# Քթի կապտուկ - ախտանիշներ և բուժում

![Քթի կապտուկի և կոտրվածքի տարբերությունները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-7642314.jpg "Քթի կապտուկի և կոտրվածքի տարբերությունները")

Գլխի հարվածների ժամանակ հաճախ տուժում է քիթը: Այն գտնվում է գանգի դիմային մասում: Եթե բժիշկը ախտորոշել է քթի կապտուկ, դա նշանակում է, որ ոսկրային կառուցվածքներն ու աճառները չեն վնասվել, տուժել են միայն փափուկ հյուսվածքները: Հաճախ նման վնասվածքները ուղեկցվում են այտուցով, արյունահոսությամբ, իսկ գլխի վնասվածքը՝ նաև ուղեղի ցնցումով: Եթե նման բան է տեղի ունեցել, անհրաժեշտ է դիմել վիրաբույժի և վնասվածքաբանի որակյալ օգնությանը, հակառակ դեպքում հետևանքները կարող են լինել ծանր:

Բովանդակություն:

- [Պատճառները, որոնց հետևանքով առաջանում է կապտուկը](#%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8-%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%B6%D6%81-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B8%D5%BE-%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%A8)
- [Քթի կապտուկի և կոտրվածքի տարբերությունները](#%D6%84%D5%A9%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AB-%D5%AF%D5%B8%D5%BF%D6%80%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%AB-%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Քթի կոտրվածքի ախտանիշները](#%D6%84%D5%A9%D5%AB-%D5%AF%D5%B8%D5%BF%D6%80%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D6%84%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Քթի կապտուկի նշանները](#%D6%84%D5%A9%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AB-%D5%B6%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Առաջին օգնություն](#%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB%D5%B6-%D6%85%D5%A3%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6)
- [Կապտուկի բուժումը տնային պայմաններում](#%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%AB-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%A8-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ժողովրդական բուժման մեթոդներ](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B4%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Բարդություններ և հետևանքներ](#%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%B0%D5%A5%D5%BF%D6%87%D5%A1%D5%B6%D6%84%D5%B6%D5%A5%D6%80)

Նյութեր նույն թեմայով:- [Ձեռքի մատի կապտուկ - ինչ անել և ինչպես բուժել](%D5%B1%D5%A5%D5%BC%D6%84%D5%AB-%D5%B4%D5%A1%D5%BF%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%BA%D5%BF%D5%B8%D6%82%D5%AF-%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D5%AB%D5%B6%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BD-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%A5%D5%AC-7095 "Ձեռքի մատի կապտուկ - ինչ անել և ինչպես բուժել")

 ![](https://lifeinfo.am/storage/images/inchic-e-arajanum-celyulity-139.png) Պատճառները, որոնց հետևանքով առաջանում է կապտուկը Քթի վնասվածք կարելի է ստանալ ցանկացած տարիքում, դրանից ոչ ոք ապահովագրված չէ: Սակայն ամենից շատ դրան ենթակա են երեխաները, դեռահասները և տարեցները: Միջին տարիքում նման վնասվածքներն ավելի հազվադեպ են հանդիպում: Հենաշարժական և նյարդային համակարգի հիվանդություններ ունեցող տարեցները հաճախ են ընկնում` փողոցում, սանդուղքից, իսկ երեխաները տուժում են կռվի, սպորտի ժամանակ, չափից ավելի ֆիզիկական ակտիվության, անզգուշության պատճառով: Դիտարկենք մեծահասակների և երեխաների մոտ քթի կապտուկի ամենատարածված պատճառները. Ձմռանը սառցակալում և դրա հետ կապված ընկնելը: 3. Կարծր առարկաների հետ բախում, դեմքով պատին, ծառին հարվածելը:
4. Վազքի, ցատկերի հետ կապված երեխայական ակտիվ խաղեր: Երեխայի քիթը վնասվում է, եթե մեկ այլ երեխա պատահաբար խաղալիքով հարվածել է նրան կամ հրել է:
5. Վնասվածք կարող են հասցնել այլ մարդիկ, օրինակ` գնդակի կամ բութ առարկայի հարվածով:
6. Բարձրության հետ կապված աշխատանք: Հաճախ վնասվածքները տեղի են ունենում բարձրությունից ընկնելիս:
7. Ավտովթարներ: Հետևանքները երբեմն ավելի վատթար են լինում, քան քթի կապտուկը:
8. Մարզական պայքար` ձյուդո, բռնցքամարտ, կարատե:
9. Հանդիպում խուլիգանների հետ փողոցում կամ կենցաղային կռիվ:
![Բարդություններ և հետևանքներ](https://lifeinfo.am/storage/images/qti-kaptuk-axtanishner-arajin-ognutyun-ev-bujum-100.jpg "Բարդություններ և հետևանքներ")

Թվարկելով ռիսկի գործոնները` կարելի է ասել, որ քթի կապտուկը տեղի է ունենում բութ առարկայի` դեմքի հյուսվածքների վրա ներգործության հետևանքով` վնասվածքի, հարվածի և ընկնելու ժամանակ:

## Քթի կապտուկի և կոտրվածքի տարբերությունները

Կապտուկի նշանները նման են կոտրվածքի նշաններին: Դրանք կարող է տարբերել միայն բժիշկը` մի շարք բժշկական հետազոտություններ անցկացնելուց հետո: ՀՄԴ-10-ով քթի կապտուկի ծածկագիրն է S00, այն նշվում է ախտորոշման մեջ, աշխատունակության կորստի թերթիկում: Վնասվածքները տարբերելու համար պետք է դիտարկել երկու վնասվածքների ախտանիշները:

### Քթի կոտրվածքի ախտանիշները

Եթե քիթը կոտրված է, նշանները հետևյալն են.

- հիվանդը ցավային սուր զգացողություններ է ունենում քթին ամենաչնչին հպման ժամանակ.
- այտուց, որը տարածվում է քթի կամրջի և աչքերի տակի հատվածում.
- հեմատոմա կոտրվածքի հատվածում.
- քթի միջնապատի դեֆորմացիա.
- շոշափելիս ընդգծված ճարճատյուն.
- առատ արյունահոսություն, որը առաջանում է անոթների պատռվածքի դեպքում.
- փափուկ հյուսվածքների այտուցի և միջնապատի տեղաշարժման պատճառով քթային շնչառության խախտում:

Քթի ոսկրերի կոտրվածքը որոշվում է շոշափման միջոցով, հաստատվում ռենտգենոգրաֆիայով: Դա պետք է անի բժիշկը:

### Քթի կապտուկի նշանները

Կապտված քիթը կարելի է որոշել բնորոշ նշաններով.

- ցավային զգացողություններ վնասվածքի հատվածում.
- դժվարացած շնչառություն, սակայն ոչ այնքան ուժեղ, որքան կոտրվածքի դեպքում.
- քթի և աչքերի տակի հատվածի այտուց.
- արցունքահոսություն անմիջապես վնասվածքից հետո.
- կարող են հայտնվել արյունազեղումներ ստորին կոպերի տակ.
- չափավոր ցավոտություն շոշափելիս:

Հյուսվածքների վնասվածք ունեցող հիվանդի մոտ կարող է առաջանալ արյունահոսություն, որը սառեցման դեպքում անմիջապես դադարում է: Եթե կապտուկը աննշան է, ապա այն սովորաբար անցնում է մեկ-երկու շաբաթվա ընթացքում, առանց բարդությունների: Առաջին նշանները (այտուցը և հեմատոման) նվազում են արդեն մի քանի օր հետո:

> Կարևոր է! Եթե ուժեղ քթի կապտուկը զուգակցվում է ուղեղի ցնցումի հետ, ախտանիշները տարբերվում են: Առաջանում է գլխապտույտ, ուշաթափության վիճակ, սրտխառնոց, իսկ որոշ դեպքերում` փսխում, ուժեղ գլխացավեր: Հայտնվում են արյունազեղումներ աչքերի թաղանթի տակ:

## Առաջին օգնություն

Վնասվածքից հետո կարևոր է ցուցաբերել բժշկից առաջ անհրաժեշտ առաջին օգնությունը` վնասվածքները չխորացնելու համար: Ընդ որում, պետք է պահպանել որոշակի կանոններ, որոնցից կախված է քթի ֆունկցիաների արագ վերականգնումը: Օգնություն ցուցաբերելու ժամանակ պետք է ոչ միայն արագ, այլև ճիշտ գործել:

![Քթի կոտրվածքի ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/images/qti-kaptuk-axtanishner-arajin-ognutyun-ev-bujum-114.jpg "Քթի կոտրվածքի ախտանիշները")

1. Նախ և առաջ պետք է հանգստացնել տուժածին:
2. Պետք է փորձել հնարավորինս անշարժացնել նրան` արյունահոսությունը կանգնեցնելու համար: Լավագույն տարբերակն է` հիվանդին նստեցնել և գլուխը մի փոքր առաջ թեքել: Համոզեք նրան, որ շնչի բերանով: Սա անհրաժեշտ է, որպեսզի արյան ըմպանի մեջ թափանցելուց պաշտպանվի: Եթե կապտուկը արյան արտահոսքով չի ուղեկցվում, գլուխը հետ են թեքում: Երբ վնասվածքը ստացել է երեխան, նրան չի կարելի թույլատրել վազել և ցատկել:
3. Եթե վերքը բաց է, այն պետք է լվանալ հականեխիչ միջոցով: Հարմար է Քլորհեքսիդինը կամ ջրածնի պերօքսիդը: Փոքր վերքը կարելի է փակցնել մանրէասպան սպեղանիով:
4. Այնուհետև կատարվում են ընթացակարգեր, որոնք կօգնեն կրճատել արյունահոսության տևողությունը: Դրա համար ցուրտ կոմպրես են դնում գլխի ծոծրակային հատվածին և քթի վրա կապտուկի հատվածին: Որպես կոմպրես հարմար է սառնարանից ցանկացած առարկա: Այն պետք է փաթաթել փափուկ գործվածքով: Դնել հարկավոր է 10-15 րոպե ժամում մեկ ընդմիջումներով:
5. Երբ արյունահոսությունը առատ է և նույնիսկ կոմպրեսը չի հաղթահարում այն, ապա պատրաստում են վրիկներ բամբակից կամ ստերիլ մարլիից: Այնուհետև տամպոնները թաթախում են ջրածնի պերօքսիդի մեջ և մտցնում են յուրաքանչյուր քթանցքի մեջ: Սա թույլ կտա ավելի արագ կանգնեցնել արյունը:
6. Գլխացավերի դեպքում տուժածին տալիս են ցավազրկող միջոցներ` Կետորոլ, Բարալգին, Պանադոլ, Նուրոֆեն:
7. Եթե վնասվածքը ուժեղ է, անհրաժեշտ է կանչել շտապ օգնություն մեծահասակին կամ երեխային վնասվածքաբանի մոտ տեղափոխելու համար:

> Կարևոր է! Վիրաբույժի կամ վնասվածքաբանի ժամանակին խորհրդատվությունը թույլ կտա խուսափել լուրջ հետևանքներից: Եթե ռենտգենյան նկարը բացառում է կոտրվածքը, բժիշկը նշանակում է բուժման պլան, որը կարելի է իրականացնել տանը:

## Կապտուկի բուժումը տնային պայմաններում

Տանը բուժում կատարելիս անհրաժեշտ է իրականացնել հետևյալ միջոցառումները.

- սառույց քթին մի քանի րոպե (10-15), ամեն երկու ժամը մեկ.
- օգտագործել քսուք` Հեպարինային կամ Տրոքսևազին` այտուցը վերացնելու համար.
- արտաքին վերքի դեպքում կատարում են մշակում հականեխիչներով.
- երկարատև այտուցի և դժվարացած շնչառության դեպքում հիվանդին նշանակում են անոթալայնացնող քթային կաթիլներ.
- կարող է նշանակվել տաքացում (վնասվածքից մի քանի օր հետո).
- կիրառում են անալգետիկներ ցավը վերացնելու համար.
- մի քանի օր հետո բժիշկը կարող է նշանակել ֆիզիոբուժում:

Բոլոր բժշկական պահանջների կատարման դեպքում հիվանդությունը արագ անցնում է, ուժեղ քթի կապտուկի դեպքում բուժումն իրականացվում է հիվանդանոցային պայմաններում:

### Ժողովրդական բուժման մեթոդներ

Հաճախ բժշկական միջոցները կիրառվում են ժողովրդական միջոցների հետ համալիրում: Առողջացումն ավելի արագ է ընթանում ֆիտոթերապիայի օգտագործման դեպքում.

1. Չոր կրքակաթ խոտի թուրմի կիրառում: Մի քանի գդալ դեղաբուսական հումք լցնում են եռացող ջրով և թողնում են 30 րոպե: Այնուհետև քամում են և սառեցնում: Այս թուրմով անում են կոմպրեսներ` քթի մակերեսին դնելով` խցանված լինելու դեպքում:
2. Ուռուցքը և բորբոքային պրոցեսը վերացնելու համար օգտագործում են սպիտակագլուխ կաղամբի տերև: Այն մանրակրկիտ կոտրատում են մինչև հյութի հայտնվելը (նախապես սառնարանում պահելով), այնուհետև դնում են քթին: Պրոցեդուրան կրկնվում է երկու ժամը մեկ:
3. Որպես այլընտրանք օգտագործում են հում կարտոֆիլ: Այն կտրատում են փոքր կտորների և կապում են բինտով քթի կամրջին:
4. Վնասված հատվածին դնում են հավասար մասերով խառնած մանրացված ալոեի տերև և մեղր: Նման կոմպրեսը կվերացնի ցավային զգացողությունները:

![Քթի կապտուկի նշանները](https://lifeinfo.am/storage/images/qti-kaptuk-axtanishner-arajin-ognutyun-ev-bujum-107.jpg "Քթի կապտուկի նշանները")

> Կարևոր է! Չարժե ինքնաբուժությամբ զբաղվել, նույնիսկ եթե խոտաբույսերը անվտանգ են: Նախապես պետք է ստանալ բժշկի թույլտվությունը:

## Բարդություններ և հետևանքներ

Երբեմն արյունը ամբողջությամբ դուրս չի գալիս քթային անցուղիներից և կուտակվում է ներսում: Մակարդուկները հիանալի միջավայր են միկրոբների բնակության համար: Առաջանում են ախտանիշներ, որոնք վկայում են հեմատոմայի վարակման մասին.

- գլուխը ցավում է.
- բարձրանում է ջերմաստիճանը.
- հայտնվում են օրգանիզմի թունավորման նշաններ:

Եթե գանգի դիմային մասի վնասվածքը եղել է քթի միջնապատի տեղաշարժով, առաջանում է քթի դեֆորմացիա: Տեղաշարժի տեղում հայտնվում է կուզիկ` լրացուցիչ աճառային հյուսվածքի աճման հաշվին: Սա լուրջ կոսմետիկ խնդիր է: Դեֆորմացիան երբեմն զգալիորեն դժվարացնում է շնչառությունը: Քթի ձևի փոփոխությունը ուղղում են վիրահատական ճանապարհով:

Քթի վնասվածքի հետևանքով երբեմն առաջանում է երկարատև հարբուխ, որն ուղեկցվում է սուլոցով: Սխալ բուժման դեպքում վարակը կարող է հասնել ծնոտային ծոցերին` տուժածի մոտ ախտորոշվում է գայմորիտ, սինուսիտ, ռինիտ:

Կանխարգելման համար պետք է խուսափել վնասվածքներից, երեխաների հետ զրույց անցկացնել զգուշության, ընկնելիս ճիշտ վայրէջքի մասին: Մարզիկների մարզումների ժամանակ նրանց սովորեցնում են դա: Տարեցներին ավելի լավ է միայնակ զբոսանքի չուղարկել: Եթե վնասվածքից խուսափել չի հաջողվել, հարկավոր է անմիջապես դիմել բժշկի օգնությանը:
