#  Օստեոպորոզ. Ախտանիշներ և բուժում

![Հիվանդության ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-47954120.jpg "Հիվանդության ախտանիշները")

Օստեոպորոզը ոսկրային հյուսվածքի նոսրացումն է, որը ոսկրերը դարձնում է փխրուն և մեծացնում ստացված կոտրվածքների ռիսկը նույնիսկ աննշան վնասվածքների դեպքում: Հիվանդության զարգացումը կարող է տեղի ունենալ ինչպես բնական պատճառներով, այնպես էլ օրգանիզմի վրա բացասական գործոնների ազդեցության հետևանքով:

Բովանդակություն:

- [Հիվանդության ախտանիշները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ողնաշարի օստեոպորոզ](#%D5%B8%D5%B2%D5%B6%D5%A1%D5%B7%D5%A1%D6%80%D5%AB-%D6%85%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%B8%D5%BA%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%A6)
- [Ծնկան հոդի օստեոպորոզ](#%D5%AE%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D6%85%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%B8%D5%BA%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%A6)
- [Կրծքային հոդի օստեոպորոզ](#%D5%AF%D6%80%D5%AE%D6%84%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%A1%D5%BF%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%AB-%D6%85%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%B8%D5%BA%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%A6)
- [Արմունկահոդի օստեոպորոզ](#%D5%A1%D6%80%D5%B4%D5%B6%D5%AF%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%B0%D5%B8%D5%A4%D5%AB-%D6%85%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%B8%D5%BA%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%A6)
- [Ո՞ր բժիշկն է բուժում հիվանդությունը](#%D5%B8%D6%80-%D5%A2%D5%AA%D5%AB%D5%B7%D5%AF%D5%B6%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A8)
- [Բուժումը ժողովրդական միջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Մումիե](#%D5%B4%D5%B8%D6%82%D5%B4%D5%AB%D5%A5)
- [Խոտաբույսեր](#%D5%AD%D5%B8%D5%BF%D5%A1%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%B5%D5%BD%D5%A5%D6%80)
- [Մեղրի թուրմ](#%D5%B4%D5%A5%D5%B2%D6%80%D5%B8%D5%BE-%D5%A9%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%B4)
- [Բուժումը դեղամիջոցներով](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%A4%D5%A5%D5%B2%D5%A1%D5%B4%D5%AB%D5%BB%D5%B8%D6%81%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE)
- [Aclasta](#%D5%A1%D5%AF%D5%AC%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1)
- [Bonviva](#%D5%A2%D5%B8%D5%B6%D5%BE%D5%AB%D5%BE%D5%A1)
- [Բուժումը բիսֆոսֆոնատներով](#%D5%A2%D5%AB%D5%BD%D6%86%D5%B8%D5%BD%D6%86%D5%B8%D5%B6%D5%A1%D5%BF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D5%BE-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Մարմնամարզություն](#%D5%BE%D5%A1%D6%80%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80)
- [Օստեոպորոզի կանխարգելում](#%D6%85%D5%BD%D5%BF%D5%A5%D5%B8%D5%BA%D5%B8%D6%80%D5%B8%D5%A6%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

## Հիվանդության ախտանիշները

Երկար ժամանակ օստեոպորոզի զարգացումը ընթանում է թաքնված, առանց ակնհայտ ախտանիշների, չառաջացնելով նկատելի անհարմարություն: Շատ դեպքերում հիվանդը իր հիվանդության մասին իմանում է միայն կոտրվածքի առիթով բժշկական օգնության դիմելուց հետո:

Որոշ անուղղակի նշաններ կարող են վկայել օստեոպորոզի զարգացման հավանականության մասին: Հատուկ ուշադրություն պետք է դարձնեն դրանց 40 և ավելի բարձր տարիքի հասած մարդիկ:

- հասակի նվազում ավելի քան 1,5 սմ-ով, կեցվածքի փոփոխություն, ողնաշարի կորություն;
- ոսկրերի ցավեր;
- ցավոտ զգացողություններ կրծքավանդակի, գոտկատեղի շրջանում, հատկապես ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունից կամ անհարմար դիրքից հետո;
- մի քանի կոտրվածք 40 տարեկանից հետո:

Կոտրվածքը առաջին վկայությունն է այն բանի, որ հիվանդությունն ստացել է անդառնալի բնույթ և պահանջում է բուժման սկիզբ:

Գործոններ, որոնք մեծացնում են օստեոպորոզի զարգացման ռիսկը.

> Կարևոր է! Մեր հոդվածում կարող եք իմանալ մասին:

- 40 տարեկանից բարձր տարիք;
- կանանց մոտ դաշտանադադարի վաղ սկիզբ;
- տղամարդկանց մոտ տեստոստերոնի արտադրության նվազում;
- ալկոհոլի, ծխախոտի և կոֆեին պարունակող խմիչքների չարաշահում;
- անհավասարակշիռ սնունդ;
- հիպոդինամիա;
- ավելորդ քաշ կամ քաշի պակաս;
- ժառանգական հակվածություն:

Նաև հարկ է նշել, որ օստեոպորոզի առաջացման և զարգացման անմիջական պատճառ կարող են հանդիսանալ վահանագեղձի խնդիրների ֆոնի վրա դեղամիջոցների ընդունումը, ռևմատոիդ արթրիտը և հոդերի այլ հիվանդությունները, Իցենկո-Կուշինգի հիվանդությունը, վնասվածքի հետևանքով առաջացած երկարատև անշարժացումը:

> Կարևոր է! Անհրաժեշտ է ժամանակին դիմել մասնագետներին՝ սեփական առողջության վիճակը վերահսկելու համար, հատկապես հրահրող գործոնների առկայության և որոշակի տարիքի հասնելու դեպքում:

## Ողնաշարի օստեոպորոզ

Ոսկրային հյուսվածքի պաթոլոգիական քայքայումը հանգեցնում է օրգանիզմում անդառնալի գործընթացների: այս հիվանդության ծանր ձևերից մեկն է: Ողնաշարի վրա ընկնում է շատ մեծ ծանրաբեռնվածություն, որն արտահայտվում է մարմնի ուղղահայաց դիրքի, նրա հավասարակշռության պահպանման և ֆիզիկական վարժությունների ժամանակ ծանրաբեռնվածության ընդունման անհրաժեշտությամբ:

> Կարևոր է! Ողերի քայքայումը կտրուկ մեծացնում է կոտրվածքների և ողերի այլ վնասվածքների ռիսկերը, ինչը կարող է ի վերջո հանգեցնել հիվանդի անշարժացման:

![Ողնաշարի օստեոպորոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/osteoporoz-axtanishner-ev-bujum-109.jpg "Ողնաշարի օստեոպորոզ")

Ողնաշարի օստեոպորոզի ախտանիշները հիմնականում զարգանում են թաքնված և դրսևորվում են միայն ողերի մարմինների կոտրվածքի դեպքում, ինչը վկայում է ոսկրային կառուցվածքի լուրջ խանգարումների մասին: Այնուհետև ախտանիշները, որոնցով կարելի է դատել հիվանդության առկայության մասին, դառնում են ավելի ակնհայտ.

- սուր ցավ սեղմման ծանրաբեռնվածության ժամանակ;
- բութ, մշտական, ցավող ցավ ողնաշարի կրծքային և գոտկային հատվածի շրջանում, որը կարող է ունենալ պարբերական բնույթ և ուժեղանալ դիրքի փոփոխության, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հետևանքով;
- ողնաշարի դեֆորմացիա;
- կեցվածքի փոփոխություն, կուզություն, հասակի նվազում ավելի քան 1,5 սմ-ով;
- հոդերի շարժողական ակտիվության հետ կապված խնդիրների բացակայություն;
- վերջերս կրած կոտրվածքից հետո շոշափման ժամանակ կարող է զգացվել ողի ցավոտություն:

Ախտորոշումը հաստատելու համար կատարվում է հետազոտություն՝ ռենտգենագրություն, ոսկրային դենսիտոմետրիա, ոսկրերի ռադիոիզոտոպային սկանավորում:

Բացի այդ, ողնաշարի օստեոպորոզն ունի մի շարք բնորոշ առանձնահատկություններ.

- նվազում է ողերի բարձրությունը;
- տեղի է ունենում ողերի սեպաձև դեֆորմացիա;
- հորիզոնական թիթեղների գերակշռող քայքայում;
- ողերի թափանցիկությունը արագ աճում է:

Որպես լաբորատոր հետազոտություններ նաև կատարվում է արյան և մեզի ընդհանուր քննություն, արյան կենսաքիմիական քննություն, հետազոտվում է հորմոնալ ֆոնը և վահանագեղձը:

## Ծնկան հոդի օստեոպորոզ

Ծնկան հոդի օստեոպորոզը հանգեցնում է ծնկահոդերի շրջանում դեգեներատիվ գործընթացների զարգացմանը, ինչի արդյունքում տուժում են հոդային ապարատի ֆունկցիոնալ հատկանիշները, նվազում է նրա առաձգականությունը, շարժունակությունը, ամրությունը: Այս ամենը կարող է հանգեցնել աճառի մաշվածության և աստիճանական քայքայման: Դրա ֆոնի վրա կարող է տեղի ունենալ օստեոպորոզի զարգացում, ինչի պատճառով տուժում է ախտահարված հոդը շրջապատող ոսկրային հյուսվածքը: Ոսկրային հյուսվածքի դեֆորմացիան ժամանակի ընթացքում կարող է հանգեցնել փշանման աճառների առաջացմանը:

Ախտանշանաբանությունը կրում է օստեոպորոզին հատուկ թաքնված բնույթ: Հիվանդության զարգացման և վիճակի վատթարացման ընթացքում կարող են հայտնվել ախտահարված ծնկահոդի շրջանում յուրահատուկ ցավեր և հաճախանալ ոտնաթաթերում ու սրունքում ցնցումների դեպքեր:

![Ծնկան հոդի օստեոպորոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/osteoporoz-axtanishner-ev-bujum-145.jpg "Ծնկան հոդի օստեոպորոզ")

> Կարևոր է! Բացի օստեոպորոզի զարգացումը հրահրող ընդհանուր գործոններից, ծնկան հոդի դեգեներատիվ արթրիտի կամ օստեոպորոզի առաջացմանը կարող է նպաստել դրա հաճախակի վնասվածքայնությունը և ծնկան բնածին պաթոլոգիան:

Հետազոտությունից հետո նշանակվում է բուժական միջոցառումների համալիր, որի նպատակն է հանել ցավային համախտանիշը և կանխել բարդությունների զարգացումը: Հիվանդության լրիվ բուժումը կասկածի տակ է դրվում:

Հակաբորբոքային և ցավազրկող դեղամիջոցներով բուժումից բացի, կարող է առաջարկվել.

- ֆիզիոթերապիայի դասընթաց;
- մերսում;
- բուժական մարմնամարզություն;
- ամրացնող վիրակապի կիրառում;
- սննդակարգի շտկում;
- ներհոդային ներարկումներ:

Ինքնուրույն կարելի է կիրառել ժողովրդական բժշկության միջոցներ՝ չոր տաք կոմպրեսներ, ջերմացնող թուրմեր և քսուքներ:

## Կրծքային հատվածի օստեոպորոզ

Ողնաշարի կրծքային հատվածում օստեոպորոզի զարգացումը կարող է դրսևորվել ողնաշարի կոմպրեսիոն կոտրվածքով: Նման կոտրվածքը հաճախ տեղի է ունենում անսպասելիորեն և ուղեկցվում է կրծքավանդակի շրջանում ցավի առաջացմամբ: Օստեոպորոզի ժամանակ կոտրվածք կարող է հրահրել նույնիսկ սովորական հազը:

Օստեոպորոզի զարգացման հետևանքով կտրուկ նվազում է ողերի ամրությունը, և տեղի է ունենում ողնաշարի սյան դեֆորմացիա:

![Կրծքային հատվածի օստեոպորոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/osteoporoz-axtanishner-ev-bujum-106.jpg "Կրծքային հատվածի օստեոպորոզ")

> Կարևոր է! Բուժումը և հետազոտությունը նշանակվում են ինչպես ողնաշարի օստեոպորոզի ժամանակ:

## Արմնկային հոդի օստեոպորոզ

Արմնկային հոդի օստեոպորոզի զարգացման պատճառներ են հանդիսանում վնասվածքները, տարիքի հետ հյուսվածքներում տեղի ունեցող փոփոխությունները, ինչպես նաև տարված բորբոքային և վարակիչ հիվանդությունները:

Հիվանդությունը հիմնականում հանդիպում է 45-50 տարեկանից հետո տղամարդկանց մոտ, սակայն բավականին հազվադեպ դեպքերում, քանի որ հոդային և կապանային ապարատը բավականին ամուր է, իսկ հոդերի մակերեսները լավ են զուգորդվում:

Արմնկային հոդի օստեոպորոզն սկզբնական փուլերում ընթանում է առանց ախտանիշների: Այն սկսում է դրսևորվել ուշ փուլերում, երբ քայքայիչ գործընթացները գրեթե ամբողջությամբ ընդգրկում են հոդը և կրում են անդառնալի բնույթ:

1. Հայտնվում է ցավ հոդերում, դրանց շարժունակության սահմանափակում, բնորոշ կտկտոցներ և ճռճռոց, որոնք հետևանք են ընթացող աճառային հյուսվածքի քայքայման:
2. Հոդի դեֆորմացիան և բորբոքային պրոցեսները առաջացնում են այտուց:
3. Հիվանդները կարող են գանգատվել ճկույթի կամ մատանի մատի թմրածության առաջացումից՝ ուսային նյարդի սեղմման պատճառով:

Բուժումն ուղղված է բորբոքային համախտանիշի, բորբոքային պրոցեսների վերացմանը, հոդի շարժունակության բարձրացմանը և վիճակի հետագա վատթարացման կանխմանը:

Որոշ դեպքերում անհրաժեշտ է լինում վիրաբուժական միջամտություն և էնդոպրոթեզավորման իրականացում՝ հիվանդ հոդի փոխարինում պրոթեզով: Ախտորոշման նպատակով իրականացվում է ռենտգենոգրաֆիկ հետազոտություն:

## Ո՞ր բժիշկն է բուժում հիվանդությունը

Օստեոպորոզը համակարգային հիվանդություն է, որի առաջացման պատճառներ են հանդիսանում տարբեր գործոններ: Այդ պատճառով, որպես կանոն, այս հիվանդության բուժման ժամանակ պահանջվում է համալիր մոտեցում և մի քանի մասնագետների դիմելու անհրաժեշտություն:

![Արմնկային հոդի օստեոպորոզ](https://lifeinfo.am/storage/images/osteoporoz-axtanishner-ev-bujum-165.jpg "Արմնկային հոդի օստեոպորոզ")

Առաջնային ընդունելությունն իրականացնում է թերապևտը, որը կանցկացնի զննում և կուղարկի անհրաժեշտ մասնագետների մոտ: Դա կարող է լինել էնդոկրինոլոգ, տրավմատոլոգ, օրթոպեդ, նևրոլոգ՝ կախված ախտանիշներից:

## Բուժում ժողովրդական միջոցներով

Օստեոպորոզի ժամանակ ժողովրդական միջոցները կարելի է օգտագործել որպես օժանդակ, քանի որ դրանք ունակ են թեթևացնելու հիվանդի վիճակը, վերացնելու ցավը և նվազեցնելու բորբոքային պրոցեսները:

Սակայն դրանք չեն կարող բացառել դեղորայքային թերապիան՝ հիվանդության բարդության պատճառով, որը պահանջում է որոշակի դեղամիջոցների ընդունում, որոնք կրում են անփոխարինելի բնույթ:

> Ուշադրություն! Իմանանք մասին:

### Մումիե

Կալցիումի յուրացումը բարձրացնելու նպատակով խորհուրդ է տրվում ընդունել մումիե՝ մեկական գնդիկ օրական 2 անգամ, ուտելուց առաջ:

![Ո՞ր բժիշկն է բուժում հիվանդությունը](https://lifeinfo.am/storage/images/osteoporoz-axtanishner-ev-bujum-164.jpg "Ո՞ր բժիշկն է բուժում հիվանդությունը")

### Խոտաբույսեր

Ցավային զգացողությունները թեթևացնելու համար կարելի է կիրառել կոմպրեսներ.

1. 100 գ հովտաշուշան ծաղիկ, 200 գ երեքնուկ խոտ լցվում են կես բաժակ օղիով և թրմվում մութ տեղում մեկ շաբաթվա ընթացքում:
2. Կոմպրեսը դրվում է գիշերը: Դրա կիրառման համար կարելի է մաքուր բինտը թրջել թուրմի մեջ, վրան դնել տաք կտոր:

### Մեղրով թուրմ

Օգտակար է իր բուժիչ հատկություններով մեղրի հիմքով թուրմը:

1. Դրա պատրաստման համար անհրաժեշտ են 2-3 ճ.գ. մեղր, 3 ձու, 5 կիտրոն և 100 մլ կահոր կամ կոնյակ:
2. Ձուն խառնում են մեղրի հետ, կճեպը չորացվում և մանրացվում է փոշու վերածելով, այնուհետև լցվում կիտրոնի հյութով:
3. Խառնուրդները մնում են առանձին 2-3 օր, այնուհետև խառնվում են, և ավելացվում է ալկոհոլը: Ընդունվում է 30 մլ-ով օրական 1 անգամ՝ ուտելուց առաջ:

## Բուժում դեղամիջոցներով

Որպես առաջին հերթի թերապիա նշանակվում են բիսֆոսֆոնատների խմբին պատկանող դեղամիջոցներ, որոնք խոչընդոտում են ոսկրային հյուսվածքի բնական քայքայմանը: Նման դեղամիջոցներն ունեն տարբեր արտադրման ձևեր, նշանակվում և ընդունվում են միայն մասնագետի խիստ հսկողության ներքո:

> Կարևոր է! Նշանակված դեղամիջոցների ընդունումը պետք է իրականացվի կանոնավոր, երկարատև հիմունքներով՝ դրական դինամիկայի հասնելու համար: Բուժման կուրսերի ընդհատումը զգալիորեն կնվազեցնի բարենպաստ ելքի հնարավորությունը:

![Բուժում ժողովրդական միջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/osteoporoz-axtanishner-ev-bujum-177.jpg "Բուժում ժողովրդական միջոցներով")

Ցավային համախտանիշը վերացնելու համար կարող է նշանակվել բուժում հակաբորբոքային և ցավազրկող դեղամիջոցներով: Լրացուցիչ նշանակվում է կալցիումի և D վիտամինի աղբյուր հանդիսացող դեղամիջոցների ընդունում:

### Ակլաստա

Ակլաստան զոլեդրոնաթթվի հիմքով դեղամիջոց է, պատկանում է բիսֆոսֆոնատների խմբին: Հաբերն արդյունավետ են ոսկրերի հանքային խտության վերականգնման ժամանակ, հատկապես կանանց մոտ և նրանց մոտ պոստմենոպաուզալ օստեոպորոզի զարգացման դեպքում: Ընդունումն իրականացվում է տարին մեկ անգամ: Նշանակման և ընդունման ժամանակ անհրաժեշտ է դենսիտոմետրիայի ցուցանիշների հսկողություն:

### Բոնվիվա

Բոնվիվա դեղամիջոցը պատկանում է բիսֆոսֆոնատների դասին և աչքի է ընկնում ոսկրերի հանքանյութերին ունեցած մեծ նմանությամբ: Իբանդրոնաթթուն, հանդիսանալով ակտիվ բաղադրամաս, կուտակվում է այն տեղում, որտեղ տեղի է ունենում ոսկրային հյուսվածքի քայքայումը, և օրգանիզմում պահպանվում է մինչև մեկ տարի:

![Բուժում դեղամիջոցներով](https://lifeinfo.am/storage/images/osteoporoz-axtanishner-ev-bujum-137.jpg "Բուժում դեղամիջոցներով")

Դեղամիջոցն ընդունվում է ամսական 1 անգամ: Այս ընդունման եղանակը հարմար է այն հիվանդների համար, ովքեր չեն դիմանում դեղամիջոցների ամենօրյա ընդունմամբ պայմանավորված երկարատև բուժման կուրսին, որը պահանջում է կողմնակի ազդեցությունների զարգացումը կանխելու որոշակի պայմանների պահպանում:

## Բիսֆոսֆոնատներով բուժում

Օստեոպորոզի բուժման ժամանակ առանձնահատուկ արդյունավետություն են ցուցաբերել բիսֆոսֆոնատները: Դրանց ազդեցությունն ուղղված է ոսկրային հյուսվածքի բնական քայքայման գործընթացի՝ ռեզորբցիայի նվազեցմանը, որը օրգանիզմում տեղի է ունենում նոր ոսկրային հյուսվածքի առաջացմանը զուգահեռ: Սակայն տարիքի հետ նոր հյուսվածքի առաջացման գործընթացը դանդաղում է, ինչը այլ գործոնների առկայության դեպքում կարող է հանգեցնել օստեոպորոզի զարգացման:

> Կարևոր է! Դուք կարող եք ավելին իմանալ մեր հոդվածում:

Բիսֆոսֆոնատները տարբերվում են ընդունման ժամանակով և քանակով՝ օրական մեկ անգամից մինչև ամսական 1 անգամ: Դրանց ընդունումը կարող է ուղեկցվել կողմնակի ազդեցությամբ՝ կերակրափողի ստորին հատվածի վնասման տեսքով, ինչը ընդունման ժամանակ պահանջում է հատուկ ցուցումների պահպանում:

Բուժումը երկարատև բնույթ ունի, ինչ-որ զգալի արդյունքի կարելի է սպասել դեղամիջոցների ոչ մեկ տարվա ընդունումից հետո, քանի որ ոսկրերի նորմալ խտության վերականգնման գործընթացը բավականին բարդ է:

## Վարժություններ

Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը կարող է դառնալ ոչ միայն կանխարգելիչ միջոց, այլև օստեոպորոզի բուժման մեթոդներից մեկը:

Ծանրաբեռնվածության աստիճանը կախված է տարիքից և սկզբնական ֆիզիկական զարգացվածությունից, սակայն, որպես կանոն, ներառում է ոչ բարդ մարմնամարզական վարժությունների համալիր, որի կատարումը շատերի ուժերից է:

![Բիսֆոսֆոնատներով բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/osteoporoz-axtanishner-ev-bujum-198.jpg "Բիսֆոսֆոնատներով բուժում")

1. Օգտակար է ոտքերի մկանների և ընդհանուր մկանային տոնուսի ամրացումը սանդուղքով բարձրանալու, պարերի, քայլքի միջոցով:
2. Ուժային մարզումները թույլ կտան ամրացնել մեջքը:
3. Ամենաքիչ վնասվածքավտանգ մարզաձևերից կարող են դառնալ լողը և ջրային մարմնամարզությունը, որոնք դրական ազդեցություն ունեն մկանների բոլոր խմբերի վրա:
4. Հնարավորության դեպքում ցուցված է ճկունության պահպանման և զարգացման համար վարժությունների կատարում՝ յոգա, ձգվածք:

> Կարևոր է! Ծանրաբեռնվածությունը պետք է ընտրվի անհատապես՝ բուժող բժշկի առաջարկություններին համապատասխան:

## Օստեոպորոզի կանխարգելում

Օստեոպորոզի կանխարգելումը ներառում է մասնագետների մոտ կանոնավոր հսկողություն՝ որոշակի տարիքի հասնելուց և հրահրող գործոնների առկայությունից հետո: Դրա համար անցկացվում են հետազոտություններ՝ կալցիումի մակարդակը և ոսկրերի խտությունը որոշելու համար՝ դենսիտոմետրիա:

1. Օգտակար է սննդակարգը հարստացնել կալցիում պարունակող և դրա յուրացմանը նպաստող մթերքներով՝ հատիկաընդեղեններ, թթվասեր կաթնամթերք, ընկույզներ:
2. Բացի այդ, կարևոր է հավասարակշռված սննդակարգի պահպանումը՝ օպտիմալ քաշը պահպանելու համար, թույլ չտալով դրա կտրուկ տատանումները:
3. Նաև արժե հրաժարվել վնասակար սովորություններից՝ ալկոհոլ, ծխախոտ, կոֆեին պարունակող ըմպելիքների չափից ավելի օգտագործում:
4. Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը նույնպես նվազեցնում է օստեոպորոզի զարգացման ռիսկը, քանի որ բարձրացնում է ոսկրերի վրա ծանրաբեռնվածությունը, ինչը խթանում է դրանց ամրացումը:

> Կարևոր է! Որպես կալցիումի լրացուցիչ աղբյուր, անհրաժեշտ է նաև ընդունել կալցիում և D վիտամին պարունակող դեղամիջոցներ:

Կանանց մոտ դաշտանադադարի սկսվելուց հետո բարձրացվում է հորմոնափոխարինող թերապիայի անցկացման անհրաժեշտության հարցը՝ օստեոպորոզի զարգացման ռիսկը նվազեցնելու համար: Դրա համար խորհուրդ է տրվում դիմել էնդոկրինոլոգի: