#  Ֆլյուս

![Ֆլյուսի տեսակները](https://lifeinfo.am/storage/img/aroxjutyun-dexer-bozhognutyun-dexabuyser-44749929.jpg "Ֆլյուսի տեսակները")

Գոյություն ունեցող հիվանդություններից ոչ մեկը երբեք ինքնուրույն չի անցնում: Եթե թվում է, թե վերջապես եկել է թեթևացում, և հիվանդությունը անցնում է առանց պատշաճ բուժման և մասնագետի այցի, ամենից հաճախ այս զգացողությունը սխալ է: Ֆլյուսը ճիշտ այդպիսի հիվանդություն է:

Բովանդակություն:

- [Ֆլյուսի տեսակները](#%D6%86%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB-%D5%BF%D5%A5%D5%BD%D5%A1%D5%AF%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Հիվանդության պատճառները](#%D5%B0%D5%AB%D5%BE%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%A9%D5%B5%D5%A1%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%B3%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Ֆլյուսի ախտանիշները](#%D6%86%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB-%D5%A1%D5%AD%D5%BF%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%B7%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%A8)
- [Մասնագիտական բուժում](#%D5%B4%D5%A1%D5%BD%D5%B6%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Բուժում տնային պայմաններում](#%D5%A2%D5%B8%D6%82%D5%AA%D5%B8%D6%82%D5%B4-%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%B5%D5%AB%D5%B6-%D5%BA%D5%A1%D5%B5%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ժողովրդական մեթոդներ ֆլյուսի դեպքում](#%D5%AA%D5%B8%D5%B2%D5%B8%D5%BE%D6%80%D5%A4%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6-%D5%B4%D5%A5%D5%A9%D5%B8%D5%A4%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D6%86%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Սամիթ (սալբեյ)](#%D5%BD%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A5%D5%BA-%D5%BD%D5%A1%D5%AC%D5%BE%D5%AB%D5%A1)
- [Մելիսա](#%D5%B4%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D5%BD%D5%A1)
- [Սխտոր](#%D5%BD%D5%AD%D5%BF%D5%B8%D6%80)
- [Կալենդուլա](#%D5%BF%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%BD%D5%AF-%D5%AF%D5%A1%D5%AC%D5%A5%D5%B6%D5%A4%D5%B8%D6%82%D5%AC%D5%A1)
- [Ինչ չպետք է անել ֆլյուսի դեպքում](#%D5%AB%D5%B6%D5%B9-%D5%B9%D5%BA%D5%A5%D5%BF%D6%84%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D5%AC-%D6%86%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB-%D5%A4%D5%A5%D5%BA%D6%84%D5%B8%D6%82%D5%B4)
- [Ֆլյուսը երեխաների մոտ](#%D6%86%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%A8-%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%AD%D5%A1%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D5%BF)
- [Ֆլյուսի կանխարգելում](#%D6%86%D5%AC%D5%B5%D5%B8%D6%82%D5%BD%D5%AB-%D5%AF%D5%A1%D5%B6%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%AC%D5%B8%D6%82%D5%B4)

Ֆլյուսը լնդի ներսում ընթացող բորբոքային պրոցես է, որն ըստ էության թարախակալում է: Այս սուր վիճակի մեկ այլ անվանումն է ատամնածին պերիոստիտ: Թարախը կուտակվում է հիվանդ ատամի վրայում մեկ վայրում, դուրս գալուն խանգարում է ոսկրաթաղանթը:

Եթե ֆլյուսը ժամանակին չբացվի, ապա թարախային էքսուդատը կտարածվի հյուսվածքների ներսում: Այս վիճակը կոչվում է ֆլեգմոնա, այն մահացու վտանգավոր է, քանի որ վարակը կարող է թափանցել արյան մեջ:

Պերիոստիտի պատճառով կարելի է կորցնել այն ատամը, որից սկսվել է վարակային գործընթացը, ամենավատ դեպքում այն հանգեցնում է մահվան ելքի: Որքան երկար հիվանդը հետաձգում է ստոմատոլոգի այցը, այնքան ընդարձակ է դառնում վնասման տարածքը:

## Ֆլյուսի տեսակները

Առանձնացվում են պերիոստիտի մի քանի տեսակ: Սուր ձևը բնորոշվում է արագ զարգացումով` 2-3 օր: Նկատելի է լնդի և հարակից փափուկ հյուսվածքների այտուցվածությունը:

Ցավը գրեթե անընդհատ է, սովորաբար այն արտացոլվում է քունքում կամ աչքում: Սուր ձևի համար սովորական երևույթ է ջերմաստիճանի բարձրացումը մինչև 38 աստիճան Ցելսիուս: Թարախային ֆլյուսն առաջացնում է ընդարձակ այտուցներ, ախտահարված ատամի կողմից ուռչում է աչքը, եթե ատամը գտնվում է վերին ծնոտում: Եթե հիվանդ ատամը ներքևում է, բորբոքվում են պարանոցային ավշային հանգույցները:

![Հիվանդության պատճառները](https://lifeinfo.am/storage/images/flyus-periostit-axtanishner-patcharner-bujum-101.jpg "Հիվանդության պատճառները")

Պերիոստիտի քրոնիկ ձևի դեպքում բորբոքումը զարգանում է ավելի դանդաղ: Ոսկրաթաղանթում խտացումը ձևավորվում է երկարատև ժամանակահատվածում, այս գործընթացը կարող է ձգվել մի քանի տարի: Քրոնիկ ֆլյուսն ավելի հաճախ հանդիպում է ստորին ծնոտում: Հնարավոր են ռեմիսիայի ժամանակաշրջաններ, որոնք հերթափոխվում են սուր ցավի ժամանակաշրջանների հետ:

> Կարևոր է! Պերիոստիտի ցանկացած ձևի դեպքում ֆլյուսը բուժող բժշկին պետք է դիմել անհապաղ: Երկու վիճակներն էլ շատ վտանգավոր են առողջության և նույնիսկ կյանքի համար:

Պատահում է, որ ֆլյուսն առաջանում է ատամի բուժումից հետո: Այն պետք է անցնի մի քանի օրից, սակայն եթե այտուցը չի նվազում, պետք է կրկին դիմել ստոմատոլոգի:

## Հիվանդության պատճառները

Ամենից հաճախ ֆլյուսն առաջանում է ժամանակին չբուժված կարիեսի հետևանքով: Երբ էմալն ամբողջովին քայքայվում է, այն թափանցում է պուլպա և առաջացնում պուլպիտ: Ատամն ամբողջովին քայքայվում է, ցավը որոշ ժամանակով հանդարտվում է: Բորբոքումը սկսում է զարգանալ մարդու համար աննկատ: Երբ այն վերջապես հասնում է ատամի արմատին, ցավը վերադառնում է, քանի որ թարախային արտադրությունները փորձում են ճանապարհ գտնել դուրս գալու համար, իսկ դա անհնար է ոսկրաթաղանթի պատճառով:

1. Պերիոստիտի մեկ այլ տարածված պատճառ են բերանի խոռոչի բորբոքային և վարակիչ հիվանդությունները, անգինան:
2. Երբեմն ֆլյուսը լնդի կամ ծնոտի մեխանիկական վնասվածքի հետևանք է, օրինակ` հարվածի:
3. Պերիոստիտն առաջանում է սխալ բուժման հետևանքով: Օրինակ` անգրագետ կատարված անզգայացման, կամ երբ մկնդեղով ժամանակավոր պլոմբը ժամանակին չի փոխվել մշտականով:

Ֆլյուսը կարող է առաջանալ ցանկացած իրավիճակում, երբ բակտերիաները կարող են թափանցել լնդի և ատամի միջև եղած տարածությունը:

## Ֆլյուսի ախտանիշները

Քանի որ ֆլյուսը նույն թարախակալումն է, միայն թե գտնվում է բերանի խոռոչում, ախտանիշները նման են ցանկացած թարախակույտի ախտանիշներին:

![Ֆլյուսի ախտանիշները](https://lifeinfo.am/storage/images/flyus-periostit-axtanishner-patcharner-bujum-115.jpg "Ֆլյուսի ախտանիշները")

1. Առաջին հերթին ֆլյուսի դեպքում հայտնվում է այտուց, հիվանդ ատամի մոտակայքում գտնվող լունդն ուռչում և կարմրում է:
2. Ցավը հենց լնդում զարկերակային է, գրեթե անընդհատ:
3. Կախված հիվանդության ձևից` կարող են բորբոքվել ավշային հանգույցները:
4. Ջերմաստիճանի բարձրացումը պերիոստիտի համար սովորական երևույթ է:

Ֆլյուս առաջացրած հիվանդ ատամն ինքնին ցավում է տաքից և սառից, ցանկացած հպումից:

> Կարևոր է! Նման ախտանիշներից որևէ մեկի հայտնվելու դեպքում հարկավոր է հնարավորինս շուտ դիմել ստոմատոլոգի:

## Մասնագիտական բուժում

Պերիոստիտը չափազանց վտանգավոր հիվանդություն է: Բուժման սկսման արագությունից է կախված, թե արդյոք հնարավոր կլինի պահպանել ատամները և ընդհանուր առողջությունը:

Պերիոստիտով զբաղվող մասնագետը ստոմատոլոգն է: Հարցը, թե , չպետք է առաջանա: Կախված ֆլյուսի զարգացվածության աստիճանից` գոյություն ունեն բուժման երկու ուղի.

1. Եթե հնարավորություն կա պահպանել ատամը, նրա վրա կատարվում է կտրվածք` թարախը դուրս թողնելու համար: Այնուհետև բուժվում են կարիեսից ախտահարված հատվածները, արմատախողովակները բացվում են, որպեսզի էքսուդատի մնացորդները կարողանան անարգել դուրս գալ: Նույն նպատակով դրենաժ են դնում` ռետինե խողովակի կտոր: Երբ բորբոքումն ամբողջովին հանվում է, մի քանի շաբաթից հանում են արմատի գագաթը:
2. Եթե ատամը պահպանել հնարավոր չէ, այն պարզապես հեռացվում է, այնուհետև լնդում կատարվում է կտրվածք: Ժամանակավորապես դրենաժ են դնում:

![Մասնագիտական բուժում](https://lifeinfo.am/storage/images/flyus-periostit-axtanishner-patcharner-bujum-178.jpg "Մասնագիտական բուժում")

> Կարևոր է! Իսկապես ֆլյուսը բուժելու այլ մեթոդներ գոյություն չունեն: Կան միջոցներ, որոնք կարող են ժամանակավորապես թեթևացնել ախտանիշները և օգնել հասնել այն պահին, երբ հնարավորություն կհայտնվի դիմել մասնագետի:

## Բուժում տնային պայմաններում

 կօգնի հանել ախտանիշները, սակայն չի բուժի ատամը: Հետևաբար, եթե մոտակա ժամանակահատվածում հնարավոր չէ հայտնվել ստոմատոլոգի աթոռին, կարելի է փորձել հետևյալ մեթոդները:

Նախ` կարելի է բորբոքված տեղին դնել սառեցնող կոմպրես: Այդ նպատակով հարմար է փոքր սառցի կտոր, սակայն այն պետք է փաթաթել գործվածքով: Ցավային համախտանիշը հանելու համար գոյություն ունի մի շարք արդյունավետ անալգետիկներ, օրինակ` պարացետամոլ կամ անալգին:

1. Բերանը պետք է ողողել քլորհեքսիդինի լուծույթով, որն ունի ախտահանիչ հատկություններ:
2. Կարելի է պատրաստել ողողման լուծույթ սոդայի կամ աղի հիման վրա: Դրա պատրաստման համար անհրաժեշտ է 1-2 թեյի գդալ նյութ մեկ բաժակ տաք ջրի դիմաց:
3. Հենց այտուցի վրա խորհուրդ է տրվում դնել կոմպրեսներ` Վիշնևսկու քսուքի կամ Լևոմեկոլի հիման վրա:

Վիշնևսկու բալզամը, չնայած վանող տեսքին և հոտին, գերազանց ախտահանում և հավաքում է թարախը: Կոմպրեսի համար բավական է բալզամը քսել բամբակյա սկավառակին և կիրառել բորբոքման օջախին մի քանի ժամով:

## Ժողովրդական մեթոդներ ֆլյուսի դեպքում

Գոյություն ունեն բազմաթիվ ժողովրդական միջոցներ, որոնք օգնում են , նվազեցնել բորբոքման օջախը, թեև դրանք պետք է օգտագործել զգուշությամբ: Դրանցից մի քանիսն ավելի շատ վնասում են, քան օգնում:

### Սուրեպ (սալվիա)

Սուրեպը (սալվիան) օգտակար բույս է, որի հիման վրա կարելի է պատրաստել թուրմ՝ բերանը ողողելու համար: Այս միջոցն ունի հակաբորբոքային և հակամանրէային հատկություններ: Թուրմի համար անհրաժեշտ է մեկ թեյի գդալ խոտ մեկ բաժակ եռման ջրին, թողնել թրմվի մի քանի ժամ:

![Բուժում տնային պայմաններում](https://lifeinfo.am/storage/images/flyus-periostit-axtanishner-patcharner-bujum-198.jpg "Բուժում տնային պայմաններում")

### Մելիսա

Սուրեպից բացի կարելի է պատրաստել եփուկ՝ հիմնված և կանաչ թեյի վրա: Պատրաստման եղանակը գրեթե նույնն է, հուսալիության համար կարելի է եփել միջոցը տասը րոպե:

### Սխտոր

Այտուցին կարելի է կիրառել սխտորի կոմպրես: Բավական է մանրացնել 1-2 սխտորի բլիթ և դնել ֆլյուսի վրա բամբակյա սկավառակի միջոցով:

### Տատասկ (կալենդուլա)

Լավ է բերանը ողողել թուրմով: Երկու ճաշի գդալ չորացրած ծաղիկներ պետք է լցնել երկու բաժակ եռման ջրով և թողնել թրմվի մոտ մեկ ժամ:

![Ժողովրդական մեթոդներ ֆլյուսի դեպքում](https://lifeinfo.am/storage/images/flyus-periostit-axtanishner-patcharner-bujum-123.jpg "Ժողովրդական մեթոդներ ֆլյուսի դեպքում")

Բոլոր խոտաբույսերի թուրմերը և եփուկները ուշադիր զտել նախքան օգտագործելը:

> Կարևոր է! Ոչ մի ժողովրդական մեթոդ չի բուժի պերիոստիտի առաջացման պատճառը:

## Ինչ չպետք է անել ֆլյուսի դեպքում

Շատ մարդիկ այնքան են վախենում ատամնաբույժի մոտ դիմելուց, որ կիրառում են բոլորովին անհիմն, իսկ հաճախ նաև ուղղակի վտանգավոր բուժամիջոցներ: Ահա, թե ինչ ոչ մի դեպքում չի կարելի անել պերիոստիտի ժամանակ:

1. Չի կարելի տաքացնել ֆլյուսը: Ջերմաստիճանի բարձրացումը բացառապես խթանում է բակտերիաների հետագա բազմացումը և վատացնում վիճակը:
2. Չի կարելի անել վիրակապեր: Բացառություն կարող են կազմել միայն բժշկի կողմից արված վիրակապերը:

 պետք է կիրառել միայն բժշկի թույլտվությամբ: Դրանցից շատերն ընտրվում են հետազոտությունից և անալիզներից հետո, հակառակ դեպքում դրանք կամ չեն օգնի, կամ կվնասեն:

Սովորաբար դրանք նշանակվում են վիրահատական միջամտությունից հետո, դրանք վերացնում են վարակի մնացորդները և օգնում կանխել պերիոստիտի կրկնակի առաջացումը: Դրանց օգտագործումը միշտ չէ, որ անհրաժեշտ է:

Եթե թարախակույտը հանկարծակի պայթել է, դա չի նշանակում, որ ատամը ապաքինվել է: Վնասակար բակտերիաները մնում են բերանի խոռոչում, իսկ էքսուդատը ինքնին լրիվ դուրս չի գալիս: Պայթած ֆլյուսով անհրաժեշտ է հնարավորինս շուտ դիմել ատամնաբույժին: Տանը կարելի է բերանը ողողել սոդայով և աղով կամ քլորհեքսիդինով:

## Ֆլյուսը երեխաների մոտ

Ֆլյուսը երեխայի մոտ մեծ վտանգ է ներկայացնում, նույնիսկ եթե ախտահարված է կաթնատամը: Նախկինում դրանք միշտ հեռացնում էին ուժեղ վարակի նշանների դեպքում, սակայն այժմ համարվում է, որ հեռացված կաթնատամները խանգարում են ճիշտ կծվածքի ձևավորմանը: Հիմա ցանկացած ատամ փորձում են փրկել, հեռացնում են միայն բացառիկ դեպքերում:

![Ինչ չպետք է անել ֆլյուսի դեպքում](https://lifeinfo.am/storage/images/flyus-periostit-axtanishner-patcharner-bujum-167.jpg "Ինչ չպետք է անել ֆլյուսի դեպքում")

> Կարևոր է! Երեխաներին թարախակույտը բացելուց հետո միշտ նշանակում են ֆիզիոթերապիա և հակաբիոտիկների կուրս:

## Ֆլյուսի կանխարգելում

Պերիոստիտի կանխարգելումը բերանի խոռոչի ցանկացած հիվանդության կանխարգելումն է: Սովորաբար ֆլյուսն առաջանում է այնպիսի անտեսված հիվանդություններից, ինչպիսին է կարիեսը, ուստի առաջարկությունները նման են:

1. Կանխարգելման համար պետք է այցելել բժշկի առնվազն տարեկան 1-2 անգամ:
2. Ատամները պետք է լվանալ գոնե առավոտյան և երեկոյան, ողողել ուտելուց հետո:
3. Ավելորդ չի լինի օգտագործել ատամնաթել:
4. Չպետք է անտեսել մասնագիտական մաքրումները և այնպիսի պրոցեդուրաներ, ինչպիսին է ակոսների ծածկումը հատուկ նյութով, որը խանգարում է բակտերիաներին թափանցել ատամի խոռոչ, եթե առկա է այդ հնարավորությունը:

Սննդակարգում պետք է լինեն թարմ բանջարեղեն և մրգեր, կոպիտ մանրաթելեր: Բժշկի հետ խորհրդակցելուց հետո կարելի է սկսել ընդունել սննդային հավելումներ՝ օգտակար նյութերով և հանքանյութերով:

Պարզ առաջարկությունների պահպանումը և սեփական օրգանիզմի ու առողջության նկատմամբ ուշադրությունը կօգնեն խուսափել ֆլյուսի նման բարդ ու վտանգավոր իրավիճակից: