#  Վարիկոզ

![Վարիկոզ - ինչ հիվանդություն է](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-49475882.jpg "Վարիկոզ - ինչ հիվանդություն է")

Երակների վարիկոզային լայնացման առաջացումը նստակյաց կենսակերպի, չափազանց ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, ժառանգական նախատրամադրվածության և մի շարք այլ գործոնների հետևանք է, ինչը հնարավոր է դարձնում դրա առաջացումը տարբեր տարիքի մարդկանց մոտ և կախված չէ սեռից: Վարիկոզի անտեսումը նրա սկզբնական դրսևորումների ժամանակ հանգեցնում է դրա ավելի ծանր ձևերի և բարդությունների:

Բովանդակություն:

- [Վարիկոզ - ինչ հիվանդություն է](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%A6-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6-%D5%A7)
- [Ախտանիշներ և նշաններ](#%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Պատճառներ](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Փուլեր](#%D6%83%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A5%D6%80)
- [Ո՞ր բժշկի դիմել](#%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%AA%D5%B7%D5%AF%D5%AB-%D5%A4%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%AC)
- [Վարիկոզի բարդությունները (հետևանքները)](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Վարիկոզը կանանց մոտ](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%A6%D5%A8-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Վարիկոզի զարգացումը հղիության ընթացքում](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A1%D6%81%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A8%D5%B6%D5%A9%D5%A1%D6%81%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Վարիկոզը տղամարդկանց մոտ](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%A6%D5%A8-%D5%BF%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D6%81-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Վարիկոզը երեխաների մոտ](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%A6%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Կոնքի վարիկոզ](#%D5%AF%D5%B8%D5%B6%D6%84%D5%AB-%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%A6)
- [Վարիկոզի բուժումը](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AB%D5%AF%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Կոմպրեսիոն սպիտակեղեն](#%D5%AF%D5%B8%D5%B4%D5%BA%D6%80%D5%A5%D5%BD%D5%AB%D5%B8%D5%B6-%D5%BD%D5%BA%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A5%D5%B2%D5%A5%D5%B6)
- [Ժողովրդական միջոցներ](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Կանաչ պոմիդորներ](#%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%A1%D5%B9-%D5%AC%D5%B8%D5%AC%D5%AB%D5%AF)
- [Բանջարեղենի հյութեր](#%D5%A2%D5%A1%D5%B6%D5%BB%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%B2%D5%A5%D5%B6%D5%AB-%D5%B0%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%A5%D6%80)
- [Հիվանդության կանխարգելում](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Վարժություններ](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)

## Վարիկոզ - ինչ հիվանդություն է

Երակային անոթների կառուցվածքի պաթոլոգիական փոփոխությունները երակների վարիկոզային լայնացման պատճառ են դառնում, որի հետևանքով վատանում է դրանց անցանելիությունը, առաձգականությունը և տեղի է ունենում պատերի բարակում ու յուրահատուկ հանգույցների ձևավորում:

Առանձնացնում են երակների վարիկոզային լայնացման մի քանի տեսակ:

- ստորին վերջույթների;
- ուղիղ աղիքի;
- սերմնալարի;
- փոքր կոնքի:

Առօրյայում ամուր հաստատվել է «վարիկոզ» արտահայտությունը, սակայն պաշտոնական բժշկության մեջ նման հասկացություն և ախտորոշում գոյություն չունի, քանի որ խոսքը երակների վարիկոզային լայնացման մասին է:

## Ախտանիշներ և նշաններ

Հիվանդության ախտանշանային պատկերի ձևավորումն ուղղակիորեն կախված է դրա տեսակից: Դրանց միավորում է առաջացման պատճառահետևանքային կապը՝ կիսալուսնաձև փականների բնածին կամ ձեռքբերովի անբավարարությունը:

Ստորին վերջույթները ախտահարող հիվանդությունն ուղեկցվում է հետևյալ ախտանիշներով.

- վարիկոզային լայնացած երակների առաջացում, որոնք ցցված են մաշկի մակերեսից և հանդիսանում են հանգուցային խտացումներ;
- ոտքերի շրջանում այտուցներ, որոնք ուղեկցվում են ծանրության զգացումով՝ կենտրոնացած կոճերի շրջանում: Հաճախ դառնում է օրվա ընթացքում երկարատև ծանրաբեռնվածության հետևանք և դրսևորվում երեկոյան;
- ոտքերում առաջանում են պարբերական ցավեր;
- ժամանակ առ ժամանակ անհանգստացնում են սրունքի մկանների ջղաձգումները և սողանքի զգացումը, սովորաբար գիշերները;
- ուշ փուլին բնորոշ են սրունքի ստորին երրորդականի մաշկի արտահայտված տրոֆիկ խանգարումները՝ պիգմենտացիա, խտացում, [դերմատիտ](%D5%A4%D5%A5%D6%80%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB%D5%BF) և որպես ծայրահեղ դրսևորում՝ [տրոֆիկ խոց](%D5%BF%D6%80%D5%B8%D6%86%D5%AB%D5%AF-%D5%AD%D5%B8%D6%81):

![Ախտանիշներ և նշաններ](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-183.jpg "Ախտանիշներ և նշաններ")

Ուղիղ աղիքի երակների վարիկոզային լայնացման զարգացման հետևանքով առաջանում է [հեմոռոյ](%D5%B0%D5%A5%D5%B4%D5%B8%D5%BC%D5%B8%D5%B5): Այն ուղեկցվում է հետևյալ ախտանիշներով.

- հետանցքում քոր, այրոց, անհարմարավետություն, որոնք հատկապես ուժեղանում են ալկոհոլային խմիչքներ օգտագործելուց, լոգանք ընդունելուց կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից հետո;
- ուշ փուլերում տարբեր աստիճանի արյունահոսություն;
- հեմոռոիդալ հանգույցների բորբոքում և դուրսպրծում:

## Պատճառներ

Վարիկոզի առաջացումը մի շարք պատճառների հետևանք է, որոնք միասին կամ առանձին կարող են հրահրել այս հիվանդության զարգացումը:

Երակների վարիկոզային հիվանդության պատճառներն են.

- երակային փականների և շարակցական հյուսվածքի անբավարարությունը;
- ժառանգական նախատրամադրվածությունը;
- ավելորդ քաշը;
- հիպոդինամիան՝ երկար ժամանակ միատեսակ դիրքում գտնվելու ֆոնին;
- բարձր ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը;
- կանանց մոտ հորմոնալ խանգարումները;
- հղիության կրելը;
- [ծխելը](%D5%AE%D5%AD%D5%A1%D5%AD%D5%B8%D5%BF):

![Պատճառներ](https://lifeinfo.am/storage/images/bronxit%E2%80%A4-axtanisher-tesakner-ev-bujum-107.jpg "Պատճառներ")

## Փուլեր

Ստորին վերջույթների զարգացումն անցնում է երեք փուլով:

> Կարևոր է! Վարիկոզի վաղ դրսևորումների ժամանակ կարևոր է բուժական-կանխարգելիչ միջոցառումների դերը, որոնց կատարման դեպքում զգալիորեն մեծանում է հիվանդության հետագա զարգացումը կանխելու հավանականությունը:

Վարիկոզի մասին վաղ փուլում վկայում են ոտքերում ծանրության, այտուցվածության, քաշող ցավի զգացումները: Այս ժամանակահատվածում անհրաժեշտ է անհապաղ սկսել կանխարգելիչ միջոցառումներ՝ մերսման կուրս, լող, ոտքերի համար հատուկ կրեմների օգտագործում, քանի որ այս ամենն արդյունավետ է վարիկոզի զարգացումը կանխելու համար միայն սկզբնական շրջանում:

1. I փուլ: Ոտքերում ծանրության զգացում, դրանց այտուցներ, բնորոշ քաշող ցավեր, անոթային աստղիկների, հանգուցավոր երակների առաջացում, որոնք երևում են մաշկի միջով: Սրան կարող են ավելանալ ոտքերի ջղաձգումները և սրունքների ու ոտնաթաթերի շրջանում այրոցը:
2. II փուլ: Հանգույցների և աստղիկների չափի ու քանակի զգալի մեծացում, որոնք դառնում են ավելի նկատելի: Ոտքերի այտուցվածությունն ավելի արտահայտված է: Ցավային համախտանիշի ուժեղացում:
3. II փուլ: Մաշկի մակերեսի կառուցվածքի փոփոխություն՝ չորության, պիգմենտային գոյացությունների առաջացում: Երակային հանգույցների զգալի մեծացում, անոթների պատերի բարակում, ինչը մեծացնում է նույնիսկ աննշան վնասվածքի դեպքում արյունահոսության առաջացման ռիսկը:

## Ո՞ր բժշկի դիմել

Վարիկոզի ախտանիշների և նշանների առաջացման դեպքում անհրաժեշտ է դիմել ֆլեբոլոգ բժշկին՝ բնակության վայրի պոլիկլինիկայում: Նրա բացակայության դեպքում զննումն ու խորհրդատվությունն իրականացնում է անոթային վիրաբույժը:

![Փուլեր](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-198.jpg "Փուլեր")

Որպես ախտորոշիչ ընթացակարգեր կատարվում են զննում, գանգատների հավաքում և հիվանդության անամնեզի հավաքում: Կիրառվում է երակների ուլտրաձայնային դոպլերոգրաֆիա (ՈւՁԴԳ), որը ցույց է տալիս՝ առկա է արդյոք երակային արյան հոսքի անբավարարություն, գնահատվում է փականների վիճակը և կապը ներքին երակների հետ: Որպես կանոն, այս մեթոդը լիովին բավարար է վարիկոզի ձևավորումը հաստատելու համար:

> Կարևոր է! Մանրամասն այն մասին, թե , կարդացեք մեր հոդվածում:

## Վարիկոզի բարդությունները (հետևանքները)

Վարիկոզային հիվանդությունը կարող է հանգեցնել լուրջ բարդությունների: Վարիկոզի զարգացման վերջին փուլում նկատվում է անոթների պատերի ծայրահեղ բարակում, որի հետևանքով մեծանում է տրոֆիկ խոցերի առաջացման ռիսկը՝ անոթների վրա առաջացող բաց, դժվար ապաքինվող վերքեր, որոնք առաջանում են նույնիսկ աննշան վնասվածքի դեպքում:

Վարիկոզային հանգույցի պատռման արդյունքում զարգանում է թրոմբոֆլեբիտ: Դրա առաջացման ընթացքում տեղի է ունենում թրոմբոզի ձևավորում՝ երակի պատի բորբոքումով, և առաջանում է թրոմբ, որը փակում է դրա լուսանցքը:

Սուր թրոմբոֆլեբիտի զարգացման դեպքում թրոմբոզված երակների շրջանում առաջանում են ուժեղ ցավեր, բարձրանում է մարմնի ջերմաստիճանը՝ դողով ուղեկցված: Մակերեսային երակների թրոմբոֆլեբիտին բնորոշ են ցավոտ խտացումներ՝ երակների ընթացքով մաշկի կարմրությամբ: Խորը երակների թրոմբոֆլեբիտն ուղեկցվում է վերջույթների այտուցով՝ երակային արտահոսքի կտրուկ խանգարման պատճառով:

## Վարիկոզը կանանց մոտ

Երակների վարիկոզ լայնացման հետ բախվում են բազմաթիվ կանայք: Սա պայմանավորված է կանանց հակվածությամբ այս հիվանդությանը՝ իգական հորմոնալ համակարգի առանձնահատկությունների պատճառով: Բացի այդ, հղիությունը և ծննդաբերությունը մեծամասամբ դառնում են վարիկոզի առաջացման պատճառ, քանի որ տեղի է ունենում բարձրացված ծանրաբեռնվածության ազդեցություն և փոքր կոնքի օրգաններին արյան հոսքի ուժեղացում:

![Ո՞ր բժշկի դիմել](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-149.jpg "Ո՞ր բժշկի դիմել")

Կանանց մոտ բացի հաճախ զարգանում է նաև միջանցքի շրջանի վարիկոզ, որը ախտահարում է արտաքին սեռական օրգանները և հանդիսանում է անոթային պատի բնածին կամ ձեռքբերովի թուլության ու փականների անբավարարության հետևանք: Արտաքին (երկարատև ստատիկ լարվածություն, զգալի ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն) կամ ներքին գործոնների (ավելցուկային մարմնի քաշ, փոքր կոնքի օրգանների քրոնիկ հիվանդություններ) ազդեցությունը հանգեցնում է երակների վարիկոզ լայնացման ձևավորման:

> Կարևոր է! Բաց է մնում հորմոնալ հակաբեղմնավորիչների և հորմոնափոխարինող թերապիայի ազդեցության հարցը:

### Վարիկոզի զարգացումը հղիության ընթացքում

Յուրաքանչյուր հաջորդ հղիության կրելը կտրուկ մեծացնում է կանանց մոտ երակային անբավարարության և երակների վարիկոզ լայնացման զարգացման հավանականությունը: Սա կապված է կնոջ օրգանիզմում տեղի ունեցող հորմոնալ փոփոխությունների և երակների վրա ծանրաբեռնվածության զգալի ավելացման հետ:

Այս շրջանում կնոջ հիմնական խնդիրն է հետևել կանխարգելիչ միջոցառումներին՝ վարիկոզային հիվանդության զարգացումից խուսափելու համար: Եթե առկա է հակվածություն և նկատվում են վարիկոզի սկզբնական զարգացման նշաններ, անհրաժեշտ է ֆլեբոլոգի խորհրդատվություն և հսկողություն ամբողջ հղիության ընթացքում: Կանխարգելիչ միջոցառումները պետք է լրացվեն կոմպրեսիոն սպիտակեղենի կրմամբ, որոշ դեպքերում այն անհրաժեշտ է հագնել նաև ծննդաբերության ժամանակ: Դրա համար արտադրվում են հատուկ մոդելներ:

![Վարիկոզի բարդությունները (հետևանքները)](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-152.jpg "Վարիկոզի բարդությունները (հետևանքները)")

## Վարիկոզը տղամարդկանց մոտ

Վարիկոզային հիվանդությունը տղամարդկանց մոտ հաճախ հանդիպում է վարիկոցելեի ձևով՝ սերմնալարի երակների վարիկոզ լայնացում: Հիվանդության ախտանիշները.

- ամորձու շրջանում ցավոտություն և ծանրության զգացողություն, ամորձապարկում, սերմնալարի ընթացքով, որն ուժեղանում է ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության և երկարատև կանգնելու ժամանակ;
- ամորձապարկի շոշափման ընթացքում հայտնաբերվում են սերմնալարի ոլորապտույտ երակներ:

Վարիկոցելեի զարգացումը դառնում է տղամարդու անպտղության պատճառ՝ արյան շրջանառության խանգարման և ամորձիների նորմալ աշխատանքում ուղեկցող պաթոլոգիական փոփոխությունների պատճառով.

- նկատվում է ամորձու ջերմաստիճանի բարձրացում մինչև մարմնի ջերմաստիճան: Բարձր ջերմաստիճանն ազդում է սպերմատոգենեզի ընթացքի վրա;
- ամորձու հիպոքսիա (թթվածնային քաղց, իշեմիա);
- ազատ ռադիկալների կուտակում ամորձու հյուսվածքներում, որը խանգարում է դրանց գործունեությանը:

 ցուցումների առկայության դեպքում բաղկացած է վիրաբուժական վիրահատությունից. ցավեր ամորձու շրջանում, անպտղություն, էսթետիկ արատ ամորձապարկի շրջանում, սեռական հասունացման ժամանակ ախտահարված ամորձու աճի բացակայություն: Սակայն հիվանդությունը կարող է ընթանալ առանց ախտանիշների և տղամարդուն էական անհարմարություն չպատճառել:

Դեռահասների և երեխաների մոտ վարիկոցելե ախտորոշելիս վիրահատությունն անհրաժեշտ է հիվանդության ցանկացած փուլում, ինչը թույլ է տալիս ապագայում խուսափել անպտղության զարգացումից:

Վիրահատությունները կատարվում են ինչպես սովորական բաց եղանակով, այնպես էլ էնդոսկոպիկ: Հնարավոր է վիրաբուժական միջամտության կատարում մինի-մատչելիությամբ և ամորձու միկրովիրաբուժական վերականգնական արյունամատակարարում:

## Վարիկոզը երեխաների մոտ

Երակների վարիկոզային հիվանդության առաջացմանն ենթակա են նաև երեխաները: Նրանց մոտ այս երևույթը չափազանց հազվադեպ է և մեծամասամբ հանդիսանում է բնածին պաթոլոգիայի՝ անգիոդիսպլազիայի, ծայրամասային անոթային համակարգի անոմալիայի հետևանք: Հիվանդությունը հիմնականում ախտահարում է ստորին վերջույթները: Արդյունքում տեղի են ունենում ցայտուն անատոմիական և ֆունկցիոնալ խանգարումներ: Սա հանգեցնում է անդառնալի փոփոխությունների և վաղաժամ հաշմանդամության:

![Վարիկոզը կանանց մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-182.jpg "Վարիկոզը կանանց մոտ")

> Կարևոր է! Բուժման արդյունավետությունը կախված է երեխայի տարիքից: Վարիկոզի առաջին նշանների դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ հոսպիտալացում: Այս դեպքում ցուցված է վիրաբուժական միջամտություն:

Բացի այդ, բավականին հաճախակի երևույթ է դարձել երակների վարիկոզ լայնացման զարգացումը դեռահասության տարիքում: Այս հիվանդությանը հիմնականում ենթակա են աղջիկները: Այն կարող է հրահրվել.

- դեռահասի օրգանիզմում տեղի ունեցող հորմոնալ փոփոխություններով;
- ժառանգական հակվածությամբ:

Երեխաների մոտ վարիկոզի առաջացման վրա ազդող գործոնների շարքում առանձնացվում են.

- շլություն, [տափակաթաթություն](%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%A1%D5%A9%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6), ճողվածքներ;
- կեցվածքի խանգարում;
- սխալ ընտրված կոշիկ;
- նորմայից ավելի մարմնի քաշ:

Կանխարգելիչ նպատակով, վարիկոզի զարգացումից խուսափելու համար անհրաժեշտ է հետևել երեխայի սննդակարգին: Սննդակարգը պետք է լինի հավասարակշռված, օգտակար է սննդի մեջ ներառել ռուտինով հարուստ մթերքներ: Այն մեծ քանակությամբ պարունակվում է անտառային ընկույզում, ձիկարագեղձում, ինչպես նաև հատապտուղներում՝ մասրենու, չիչխանի, սև հաղարջի մեջ: Այս հատապտուղների թուրմերը և հյութերը կարող են ունենալ կանխարգելիչ և օրգանիզմն ընդհանուր ամրացնող ազդեցություն:

## Կոնքի վարիկոզ

Երակների վարիկոզ լայնացումը կարող է տեղի ունենալ նաև փոքր կոնքի շրջանում: Այս ձևով այն մեծամասամբ հանդիպում է կանանց մոտ, ինչը կապված է կանացի օրգանիզմի արյունամատակարարման առանձնահատկությունների հետ: Երակների լայնացումն առաջացնում է ցավի և ծանրության զգացում փոքր կոնքի շրջանում, ինչը կարող է հարուցված լինել երակային լճացումով:

Փոքր կոնքի երակների վարիկոզ լայնացման զարգացումը տեղի է ունենում մի քանի պատճառներով.

![Վարիկոզը տղամարդկանց մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-183.jpg "Վարիկոզը տղամարդկանց մոտ")

- [հղիություն](%D5%B0%D5%B2%D5%AB%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6) և ծննդաբերություն;
- արգանդի ձևի փոփոխություն;
- ծանրություններ բարձրացնելը և կրելը;
- ժառանգական հակվածություն;
- ֆիզիկական ակտիվության բացակայություն;
- նստակյաց աշխատանք;
- հորմոնալ հակաբեղմնավորիչների ընդունում:

Ռիսկի գործոնների և հիվանդության ախտանիշների առկայության դեպքում անհրաժեշտ է հետազոտություն անցնել: Վաղ փուլերում փոքր կոնքի երակների վարիկոզ լայնացումը հնարավոր է հայտնաբերել ուլտրաձայնային ախտորոշման միջոցով: Նախնական ախտորոշումը հնարավոր է նաև գինեկոլոգիական զննման ժամանակ՝ ստանդարտ ընթացակարգի ընթացքում:

Հիվանդության բուժումը ներառում է երակատոն պատրաստուկների ընդունում, հատուկ կոմպրեսիոն սպիտակեղենի կրում, բուժական-կանխարգելիչ վարժությունների կատարում: Անհրաժեշտ է նաև բացառել ռիսկի գործոնները և կանոնավոր կերպով հսկողության տակ գտնվել գինեկոլոգի մոտ: Պահպանողական բուժման մեթոդների անարդյունավետության դեպքում ցուցված է վիրաբուժական միջամտություն:

## Վարիկոզի բուժում

Վարիկոզ լայնացած երակների բուժական միջոցառումները բաղկացած են պահպանողական դեղորայքային բուժման մեթոդներից, իսկ ուշ փուլերում` վիրաբուժական միջամտությունից:

Վաղ փուլերում և վարիկոզի առաջին նշանների դեպքում խորհուրդ է տրվում ընդունել երակատոն պատրաստուկներ` դետրալեքս:

> Կարևոր է! Որպես կանխարգելիչ միջոցներ խորհուրդ է տրվում ոտքերի էլաստիկ վիրակապում, կոմպրեսիոն սպիտակեղենի կրում և ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության սահմանափակում հիվանդության ընթացքի բոլոր փուլերում:

Ուշ փուլերում նշանակվում է պատրաստուկների ընդունում և `

- բարելավող արյան միկրոշրջանառությունը;
- բարձրացնող երակային արյան շրջանառությունը;
- նպաստող կենտրոնական երակների ապաբեռնմանը:

![Վարիկոզը երեխաների մոտ](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-112.jpg "Վարիկոզը երեխաների մոտ")

Ուշ փուլերում ցուցված է ֆլեբեկտոմիա` պաթոլոգիապես փոփոխված երակների վիրաբուժական հեռացում, ինչպես նաև սկլերոթերապիա` հատուկ պատրաստուկների ներմուծում, որոնք սկլերոզացնում են վնասված երակները` դրանով իսկ խոչընդոտելով դրանց մասնակցությունը երակային արտահոսքին:

> Հարկ է նշել, որ այն մասին, թե , մենք արդեն մանրամասն գրել ենք, սակայն ներկայումս միայն վիրաբուժական բուժման մեթոդն է իրեն դրսևորել որպես առավել արդյունավետ:

## Բուժում տնային պայմաններում

 ոչ միայն հնարավոր է, այլև անհրաժեշտ: Այս հիվանդության զարգացման վաղ փուլերում բուժական պրոցեդուրաները կնպաստեն անոթների պատերի ամրապնդմանը և կօգնեն կանխել դրա հետագա զարգացումը:

Այս նպատակների համար ֆլեբոլոգ բժիշկը նշանակում է դեղահատերի կուրսային ընդունում` երակային արյան շրջանառության բարելավման, անոթների առաձգականության բարձրացման և դրանց պատերի ամրապնդման, ինչպես նաև թրոմբների և դրա ֆոնի վրա թրոմբոֆլեբիտի զարգացման խոչընդոտման համար:

> Կարևոր է! Որպես վիտամինային հավելում խորհուրդ է տրվում ընդունել ռուտին:

Վարիկոզ լայնացած երակներով պայմանավորված ցավոտ սենսացիաները, ոտքերի ծանրությունը հանելուն կարող են օգնել հատուկ գելեր և քսուքներ: Վարիկոզից ազատել դրանք դժվար թե կարողանան` հաշվի առնելով տեղային ազդեցությունը և մաշկի միջով թույլ թափանցումը, սակայն կհեռացնեն հիվանդության ախտանիշները և կթեթևացնեն վիճակը: Արտաքին կիրառման միջոցների շարքում կարելի է առանձնացնել հետևյալ խմբերը.

- ֆլեբոտոնիկներ;
- արյունը նոսրացնողներ;
- հակաբորբոքայիններ:

### Կոմպրեսիոն սպիտակեղեն

Նաև վարիկոզի բուժման պարտադիր տարր է հատուկ կոմպրեսիոն սպիտակեղենի կրումը: Նման սպիտակեղենը պետք է ընտրվի անհատապես` վարիկոզի աստիճանից կախված: Ֆլեբոլոգ բժիշկը ախտորոշման հիման վրա պետք է խորհուրդ տա սպիտակեղենի ընտրության ժամանակ կոմպրեսիայի աստիճանը:

![Կոնքի վարիկոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-148.jpeg "Կոնքի վարիկոզ")

Կոմպրեսիայի աստիճանը տարբերվում է հիվանդության փուլից և ունի տարբեր ազդեցություն: Ցածր աստիճանի սպիտակեղենը սովորաբար կիրառվում է վարիկոզի հակվածության դեպքում և կանխարգելիչ նպատակներով:

Կոմպրեսիայի բարձր աստիճանը խորհուրդ է տրվում արտահայտված վարիկոզի դեպքում և ունի թերապևտիկ ազդեցություն: Այն ունակ է հեռացնել ծանրաբեռնվածությունը անոթների ախտահարված հատվածներից` վերաբաշխելով ճնշումը և խթանելով արյան շրջանառությունը, խոչընդոտում է երակային լճացումները:

Սպիտակեղենը անհրաժեշտ է կրել մշտական հիմունքներով, հատկապես բարձրացված ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության, ոտքերի վրա երկարատև ժամանակ անցկացնելու կամ, ընդհակառակը, նստակյաց կենսակերպի դեպքում: Այն թողարկվում է գուլպայով, գուլպապոկրերով, ոտնակոպիտներով: Մոդելն ընտրվում է` հաշվի առնելով վարիկոզ լայնացած երակների տեղակայման բնույթը: Առանձին ներկայացված է գիծ հղիների համար` որպես բուժական-կանխարգելիչ միջոց:

## Ժողովրդական միջոցներ

 նույնպես կիրառվում են ախտանիշների թեթևացման և որպես ընդհանուր ամրապնդող միջոցներ:

### Կանաչ լոլիկ

Երակների շրջանում ցավոտության առաջացման դեպքում լավ են օգնում կանաչ լոլիկից կոմպրեսները: Դրա համար բավական է վերցնել պտուղը, կտրատել կտորների և ամրացնել վնասված հատվածին գիշերը` նախապես ամրացնելով վիրակապով:

![Վարիկոզի բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-104.jpg "Վարիկոզի բուժում")

Կանաչ լոլիկներում պարունակվում է հակաօքսիդանտ` լիկոպին: Դրա ազդեցության հաշվին ոչ միայն հանվում են ցավային սենսացիաները, այլև բարելավվում է արյան շրջանառությունը և նվազում են լճացման երևույթները: Կանոնավոր կիրառման դեպքում վարիկոզի ժամանակ առաջացած հանգույցները դառնում են ավելի քիչ ցավոտ և կարող են նվազել ծավալով:

Կոմպրեսների համար կարելի է օգտագործել նաև սովորական լոլիկ` տոմատի մածուկի տեսքով, քանի որ դրանում լիկոպինի կոնցենտրացիան ամենաբարձրն է:

### Բանջարեղենի հյութեր

Հակավարիկոզ թերապիան անհրաժեշտ է լրացնել ընդհանուր ամրապնդող միջոցներով: Որպես օգտակար նյութերի աղբյուր ամեն օր պետք է օգտագործել թարմ քամած բանջարեղենի հյութեր:

Գազարի-սպանախի-նեխուրի ֆրեշ: Անոթների ամրապնդման համար օգտակար է գազարի հյութը, որում պարունակվում է բարձր կոնցենտրացիայով ռուտին` միկրոտարր, որը նպաստում է անոթների ամրապնդմանը: Սպանախի տերևներից հյութի բաղադրությունը հարուստ է օքսալաթթվով: Այն կատարում է մաքրող ֆունկցիա անոթների նկատմամբ և խոչընդոտում է թրոմբների առաջացմանը:

> Կարևոր է! Նեխուրը մասնակցում է ճարպային նստվածքների քայքայման պրոցեսի արագացմանը` օրգանիզմից հեռացնելով այս քայքայման արգասիքները և ավելորդ հեղուկը:

![Բուժում տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-188.jpg "Բուժում տնային պայմաններում")

1. Հյութ պատրաստելու համար անհրաժեշտ է վերցնել 10 փոքր գազար, 5 ցողուն նեխուր և 5 սպանախ:
2. Անցկացնել հյութահանիչով, կարելի է ավելացնել մի փոքր մաքուր խմելու ջուր:

Գազարի-սպանախի-ճակնդեղի ֆրեշ: Ճակնդեղի հյութը նպաստում է արյան շրջանառության և արյունաստեղծման պրոցեսների բարելավմանը, քանի որ խթանում է էրիթրոցիտների սինթեզը, բարձրացնում է հեմոգլոբինի մակարդակը և հանդիսանում է անեմիայի կանխարգելում: Պատրաստվում է 10:3:3 հարաբերակցությամբ:

Հյութերի ամենօրյա օգտագործման ծավալը` 500 մլ` սնունդ ընդունելու միջև ընկած ժամանակահատվածներում: Հյութահանիչի բացակայության դեպքում կարելի է օգտագործել բլենդեր կամ մսաղաց, ստացված աղացած զանգվածը թողնել մաքուր շղարշի վրա և թույլ տալ, որ հյութը ներծծվի:

## Հիվանդության կանխարգելում

Կանխարգելիչ միջոցառումները կարևոր դեր են խաղում վարիկոզի զարգացման ռիսկի գործոնների առկայության դեպքում: Դրա համար դրանց պահպանումը չարժե անտեսել նույնիսկ արդեն ախտորոշված վարիկոզի դեպքում: Սա կպաշտպանի հետագա զարգացումից և վիրահատական միջամտության անհրաժեշտությունից:

Վարիկոզի զարգացման ռիսկը նվազեցնելու համար անհրաժեշտ է.

- չափավոր ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն, հատկապես օգտակար է լողավազան այցելելը: Լողը մերսման նման ազդեցություն ունի, օգտակար կերպով ազդելով անոթների վրա առանց ավելորդ ծանրաբեռնվածության;
- անոթների պատերի ամրապնդում հակադարձ ցնցուղի օգնությամբ: Հիգիենիկ ընթացակարգերն ավարտել ոտքերի հակադարձ ցնցուղով: Դրա համար 10 րոպեի ընթացքում ոտքերը ջրել՝ փոփոխելով սառը և տաք ջուրը;
- սննդակարգի փոփոխություն՝ յուղոտ սննդի օգտագործման նվազեցում, ռուտինով հարուստ մթերքների ներառում սննդակարգում;
- կոմպրեսիոն ներքնազգեստի կրում, հատկապես ոտքերի վրա բարձր ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության դեպքում;
- վիտամին-հանքային կոմպլեքսների ընդունում, որոնք նպաստում են իմունիտետի բարձրացմանը, անոթի պատերի ամրապնդմանը և նվազեցնում են թրոմբագոյացման ռիսկը:

![Ժողովրդական միջոցներ](https://lifeinfo.am/storage/images/varikoz%D5%9D-axtanishner-patcharner-bujum-178.jpg "Ժողովրդական միջոցներ")

### Վարժություններ

Վարիկոզի կանխարգելումը և բուժումը կայանում են նաև բուժական-կանխարգելիչ մարմնամարզության վարժությունների կատարման մեջ, որոնք ուղղված են արյան շրջանառության բարելավմանը և արյան լճացման նշանների վերացմանը:

> Կարևոր է! Այսպիսի վարժությունները օգտակար է կատարել կանոնավոր, ամենօրյա հիմունքներով:

Պարապմունքները սկսելուց առաջ անհրաժեշտ է ոտքերի նախնական նախապատրաստում. դրա համար պետք է պառկել մեջքի վրա՝ ոտքերը դնելով գլանի կամ բազմոցի մեջքամասի վրա: Այդ դիրքում մնալ 10-15 րոպե:

Այնուհետև, շարունակելով մնալ պառկած դիրքում, անցնել վարժությունների կատարմանը.

1. հեծանիվ - ոտքերը ծալելով ծնկներում, իմիտացնել ոտնակների պտտում;
2. ոտնաթաթերի ծալում-տարածում կոճային հոդում - ոտքերը ձգված են, հերթականությամբ կատարել ծալման և տարածման շարժումներ;
3. այնուհետև նույն ձևով աշխատեցնել ոտքերի մատները;
4. բարձրացնել ոտքերը անկյան տակ և պտտել ոտնաթաթերը ներս և դուրս;
5. պառկած դիրքում կատարել մկրատ վարժությունը. հերթափոխով ոտքերի խաչում;
6. կանգնած դիրքում քայլել տեղում, միաժամանակ չպոկելով ոտնաթաթերի ծայրերը;
7. կանգնած դիրքում մնալով, կատարում ենք ոտնաթաթերի ծայրերի վրա բարձրացում. ներշնչելիս՝ վեր, արտաշնչելիս՝ իջնում ենք ներքև:

Վարիկոզ երակների հիվանդությունը երկար ժամանակ է զարգանում, այդ պատճառով առաջին նշանների հայտնվելու դեպքում կա հնարավորություն կասեցնել դրա ընթացքը: Սակայն վարիկոզից ամբողջովին ազատվելու միակ մեթոդը մնում է երակների վիրահատական հեռացումը: