# Վազոմոտոր ռինիտի ախտանիշները և պատճառները

![Ախտանիշներ](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-60281434.jpg "Ախտանիշներ")

Քթի խոռոչի լորձաթաղանթում տեղակայված են բազմաթիվ մազանոթներ։ Դրանք կարգավորում են քթուղիներ ներթափանցող արյան քանակը։ Սա հնարավոր է անոթների պատերի կծկման շնորհիվ։ Եթե մազանոթների ֆունկցիոնալ գործունեությունը ինչ-ինչ պատճառներով խախտվում է, մազանոթների պատերը թուլանում են և մազանոթները լցվում են արյունով։ Առաջանում է այտուց, լորձաթաղանթը ուռչում է և սկսում արտադրել մեծ քանակությամբ լորձ։ Օտոլարինգոլոգը ախտորոշում է վազոմոտոր ռինիտ, որի ախտանիշները նման են սովորական, մրսածային էթիոլոգիայի հարբուխին։

Բովանդակություն՝

- [Դասակարգում](#%D5%A4%D5%A1%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Առաջացման պատճառները](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ալերգիկ](#%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D6%80%D5%A3%D5%AB%D5%AF)
- [Նեյրովեգետատիվ](#%D5%B6%D5%A5%D5%B5%D6%80%D5%B8%D5%BE%D5%A5%D5%A3%D5%A5%D5%BF%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BE)
- [Ախտանիշներ](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Ախտորոշում](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B7%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Դեղորայքային](#%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%B8%D6%80%D5%A1%D5%B5%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6)
- [Ֆիզիոթերապիա](#%D6%86%D5%AB%D5%A6%D5%AB%D5%B8%D5%A9%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%BA%D5%AB%D5%A1)
- [Ժողովրդական միջոցներ](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Վիրաբուժական միջամտություն և այլ մեթոդներ](#%D5%BE%D5%AB%D6%80%D5%A1%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%A1%D5%B4%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A1%D5%B5%D5%AC-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Երեխաների մոտ բուժման առանձնահատկությունները](#%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%B6%D5%B1%D5%B6%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Բարդություններ](#%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Կանխարգելում](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Նյութեր թեմայի վերաբերյալ.- [Կոկորդում լորձի կուտակման զգացողություն՝ ինչպես մռութ](%D5%AF%D5%B8%D5%AF%D5%B8%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%B1%D5%AB-%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%A6%D5%A3%D5%A1%D6%81%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%9D-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D6%84%D5%A9%D5%AB-%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%B1-8924 "Կոկորդում լորձի կուտակման զգացողություն՝ ինչպես մռութ")
- [Ինչ տեսակի հարբուխի դեպքում է երեխաներին կաթեցվում Protargol](%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%AB%D5%BD%D5%AB-%D6%84%D5%A9%D5%A1%D5%B0%D5%B8%D5%BD%D6%84%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A5%D5%B6-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D6%80%D5%B8%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%B8%D5%AC-%D5%AF%D5%A1%D5%A9%D5%A5%D6%81%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4-5145 "Ինչ տեսակի հարբուխի դեպքում է երեխաներին կաթեցվում Протаргол")
- [Ատամների ծլման ժամանակ երեխայի մոտ հարբուխը՝ բնական երևույթ, թե հիվանդություն](%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%B4%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%AA%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%AF-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B5%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D6%81%D5%B8%D5%B2-%D5%AC%D5%B8%D6%80%D5%B1%D5%A8%D5%9D-%D5%A2%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A5%D6%80%D6%87%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%A9-%D5%A7-%D5%A9%D5%A5-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-8791 "Ատամների ծլման ժամանակ երեխայի մոտ հարբուխը՝ բնական երևույթ, թե հիվանդություն")
- [Ալերգիկ ռինիտի բուժում](%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D6%80%D5%A3%D5%AB%D5%AF-%D5%BC%D5%AB%D5%B6%D5%AB%D5%BF%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-6304 "Ալերգիկ ռինիտի բուժում")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Դասակարգում ԱՀԿ դասակարգման համաձայն՝ վազոմոտոր ռինիտն ունի ՀՄԴ-10 ծածկագիր j30.0 և բնութագրվում է որպես կեղծ հարբուխ։ Հիվանդությունը հաճախ դրսևորվում է դեռահասների մոտ, սակայն ավելի բնորոշ է դպրոցական կամ ավելի մեծ տարիքի անձանց համար։ Մեծամասամբ ախտորոշվում է կանանց շրջանում։ Հիվանդությունն ունենում է հաճախակի և երկարատև ժամանակահատվածներ։ Երբ առաջանում է սրացում, քթի խոռոչի ներքին թաղանթը ուռչում է, հաստանում և սկսում ակտիվորեն արտադրել լորձ։ Շնչառական ուղու խցանումը մարդուն թույլ չի տալիս բնական ճանապարհով ամբողջությամբ ստանալ թթվածին։ Ուշադրություն! Կլինիկական առաջարկությունները տրված են միայն քրոնիկ հիվանդությունների հետերոգեն խմբի համար։ Չեն հաշվի առնվում ինֆեկցիոն կամ ալերգիկ բնույթի ռինիտները։ Առաջացման պատճառները Ոչ բոլորին է հայտնի, թե ինչ է վազոմոտոր ռինիտը։ Իրականում դրա առաջացման բնույթը հազվադեպ է կապված վիրուսային ինֆեկցիաների հետ։ Առանձնացվում են վազոմոտոր ռինիտի հետևյալ ձևերը. ալերգիկ; 3. նեյրովեգետատիվ։
![Երեխաների մոտ բուժման առանձնահատկությունները](https://lifeinfo.am/storage/images/vazomotor-rinit-axtanishner-ev-patcharner-132.jpg "Երեխաների մոտ բուժման առանձնահատկությունները")

Վազոմոտոր ռինիտը քրոնիկ համախտանիշ է, որի հիմքում ընկած է վեգետատիվ համակարգի չափազանց գրգռվածությունը։ Նյարդային վերջավորությունները սկսում են սխալ արձագանքել սովորական գրգռիչներին։ Արտադրյալը սկսում է արտադրվել մեծ քանակությամբ, սակայն դրա տեղաշարժը դանդաղում է, հիվանդի մոտ առաջանում է քթի խցանում, շնչառության հետ կապված խնդիրներ։

### Ալերգիկ

Վազոմոտոր ռինիտի ալերգիկ ձևը բաժանվում է երկու դասի.

1. Սեզոնային ձև։ Առաջանում է կարճ ժամանակահատվածում, հիմնականում՝ որոշ բույսերի ծաղկման պահին։ Մարդն արդեն նախապես գիտի, թե տարվա որ սեզոնին է իր մոտ առաջանում շնչառական ուղու խցանում։
2. Մշտական ձև։ Կարող է առաջանալ ցանկացած ժամանակ, տարվա ընթացքում մի քանի անգամ։ Հիմնական պատճառը հիվանդի մոտակայքում ալերգենի հայտնվելն է։ Արտասեզոնային ալերգեններից են ընտանի կենդանիների մազը, փոշու տիզերի կենսագործունեության մթերքները։

> Իմացեք! Եթե քթի խցանումը ալերգիկ ռեակցիայի հետևանք է, ապա բավական է օգտագործել անոթասեղմող պատրաստուկներ և հակահիստամինային միջոցներ։ Վիրաբուժական կամ այլ բժշկական միջամտություն նման դեպքերում չի պահանջվում։

### Նեյրովեգետատիվ

Նեյրովեգետատիվ բնույթի անոթային տոնուսի խախտումը հրահրող գործոններից են.

- էնդոկրին համակարգի հիվանդություններ;
- հուզական բռնկումներ, սթրես - հարբուխի հոգեսոմատիկա;
- կլիմայի կտրուկ փոփոխություն - բնակելի տարածքում խոնավության և ջերմաստիճանի մակարդակի խախտում;
- հորմոնալ ֆոնի փոփոխություն սեռական հասունացման, հղիության և դաշտանադադարի ժամանակ;
- անոթային համակարգի ընդհանուր ֆոնի խախտումներ (վեգետատիվ-անոթային դիստոնիայի դեպքում);
- իդիոպաթիկ վազոմոտոր ռինիտ (անհայտ ծագման)։

Վազոմոտոր ռինիտը կարող է առաջանալ հարբուխի դեմ անոթասեղմող պատրաստուկների (օրինակ՝ Նաֆթիզին կաթիլների) անվերահսկելի օգտագործման հետևանքով։ Բացի այդ, քթի խցանման քրոնիկ ձևը կարող է առաջանալ մազանոթների տոնուսի կարգավորման համակարգի վրա ազդող տարբեր դեղորայքային կազմերի ընդունման պատճառով.

- բանավոր հակաբեղմնավորիչներ;
- հակաբորբոքային դեղամիջոցներ;
- զարկերակային ճնշումը իջեցնող միջոցներ;
- նեյրոլեպտիկներ։

Դեղորայքային ռինիտի առաջացման մասին, որին նախորդում է Նաֆթիզինի անսահմանափակ օգտագործումը, իր հաղորդումում պատմել էր Ելենա Մալիշևան։ «Հետադարձ հարվածի» համախտանիշը դրսևորվում է որպես քթի խցանում, լորձաթաղանթի այտուց։ Այս դեպքում՝ առանց հարբուխի։

> Կարևոր է! Վազոմոտոր ռինիտը բավական հաճախ ախտորոշվում է 20-40 տարեկան մեծահասակների մոտ։ Այս ժամանակահատվածում մշտապես խցանված քթի հիմնական պատճառները կարող են դառնալ ռեֆլյուքսով ուղեկցվող գաստրոէնտերոլոգիական պաթոլոգիաները։

Մարսողական օրգանների պարունակությունը ցայտում է կերակրափող, իսկ այնուհետև ընկնում է քթի խոռոչ։ Այստեղ ստամոքսահյութում պարունակվող քիմիական նյութերը վնասում են քիթ-կոկորդի և քթի խոռոչի էպիթելը, ինչը կարճ ժամանակում հանգեցնում է զգայունության բարձրացման և պատասխան ռեակցիաների առաջացման։ Վերջինս արտահայտվում է լորձաթաղանթի գերռեակտիվությամբ և արտադրյալի զանգվածային արտազատմամբ։

Երբ հնարավոր չէ պարզել մշտական հարբուխի ճշգրիտ պատճառը, խոսում են իդիոպաթիկ վազոմոտոր ռինիտի մասին։

## Ախտանիշներ

Վազոմոտոր ռինիտի հատկանիշները շատ դեպքերում նման են մրսածային հիվանդության դրսևորումներին։ Ակնառու ախտանիշների ցանկն այսպիսին է.

- քթի խցանում, զգացվում է միաժամանակ երկու խոռոչներում կամ հերթափոխով;
- թափանցիկ մածուցիկ կամ, ընդհակառակը, ջրային արտադրություն;
- կոկորդում լորձ, որը հոսում է քիթ-կոկորդի պատերով;
- հաճախակի փռշտոց;
- հոտառության բացակայություն խցանման հետևանքով;
- գլխացավ, առաջանում է օրգանիզմի թթվածնային քաղցի հետևանքով;
- անքնություն - հիպոքսիայի և շնչառական ֆունկցիայի խախտման հետևանք;
- ուժեղ խռմփոց քնի ժամանակ - լորձաթաղանթի այտուցի և քթուղիների լույսի նեղացման արդյունք;
- օրգանիզմի ընդհանուր թուլություն և աշխատունակության բացակայություն։

![Բարդություններ](https://lifeinfo.am/storage/images/vazomotor-rinit-axtanishner-ev-patcharner-150.jpg "Բարդություններ")

Ատրոֆիկ և հիպերտրոֆիկ ռինիտները հանգեցնում են քթի լորձաթաղանթի կառուցվածքային խախտման. գործընթացն անդառնալի է և երկարատև։ Վազոմոտոր հարբուխն, ընդհակառակը, առաջանում է անսպասելիորեն և որոշ ժամանակ անց կարող է նույնպես հանկարծակի անհետանալ։

> Ուշադրություն! Ռինիտի այս քրոնիկ ձևերն ունեն տարբեր պատճառներ, սակայն նման ընդհանուր արտաքին ախտանիշներ։

Ինչպե՞ս տարբերել մրսածային դրսևորումները ոչ վիրուսային ռինիտի քրոնիկ փուլից։ Հիվանդին հետևելու միջոցով։ Այսպես, ինֆեկցիոն էթիոլոգիայի հարբուխի ժամանակ կարող են նկատվել.

- կանաչ մռութ;
- ջերմություն;
- հազ;
- ականջների խցանում։

Կյանքի առաջին տարվա երեխաների մոտ ցանկացած բնույթի հարբուխի ժամանակ նկատվում է մշտական, անդադար լաց։ Երեխան կարող է քաղցած լինել։ Սակայն նա չի վերցնի կուրծքը կամ շիշը, քանի դեռ իր քիթը չի շնչում։

## Ախտորոշում

Ախտորոշում կատարելու համար պետք է դիմել նեղ մասնագետի՝ օտոռինոլարինգոլոգի։ Առաջին ընդունելության ժամանակ բժիշկը հավաքում է ընդհանուր անամնեզ.

- հիվանդի բողոքները;
- հիմնական ախտանիշների առաջացմանը նախորդած հանգամանքների որոշում;
- քթի և կոկորդի խոռոչի խորը զննման արդյունքներ։

Ախտորոշումը ճշգրտելու նպատակով նշանակվում է լաբորատոր հետազոտությունների համար կենսանյութերի հանձնում, ինչպես նաև լրացուցիչ ընթացակարգերի անցում.

- արյան ընդհանուր քննություն;
- ալերգիկ փորձեր;
- արյան կենսաքիմիական քննություն;
- քթի հավելյալ խոռոչների ռենտգենագրություն;
- համակարգչային տոմոգրաֆիա;
- ռինոսկոպիա;
- էպիթելի մասնիկների հավաքում մանրադիտակային ուսումնասիրության համար;
- քթի խոռոչից արտադրության բակտերիոլոգիական ցանում։

![Կանխարգելում](https://lifeinfo.am/storage/images/vazomotor-rinit-axtanishner-ev-patcharner-176.jpg "Կանխարգելում")

Նեյրովեգետատիվ ձևերի ռինիտի ժամանակ E դասի իմունոգլոբուլինների, ինչպես նաև էոզինոֆիլների մակարդակը մնում է նորմայում։ Մաշկային փորձերի հետազոտությունը ցույց է տալիս բացասական արդյունք։ Եթե վազոմոտոր ռինիտը առաջացել է ալերգիկ ռեակցիաներից, ապա արյան շիճուկի ուսումնասիրության ժամանակ սովորաբար հաջողվում է հայտնաբերել IgE-ի փոփոխություններ և էոզինոֆիլների քանակի ավելացում։

> Իմացեք! Ախտորոշումը կատարելիս նշանակվում են լրացուցիչ հետազոտություններ՝ օրգանիզմի աշխատանքի ուղեկցող փոփոխությունները ճշգրտելու համար - չափում են զարկերակային ճնշումը, կատարում են ԷՍԳ և ԷէԳ, ուսումնասիրում են հիվանդի հորմոնալ ֆոնի մակարդակը։

Այս տեսակի պաթոլոգիա ունեցող բազմաթիվ զորակոչիկներ մտածում են՝ արդյոք վազոմոտոր ռինիտով բանակ են տանում։ Այո, զինված ուժեր ընդունվում են ցանկացած ձևի հարբուխ ունեցող քաղաքացիներ։

## Բուժում

Թերապևտիկ գործողությունները ենթադրում են բուժման տարբեր տեսակների կիրառում։ Ինչպես բուժել, բժիշկները որոշում են հիվանդության զարգացվածության աստիճանից, հիվանդի տարիքից, օրգանիզմի առանձնահատկություններից և ուղեկցող հիվանդություններից ելնելով։

Ինքնուրույն բուժմամբ զբաղվել չարժե։ Գաղտնիք չէ, որ անոթասեղմող պատրաստուկները արագ թեթևություն են բերում։ Սակայն կաթիլները վերացնում են ախտանիշները, բայց ոչ մի կերպ չեն կարող ազդել վազոմոտոր ռինիտի առաջացման պատճառի վրա։ Հիվանդությունը բուժել հնարավոր է միայն հատուկ քննությունների անցկացումից և ախտորոշման հաստատումից հետո։

> Կարևոր է! Անոթասեղմող կաթիլների անվերահսկելի օգտագործման դեպքում հիվանդի մոտ կարող է զարգանալ դրանց բաղադրիչների նկատմամբ կայուն իմունիտետ, կամ, ընդհակառակը, առաջանալ վարժվածություն։

Նույնը կարելի է ասել նաև այլ դեղամիջոցների մասին - սխալ օգտագործումը կարող է վնասել արդեն իսկ թուլացած օրգանիզմին։

### Դեղորայքային

Ապաքինման պահը մոտեցնել կարող է քթուղիների սանացիան։ Քթի լվացումը աղային լուծույթներով օգնում է հանել այտուցը և նորմալացնել անոթների տոնուսը։ Մշակումից հետո լորձի քանակը էականորեն նվազում է, իսկ էպիթելի թարթիչները նպաստում են մնացորդային արտադրության արագ հեռացմանը։

![Ալերգիկ](https://lifeinfo.am/storage/images/vazomotor-rinit-axtanishner-ev-patcharner-174.jpg "Ալերգիկ")

Լվացման համար կարելի է օգտագործել սովորական դեղատնային ֆիզիոլոգիական լուծույթ կամ Aqua Maris սփրեյը։ Տնային պայմաններում բուժիչ հեղուկը կարելի է պատրաստել՝ ծովային աղը խառնելով մաքուր ջրի հետ։ Աղի խտությունը պետք է լինի 0,9% չափով (9 գ ճաշի աղ 1 լ ջրի հաշվով)։ Սանացիան կատարել հարկավոր է օրվա ընթացքում մի քանի անգամ։ Այդ նպատակով օգտագործում են զրինգ, պիպետ, հոգնա։ Քթի խոռոչների մաքրումն ավարտելուց հետո խորհուրդ է տրվում կաթեցնել նշանակված դեղամիջոցները։

> Ուշադրություն! Հենց լվացումից հետո պատրաստուկները առավելագույն արագությամբ կներծծվեն քթի լորձաթաղանթների մեջ և ավելի շուտ դրական արդյունք կբերեն։

Դեղորայքային պատրաստուկը նշանակվում է միայն ռինիտի էթիոլոգիան պարզելուց հետո։ Կախված հաստատված ախտորոշումից՝ նշանակում են.

1. Տեղային և ընդհանուր ազդեցության գլյուկոկորտիկոիդային պատրաստուկներ։ Միջոցներն ունեն հակաալերգիկ և հակաբորբոքային ազդեցություն։ Այս տեսակին են պատկանում Nasobek, Nasonex, Բուդեսոնիդ, Dezrinit, Flixonase կաթիլները։ Նշանակվում են Diprospan ներարկումներ, հիվանդի ինքնազգացողության բարելավումը տեղի է ունենում բավական արագ։
2. Հակահիստամինային. Արգելափակում են օրգանիզմի ռեակցիան ալերգենների նկատմամբ, նվազեցնում լորձաթաղանթի այտուցը, նորմալացնում շնչուղիների անցանելիությունը։ Սա Allergodil, Reactine, Tizin սփրեյն է։
3. Հոմեոպաթիա։ Բուժիչ միջոցներն ունեն հակաբորբոքային, պաշտպանիչ և անոթասեղմող ազդեցություն։ Հանրահայտ պատրաստուկների շարքում նշվում են Delufen, Euphorbium Compositum, Флеминга քսուքը։
4. Կոմբինացված կազմեր։ Ունեն ազդեցության լայն սպեկտր, թույլատրելի է օգտագործել դրանք ալերգիկ դրսևորումների սուր ախտանիշները վերացնելու համար։ Ամենաարդյունավետ կաթիլներն են Sanorin, Vibrocil, Rinofluimucil, Avamys, Tafen Nasal, Sinupret, Polydexa ֆենիլեֆրինի հետ։
5. Անգիոպրոտեկտոր պատրաստուկներ։ Կիրառվում են մազանոթների թափանցելիությունը և այտուցվածությունը նվազեցնելու համար։ Այս խմբի արտադրանքը կենսաբանական հավելում Dihydroquercetin-ն է։
6. Բուսական ծագման ժամանակակից պատրաստուկներ։ Ունեն հակաբորբոքային և հակամանրէային հատկություններ։ Թողարկվում են սփրեյի տեսքով, օրինակ՝ Pinosol։

Վերոնշյալ միջոցները ներկայացված են արտադրության տարբեր ձևերով։ Հիվանդության դեմ պայքարում կարող են օգնել ոչ միայն ուղղորդված ազդեցություն ունեցող կաթիլներն ու սփրեյները։ Որոշ իրավիճակներում հիանալի են օգնում հաբերը կամ ներարկումները։

> Իմացեք! Զարգացած դեպքերում կարող են նշանակել բուժում նովոկաինով։ Շրջափակումն օգնում է հիվանդին ազատվել հոգնեցրած հարբուխից։

### Ֆիզիոթերապիա

Ֆիզիոպրոցեդուրաները անգնահատելի օգնություն են ցուցաբերում վազոմոտոր ռինիտի բուժման ժամանակ։ Մանիպուլյացիաները լրացնում են բուժման դեղորայքային եղանակները։ Հիվանդի առողջացման վրա արդյունավետ ազդող արդիական ընթացակարգերի շարքում կարելի է նշել.

- մերսում;
- ինհալյացիաներ;
- էլեկտրաֆորեզ։

Ոչ ավանդական եղանակներից հիանալի օգնում է ասեղնաբուժությունը։

### Ժողովրդական միջոցներ

Տնային պայմաններում կարելի է կատարել նաև ինհալյացիաներ նեբուլայզերի միջոցով։ Ընթացակարգերի շնորհիվ կա հնարավորություն հասնել լորձի հեղուկացման և քթի արտադրության արագ հեռացման։ Այտուցը հանել հնարավոր է ավանդական մեթոդով՝ գոլորշիով ինհալյացիաներով։ Եթե տաքացնել քիթը, լորձը կսկսի հեղուկանալ և դուրս գալ քթի խոռոչից։ Էվկալիպտի կամ եղևնու կաթիլների ավելացմամբ տաք ընթացակարգերը ակնթարթորեն կբերեն շնչառության թեթևացում։

> Կարևոր է! Բուժիչ յուղը կարելի է կաթեցնել քթի խոռոչում նոսրացված տեսքով։ Նյութի մեկ կաթիլը խառնում են 4-5 կաթիլ տաք ջրի հետ, քանի որ խտացված կազմը կարող է առաջացնել շնչառական օրգանի լորձաթաղանթների ուժեղ գրգռում։

#### Հալվե

Հիանալի է օգնում քթի խցանումից հալվեի հյութը։ Բավական է ցողունից առանձնացնել մսալի տերևը և քամել դրանից բուժիչ հեղուկը։ Փոքր երեխաների մոտ կաթեցման համար ստացված հյութը խառնում են ջրի հետ 1:1 հարաբերությամբ։ Մեծահասակները կաթեցնում են հեղուկ կազմը մաքուր տեսքով։

### Վիրաբուժական միջամտություն և այլ մեթոդներ

Վազոմոտոր ռինիտի բուժման ամենախոստումնալից լուծումը ճանաչված է լազերային թերապիան։ Ազդեցության սկզբունքը պարզ է - լազերի միջոցով կատարվում է քթում արյունատար անոթների խանձում։ Կրիոթերապիան, ի տարբերություն վերոնշյալ մանիպուլյացիայի, ազդում է խնդրահարույց հատվածների վրա ցրտով։ Այս գործընթացը մազանոթների մոտ առաջացնում է շոկային կամ անոթասեղմող ռեակցիա։ Արդյունավետությամբ այս մեթոդը զիջում է լազերայինին։

![Նեյրովեգետատիվ](https://lifeinfo.am/storage/images/vazomotor-rinit-axtanishner-ev-patcharner-119.jpg "Նեյրովեգետատիվ")

> Ուշադրություն! Վիրաբուժական վիրահատությունը կատարվում է միայն ծայրահեղ դեպքերում - երբ խնայողական եղանակը հիվանդին թեթևություն չի բերում։ Վիրահատության ժամանակ վիրաբույժը կտրում է լորձաթաղանթը սնուցող անոթները։ Որոշ դեպքերում կատարվում է քթի մեծացած ստորին խեցու մասի հեռացում։ Եթե լորձաթաղանթի վրա կան պոլիպներ, դրանք նույնպես հեռացվում են։

Հատուկ նշանակության ռադիոալիքային սարքն իրականացնում է անոթների կոագուլյացիա՝ առանց հարակից հյուսվածքների ավերման։ Վիրահատությունից հետո ցավ չի լինում։ Ուղղորդված ջերմության ազդեցության տակ բջիջները քայքայվում և գոլորշիանում են։ Վերքերի լավացումը այս մեթոդից հետո տեղի է ունենում մի քանի անգամ ավելի արագ, քան սովորական հետվիրահատական շրջանում։

## Երեխաների մոտ բուժման առանձնահատկությունները

Ինչպե՞ս է ընթանում հիվանդությունը երեխաների մոտ։ Փոքր հիվանդների համար նշանակվում են պատրաստուկներ, որոնց օգտագործման հակացուցումներ չկան։ Կոմարովսկու տեսությամբ երեխաների մոտ վազոմոտոր ռինիտը ուղեկցում է ալերգիկ էթիոլոգիային։ Ռեակցիան զարգանում է գրգռիչ նյութերի քթի խոռոչ ներթափանցելու հետևանքով։ Հրահրող գործոնների շարքին են դասվում.

- երեխայի խաղային և քնելու սենյակում չափազանց չոր օդ;
- մարմնի ջերմաստիճանի բարձրացում;
- աղտոտված օդ;
- որոշ դեղորայքային պատրաստուկների ընդունում։

> Իմացեք! Երեխայի հարբուխը բուժել հարկավոր է անհապաղ, ընդ որում պարտադիր է ապահովել բժշկի աջակցությունը։ Լրացուցիչ խորհուրդ է տրվում երեխային սովորեցնել քիթը մաքրել և փչել ինքնուրույն։

## Բարդություններ

Ոչ բոլորին է հայտնի, թե ինչով է վտանգավոր քրոնիկ ռինիտը։ Եթե հիվանդության ընթացքը թողնել իր հունով, այն դանդաղ, բայց անընդհատ կառաջադիմի։ Կարող են զարգանալ լուրջ հետևանքներ առողջության առումով։ Հատկապես սա վերաբերում է երեխաներին։ Վազոմոտոր ռինիտը կարող է հրահրել.

1. Գայմորիտ։ Հիվանդությունն առաջանում է վերին շնչուղիներում թթվածնի շրջանառության երկարատև խախտման, ինչպես նաև քթի խոռոչի այտուցվածության հետևանքով։
2. Անգինա։ Քթի անցանելիության բացակայությունը ստիպում է հիվանդին շնչել բերանով։ Ըմպանային նշագեղձերի վրա ընկած ինֆեկցիան արագ հրահրում է թարախակույտերի առաջացում։
3. Օտիտ։ Շնչառության և լսողության օրգանները ուղղակիորեն կապված են միմյանց հետ։ Գրգռված լորձաթաղանթների վրա ընկած բակտերիաները սկսում են արագ բազմանալ և թափանցել օրգանիզմի խորքը, այդ թվում նաև լսողական անցք։

> Կարևոր է! Հետևանքների առաջացման դեպքում հիվանդանոցում որքան ժամանակ կպառկեցնեն, կասի տեղամասային բժիշկը։ Սովորաբար ժամկետը կախված է միայն ուղեկցող հիվանդության բարդությունից։

## Կանխարգելում

Վազոմոտոր քրոնիկ ռինիտի առաջացումը կանխելու համար պետք է ուշադիր վերաբերվել սեփական ինքնազգացողությանը և երեխայի առողջությանը։ Լրացուցիչ միջոցառումները կօգնեն օրգանիզմին պայքարել այս տհաճ հիվանդության նախադրյալների դեմ։ Հարկավոր է կարգավորել հիվանդի սենյակում խոնավության մակարդակը, վերահսկել օդի ջերմաստիճանը։ Տաք և արևոտ ժամանակահատվածում անհրաժեշտ է ավելի շատ գտնվել մաքուր օդում։

> Ուշադրություն! Մարդու սննդակարգը պետք է համալրել բավարար քանակությամբ վիտամիններով։ Վիրուսային մրսածային հիվանդությունների ժամանակ պետք է պահպանվի հավասարակշռված դիետա՝ մարսողական օրգանները չծանրաբեռնելու համար։

Ամբողջ ամսվա ընթացքում կատարվող շնչառական մարմնամարզությունը կօգնի ընդմիշտ ազատվել քրոնիկ ռինիտից։ Ուրեմն, ինչ պետք է անել.

- նստել հարմար;
- աջ ձեռքի բութ մատը դնել քթի աջ թևի վրա, միջնամատը՝ ձախի։ Ցուցամատը կտեղադրվի քթակամրջի վրա;
- կատարելով լրիվ շունչ՝ սեղմել քիթը;
- արտաշնչումը կատարել ձախ քթանցքով 4-5 վայրկյան;
- այնուհետև շունչը պահվում է 7-8 վայրկյան, իսկ հետո մնացած օդը արտաշնչվում է աջ քթուղով։

10 վայրկյան հանգստից հետո ընթացակարգը կրկնվում է։ Մեկ օրվա ընթացքում հարկավոր է կատարել 10 մոտեցում։ Մեկ շաբաթ համառ մարմնամարզական զբաղմունքներից հետո վազոմոտոր ռինիտը ամբողջովին բուժվում է։
