. սոդան նոսրացնել մեկ բաժակ տաք եռացրած ջրի մեջ։ Թրմախառն բամբակյա տամպոնով սրբել վնասված հատվածները։ Ավելի մեծ երեխաների համար կարելի է ողողում կատարել։

> Հիշեք! Բուժման արդյունքը կլինի ավելի լավ համալիր բուժման դեպքում։ Դեղամիջոցների և ժողովրդական միջոցների կիրառումը կօգնի ձեզ արագ բուժել հիվանդությունը։

## Կանխարգելում

Հիվանդությունը կանխել կարելի է՝ պահպանելով պարզ կանոններ։

Երեխաների համար կանխարգելման կանոններ.

- երեխային կրծքով կերակրելիս մայրը պետք է խստորեն հետևի անձնական հիգիենային.
- ծծակների, շշերի, խաղալիքների մանրակրկիտ մշակում.
- հոգացեք, որ երեխան օրական առնվազն 2 անգամ լվանա ատամները.
- փորձեք հեռացնել երեխային ձեռքերը բերան տանելու սովորությունից.
- երեխային մի տվեք չափազանց կոշտ սնունդ, որը կարող է վնասել բերանի լորձաթաղանթը (չորահաց, ոսկրավոր ձուկ).
- ապահովեք սննդի մեջ վիտամինների բավարար ընդունում.
- կանոնավոր այցելեք մանկական ստոմատոլոգի.

Կանխարգելում մեծահասակների համար.

- բերանի խոռոչի հիգիենա.
- ճիշտ ընտրված հիգիենայի միջոցներ.
- խուսափեք բերանի խոռոչի վնասվածքներից.
- ատամների հիվանդությունների ժամանակին բուժում.
- պլանավորեք այցելություն ատամնաբույժին կիսամյակը մեկ.
- բացառեք վնասակար սովորությունները (ալկոհոլ, ծխախոտ).
- մի օգտագործեք սնունդ, որը կարող է վնասել լորձաթաղանթը.

Ձեր առողջությունը ձեր ձեռքերում է։ Խնամեք ձեզ և ձեր երեխաներին։ Մնացեք գեղեցիկ և երջանիկ։